эй шудаи сӯхтаи оташи нафсонӣ

ای شده سوختهٔ آتش نفسانی

Сол ҳо карда табоҳӣу ҳаваси ронӣ

سال‌ها کرده تباهی و هوس‌رانی

Дузд айём гирифтаст гиребонат

دزد ایام گرفت‌ست گریبانت

Бас кун ин бехудӣу србгрибонӣ

بس کن این بی‌خودی و سربه‌گریبانی

Субҳ раҳмат накушояд ҳамаи торикӣ

صبح رحمت نگشاید همه تاریکی

Юсуф Миср нагардад ҳамаи зиндонӣ

یوسف مصر نگردد همه زندانی

Роҳи пари хори муғелон ва ту бе музей

راه، پُر خار مغیلان و تو، بی‌موزه

Суфра бетӯшау шаби тирау боронӣ

سفره، بی‌توشه و شب، تیره و بارانی

эй ба худ дида чу шаддод , худобини шӯ

ای به خود دیده چو شدّاد، خدابین شو

Ҷузи худоро насазад ртбти яздоне

جز خدا را نسزد رتبت یزدانی

Ту сулаймон шудани омӯзӣ агар , диўон_

تو سلیمان شدن آموزی اگر، دیوان

Натавонанд задани лофи сулаймонӣ

نتوانند زدن لاف سلیمانی

То ба кӣ кавданӣу мастӣу хўдроӣӣ ?

تا به کی کودنی و مستی و خودرأیی؟

То ба кӣ кӯдакӣу бозӣу нодонӣ ?

