Онкас ки чу симурғ бенишон аст

آنکس که چو سیمرغ بی نشان است

Аз раҳзани айём дар амон аст

از رهزن ایام در امان است

Эмин нашуд аз дузди ҷузи сбкбор

ایمن نشد از دزد جز سبکبار

Бар дӯши ту ин бори бас гарон аст

بر دوش تو این بار بس گران است

Асбӣ ки туро май барад ба як умр

اسبی که تو را می برد به یک عمر

Бингар ки ба даст киаш Аннан аст

بنگر که به دست که‌اش عنان است

Мардуми кашии даҳр , бесилаҳ аст

مردم‌کشی دهر، بی سلاح است

Ғоратгарии чарх , ногаҳон аст

غارتگری چرخ، ناگهان است

Хўдкомии афлок ошкор аст

خودکامی افلاک آشکار است

Аз дидаи мо хуфтагон ниҳон аст

از دیدهٔ ما خفتگان نهان است

Афсона гетӣ нагуфта пайдост

افسانهٔ گیتی نگفته پیداست

АФсўнгриши равшан ва аён аст

افسونگریش روشن و عیان است

Ҳар ғору шикофӣ ба домани кӯҳ

هر غار و شکافی به دامن کوه

Бо ибрат агар бенгарӣ даҳон аст

با عبرت اگر بنگری دهان است

Бозичаи ин парда , сҳрбозӣ аст

بازیچهٔ این پرده، سحربازی است

Бе бокӣ ин даст , достон аст

بی باکی این دست، داستان است

Даии ҷғд ба вайрона Эй бихандед

دی جغد به ویرانه‌ای بخندید

Кин қасри зи шоҳон бостон аст

کاین قصر ز شاهان باستان است

Ту аз паии гӯрии давон чу баҳром

تو از پی گوری دوان چو بهرام

Огаҳ на ки гӯр аз пят давон аст

آگه نه که گور از پیت دوان است

Шамшер ҷаҳон кунад ме намонад

شمشیر جهان کند می نماند

То мастӣу хоби тўош Фсон аст

تا مستی و خواب تواش فسان است

Баси қофила гум гаштааст аз он рӯз

بس قافله گم گشته است از آن روز

Кин гумшуда , солор корвон аст

کاین گمشده، سالار کاروان است

Баси одамиёни пой банд деванд

بس آدمیان پای بند دیوند

Бисёр сари ӣнҷо бар остон аст

بسیار سر اینجا بر آستان است

Аз пой дар уфтад ба нимаи роҳ

از پای در افتد به نیمهٔ راه

Он рафта ки бетӯша ва тавонист

آن رفته که بی توشه و توانست

Зини тираи тан , умед равшанӣ нест

زین تیره تن، امید روشنی نیست

Ҷонаст чароғи вуҷӯд , ҷон аст

جان است چراغ وجود، جان است

Шодобии шоху шукуфа дар боғ

شادابی شاخ و شکوفه در باغ

Ҳангоми гул аз саъй боғбон аст

هنگام گل از سعی باغبان است

Дилро з чаҳ рӯи шӯра зор кардӣ

دل را ز چه رو شوره‌زار کردی

Хораш бикун эй дӯст , бӯстон аст

خارش بکن ای دوست، بوستان است

Хӯни хӯрда ва рухсор карда рангин

خون خورده و رخسار کرده رنگین

Ин лаъл ки андари ҳисор кон аст

این لعل که اندر حصار کان است

Оре , саману лолаи равед аз хок

آری، سمن و لاله روید از خاک

То абри баҳорӣ гуҳар фишон аст

تا ابر بهاری گهر فشان است

Дар кӣсаи худ байн ки то чаҳ дорӣ

در کیسهٔ خود بین که تا چه داری

Гирам ки фалони ганҷ аз фалони сет

گیرم که فلان گنج از فلان ست

зи асрор ҳақиқат мапурс кин роз

