Халқро чун назар ба сӯрат буд
خلق را چون نظر به صورت بود
Ватану манзилии зарурат буд
وطن و منزلی ضرورت بود
Чун шавад манзилу ватани маъмур
چون شود منزل و وطن معمور
Безан ва ходимӣ нагирад нур
بیزن و خادمی نگیرد نور
То агар бугзарад азин чанде
تا اگر بگذرد ازین چندی
Ҳам бимонад з ҳар ду фарзандӣ
هم بماند ز هر دو فرزندی
Ки нигаҳдорд он дар хона
که نگهدارد آن در خانه
Нагузорад ба дасти бегона
نگذارد به دست بیگانه
Зонка аз мол ғам надорад мард
زانکه از مال غم ندارد مرد
Чун бидонад ки дӯст хоҳад хӯрд
چون بداند که دوست خواهد خورد
Одати зистан чунин будаст
عادت زیستن چنین بودست
Шарбати маргу мурдан ин будаст
شربت مرگ و مردن این بودست
Пас чу ночор шуд ки хоҳии зан
پس چو ناچار شد که خواهی زن
Гирди ронӣ ба ҷӯй бе гардан
گرد رانی به جوی بیگردن
Зани дӯшизаи хоҳу неки нажод
زن دوشیزه خواه و نیک نژاد
То туро бинад ва шавад бтўи шод
تا ترا بیند و شود بتو شاد
Конкаҳ бо шавҳарӣ дигар бӯда аст
کانکه با شوهری دگر بوده است
Пеш ӯ ишваи ту беҳуда аст
پیش او عشوهٔ تو بیهوده است
Вагараш сӯрат ва дирам бошад
و گرش صورت و درم باشد
Худ Фтўҳисти ин ва кам бошад
خود فتوحیست این و کم باشد
Асл дар зани сдоду мстўрист
اصل در زن سداد و مستوریست
Вагараш аиндў нест дастурӣаст
و گرش ایندو نیست دستوریست
Чунки пайванд шуд , ба нозаши дор
چونکه پیوند شد، به نازش دار
Бар сурхонаи сари фарозаши дор
بر سرخانه سر فرازش دار
Ту дар оеи з дар , саломаш кун
تو در آیی ز در، سلامش کن
ӯ даройад , ту эҳтиромаш кун
او درآید، تو احترامش کن
Ҳар замонаш ба длнўозӣ кӯш
هر زمانش به دلنوازی کوش
Вақти хилват ба лутф ва бозӣ кӯш
وقت خلوت به لطف و بازی کوش
Соҳиби рахту чизи дор ӯ ро
صاحب رخت و چیز دار او را
Пеши мардуми азизи дор ӯ ро
پیش مردم عزیز دار او را
Аз суханҳои хубу гуфтани хуш
از سخنهای خوب و گفتن خوش
Ба намоз ва ба тоъаташ дар каш
به نماز و به طاعتش در کش
Мекун ар бинӣ аз хиради нураш
میکن ار بینی از خرد نورش
Ба насиҳати зи бом ва дар давраш
به نصیحت ز بام و در دورش
Роҳи бегона дар сарои мада
راه بیگانه در سرای مده
Перзанро ба хонаи ҷои мада
پیرزن را به خانه جای مده
Бизрўрти равои мадор ба фол
بیضرورت روا مدار به فال
Роҳи лўлӣу мутрибу длодл
راه لولی و مطرب و دلادل
Дили хуишон ӯ мадори дижам
دل خویشان او مدار دژم
Ҳар якеро ба қадар мехур ғам
هر یکی را به قدر میخور غم
То зи лутфи ту шармсор шавад
تا ز لطف تو شرمسار شود
Ба муроди ту созгор шавад
به مراد تو سازگار شود
Бо зани хештани ду кӣса мабош
با زن خویشتن دو کیسه مباش
Ваон чаҳ дорад ба сӯии худ метрааш
وان چه دارد به سوی خود متراش
Зан чу дорӣ , Марви паии зани ғайр
زن چو داری، مرو پی زن غیر
Чун рӯй дар занат намонад хайр
چون روی در زنت نماند خیر
Ҳар чаҳ кории ҳамон дуруди тавон
هر چه کاری همان درود توان
Дар зиёни горгӣ чаҳ суди тавон ?
در زیان گارگی چه سود توان؟
Зан кунӣ , дод зан бибояд дод
زن کنی، داد زن بباید داد
Дил дар афтод , тан бибояд дод
دل در افتاد، تن بباید داد
Онкии шаш моҳ дар сафар бошад
آنکه شش ماه در سفر باشد
Ду дигар ба роҳ дар бошад
دو دیگر به راه در باشد
Чор дар шаҳри рӯз май хӯрдан
چار در شهر روز می خوردن
Шаби харобӣу ҷангу қӣ кардан
شب خرابی و جنگ و قی کردن
Дил ба бозорҳо гарав карда
دل به بازارها گرو کرده
Куҳнаро ҳашта , қасд нав карда
کهنه را هشته، قصد نو کرده
Бардаи хотун ба интизораши рӯз
برده خاتون به انتظارش روز
ӯ бихуфта зи хастагӣ чун юз
او بخفته ز خستگی چون یوز
Ин гунаҳро ки узр донад хост ?
این گنه را که عذر داند خواست؟
Венаи таҳаккум ба мазҳаб ки равост ?
وین تحکم به مذهب که رواست؟
Коди худои чунин ба сар наравад
کد خدایی چنین به سر نرود
Зани азин хона чун бадар наравад ?
