Суханӣ каз сар муомила нест

سخنی کز سر معامله نیست

Ақлро андрў мҷомлаҳ нест

عقل را اندرو مجامله نیست

Беръўнт қадам нахоҳӣ зад

بی‌رعونت قدم نخواهی زد

Бе риёи ҳеҷ дам нахоҳӣ зад

بی‌ریا هیچ دم نخواهی زد

Он намози дароз кардан ту

آن نماز دراز کردن تو

Вази ҳароми эҳтироз кардан ту

وز حرام احتراز کردن تو

Рӯз бар суфраи нон нахурдани сайр

روز بر سفره نان نخوردن سیر

Пеши бегона шаб нахуфтан дайр

پیش بیگانه شب نخفتن دیر

Гоҳе аз чли танони хабари гуфтан

گاهی از چل تنان خبر گفتن

Гоҳ аз абдоли қиссаи бргФтн

گاه از ابدال قصه برگفتن

Чист ? ин чист ?гар на зарқу раёсат

چیست؟ این چیست؟ گر نه زرق و ریاست

Рости рўрост ,гар з баҳр худост

راست روراست، گر ز بهر خداست

Ҳеҷ доне ки кистанд абдол ?

هیچ دانی که کیستند ابدال؟

Гар ндонӣ чаро намирӣ лол ?

گر ندانی چرا نمیری لال؟

Марди ғайб аз куҷо тавонад дид ?

مرد غیب از کجا تواند دید؟

Онкии айб ва ҳиҷо тавонад дид

آنکه عیب و هجا تواند دید

Ба з абдол бӯда бошӣ ту

به ز ابدال بوده باشی تو

Зонка абдол май тарошии ту

زانکه ابدال می‌تراشی تو

Деви тести онкии дидае аз давр

دیو تست آنکه دیده‌ای از دور

Чаҳ кунӣ деви хешро машҳур ?

چه کنی دیو خویش را مشهور؟

Ту ки кочии з ришта нашиносӣ

تو که کاچی ز رشته نشناسی

Дев низ аз фиришта нашиносӣ

دیو نیز از فرشته نشناسی

Гар бигӯе ки : чист дар дастам ?

گر بگویی که: چیست در دستم؟

Бар напечам сар аз ту то ҳастам

بر نپیچم سر از تو تا هستم

Бар чунин оташӣ чаҳ дӯд кунӣ ?

بر چنین آتشی چه دود کنی؟

Бигурез аз миён , ки суд кунӣ

بگریز از میان، که سود کنی

Бар сари роҳи подшоҳу амир

بر سر راه پادشاه و امیر

Менаҳй дому дона аз тазвир

مینهی دام و دانه از تزویر

Биншинӣ худ ва ду бози оре

بنشینی خود و دو باز آری

Уламоро зи худ бёзорӣ

علما را ز خود بیازاری

Бар замини таъна : кин гирифторӣаст

بر زمین طعنه: کین گرفتاریست

Бар фалаки базла : кони нгўнсорист

بر فلک بذله: کان نگونساریست

Ахтар ва чарх чист ? маҷбӯрӣ

اختر و چرخ چیست؟ مجبوری

Ғнср ва табъ чист ? муздурӣ

غنصر و طبع چیست؟ مزدوری

На ба дониши дил ту гардад нарм

نه به دانش دل تو گردد نرم

На саратро зи халқу холиқи шарм

نه سرت را ز خلق و خالق شرم

Чист ин тараоти беҳуда ?

چیست این ترهات بیهوده؟

Нуқрае бар сари мис андӯда

نقره‌ای بر سر مس اندوده

Тоҷир аз суд ва аз зиён гуяд

تاجر از سود و از زیان گوید

Котиб аз хат ва аз бенон гуяд

کاتب از خط و از بنان گوید

Вузарои рои неку қурбати шоҳ

وزرا رای نیک و قربت شاه

Умарои шавкату силаҳу сипоҳ

امرا شوکت و سلاح و سپاه

Пери солусро бпрсидм

پیر سالوس را بپرسیدم

Гуфт : ман борҳо худо дидам

گفت: من بارها خدا دیدم

Оташами дрФтод аз он нодон

آتشم درفتاد از آن نادان

Гуфтам : эй дил , ту нектар водон

گفتم: ای دل، تو نیک‌تر وادان

Инки пайғамбараст борӣ дид

اینکه پیغمبرست باری دید

Вонкаҳ Мӯсоаст нур ва норай дид

وانکه موسیست نور و ناری دید

Шихкии рӯзу шаб чу хар ба чаро

شیخکی روز و شب چو خر به چرا

Аз ду мурсали зёдтст чаро ?

از دو مرسل زیادتست چرا؟

Ҳар ки ҳол ба хеш дар бандад

هر که حال به خویش در بندد

Ки надорад , ба хештан хандад

که ندارد، به خویشتن خندد

Ба такаббури марез бар каси заҳр

به تکبر مریز بر کس زهر

Гар эмоми диҳии шӯй , ё шаҳр

گر امام دهی شوی، یا شهر

То ба чанд аз мақоми робиъаи лоф ?