ز اسرار حقیقت مپرس کاین راز

Болотар аз андеша ва гумон аст

بالاتر از اندیشه و گمان است

эй чашмаи кучак ба чашми фикрат

ای چشمهٔ کوچک به چشم فکرت

Баҳрӣаст ки бекана ва бекарон аст

بحریست که بی کُنه و بی کران است

ӣнҷо нарасад киштӣ эй ба соҳил

اینجا نرسد کشتی ای به ساحل

Гар зонка ҳазоронаш бодбон аст

گر زانکه هزارانش بادبان است

Бар пар ки нагардад баланди парвоз

بر پر که نگردد بلند پرواز

Мурғӣ ки дарин паст хокдон аст

مرغی که درین پست خاکدان است

Гурги фалаки оҳӯии вақтро хӯрд

گرگ فلک آهوی وقت را خورد

Дар матбахи мо муштӣ устихон аст

در مطبخ ما مشتی استخوان است

Андеша кун аз боз , эй кабӯтар

اندیشه کن از باز، ای کبوتر

Ҳар чанд туро арса осмон аст

هر چند تو را عرصه آسمان است

Ҷузи гирди нкўӣии магаради ҳаргиз

جز گرد نکوئی مگرد هرگز

Некӣаст ки поянда дар ҷаҳон аст

نیکی است که پاینده در جهان است

Гар умргузорӣ ба никномӣ

گر عمر گذاری به نیکنامی

Онгоҳи туро умр ҷовдон аст

آنگاه تو را عمر جاودان است

Дар малики сулаймон чаро шабу рӯз

در ملک سلیمان چرا شب و روز

Деват ба сари суфра миҳмон аст

دیوت به سر سفره میهمان است

Пайванд касе ҷӯй ки ошноӣ аст

پیوند کسی جوی که آشنایی است

Андӯҳ касе хур ки меҳрбон аст

اندوه کسی خور که مهربان است

Магузор ки мерад зи ноштое

مگذار که میرد ز ناشتایی

Ҷонро ҳунару илми ҳамчу нон аст

جان را هنر و علم همچو نان است

Фазласт чароғӣ ки длФрўз аст

فضل است چراغی که دلفروز است

Илмаст баҳорӣ ки бехазон аст

علم است بهاری که بی خزان است

Чавгони зан , то ба дастат уфтад

چوگان زن، تا به دستت افتد

Ин гӯии саодат ки дар миён аст

این گوی سعادت که در میان است

Чун чираи бад-ӣни чор дев гардад

چون چیره بدین چار دیو گردد

Он кас ки чунин бедил ва ҷбон аст

آن کس که چنین بی دل و جبان است

Гар пунбаи шӯй , оташат замин аст

گر پنبه شوی، آتشت زمین است

Вари мурғи шӯй , рӯбаҳат замон аст

ور مرغ شوی، روبهت زمان است

Баси тирзнонро нишона карда аст

بس تیرزنان را نشانه کرده است

Ин тир ки дар чилла камон аст

این تیر که در چلهٔ کمان است

Дар луқма ҳар каси наҳуфтаи сангӣ

در لقمهٔ هر کس نهفته سنگی

Бар хон қазои онкӣ мизбон аст

بر خوان قضا آنکه میزبان است

Икрнгии нопойдори гардун

یکرنگی ناپایدار گردون

Кам умртар аз сарсар ва духон аст

کم عمرتر از صرصر و دخان است

Фурсат чу яке қалъа Эйаст стўор

فرصت چو یکی قلعه‌ای است ستوار

Ақли ту бар ин қалъа марзбон аст

عقل تو بر این قلعه مرزبان است

Колои мхр аз аҳримани азирок

کالا مخر از اهرمن ازیراک

Ҳар чанд ки арзон буд гарон аст

هر چند که ارزان بود گران است

Он зинда ки донист ва зиндагӣ кард

آن زنده که دانست و زندگی کرد