زن ازین خانه چون بدر نرود؟
Башар дар рӯму тоҷири андари ҳинд
بشر در روم و تاجر اندر هند
Чун наёяд ба хонаи фоҷиру ринд ?
چون نیاید به خانه فاجر و رند؟
Дар сафари хоҷа беғуломӣ нест
در سفر خواجه بیغلامی نیست
Бе майу нақлу кос ва ҷомӣ нест
بی می و نقل و کاس و جامی نیست
Пеши хотуни ҷузи об ва нон набӯд
پیش خاتون جز آب و نان نبود
Ва ончӣ асласт дар миён набӯд
و آنچه اصلست در میان نبود
Ин на адласт ва ин на дод , эй мард
این نه عدلست و این نه داد، ای مرد
Хонаи худ мада ба бод , эй мард
خانه خود مده به باد، ای مرد
Ба азин кард бояд андеша
به ازین کرد باید اندیشه
То наёяд шағол дар беша
تا نیاید شغال در بیشه
Ту ки мардӣ , нмикнии сабрӣ
تو که مردی، نمیکنی صبری
Чаҳ кунӣ бар занони чунин ҷабрӣ ?
چه کنی بر زنان چنین جبری؟
Хоҷа чун беғулом дам назанад
خواجه چون بیغلام دم نزند
Зани покиза низ кам назанад
زن پاکیزه نیز کم نزند
Бандаи хуб дар ҳарам набаранд
بندهٔ خوب در حرم نبرند
Оташу пунбаи пеш ҳам набаранд
آتش و پنبه پیش هم نبرند
Кори эшон агар з фитна барӣаст
کار ایشان اگر ز فتنه بریست
Қиссаи Юсуф ва Зулайхо чист ?
قصهٔ یوسف و زلیخا چیست؟
Пеш рӯбоҳ менаҳй дунба
پیش روباه مینهی دنبه
Май хурӯшӣ ки : « тала май ҷанба »
میخروشی که: «تله میجنبه»
Ҳар ки ғайрат надошт дайнаш нест
هر که غیرت نداشت دینش نیست
Он надорад касе ки инаш нест
آن ندارد کسی که اینش نیست
Зан кунӣ , хона бояд ва пас кор
زن کنی، خانه باید و پس کار
Баъд аз он бандау зёъу ъқор
بعد از آن بنده و ضیاع و عقار
Маликро обу бандагонро нон
ملک را آب و بندگان را نان
Хонаро харҷу харҷро меҳмон
خانه را خرج و خرج را مهمان
Тифли кучак чу баҳр нон бигирист
طفل کوچک چو بهر نان بگریست
Чаҳ шиносад ки наҳв ва мантиқ чист ?
چه شناسد که نحو و منطق چیست؟
Майли кӯдак ба гардагону мавиз
میل کودک به گردگان و مویز
Беш байнам ки бар худои азиз
بیش بینم که بر خدای عزیز
Чун асиру аёли манди шӯй
چون اسیر و عیالمند شوی
Ба сару пой дар каманди шӯй
به سر و پای در کمند شوی
Тамаъ аз лиззати ҳузури бабр
طمع از لذت حضور ببر
Сӯии зулмати шӯу зи нури бабр
سوی ظلمت شو و ز نور ببر
Нону ҳизуми кашӣ чу ҳмолон
نان و هیزم کشی چو حمالان
Рӯзу шаб то саҳари зи ғами нолон
روز و شب تا سحر ز غم نالان
Бандагӣ нон кашӣданаст ба ранҷ
بندگی نان کشیدنست به رنج
Хоҷаи номӣ валек банда бисанҷ
خواجه نامی ولیک بنده بسنج
Хоҷагӣ роҳатасту озодӣ
خواجگی راحتست و آزادی
Ту ба ранҷ ва ба бандагии шодӣ
تو به رنج و به بندگی شادی
Гар ндонӣ сазои гардани гӯл
گر ندانی سزای گردن گول
Ғул деваст , ё ду шохаи ғӯл
غل دیوست،یا دو شاخهٔ غول
Ҳам чу дуздон нишаста бар зону
هم چو دزدان نشسته بر زانو
Карда ӯро ду шохаи кадбону
کرده او را دو شاخه کدبانو
Канда дар пойу банд бар гардан
کنده در پای و بند بر گردن
Чун тавон фахри хоҷагӣ кардан ?
چون توان فخر خواجگی کردن؟
Рӯз то шаби балоу бори кашӣ
روز تا شب بلا و بار کشی
То шабаши танг дар канори кашӣ
تا شبش تنگ در کنار کشی
Аз ту хотун чу гардад обистан
از تو خاتون چو گردد آبستن
Натавон роҳ зоданаш бастан
نتوان راه زادنش بستن
Чун бзод , ар нараст агар мода
چون بزاد، ار نرست اگر ماده
Харҷ бояд ду мурдаи омода
خرج باید دو مرده آماده
Писаронро қабоӣ рӯсӣ кун
پسران را قبای روسی کن
Духтаронро ба зар арӯсӣ кун
دختران را به زر عروسی کن
з дар дӯстон ба мотаму сур
ز در دوستان به ماتم و سور
Натавонӣ шудан ба куллӣ давр
نتوانی شدن به کلی دور
Хоҷагӣ нест , ин балоӣ танаст
خواجگی نیست، این بلای تنست
Бо чунин кмзнӣ чаҳ ҷой занаст ?
با چنین کمزنی چه جای زنست؟
Бандагӣ кун , ки хоҷаи хўонндт
بندگی کن، که خواجه خوانندت
Гар амӣрӣ кунӣ бронндт
گر امیری کنی برانندت