эй шудаи шефтаи гетӣу давронаш

ای شده شیفتهٔ گیتی و دورانش

Даҳр дарёст , биандеш зи тӯфонаш

دهر دریاست، بیندیش ز طوفانش

Нафаси диўисти фарибанда аз ӯ бигурез

نفس دیویست فریبنده از او بگریز

Сар бтдбир бипеч аз хати фурмонаш

سر بتدبیر بپیچ از خط فرمانش

Ҳала дил нашавад атласу дебояш

حلهٔ دل نشود اطلس و دیبایش

Ёра ҷон нашавад лаълу мараҷонаш

یارهٔ جان نشود لعل و مرجانش

Номаи деви тбоҳисти ҳамон беҳтар

نامهٔ دیو تباهیست همان بهتر

Ки на ин нома бихонем ва на унвонаш

که نه این نامه بخوانیم و نه عنوانش

ГФтгўҳости баҳри кӯии зи тороҷаш

گفتگوهاست بهر کوی ز تاراجش

Достонҳости баҳри гӯшаи зи дастонаш

داستانهاست بهر گوشه ز دستانش

Махӯр эй ёр на лўзинаҳи венаи шаҳдаш

مخور ای یار نه لوزینه ونه شهدش

Мхр эй дӯст на карбоси венаи каттонаш

مخر ای دوست نه کرباس ونه کتانش

На яке ҳарф матинӣаст дар аснодаш

نه یکی حرف متینی است در اسنادش

На яке санг дурустӣаст бмизонш

نه یکی سنگ درستی است بمیزانش

Рангҳо карда дар ин хами кафи рангинаш

رنگها کرده در این خم کف رنگینش

Ханда ҳо карда бамурдам лаби хандонаш

خنده‌ها کرده بمردم لب خندانش

Хонданӣ нест на тақвим ва на тӯмораш

خواندنی نیست نه تقویم و نه طومارش

Монданӣ нест на бунёд ва на банӣонаш

ماندنی نیست نه بنیاد و نه بنیانش

Шуд сияҳи рӯзии некони шарафу ҷоҳаш

شد سیه روزی نیکان شرف و جاهش

Шуд парешонеи покони сарви сомонаш

شد پریشانی پاکان سرو سامانش

Гилаи нафас чу дарандаи плнгоннд

گلهٔ نفس چو درنده پلنگانند

Бар ҳазар бош азин гилау чӯпонаш

بر حذر باش ازین گله و چوپانش

Илм , пайванди равони ту ҳаме ҷӯяд

علم، پیوند روان تو همی جوید

Ту ҳаме пора кунӣ риштаи паймонаш

تو همی پاره کنی رشتهٔ پیمانش

Аз камолу ҳунари ҷон , ту шӯии комил

از کمال و هنر جان، تو شوی کامل

Айбу нақс ту шавад пастӣу нақсонаш

عیب و نقص تو شود پستی و نقصانش

Ҷаҳл чу шаби пурҳу илм чу хуршед аст

جهل چو شب‌پره و علم چو خورشید است

Накунад ҳеҷ ҷузи ин нур , гурезонаш

نکند هیچ جز این نور، گریزانش

Нашавад нохуну дандони тамаъи кӯтаҳ

نشود ناخن و دندان طمع کوته

Гар ки ҳар лаҳзаи нсоӣими бсўҳонш

گر که هر لحظه نسائیم بسوهانش

Мизбонӣ накунад чархи сияҳи коса

میزبانی نکند چرخ سیه کاسه

Манишин биҳдаҳ бар суфраи алвонаш

منشین بیهده بر سفرهٔ الوانش

Ҳалқаи сидқу сафо бар дар дайн мезан

حلقهٔ صدق و صفا بر در دین میزن

То ки дар боз кунад баҳри ту дарбонаш

تا که در باز کند بهر تو دربانش

Дил агар пардаи шакро надард , ҳаргиз

دل اگر پردهٔ شک را ندرد، هرگز

Набӯд роҳи сӯии даргаи аиқонш

نبود راه سوی درگه ایقانش