تا به کی کودکی و بازی و نادانی؟

Ту дар ин хоки сияҳ , зари дили афрӯзӣ

تو در این خاک سیه، زرِّ دل‌افروزی

Ту дар ин дашту чаман , лолаи нӯъмонӣ

تو در این دشت و چمن، لالهٔ نعمانی

Пеш девон мабар андӯҳи дилу мгарӣ

پیش دیوان مبر اندوه دل و مگری

Ки биханданд чу бенанд ки гарӣоне

که بخندند چو بینند که گریانی

Ақли омухт ба ҳар коргарии корӣ

عقل آموخت به هر کارگری کاری

ӯ чу устод шуд ва мо чу дабистонӣ

او چو استاد شد و ما چو دبستانی

Худ намайдонӣ ва аз халқ наме пурсӣ

خود نمی‌دانی و از خلق نمی‌پرسی

Фориғ аз мушкилу бегонаи зи осонӣ

فارغ از مشکل و بیگانه ز آسانی

Ки баради бори ту имрӯз ки мискинӣ

که بَرد بار تو امروز که مسکینی؟

Ки туро нон диҳад имрӯз ки бе ноне

که تو را نان دهد امروز که بی نانی؟

Даст тақво бигушо , пой ҳўӣ барбанд

دست تقوی بگشا، پای هوا بربند

То бибинанд ки аз карда пушаймонӣ

تا ببینند که از کرده پشیمانی

Гуҳариҳои ҳақиқати гуҳари худ ро_

گهری‌های حقیقت، گهر خود را

Нафурӯшанд бад-ӣни ҳайчиу арзонӣ

نفروشند بدین هیچی و ارزانی

Дидаи хеши ниҳон байн куну байн онгаҳ

دیدهٔ خویش نهان‌بین کن و بین آن گه

Домҳоӣ ки ниҳоданд ба пинҳонӣ

دام‌هایی که نهادند به پنهانی

Ҳайвони гаштану тани парварӣ осон аст

حیوان گشتن و تن‌پروری آسان است

Рӯҳ парварда кун аз луқмаи рӯҳонӣ

روح پرورده کن از لقمهٔ روحانی

Бо хиради ҷони худ он ба ки бёроӣӣ

با خِرد، جان خود آن به که بیآرایی

Бо ҳунари айби худ он ба ки бапушоне

با هنر، عیب خود آن به که بپوشانی

Бо хабар бош ки бемаслиҳату қсди_

با خبر باش که بی مصلحت و قصدی

Одамиро набарди дев ба меҳмонӣ

آدمی را نبرد دیو به مهمانی

Нафас ҷӯ дод ки гандуми з ту бастанд

نفْس جو داد که گندم ز تو بستاند

Ба ки ҳаргиз надиҳӣ ришвату нстонӣ

به که هرگز ندهی رشوت و نستانی

Дшмноннди туро зарқу фасод , аммо

دشمنانند تو را زرق و فساد، اما

Ба гумони ту ки дар ҳалқаи ёроне

به گمانِ تو که در حلقهٔ یارانی

То забуни тамаъии ҳеҷ наме арзӣ

تا زبونِ طمعی، هیچ نمی‌ارزی

То асири ҳавасӣ ҳеҷ намайдонӣ

تا اسیر هوسی، هیچ نمی‌دانی

Хуштар аз давлати ҷам , давлати дарвешӣ

خوش‌تر از دولت جم، دولت درویشی

Беҳтар аз қасри шаҳӣ , кулбаи деҳқонӣ

بهتر از قصر شهی، کلبهٔ دهقانی

Хонагӣ бошад агар дузд , ба сад тадбир

خانگی باشد اگر دزد، به صد تدبیر

Натавон кард аз он хонаи нигаҳбонӣ

نتوان کرد از آن خانه، نگهبانی

Бирав аз моҳ , фарогири дили афрӯзӣ

برو از ماه، فراگیر دل‌افروزی

Бирав аз меҳр , биомузи дурахшоне

برو از مهر، بیاموز درخشانی

Пеши зоғони мФкни гавҳари икдонаҳ

پیش زاغان مفِکن گوهر یک‌دانه

Пеш хрбндаҳ мабар лаъли бадахшонӣ

پیش خربنده مبر لعل بدخشانی

Гар ки ҳам суҳбати ту деви нбўдстӣ

گر که هم‌صحبت تو دیو نبودستی

з ки омухтии ин шеваи шайтонӣ

ز که آموختی این شیوهٔ شیطانی؟

Сифатии ҷӯй ки гӯйанд накукорӣ

صفتی جوی که گویند نکوکاری

Сухании гӯй ки гӯйанд сухани доне

سخنی گوی که گویند سخن‌دانی

Бигузар аз баҳру зи фиръавни ҳўии мандяш

بگذر از بحر و ز فرعونِ هوا مندیش

Даҳри дарё ва ту чун Мӯсои умронӣ

دهر، دریا و تو چون موسی عمرانی

Аждаҳои тамаъу гурги табиат ро

اژدهای طمع و گرگ طبیعت را

Гар битарсӣ , натавонӣ ки битарсоне

گر بترسی، نتوانی که بترسانی

Бификан ин лошаи хунин , ту на ноҳорӣ

بِفکن این لاشهٔ خونین، تو نه ناهاری

Бркни ин ҷомаи чиркин , ту на урёнӣ

برکَن این جامهٔ چرکین، تو نه عریانی

Гар туоне , ба дилии туаш ва туоне даҳ

گر توانی، به دلی، توش و توانی ده

Ки мабодо расад онрўз ки натавонӣ

که مبادا رسد آن روز که نتْوانی

Хӯни дил чанд хурӣ дар дили санг , эй лаъл

خون دل چند خوری در دلِ سنگ، ای لعل!

