Чист мардӣ ? зи мардумони бррс
چیست مردی؟ ز مردمان بررس
Мардумӣ чист ?гар бадонеи бас
مردمی چیست؟ گر بدانی بس
Мардро мардумии шиор буд
مرد را مردمی شعار بود
ӯст мардум ки мрдўор буд
اوست مردم که مردوار بود
То нагардӣ ту низ мардуму мард
تا نگردی تو نیز مردم و مرد
Чора хештан ндонӣ кард
چارهٔ خویشتن ندانی کرد
Мардумӣ чун набӣ надонад кас
مردمی چون نبی نداند کس
Роҳи мардии алии шиносаду бас
راه مردی علی شناسد و بس
Онкӣ кард андарин ду марди нигоҳ
آنکه کرد اندرین دو مرد نگاه
Чашм ӯ бозгашт ва дид ин роҳ
چشم او بازگشت و دید این راه
Вонкаҳро ин ду кас нигаҳ карданд
وانکه را این دو کس نگه کردند
Рахш аз равшанӣ чу ма карданд
رخش از روشنی چو مه کردند
Ганҷи тавҳидро тилисманд ин
گنج توحید را طلسمند این
Он мсмост , ҳар ду исманд ин
آن مسماست، هر دو اسمند این
Ту бидон ганҷи азин тилисми рисӣ
تو بدان گنج ازین طلسم رسی
Ба мсмои азин ду исми рисӣ
به مسما ازین دو اسم رسی
Мардум ва мард бӯдаанд эшон
مردم و مرد بودهاند ایشان
Соҳиб дард бӯдаанд эшон
صاحب درد بودهاند ایشان
Мардӣу мардумӣ ба ҳам пайваст
مردی و مردمی به هم پیوست
Дод аз он ҳар ду ин футуввати даст
داد از آن هر دو این فتوت دست
Мазҳари ин футуввати машҳур
مظهر این فتوت مشهور
Ростӣ бояд аз кжиҳои давр
راستی باید از کژیها دور
Каз хиёнати назар ба кас накунад
کز خیانت نظر به کس نکند
Назар аз шаҳват ва ҳавас накунад
نظر از شهوت و هوس نکند
Аз ҳаё бошадаш сари андари пеш
از حیا باشدش سر اندر پیش
Беҳаёро баранд аз дар хеш
بیحیا را براند از در خویش
Кас азу нашунӯд ҳадиси газоф
کس ازو نشنود حدیث گزاف
Назанад дар миёни мардуми лоф
نزند در میان مردم لاف
Ёрмндӣ кунад зи роҳи адаб
یارمندی کند ز راه ادب
Хуфтагонро зи посбонии шаб
خفتگان را ز پاسبانی شب
Нафасро банд бар ниҳода ба сабр
نفس را بند بر نهاده به صبر
Банди нону дирами кушода ба ҷабр
بند نان و درم گشاده به جبر
Бастаи дил дар давои ранҷурон
بسته دل در دوای رنجوران
Ҷой худ карда дар дили даврон
جای خود کرده در دل دوران
Вирд худ карда дар халоу мулло
ورد خود کرده در خلا و ملا
Мадади ҳоли аҳли ранҷу бало
مدد حال اهل رنج و بلا
Ба ятемони шаҳр додани чиз
به یتیمان شهر دادن چیز
Бевагонро паноҳ бӯдан низ
بیوگان را پناه بودن نیز
Чашм бар духтани зи айби касон
چشم بر دوختن ز عیب کسان
Раҳ наҷустан ба сару ғайби касон
ره نجستن به سر و غیب کسان
Ҳар бадии ҷуфти ҳол ӯ нашавад
هر بدی جفت حال او نشود
Ки худ андари хаёл ӯ нашавад
که خود اندر خیال او نشود
Порсое буд рафиқ ӯ ро
پارسایی بود رفیق او را
Мардумии мӯниси тариқ ӯ ро
مردمی مونس طریق او را
Зот ӯ зубда замон бошад
ذات او زبدهٔ زمان باشد
Ҳар ки бо ӯст дар амон бошад
هر که با اوست در امان باشد
Бӯда бо ҳар диляши маърифатӣ
بوده با هر دلیش معرفتی
Барда аз ҳар паямбарии сифатӣ
برده از هر پیمبری صفتی
Исмат ӯро ҳисор тан гашта
عصمت او را حصار تن گشته
Иффаташи пуду тор тан гашта
عفتش پود و تار تن گشته
Бандаеро ки ишқ бипасандад
بندهای را که عشق بپسندد
Ба чунин хизматяш дар бандад
به چنین خدمتیش در بندد
Рӯй дил бар ҳабиб хеш кунад
روی دل بر حبیب خویش کند
Тарки ҳаззу насиб хеш кунад
ترک حظ و نصیب خویش کند
Гар ба теғаш занӣ напечад рух
گر به تیغش زنی نپیچد رخ
Заҳри гӯйӣ , шукр диҳад посух
زهر گویی، شکر دهد پاسخ
Ҳуру мастур ва стар пўшндаҳ
حر و مستور و ستر پوشنده
Неки хоҳу сухани ниўшндаҳ
نیک خواه و سخن نیوشنده
Кори худро нахоҳад аз каси музд
کار خود را نخواهد از کس مزد
Набӯд зини фурӯтании тани дузд
نبود زین فروتنی تن دزد
Ҳар чаҳ зон нафас ӯ шикаста шавад
هر چه زان نفس او شکسته شود
Бикунад ,гар чаҳ нек хаста шавад
بکند، گر چه نیک خسته شود
Бикашади сад итоб ва сар накушуд
بکشد صد عتاب و سر نکشد
Бунаади нон ва худ намак начишад
بنهد نان و خود نمک نچشد
Рахти худ дар адам тавонад барад
رخت خود در عدم تواند برد
Бевуҷӯд аҷал тавонад мард
بیوجود اجل تواند مرد
Дар ҷаҳони ранг мқблӣ инаст
در جهان رنگ مقبلی اینست
Паҳливонӣу пар дилӣ инаст
پهلوانی و پر دلی اینست
Ҳар ки ин сирати андрўи ёбӣ
هر که این سیرت اندرو یابی
Кӯш то рӯи азу на бартобӣ
کوش تا رو ازو نه برتابی
Дар паии нафаси гаштан аз сардӣаст
در پی نفس گشتن از سردیست
Нафаси куштан ниҳоят мардӣаст
نفس کشتن نهایت مردیست
Бҳли ин хобу хур , ки ор инаст
بهل این خواب و خور، که عار اینست
Махӯру михўрон , ки кори аиснт
مخور و میخوران، که کار ایسنت