Каъбаи мон аҷаб шуду лоша дар он қурбон

کعبه‌مان عجب شد و لاشه در آن قربان

Вой ва сад вои барин каъбау қурбонаш

وای و صد وای برین کعبه و قربانش

Гурги айёми нФрсўди бад-ӣни перӣ

گرگ ایام نفرسود بدین پیری

Ҳичгаҳ кунад нашуд панҷау дандонаш

هیچگه کند نشد پنجه و دندانش

Нест ҷузи хору хски ҳеҷ дарин гулшан

نیست جز خار و خسک هیچ درین گلشن

Шӯраи зорист ки номанди гулистонаш

شوره‌زاریست که نامند گلستانش

Чашм некӣ натавон дошт аз он мардум

چشم نیکی نتوان داشت از آن مردم

Ки буд роҳи сӯии маскани шайтонаш

که بود راه سوی مسکن شیطانش

Ҳамаи яғмогар ва дузданд дарин маъбар

همه یغما گر و دزدند درین معبر

Кист онкў нагирифтанд гиребонаш

کیست آنکو نگرفتند گریبانش

Роҳ давраст басии малики ҳақиқат ро

راه دور است بسی ملک حقیقت را

Кӯш коз пой науфтӣ ба биёбонаш

کوش کاز پای نیفتی به بیابانش

Онкии андари зулмот фурӯ монад

آنکه اندر ظلمات فرو ماند

Чаҳ насибӣ буд аз чашмаи ҳайвонаш

چه نصیبی بود از چشمهٔ حیوانش

Домани умри ту айёми ҳамеи сӯзад

دامن عمر تو ایام همی سوزد

Мазан аз оташи дил , дасти бдомонш

مزن از آتش دل، دست بدامانش

Раҳ махуфаст , бипарҳез азин хуфтан

ره مخوفست، بپرهیز ازین خفتن

Абр тирааст , биандеш зи боронаш

ابر تیره است، بیندیش ز بارانش

Шери хорӣ ки супурданд бад-ӣни доя

شیر خواری که سپردند بدین دایه

Шери як қатра нахурдаст зи пастонаш

شیر یک قطره نخوردست ز پستانش

Шахсе аз баҳри саодат гуҳарӣ оварад

شخصی از بحر سعادت گهری آورد

Хуфт аз хастагӣ ва дод бзоғонш

خفت از خستگی و داد بزاغانش

Чаҳ ҳаме ҳема барафрӯзӣу нони бандӣ

چه همی هیمه برافروزی و نان بندی

Ба танурӣ ки надидаст касе Нонаш

به تنوری که ندیدست کسی نانش

Хрлнги ту зи бас бор кашӣдан мард

خرلنگ تو ز بس بار کشیدن مرد

Чаҳ барии ранҷи паии васлаи полонаш

چه بری رنج پی وصلهٔ پالانش

Гар ки ободии ин деҳкада мехоҳӣ

گر که آبادی این دهکده میخواهی

Бояд обод кунӣ хонаи деҳқонаш

باید آباد کنی خانهٔ دهقانش

Пари ин мурғи саодати ту чунон бастӣ

پر این مرغ سعادت تو چنان بستی

Ки гирифтанд ва фиканданд бзндонш

که گرفتند و فکندند بزندانش

Тани бадхоҳи зи ту луқма ҳаме хоҳад

تن بدخواه ز تو لقمه همی خواهد

Чаҳ ҳамеи ёди диҳии ҳикмати луқмонаш

چه همی یاد دهی حکمت لقمانش

Пасти андеша бузургӣ накунад ҳаргиз

پست اندیشه بزرگی نکند هرگز

Гарчи як умри диҳии ҷои бузургонаш

گرچه یک عمر دهی جای بزرگانش

Агарат орзӯии каъба буд дар дил

اگرت آرزوی کعبه بود در دل

Чаҳ шикоят кунӣ аз хори муғелонаш

چه شکایت کنی از خار مغیلانش

Гарчи душвор буд кору барӯмандӣ

