Агар рӯй талаби зоӣинаҳ маънӣ нигарадоне

اگر روی طلب زائینهٔ معنی نگردانی

Фасод аз дили Фрўшўӣӣ , ғубор аз ҷон барафшонӣ

فساد از دل فروشوئی، غبار از جان برافشانی

Ҳунар шуд хоста , тмиизи бозор ва ту бозаргон

هنر شد خواسته، تمییز بازار و تو بازرگان

Тамаъ зиндон шуду пиндори зиндонбон , ту зиндонӣ

طمع زندان شد و پندار زندانبان، تو زندانی

Яке девор наустувор бе пояи сети худ комӣ

یکی دیوار ناستوار بی پایه‌ست خود کامی

Агар бодии вазад , ногуҳ гузорад рӯ ба вайронӣ

اگر بادی وزد، ناگه گذارد رو به ویرانی

Дарин дарёи басӣ киштӣ бирафту гашти нопидо

درین دریا بسی کشتی برفت و گشت ناپیدا

Турои андеша бояд кард зини дарёии тӯфонӣ

ترا اندیشه باید کرد زین دریای طوفانی

Ба чашм аз маърифат нурӣ беафзой , ар на бичшмӣ

به چشم از معرفت نوری بیفزای، ار نه بیچشمی

Ба ҷон аз фазлу дониши ҷомае пӯш , ар на биҷонӣ

به جان از فضل و دانش جامه‌ای پوش، ار نه بیجانی

Бкс мапаснд ранҷӣ каз барои хеш напасандӣ

بکس مپسند رنجی کز برای خویش نپسندی

Бадуш кас манеҳ борӣ ки худ бурданаш натавонӣ

بدوش کس منه باری که خود بردنش نتوانی

Қаноат кун агар дар орзӯии ганҷи қорунӣ

قناعت کن اگر در آرزوی گنج قارونی

Гадоӣ хеш бош ар толиби малики сулаймонӣ

گدای خویش باش ار طالب ملک سلیمانی

Матарс аз ҷонфишонигар тариқи ишқи мипўӣӣ

مترس از جانفشانی گر طریق عشق میپوئی

Чу асмъил бояд сар ниҳодани рӯзи қурбонӣ

چو اسمعیل باید سر نهادن روز قربانی

Ба нарад зиндагонии муҳраҳои вақту фурсат ро

به نرد زندگانی مهره‌های وقت و فرصت را

Ҳама якбора мебозӣ , на мипрсӣ , на майдонӣ

همه یکباره میبازی، نه میپرسی، نه میدانی

Турои поки офариди эзад , зи худ шармат наме ояд

ترا پاک آفرید ایزد، ز خود شرمت نمی‌آید

Ки рӯзии поки бўдстӣ , кунун олӯдаи домоне

که روزی پاک بودستی، کنون آلوده دامانی

Аз онру мепазирӣ жожхоӣиҳои шайтон ро

از آنرو میپذیری ژاژخائیهای شیطان را

Ки ҳаргизи дафтари поки ҳақиқатро нмихўонӣ

که هرگز دفتر پاک حقیقت را نمیخوانی

Махон ҷузи дарси ирфон то ки аз рафтору гуфторат

مخوان جز درس عرفان تا که از رفتار و گفتارت

Бидонади дев каз шогирдҳои ин дабистонӣ

بداند دیو کز شاگردهای این دبستانی

Чаҳ зангӣ метавон аз дил ситурдан бо сияҳи роӣӣ

چه زنگی میتوان از دل ستردن با سیه رائی

Чаҳ корӣ метавон аз пеши бурдан бо тани осонӣ

چه کاری میتوان از پیش بردن با تن آسانی

Дарин раҳи пешвоён ту девонанду гумроҳон

درین ره پیشوایان تو دیوانند و گمراهان

Саманди хешро ҳар ҷо ки мехоҳанд меронӣ

سمند خویش را هر جا که میخواهند میرانی

Мазан ҷузи хаймаи илму ҳунар , то срброФрозӣ

مزن جز خیمهٔ علم و هنر، تا سربرافرازی

Магӯ ҷузи ростӣ , то гӯш аҳрӣман бипечоне

مگو جز راستی، تا گوش اهریمن بپیچانی

Збди корӣ қабо кардӣ ва аз талбиси пероҳан

زبد کاری قبا کردی و از تلبیس پیراهن

Басии зебандатар буд аз қабои нанг , урёнӣ

بسی زیبنده‌تر بود از قبای ننگ، عریانی

Ҳамеи кундӣ дару девори боми қалъаи ҷон ро

همی کندی در و دیوار بام قلعهٔ جان را

Яке рӯзаш накардӣ чун нигаҳбонони нигаҳбонӣ

