Нарм бош , эй писар , ба рафтан , нарм
نرم باش، ای پسر، به رفتن، نرم
То нагардад дилат ба рафтани гарм
تا نگردد دلت به رفتن گرم
Ин сифатҳои лоуболӣ чист ?
این صفتهای لاابالی چیست؟
Ту чаҳ доне ки чанд хоҳӣ зист ?
تو چه دانی که چند خواهی زیست؟
Гуфтае : аз ҷаҳон чу мигзрим
گفتهای: از جهان چو میگذریم
Худ биё то ғам ҷаҳон нахӯрем
خود بیا تا غم جهان نخوریم
Гар наМонӣ на дар шумори шӯй
گر نمانی نه در شمار شوی
Вари Бамоне на кам виқори шӯй
ور بمانی نه کم وقار شوی
Чаҳ зарурат ба тарки тозидн ?
چه ضرورت به ترک تازیدن؟
Пеши шамшери марги бо?зидан ?
پیش شمشیر مرگ بازیدن؟
Гӯш бар қавли нохалаф кардан ?
گوش بر قول ناخلف کردن؟
Молу авқоти худ талаф кардан ?
مال و اوقات خود تلف کردن؟
Кӯш то хешро нёроиӣ
کوش تا خویش را نیارایی
Ки наМонӣ агар бакори ое
که نمانی اگر بکار آیی
Дар ту чун рӯзгор чашм кунад
در تو چون روزگار چشم کند
Чун тавонад дилат ки хашм кунад ?
چون تواند دلت که خشم کند؟
Шояд ар ҳол худ бигардоне
شاید ار حال خود بگردانی
То магари чашм бад бигардоне
تا مگر چشم بد بگردانی
Боди сари хоксори хўоҳдбўд
باد سر خاکسار خواهدبود
Бодаи хури хок хор хоҳад буд
باده خور خاک خوار خواهد بود
Нафас агар шӯх шуд , хилофаш кун
نفس اگر شوخ شد، خلافش کن
Теғ ҷаҳласт дар ғилофаш кун
تیغ جهلست در غلافش کن
На шаби айшу бода хӯрдани тест
نه شب عیش و باده خوردن تست
Ки обрӯии ҷаҳон ба гардани тест
که آبروی جهان به گردن تست
Дӯстии зини амал ба бод шавад
دوستی زین عمل به باد شود
Душмани худ мҳл , ки шод шавад
دشمن خود مهل، که شاد شود
Бар сабк сар нишоед эмин буд
بر سبکسر نشاید ایمن بود
Ки сабки сар ба сар дар ояд зуд
که سبکسر به سر در آید زود
Кам шунидам ки марди оҳиста
کم شنیدم که مرد آهسته
Гардад аз хуии хештани хаста
گردد از خوی خویشتن خسته
Нест дар шҳрссти фарҳангӣ
نیست در شهرسست فرهنگی
Ҳеҷ айбии бтар з бе сангӣ
هیچ عیبی بتر ز بیسنگی
Дар ҳунари баси падар ки дод диҳад
در هنر بس پدر که داد دهد
Писарии шпи шипиш ба бод диҳад
پسری شپ شپش به باد دهد
эй ки рӯят ба қурбат шоҳаст
ای که رویت به قربت شاهست
Чаҳ рӯй кобгинаҳ дар роҳаст ?
چه روی کابگینه در راهست؟
Мерӯй , нармтар бунаи гомат
میروی، نرم تر بنه گامت
То мабодо ки башиканӣ ҷомат
تا مبادا که بشکنی جامت
Ҳайф ! айшии чунин ба даст оварад
حیف! عیشی چنین به دست آورد
Пас ба тишии дарав шикаст оварад
پس به طیشی درو شکست آورد
Гар битарсӣ з подшоҳ хамӯш
گر بترسی ز پادشاه خموش
Дар мурооти сар шоҳӣ кӯш
در مراعات سر شاهی کوش
Шоҳи хомӯш бо ту дар созад
شاه خاموش با تو در سازد
Сари шоҳӣ сарат биндозад
سر شاهی سرت بیندازد
Гар на дайни қоиди аморати тест
گر نه دین قاید امارت تست
Баси харобӣ ки дар иморати тест
بس خرابی که در عمارت تست
Худ намое ба асб ва ҷома макун
خود نمایی به اسب و جامه مکن
Гӯш бар аҳли сӯқ ва омма макун
گوش بر اهل سوق و عامه مکن
Рости гардони зи баҳри номи баланд
راست گردان ز بهر نام بلند
Сиратии хоси гири оми писанд
سیرتی خاص گیر عام پسند
Чанд ҷӯии барин ва он пешӣ ?