گرچه دشوار بود کار و برومندی

Ҳиммат ва каршиносӣ кунад осонаш

همت و کارشناسی کند آسانش

Сазад ар пар кунад аз дару гуҳари доман

سزد ار پر کند از در و گهر دامن

Онкӣ андеша набӯдаст зи Аммонаш

آنکه اندیشه نبودست ز عمانش

Гуҳарӣ гар наравад худ басӯии дарё

گهری گر نرود خود بسوی دریا

Бабради равшании лؤлؤи Рахшонаш

ببرد روشنی لؤلؤ رخشانش

Онкии умрии паии осоиш тан кушед

آنکه عمری پی آسایش تن کوشید

Коши як лаҳзаи бадал буд ғами ҷонаш

کاش یک لحظه بدل بود غم جانش

Гӯии илм ва ҳунар ӣнҷост , вале бирнҷ

گوی علم و هنر اینجاست، ولی بیرنج

Даст ҳаргиз натавон баради бчўгонш

دست هرگز نتوان برد بچوگانش

Вақти фархунда дарахтӣаст , ҳунари мива

وقت فرخنده درختی است، هنر میوه

Шабу рӯзу ма ва соланд чу ағсонш

شب و روز و مه و سالند چو اغصانش

Рӯҳро зеби тани сифлаи нёроид

روح را زیب تن سفله نیاراید

Рӯи бёроӣ ба перояи урфонаш

رو بیارای به پیرایهٔ عرفانش

Нашавад кони ҳақиқати зи гуҳари холӣ

نشود کان حقیقت ز گهر خالی

Бирав эй дӯст гуҳар металаб аз конаш

برو ای دوست گهر میطلب از کانش

Бигушо қуфл дар боғи фазилат ро

بگشا قفل در باغ فضیلت را

Бихӯр аз миваи ширини фаровонаш

بخور از میوهٔ شیرین فراوانش

Рем васвоси бсобўни ҳақоиқи шӯй

ریم وسواس بصابون حقایق شوی

Набарӣ фоидаи зини гозру ашнонш

نبری فایده زین گازر و اشنانش

Ҷаҳли пои ту бибандад чу биёбад даст

جهل پای تو ببندد چو بیابد دست

Фурсатат ҳаст , мадаи фурсати ҷавлонаш

فرصتت هست، مده فرصت جولانش

Танги майдон шудани ақли з сустӣ нест

تنگ میدان شدن عقل ز سستی نیست

Мо надодем гуҳи таҷрибаи майдонаш

ما ندادیم گه تجربه میدانش

Барраҳо гург кунад мактаби худбинӣ

بره‌ها گرگ کند مکتب خودبینی

Гар бтдбир набандем дабистонаш

گر بتدبیر نبندیم دبستانش

Нафас бо ҳеҷ ҷаҳондида нахоҳад гуфт

نفس با هیچ جهاندیده نخواهد گفت

Рози сари бастау расму раҳи пинҳонаш

راز سر بسته و رسم و ره پنهانش

Раҳи аҳрӣман аз он шуд ҳамаи печу хам

ره اهریمن از آن شد همه پیچ و خم

То напурсанд з сар гашта ҳайронаш

تا نپرسند ز سر گشتهٔ حیرانش

Даҳр ҳар тала наад , бигузар ва бигзораш

دهر هر تله نهد، بگذر و بگذارش

Чарх ҳар тӯҳфа диҳад , мангару мастонаш

چرخ هر تحفه دهد، منگر و مستانش

Тира рӯзӣаст ҳамаи рӯзи дили афрӯзаш

تیره‌روزیست همه روز دل افروزش

Снгризаҳаст ҳамаи лаъли бадахшонаш

سنگریزه است همه لعل بدخشانش

Оҳани умри ту шамшер нахоҳад шуд

آهن عمر تو شمشیر نخواهد شد

Набарӣ то басӯии кӯрау санадонаш

نبری تا بسوی کوره و سندانش

Маъбад онҷо багушӯдӣ ки зари онҷо буд

معبد آنجا بگشودی که زر آنجا بود