Муштариҳост барои гуҳари конӣ

مشتری‌هاست برای گهر کانی

Гарчи Юнон , ватани бас ҳукамо будаст

گر چه یونان، وطنِ بس حکما بودست

Нест огоҳи зи ҳикмати ҳамаи юнонӣ

نیست آگاه ز حکمت همه یونانی

Кулбаеро ки на фаршӣ ва на колоӣист

کلبه‌ای را که نه فرشی و نه کالایی‌ست

Бар дараш менабӯд ҳоҷати дарбоне

بر درش می‌نبوَد حاجت دربانی

Зинда бо гуфтан пандам натавонӣ кард

زنده با گفتن پندم نتوانی کرد

Ки ту худ низ чу ман куштаи исёнӣ

که تو خود نیز چو من کشتهٔ عصیانی

Кӣна май варзӣ ва дар доӣраҳи сидқӣ

کینه می‌ورزی و در دایرهٔ صدقی

Раҳзанӣ мекунӣ ва дар раҳи ӣмонӣ

رهزنی می‌کنی و در ره ایمانی

То кӣ ин хоми фиребӣ , ту на ёҷўҷӣ

تا کی این خام فریبی؟ تو نه یأجوجی

Чанд балъидан мардум , ту на събонӣ

چند بلعیدن مردم؟ تو نه ثعبانی

Мақсади офият аз гумшудагони пурсӣ

مقصد عافیت از گم‌شدگان پرسی

Рӯ ки бар гумшудагони хеши ту бурҳонӣ

رُو که بر گم‌شدگان خویش تو برهانی

Гӯсфандони ту эмини зи ту чун бошанд

گوسفندانِ تو ایمن ز تو چون باشند

Ки шабонгоҳи ту дар мкмни гургоне

که شبانگاه تو در مکمن گرگانی

Гоҳ аз рангразони хами тазвирӣ

گاه از رنگرزانِ خم تزویری

Гоҳ бар пушти хари васваса , полонӣ

گاه بر پشت خرِ وسوسه، پالانی

Ташна хӯн хӯрд ва ту худбин ба лаби ҷўӣӣ

تشنه خون خورْد و تو خودبین به لب جویی

Гуруснаи мард ва ту гмраҳ ба сари хуоне

گرسنه، مُرد و توِ گمره به سر خوانی

Дӯд оҳаст бноӣӣ ки ту май созӣ

دود آه است بنایی که تو می‌سازی

Чоҳ роҳаст китобӣ ки ту май хуоне

چاه راه است کتابی که تو می‌خوانی

Дида бигушоӣ , на инаст ҷаҳони бинӣ !

دیده بگشای، نه این است جهان‌بینی!

Куфр бас кун , на чунинаст мусулмонӣ

کفر بس کن، نه چنین است مسلمانی

Чу ниҳолии сети равон ва ту кишоварзӣ

چو نهالی‌ست روان و تو کشاورزی

Чу ҷаҳонии сети вуҷӯд ва ту ҷҳонбонӣ

چو جهانی‌ست وجود و تو جهانبانی

Ту чароғӣ ! з чаҳ рӯи ҳам нафаси бодӣ ?

تو چراغی! ز چه رو هم‌نفس بادی؟

Ту умедӣ ! з чаҳ ҳам хонаи ҳарамоне ?

تو امیدی! ز چه هم‌خانهٔ حرمانی؟

Ту дар ин базм , чу афрӯхтаи қандилӣ

تو در این بزم، چو افروخته‌قندیلی

Ту дар ин қаср , чу оростаи айвонӣ

تو در این قصر، چو آراسته‌ایوانی

Ту зи худ рафтау водӣ шудаи пари офат

تو ز خود رفته و وادی شده پر آفت

Ту ба хоби андару киштӣ шудаи тӯфонӣ

تو به خواب اندر و کشتی شده طوفانی

Ту расӣдан натавонӣ ба сбкборон

تو رسیدن نتوانی به سبک‌باران

Ки ба рафтор , на монандаи эшонӣ

که به رفتار، نه مانندهٔ ایشانی

Фикр фардо натавонӣ ки кунӣ дигар

فکر فردا نتوانی که کنی دیگر

Магари имрӯз ки дар кишвари эмеконе

مگر امروز که در کشور امکانی

Оқибати куштаи шамшери мау солӣ

عاقبت کشتهٔ شمشیر مه و سالی

Охири кори шикори дайу обоне

آخرِ کار شکار دی و آبانی

Ҳӯшёрӣу шабу рӯз ба михонҳ_

هوشیاری و شب و روز به میخانه

Ҳамдами дрдкшон , ҳамсари мастоне

همدم دُردکشان، همسر مستانی

Ҳамчуи брзигр офат зада маҳсӯлӣ !

همچو برزیگر آفت‌زده‌محصولی

Ҳамчуи размовар ғорат шуда хуфтоне . . .

همچو رزم‌آورِ غارت‌شده‌خفتانی

Мор дар лона , вале мӯр ба афсунӣ

مار در لانه، ولی مور به افسونی

Гирд дар хона , вале гирд ба майдонӣ

گُرد در خانه، ولی گَرد به میدانی

Дили бечорау мискини мхроши имрӯз

دل بیچاره و مسکین مخراش امروز

Расад онрўз ки бенохуну дандонӣ

رسد آنروز که بی‌ناخن و دندانی

Достонат кунад ин чархи куҳан , ҳар чнд_

داستانت کند این چرخ کهن، هر چند

Номи ҷӯяндатар аз рустами дастоне

نام‌جوینده‌تر از رستم دستانی

Рӯз бар маснади покизаи инсофӣ

روز بر مسند پاکیزهٔ انصافی

Шом дар хилвати олӯдаи девонӣ

شام، در خلوت، آلودهٔ دیوانی

Даст мискин нагирифтӣу тўоноӣӣ

دست مسکین نگرفتی و توانایی

Мивае гирд накардӣ ва ба бастоне

میوه‌ای گِرد نکردی و به بستانی

Зоҳираст ин ки бади уфтӣ чу шӯии бадхоҳ

ظاهرست این که بد افتی، چو شوی بدخواه

Равшанаст ин ки биринҷӣ чу биринҷоне

روشن‌ست این که برَنجی، چو برَنجانی

Дев бисёр буд дар раҳи дил , парвин

دیو بسیار بود در ره دل، پروین!

Кӯш то сари зи раҳ рост напечоне

کوش تا سر ز ره راست نپیچانی