تا به چند از مقام رابعه لاف؟

эй кам арзан , занах мазан ба газоф

ای کم ارزن، زنخ مزن به گزاف

ӯ занӣ буду гӯии мардони барад

او زنی بود و گوی مردان برد

Ҳар касе он амал ки кард он барад

هر کسی آن عمل که کرد آن برد

Ту дирам бар сари дирами баста

تو درم بر سر درم بسته

Мо ба рухи роҳ беш ва кам баста

ما به رخ راه بیش و کم بسته

Ту надониста солу ма ба хурӯш

تو ندانسته سال و مه به خروش

Мо бдонстаҳи рӯзу шаби хомӯш

ما بدانسته روز و شب خاموش

Инки дории ту мо гузошта ем

اینکه داری تو ما گذاشته‌ایم

Зончаҳи дории ту шарм дошта ем

زآنچه داری تو شرم داشته‌ایم

Мо ба гум кардани нишони қадам

ما به گم کردن نشان قدم

Ту ба наққошии равоқу ҳарам

تو به نقاشی رواق و حرم

Гар чаҳ чун мо ту пер мегардӣ

گر چه چون ما تو پیر میگردی

Ҳамчунон гирд мейр мегардӣ

همچنان گرد میر میگردی

Пеши волӣ вале чикор кунад ?

پیش والی ولی چکار کند؟

Бошаҳ чун пашшаро шикор кунад ?

باشه چون پشه را شکار کند؟

Эътимоди ту бар чумоқи амир

اعتماد تو بر چماق امیر

Беш байнам ки бар худои кабӣр

بیش بینم که بر خدای کبیر

Шайхи кӯ аз амир гирад пушт

شیخ کو از امیر گیرد پشت

Аз хамираши сабк баровар мушт

از خمیرش سبک بر آور مشت

Теғи дарвеши теғи издонист

تیغ درویش تیغ یزدانیست

Теғи султон ба шаҳна арзонӣаст

تیغ سلطان به شحنه ارزانیست

Нафас гӯласт , сар ба роҳаш кун

نفس گولست، سر به راهش کن

Кул фузуласт , бекулоҳаш кун

کل فضولست، بی‌کلاهش کن

Дарра , каз даст бигноаҳ уфтад

دره، کز دست بیگناه افتد

Сари қайсари чунон ба чоҳ уфтад

سر قیصر چنان به چاه افتد

То Асои ту аждаҳо нашавад

تا عصای تو اژدها نشود

Ба дуои ту кас раҳо нашавад

به دعای تو کس رها نشود

Онкии Авни худоӣ роят ӯст

آنکه عون خدای رایت اوست

Илми шоҳ дар ҳимоят ӯст

علم شاه در حمایت اوست

Оҳи азин аблаҳони диўпрст !

آه ازین ابلهان دیوپرست!

Ҳама аз ҷоми деви сории маст

همه از جام دیو ساری مست

Гар чаҳ дории ту роз хеш наҳуфт

گر چه داری تو راز خویش نهفت

Ман дарин шаҳрам ва бихоҳам гуфт

من درین شهرم و بخواهم گفت

Инки худро хамӯш медорам

اینکه خود را خموش میدارم

Гӯшаи арса гӯш медорам

گوشهٔ‌عرصه گوش میدارم

Гар касе дигари ин ғалати бгзошт

گر کسی دیگر این غلط بگذاشت

Ман бигӯям , нигаҳ надонам дошт

من بگویم، نگه ندانم داشت

То ту ришу сиррӣ чу мо бошӣ

تا تو ریش و سری چو ما باشی

Ҷону дили гирд , то худо бошӣ

جان و دل گرد، تا خدا باشی

Гург дар дашту шер дар беша

گرگ در دشت و شیر در بیشه

Ҳамаи ҳам ҳрФтнд ва ҳам пеша

همه هم حرفتند و هم پیشه

На ту динори дорӣ ва ман донг

نه تو دینار داری و من دانگ

Ба рухи ман чаро барории бонг ?

به رخ من چرا برآری بانگ؟

Ду алифи як ҷиҳат ба бе нқтӣ

دو الف یک جهت به بی‌نقطی

Ин сиқт чу нашуд ? он сиррии сиқтӣ ?

این سقط چو نشد؟ آن سری سقطی؟

Ту ба риш ва ба ҷбаҳи муътабарӣ

تو به ریش و به جبه معتبری

Агар он риши воҳлӣ чаҳ барӣ ?

اگر آن ریش واهلی چه بری؟

Гуфт бигзор , грдмӣ бояд

گفت بگذار، گردمی باید

Дар ғами ишқи мардумӣ бояд

در غم عشق مردمی باید

Зон чунин дар бало ва дар бандӣ

زان چنین در بلا و در بندی

Ки ба тақдири ҳақ на хурсандӣ

که به تقدیر حق نه خرسندی

Бандае , хезу рух ба тоъат кун

بنده‌ای، خیز و رخ به طاعت کن

Зончаҳ ӯ медиҳад қаноат кун

زآنچه او میدهد قناعت کن

Чист ин зарқ ва шеду ҳилау макр ?

چیست این زرق و شید و حیله و مکر؟

То ду нони бркнии зи холиду бикр

تا دو نان برکنی ز خالد و بکر

Зон бар мейру хоҷа ҷой кунӣ

زان بر میر و خواجه جای کنی

Ки таваккул на бар худоӣ кунӣ

که توکل نه بر خدای کنی