Саҷда кардӣ гуҳу бегоҳ чу яздонаш

سجده کردی گه و بیگاه چو یزدانش

Посбонӣ накунад банда чу имон ро

پاسبانی نکند بنده چو ایمان را

Дев зон банда чаҳ дуздад ба ҷуз емонаш

دیو زان بنده چه دزدد به جز ایمانش

Ҷузи ту кас нест дарин доду ситади мағбун

جز تو کس نیست درین داد و ستد مغبون

Дайни гарон буд , ту бФрўхтии арзонаш

دین گران بود، تو بفروختی ارزانش

Гург осуд , нҷстим чу осораш

گرگ آسود، نجستیم چو آثارش

Дарди афзуд , накардем чу дирамонаш

درد افزود، نکردیم چو درمانش

Солҳо ақл дукон дошт бкўии мо

سالها عقل دکان داشت بکوی ما

Бҳчи тўшии нхридими зи дӯконаш

بهچ توشی نخریدیم ز دکانش

Хираи сар гар напазируфт адаб , бигзор

خیره سر گر نپذیرفت ادب، بگذار

То ки тодиб кунад гардиши давронаш

تا که تادیب کند گردش دورانش

Табъи дун зон нашуд огаҳи зи пушаймонӣ

طبع دون زان نشد آگه ز پشیمانی

Ки чу бад кард , накардем пушаймонаш

که چو بد کرد، نکردیم پشیمانش

Дил парешон набад онрўз ки танҳо буд

دل پریشان نبد آنروز که تنها بود

Кард ҷамъияти нои аҳли парешонаш

کرد جمعیت نا اهل پریشانش

Шеру рӯбоҳи шикорӣ чу бадасти оранд

شیر و روباه شکاری چو بدست آرند

Рӯбаҳаши пӯсти барад , шер хӯрд рониш

روبهش پوست برد، شیر خورد رانش

Кишвари эмини ҷони хона девон шуд

کشور ایمن جان خانهٔ دیوان شد

Кас надонист чаҳ омад ба салимонаш

کس ندانست چه آمد به سلیمانش

Нафаси гуҳи байти нмигФту гуҳии чома

نفس گه بیت نمیگفت و گهی چامه

Гар нмихўонд касе дафтару девонаш

گر نمیخواند کسی دفتر و دیوانش

Рӯҳи урён ва ту ҳам дарзӣ ва ҳам нассоҷ

روح عریان و تو هم درزی و هم نساج

Ҷома кун зини ду ҳунар бар тани урёнаш

جامه کن زین دو هنر بر تن عریانش

Лашкари ақли паии фатҳ ту ме кӯшад

لشکر عقل پی فتح تو می‌کوشد

Чаҳ ҳаме кунад кунӣ ханҷару пайконаш

چه همی کند کنی خنجر و پیکانش

Хирад аз дом ту бигурехта , бози Ораш

خرد از دام تو بگریخته، باز آرش

Ҳунар аз назд ту бархеста , бинишонаш

هنر از نزد تو برخاسته، بنشانش

Корро коргар нек диҳад равнақ

کار را کارگر نیک دهد رونق

Чаҳ кунад коҳили нодони тани осонаш

چه کند کاهل نادان تن آسانش

Ҳама дӯдаст кабоби ҳасаду нихват

همه دود است کباب حسد و نخوت

Нахурд кас на зи хом ва на зи барӣонаш

نخورد کس نه ز خام و نه ز بریانش

Суди даллоли вуҷӯди ту хисорат шуд

سود دلال وجود تو خسارت شد

Тоҷир вақт бигирад зи ту товонаш

تاجر وقت بگیرد ز تو تاوانش

Ганҷ ҳастӣ бустонанд зи мо , парвин

گنج هستی بستانند ز ما، پروین

Мо набудем , қазо буд нигаҳбонаш

ما نبودیم، قضا بود نگهبانش

Хониш
қсӣдҳ шморҳ 24 — мрӣм фқӣҳӣ кӣо