Бошадаш кор аз аввали поя
باشدش کار از اول پایه
Талаби шер ва ҷустани доя
طلب شیر و جستن دایه
Гуҳ ба дӯшаши кашанду гоҳ ба маҳд
گه به دوشش کشند و گاه به مهد
Гоҳ сабраш диҳанд ва гоҳе шаҳд
گاه صبرش دهند و گاهی شهد
Чун зи гаҳвора дар канор ояд
چون ز گهواره در کنار آید
Дар дигар гӯнаи гир ва дор ояд
در دگر گونه گیر و دار آید
Бошадаш хавфу бим аз оташу об
باشدش خوف و بیم از آتش و آب
Офат хуфту хезу гиряу хоб
آفت خفت و خیز و گریه و خواب
Чун чапи худ з рост бишносад
چون چپ خود ز راست بشناسد
Ва ончӣ хоҳанд хост бишносад
وآنچه خواهند خواست بشناسد
Аз се ҳолаши сухан бадар набӯд :
از سه حالش سخن بدر نبود
Ҳар се беранҷу дард сар набӯд
هر سه بیرنج و درد سر نبود
ё ба мактаб диҳанду устодаш
یا به مکتب دهند و استادش
То диҳад фарзу суннатии ёдаш
تا دهد فرض و سنتی یادش
Боз дар гиря ва хурӯш уфтад
باز در گریه و خروش افتد
Дар кафи чӯбу мор ва мӯш уфтад
در کف چوب و مار و موش افتد
Шавад охири фақиҳу донишманд
شود آخر فقیه و دانشمند
Роҳ ёбад ба хонақоҳӣ чанд
راه یابد به خانقاهی چند
Дил ӯро кунад нижанду сиёҳ
دل او را کند نژند و سیاه
Ротби ҳафтау вазифаи моҳ
راتب هفته و وظیفهٔ ماه
эй басо ! нони вақфи кӯ ба зиён
ای بسا! نان وقف کو به زیان
Бидиҳад , то расад ба ҳади баён
بدهد، تا رسد به حد بیان
Баъд аз он ё шавад мударриси ом
بعد از آن یا شود مدرس عام
ё маъаеду хатиби шаҳру эмом
یا مُعید و خطیب شهر و امام
ё буруни аўФтд ба дқоқӣ
یا برون اوفتد به دقاقی
ё ба тазвир ва шеду зроқӣ
یا به تزویر و شید و زراقی
Кам расад зини миёни яке ба вусӯл
کم رسد زین میان یکی به وصول
Зонка ғарқанд дар фурӯъу усӯл
زانکه غرقند در فروع و اصول
Вгрш дар сари ин ҳавас набӯд
وگرش در سر این هوس نبود
Ба мъониш дастрас набӯд
به معانیش دسترس نبود
Ба дӯконаш баранд ва бинишонанд
به دکانش برند و بنشانند
Оташӣ бар димоғаш афшонанд
آتشی بر دماغش افشانند
зи ғаму доғи ҳарфату пеша
ز غم و داغ حرفت و پیشه
Газу миқрозворау теша
گز و مقراض و ارّه و تیشه
Хӯрдании бад , нишастании ғамнок
خوردنی بد، نشستنی غمناک
Нон бевақту оби пари хошок
نان بیوقت و آب پر خاشاک
Чу дар ояд ба пояи мардӣ
چو در آید به پایهٔ مردی
Гарм гардад , раҳо кунад сардӣ
گرم گردد، رها کند سردی
Уфтадаш зини сари сабки соя
افتدش زین سر سبک سایه
Бод дар буқу об дар хоя
باد در بوق و آب در خایه
Ба кафи ҳирсу оз дар монад
به کف حرص و آز درماند
Бозаши оранду боз дар монад
بازش آرند و باز درماند
Нашунӯд панди Авестоаду падар
نشنود پند اوستاد و پدر
На ба дониш гароед ва на ҳунар
نه به دانش گراید و نه هنر
То зараш ҳаст медиҳад бар бод
تا زرش هست میدهد بر باد
Чун намонад шавад ба дуздии шод
چون نماند شود به دزدی شاد
Фошу пинҳони зи ҳӯшёру зи маст
فاش و پنهان ز هوشیار و ز مست
Бабради ҳарчаши аўФтд дар даст
ببرد هرچهش اوفتد در دست
Блтш чанд пай фигор кунанд