Дар пеши хирадманд , зинда он аст

در پیش خردمند، زنده آن است

Он кӯ ба раҳ рост мезанад гом

آن کو به ره راست میزند گام

Ҳар ҷо ки баради рахт , Комрон аст

هر جا که برد رخت، کامران است

Бозичаи Тифлон хона гардад

بازیچهٔ طفلان خانه گردد

Он мурғ ки бепар чу мокиён аст

آن مرغ که بی پر چو ماکیان است

Олӯда кунӣ хотир ва ндонӣ

آلوده کنی خاطر و ندانی

Колояши дил , пастӣ равон аст

کالایش دل، پستی روان است

Ҳизуми каши девон шудан забунӣ аст

هیزم کش دیوان شدن زبونی است

Рӯзии хури дунон шудани ҳўонст

روزی خور دونان شدن هوانست

Нангаст ба хории туфайл бӯдан

ننگ است به خواری طفیل بودن

Монанди магас ҳар куҷо ки хон аст

مانند مگس هر کجا که خوان است

Ин сайл ки бо кӯҳ май ситезад

این سیل که با کوه می‌ستیزد

Биғи афкан бисёр хонимон аст

بیغ افکن بسیار خانمان است

Бандяши зи девӣ ки одамӣ рӯаст

بندیش ز دیوی که آدمی روست

Бигурез зи нақшӣ ки длстон аст

بگریز ز نقشی که دلستان است

Дар нимаи шаб , нолаи шбоўиз

در نیمهٔ شب، نالهٔ شباویز

Кӣ чун нафаси мурғ субҳ хон аст

کی چون نفس مرغ صبح خوان است

Аз манқибату илм , ним арзан

از منقبت و علم، نیم ارزن

Арзандатар аз ганҷ шоягон аст

ارزنده‌تر از گنج شایگان است

Кирдори туро саъй раҳнамӯн аст

کردار تو را سعی رهنمون است

Гуфтори туро ақл тарҷумон аст

گفتار تو را عقل ترجمان است

Аттори сипеҳрати зрири бФрўхт

عطار سپهرت زریر بفروخت

Бигирифтӣ ва гуфтӣ ки заъфарон аст

بگرفتی و گفتی که زعفران است

Дар қимати ҷон аз ту кор хоҳанд

در قیمت جان از تو کار خواهند

Ин ганҷ мапиндор ройгон аст

این گنج مپندار رایگان است

Атлас натавон кард ресмон ро

اطلس نتوان کرد ریسمان را

Ин пунба ки раштии ту , ресмон аст

این پنبه که رشتی تو، ریسمان است

зи андоми худ ин тирагии фурӯи шӯй

ز اندام خود این تیرگی فرو شوی

Дар ҷӯии ту ин об то равон аст

در جوی تو این آب تا روان است

Пжмон нашавад зи офтоби ҳаргиз

پژمان نشود ز آفتاب هرگز

То бар сари ин ғунча соябон аст

تا بر سر این غنچه سایبان است

Брзигрии омухтӣу киштӣ

برزیگری آموختی و کشتی

Ин донаи замонӣ ки меҳргон аст

این دانه زمانی که مهرگان است

Мспор ба тани корҳои ҷон ро

مسپار به تن کارهای جان را

Ин беҳунар аз даври паҳлавони сет

این بی هنر از دور پهلوان ست

Ёрӣ накунад бо ту хусрави ақл

یاری نکند با تو خسرو عقل

То ҷаҳл ба малики ту ҳукмрон аст

تا جهل به ملک تو حکمران است

Мзрўъи ту ,гар талх ё ки ширин

مزروع تو، گر تلخ یا که شیرین

Ҳангоми дарав , ҳосилат ҳамон аст

هنگام درو، حاصلت همان است

Ҳар нукта ки доне бигӯӣ , парвин

هر نکته که دانی بگوی، پروین

То неруии гуфтор дар забон аст

تا نیروی گفتار در زبان است