یکی روزش نکردی چون نگهبانان نگهبانی

зи худ бинӣ сияҳ кардӣ дили биғш , зи худбинӣ

ز خود بینی سیه کردی دل بیغش، ز خودبینی

зи нодонӣ дар афтодӣ дарин оташ , зи нодонӣ

ز نادانی در افتادی درین آتش، ز نادانی

Чаро дар коргоҳи мардумӣ бемояу судӣ

چرا در کارگاه مردمی بی مایه و سودی

Чаро аз офтоби илм чун хафоаши пинҳонӣ

چرا از آفتاب علم چون خفاش پنهانی

Чаҳ мебофӣ паранду парниён дар дӯки нахи рейсӣ

چه میبافی پرند و پرنیان در دوک نخ ریسی

Чаҳ мехоҳӣ дарин торики шаби зини тӣаи зулмоне

چه میخواهی درین تاریک شب زین تیه ظلمانی

Асоро аждаҳо боист кардан , шуъларо гулзор

عصا را اژدها بایست کردن، شعله را گلزار

Ту бо даъвии гуҳи иброҳӣм ва гоҳе пӯри умронӣ

تو با دعوی گه ابراهیم و گاهی پور عمرانی

Чаро то зар ва дорўӣит ҳаст аз дарди бхрўшӣ

چرا تا زر و داروئیت هست از درد بخروشی

Чаро то даст ва бозўӣит ҳаст аз кор ва амоне

چرا تا دست و بازوئیت هست از کار و امانی

Чу заръу хӯшаи дорӣ , аз чаҳ маънии хӯшаи чинстӣ

چو زرع و خوشه داری، از چه معنی خوشه چینستی

Чу асбу тӯшаи дорӣ , аз чаҳ андари роҳи ҳайронӣ

چو اسب و توشه‌داری، از چه اندر راه حیرانی

Чаҳ кӯшӣ баҳри як гавҳари бкон тира ҳастӣ

چه کوشی بهر یک گوهر بکان تیرهٔ هستی

Ту худ ҳам гавҳаригар тарбияти ёбӣ ва ҳам конӣ

تو خود هم گوهری گر تربیت یابی و هم کانی

Ту хоҳии дардҳо дармон кунӣ , аммо ба бидрдӣ

تو خواهی دردها درمان کنی، اما به بیدردی

Ту хоҳии саъбҳо осон кунӣ , аммо ба осонӣ

تو خواهی صعبها آسان کنی، اما به آسانی

Бёбонисти тан , пари санглох ва рег сӯзанда

بیابانیست تن، پر سنگلاخ و ریگ سوزنده

Саробати миФрибд то муқӣм ин биёбоне

سرابت میفریبد تا مقیم این بیابانی

Чу нурати тирагӣҳоро мунаввар кард , хуршедӣ

چو نورت تیرگیها را منور کرد، خورشیدی

Чу дар дили прўронидии гули маънӣ , гулистонӣ

چو در دل پرورانیدی گل معنی، گلستانی

Харобӣҳои ҷонро бо яке тағйири меъморӣ

خرابیهای جانرا با یکی تغییر معماری

Хисоратҳои танро бо яке тадбири товоне

خسارتهای تن را با یکی تدبیر تاوانی

Бнўри афзой , ноед ҳечгоҳ аз нури торикӣ

بنور افزای، ناید هیچگاه از نور تاریکی

Ба некӣ кӯш , ҳаргиз ноед аз некии пушаймонӣ

به نیکی کوش، هرگز ناید از نیکی پشیمانی

Ту андари даккаи дониши харидорӣу даллолӣ

تو اندر دکهٔ دانش خریداری و دلالی

Ту андар мазраъ ҳастӣ кишоварзӣу деҳқонӣ

تو اندر مزرع هستی کشاورزی و دهقانی

Макун худро ғубор аз сарсари ҷаҳлу ҳўӣу кин

مکن خود را غبار از صرصر جهل و هوی و کین

Дарин ҷамъият гмраҳ наёбӣ ҷузи парешоне

درین جمعیت گمره نیابی جز پریشانی

Ҳамеи мардуми бёзорӣу ҷои мардумии хоҳӣ

همی مردم بیازاری و جای مردمی خواهی

Ҳаме дар ҳам кашии абрӯӣ , чун гӯйанд събонӣ

همی در هم کشی ابروی، چون گویند ثعبانی

Чу путк ар зер дстонро бикӯбӣ ва наяндешӣ

چو پتک ار زیر دستانرا بکوبی و نیندیشی

Расад рӯзӣ ки бинӣ чарх путкаст ва ту санадоне

رسد روزی که بینی چرخ پتکست و تو سندانی

Чу шамъ ҳақ барафрӯзанд ва ҳар пинҳон шавад пайдо

چو شمع حق برافروزند و هر پنهان شود پیدا

