Мекашад чархи азин замину баҳор
میکشد چرخ ازین زمین و بحار
Ба туфи меҳри гӯнаи гӯнаи бухор
به تف مهر گونه گونه بخار
Бар ҳаво чун бухор зӯр кунад
بر هوا چون بخار زور کند
Ҷунбишу изтироб ва шӯр кунад
جنبش و اضطراب و شور کند
Кунад онкас ки дод дониш дод
کند آنکس که داد دانش داد
Лақаби он ҳавои ҷунбони бод
لقب آن هوای جنبان باد
Дар замини ин бухор ҳасту духон
در زمین این بخار هست و دخان
Низ дар мардум ва дигар ҳайвон
نیز در مردم و دگر حیوان
Ба зимистони мсом чун баста аст
به زمستان مسام چون بسته است
Ҷунбиши ин бухор оҳиста аст
جنبش این بخار آهسته است
Лек чун гоҳи ях гудоз шавад
لیک چون گاه یخ گداز شود
Ваон мсоми гирифта боз шавад
وان مسام گرفته باز شود
Бар се қисмат шавад бухори замин
بر سه قسمت شود بخار زمین
Гоҳ ҷунбидан аз ясору ямин
گاه جنبیدن از یسار و یمین
Ончӣ биравӣ замин ҳисор кунад
آنچه بروی زمین حصار کند
Ҷунбиш ӯро чу беқарор кунад
جنبش او را چو بیقرار کند
Кунад он роҳи баста ӯро ксФ
کند آن راه بسته او را کسف
То падед оварад зи лозлу хсФ
تا پدید آورد ز لازل و خسف
Ва ончӣ раҳ ёфт дар урӯқи макон
و آنچه ره یافت در عروق مکان
Азтарӣ худ вази гармии кон
از تری خود وز گرمی کان
Дар суъӯду ҳубут об шавад
در صعود و هبوط آب شود
Мояи маъдан ва зҳоб шавад
مایهٔ معدن و ذهاب شود
Ва ончӣ хориҷ шавад ба роҳи фалак
و آنچه خارج شود به راه فلک
Назд доно дар он набошад шак
نزد دانا در آن نباشد شک
Каши гузар ё ба змҳрир буд
کش گذر یا به زمهریر بود
ё сӯии оташи асир буд
یا سوی آتش اثیر بود
Беш азин ҷисмро гузар чун нест
بیش ازین جسم را گذر چون نیست
Ин бухор аз ду ҳол берун нест :
این بخار از دو حال بیرون نیست:
ё ба оташ расад , шаҳоб шавад
یا به آتش رسد، شهاب شود
Варна бар гардиш аз ситабр уфтад
ورنه بر گردش از ستبر افتد
Чун бакӯшанд абру бод ба ҳам
چون بکوشند ابر و باد به هم
Биҷаҳад барқ ва пас бирезади нам
بجهد برق و پس بریزد نم
Абр аз он бод чун дарида шавад
ابر از آن باد چون دریده شود
Ғурраши раъд аз он шунида шавад
غرش رعد از آن شنیده شود
Ҳар наме кӯ ҷудо шавад зи саҳоб
هر نمی کو جدا شود ز سحاب
Он бухорӣ буд ки гардад об
آن بخاری بود که گردد آب
Фасли сардаши тагарг ва барф кунад
فصل سردش تگرگ و برف کند
Рӯзи гармаш ба об сарф кунад
روز گرمش به آب صرف کند
Дар ҳавои ғайри азин назарҳо ҳаст
در هوا غیر ازین نظرها هست
Дар замин низ бас асарҳо ҳаст
در زمین نیز بس اثرها هست
Пеши он кӯи асари шинос буд
پیش آن کو اثر شناس بود
Он дигарҳо барин қиёс буд
آن دگرها برین قیاس بود