به لتش چند پی فگار کنند
Дасти охири сараш ба дор кунанд
دست آخر سرش به دار کنند
Сад азин беҳунар талаф гардад
صد ازین بیهنر تلف گردد
То яке дар ҳунар халаф гардад
تا یکی در هنر خلف گردد
Вагараш бахти ёрманд буд
و گرش بخت یارمند بود
Ном бар дору арҷманд буд
نام بُردار و ارجمند بود
ё шавад хоҷаи гиромии баҳр
یا شود خواجهٔ گرامی بهر
ё сарафрозӣ ар акобри шаҳр
یا سرافرازی از اکابر شهر
ё амӣрӣ шавад фурӯзанда
یا امیری شود فروزنده
ё дабирӣ диёр сӯзанда
یا دبیری دیار سوزنده
Ранҷ бисёр барда аз ҳар боб
رنج بسیار برده از هر باب
Карда бар худ ҳароми роҳату хоб
کرده بر خود حرام راحت و خواب
Солҳо ҳозиру камари баста
سالها حاضر و کمر بسته
Дил дар андӯҳу дарди сари баста
دل در اندوه و درد سر بسته
Чун зи савдои қурбату пешӣ
چون ز سودای قربت و پیشی
Бо саодат дилаш кунад хешӣ
با سعادت دلش کند خویشی
Ҷавр ва хорӣ кашад зи шоҳу амир
جور و خواری کشد ز شاه و امیر
Ногаҳон бар нишонаш ояд тир
ناگهان بر نشانش آید تیر
Аз амал барканд чароғӣ чанд
از عمل برکند چراغی چند
Хонау осиёбу боғӣ чанд
خانه و آسیاب و باغی چند
Мураккабӣ чанд дар тавила кашад
مرکبی چند در طویله کشد
Даст бар сӯратӣ Ҷамила кашад
دست بر صورتی جمیله کشد
Ғам онҳо бигирадаш доман
غم آنها بگیردش دامن
Озу ҳирсу ниёзи пиромн
آز و حرص و نیاز پیرامن
Меҳнати ҷомау ғами ҷӯу коҳ
محنت جامه و غم جو و کاه
Харҷи даҳ , сози хона , олати роҳ
خرجِ ده، سازِ خانه، آلتِ راه
Зари хари бандау баҳоии сутур
زرِ خربنده و بهای ستور
Нони дарбону аҷрати муздур
نان دربان و اجرت مزدور
Гар ғуломаш гурехт оҳу дареғ
گر غلامش گریخت آه و دریغ
Вар суқӯт шуд сутур , боради меғ
ور سقط شد ستور، بارد میغ
Ҳасади душманонаши андари пай
حسد دشمنانش اندر پی
Ҳоҷати дӯстон ба ҷониби вай
حاجت دوستان به جانب وی
Бори сад кас ба тан фурӯ гирад
بار صد کس به تن فرو گیرد
Оташи дӯзах андрў гирад
آتش دوزخ اندرو گیرد
Дили мазлӯм дар дуои бадаш
دل مظلوم در دعای بدش
Ҷони маҳкӯми мункири хирадаш
جان محکوم منکر خردش
Дар дил ӯ з ҳар тарафи қуллоб
در دل او ز هر طرف قلاب
Баста бар ваии зи бими дилҳо хоб
بسته بر وی ز بیم دلها خواب
Солҳо кори ин ва он созад
سالها کار این و آن سازد
Ки замонӣ ба худ напардозад
که زمانی به خود نپردازد
Натавонади дамии нишастани шод
نتواند دمی نشستن شاد
Накунад маргу охиратро ёд
نکند مرگ و آخرت را یاد
Дасти мансаби гирифтаи гӯш ӯ ро
دست منصب گرفته گوش او را
Ҳуби дунёи рабӯдаи ҳуш ӯ ро
حب دنیا ربوده هوش او را
Рӯзу шаби ҳам чу бози дӯхтаи чашм
روز و شب هم چو باز دوخته چشم
Шуда бо бенишу ҳузур ба хашм
شده با بینش و حضور به خشم
Ғофилу хати огаҳон дар мушт
غافل و خط آگهان در مشت
Ки бихоҳанд ногаҳонаши кишт
که بخواهند ناگهانش کشت
Олимӣ гум шавад дарин сару кор
عالمی گم شود درین سر و کار
То азишон яке расад ба канор
تا ازیشان یکی رسد به کنار