چند جویی برین و آن پیشی؟
На каз абнои ҷинси худ бешӣ ?
نه کز ابنای جنس خود بیشی؟
Ту набӯдӣ падедат овараданд
تو نبودی پدیدت آوردند
Пас ба гуфт ва шунидат овараданд
پس به گفت و شنیدت آوردند
Бози фонии шӯй ба охири кор
باز فانی شوی به آخر کار
Ба сегон бози дори ин мурдор
به سگان باز دار این مردار
Дар миён ду нест ҳастӣ ту
در میان دو نیست هستی تو
Ғоят ғифлатаст мастии ту
غایت غفلتست مستی تو
Чаҳ наҳй дар миёни ин ду фано
چه نهی در میان این دو فنا
Бар худу дӯши хеши ранҷу ъно ?
بر خود و دوش خویش رنج و عنا؟
Ҳар ки болотрсти манзил ӯ
هر که بالاترست منزل او
Ба тавозуъи рғўбтар дил ӯ
به تواضع رغوبتر دل او
Ҳамаро рӯй дар ту ва ту ба хоб
همه را روی در تو و تو به خواب
Чаҳ диҳии пеши кирдигори ҷавоб ?
چه دهی پیش کردگار جواب؟
Қурби султони мубораки онкаси рост
قرب سلطان مبارک آنکس راست
Ки кунад кори мустамандии рост
که کند کار مستمندی راست
Хуш бибояд бар он амир гирист
خوش بباید بر آن امیر گریست
Ки ба тадбир рӯстоӣ зист
که به تدبیر روستایی زیست
Рӯстоӣ кунад кифояту сарф
روستایی کند کفایت و صرف
Ту магарсозӣ аз хароҷаши тараф
تو مگر سازی از خراجش طرف
Вонгаҳеи хешро амини доне
وانگهی خویش را امین دانی
Оҳ агар мардумии чунин доне !
آه اگر مردمی چنین دانی!
Макун аз баҳри ин тафарруҷу фараҷ
مکن از بهر این تفرج و فرج
Ризқи даҳ соларо ба зӯдии харҷ
رزق ده ساله را به زودی خرج
Беваи зани дӯки ришта дар маҳтоб
بیوه زن دوک رشته در مهتاب
Карда бар худ ҳароми роҳату хоб
کرده بر خود حرام راحت و خواب
Хояи мурғ гирд карда ба сабр
خایهٔ مرغ گرد کرده به صبر
То бияёд амир ва аз сари ҷабр
تا بیاید امیر و از سر جبر
Хояҳоро ба хоигинаҳ кунад
خایهها را به خایگینه کند
Мурғу карбосро ҳазина кунад
مرغ و کرباس را هزینه کند
Вонгаҳе бар нишинад ва тозад
وانگهی بر نشیند و تازد
Фалакаши сар чаро наяндозад ?
فلکش سر چرا نیندازد؟
Ба ҷафои дили мҳл , ки чуст шавад
به جفا دل مهل، که چست شود
Кончаҳ бишикаст кӣ дуруст шавад ?
کانچه بشکست کی درست شود؟
Чаҳ наҳй бар ниҳоли худ теша ?
چه نهی بر نهال خود تیشه؟
Дар баридан бибояд андеша
در بریدن بباید اندیشه
Ғазабӣ , каз тариқ дониш хост
غضبی، کز طریق دانش خاست
Ақлу дайни узр он тавонад хост
عقل و دین عذر آن تواند خواست
Он ғазаб нописанд бошаду зишт
آن غضب ناپسند باشد و زشت
Ки чу кардӣ маҷол узр наҳашт
که چو کردی مجال عذر نهشت
Дар ҷаҳон ҳар чаҳ ҳикмат ва риюаст
در جهان هر چه حکمت و ریوست
Ҳамаи тирёки заҳр ин деваст
همه تریاک زهر این دیوست
Хираду ҷонат ар тамом шаванд
خرد و جانت ار تمام شوند
Ғазабу шаҳватат ғулом шаванд
غضب و شهوتت غلام شوند
Баси расӯл ва набӣ шуданд ҳалок
بس رسول و نبی شدند هلاک
То ҷаҳон зон ду дев гардад пок
تا جهان زان دو دیو گردد پاک
Ин дурогар ту зер гом кунӣ
این دو را گر تو زیر گام کنی
Хештанро баланд ном кунӣ
خویشتن را بلند نام کنی
Макун аз ҷоми ҷаҳли худро маст
مکن از جام جهل خود را مست
Ки бикбораҳ мерӯй аз даст
که بیکباره میروی از دست