Ту дигар кӣ туоне айби кор худ бапушоне

تو دیگر کی توانی عیب کار خود بپوشانی

Авомати дасти мибўснд ва ту побанди солусӣ

عوامت دست میبوسند و تو پابند سالوسی

Хавосати шери михўоннд ва ту аз гурбаи тарсоне

خواصت شیر میخوانند و تو از گربه ترسانی

Турои фарқони дабиристони ахлоқ ва мъолӣ шуд

ترا فرقان دبیرستان اخلاق و معالی شد

Чаро чун Тифли кавдани зини дабиристони гурезоне

چرا چون طفل کودن زین دبیرستان گریزانی

Нагардад бо ту тақвои дӯст , то ҳамкосаи озӣ

نگردد با تو تقوی دوست، تا همکاسهٔ آزی

Набошад бо ту дайни анбоз , то анбози шайтонӣ

نباشد با تو دین انباز، تا انباز شیطانی

Бадонаши нестии номовару манъами бдинорӣ

بدانش نیستی نام‌آور و منعم بدیناری

Бъмнии нестии озодау орифи баъунвониӣ

بعمنی نیستی آزاده و عارف بعنوانی

Ту тасвиру ҳўии наққошу хўдкомии нгорстон

تو تصویر و هوی نقاش و خودکامی نگارستان

Аз онру гуҳи сипедӣ , гуҳи сиёҳӣ , гоҳи алвонӣ

از آنرو گه سپیدی، گه سیاهی، گاه الوانی

Ҷузи олоиш чаҳ зояд зини забунӣу сияҳи роӣӣ

جز آلایش چه زاید زین زبونی و سیه رائی

Ҷузи аҳрӣман кро уфтад писанди ин хуии ҳайвонӣ

جز اهریمن کرا افتد پسند این خوی حیوانی

Паланги андар чаро хур , юз дар раҳ , гург дар оғул

پلنگ اندر چرا خور، یوز در ره، گرگ در آغل

Ту чӯпони нестӣ , баҳр ту унвонаст чӯпонӣ

تو چوپان نیستی، بهر تو عنوانست چوپانی

Қумош худ надонам бо чаҳ тор ва пуд мебофӣ

قماش خود ندانم با چه تار و پود میبافی

На зарбафтӣ , на дибоӣӣ , на карбосӣ , на каттонӣ

نه زربفتی، نه دیبائی، نه کرباسی، نه کتانی

Барои шустушӯии ҷони зи шӯх ва рем олоиш

برای شستشوی جان ز شوخ و ریم آلایش

зи илму тарбияти беҳтар чаҳ собӯнӣ , чаҳ ашнонӣ

ز علم و تربیت بهتر چه صابونی، چه اشنانی

зи ҷӯии илм , дилро оби даҳ то бар лаби ҷўӣӣ

ز جوی علم، دل را آب ده تا بر لب جوئی

з хон ақл , ҷонро сайр кун то бар сари хуоне

ز خوان عقل، جان را سیر کن تا بر سر خوانی

Равони ношторо кишти ноҳорӣу мискинӣ

روان ناشتا را کشت ناهاری و مسکینی

Ту гуҳ дар пурсиши обӣу гуҳ дар фикрати ноне

تو گه در پرسش آبی و گه در فکرت نانی

Биё канданд борат то нингорӣ ки бе тўшӣ

بیا کندند بارت تا نینگاری که بی توشی

Гарон карданд сангат то напиндорӣ ки арзонӣ

گران کردند سنگت تا نپنداری که ارزانی

зи олоиши надории бок то ақласт меъёрат

ز آلایش نداری باک تا عقلست معیارت

Сбксорӣ набинӣ то дарин фархундаи мизоне

سبکساری نبینی تا درین فرخنده میزانی

Чаро бо ҳазл ва мастӣ бигузароне зиндагонӣ ро

چرا با هزل و مستی بگذرانی زندگانی را

Чаро мастӣ кунӣу ҳўшёронрои бихандоне

چرا مستی کنی و هوشیارانرا بخندانی

Бғир аз даргаи ихлос , бар ҳар даргаии хокӣ

بغیر از درگه اخلاص، بر هر درگهی خاکی

Бғир аз кӯчаи тавфиқ , дар ҳар кӯи бҷўлонӣ

بغیر از کوچهٔ توفیق، در هر کو بجولانی

Бсҳрои вуҷӯди андар , буд сад чашмаи ҳайвон

بصحرای وجود اندر، بود صد چشمهٔ حیوان

Гуноҳ кист чун ҳаргизи нминўшӣу аташоне

گناه کیست چون هرگز نمینوشی و عطشانی

Барои ғарқи гаштани андарин дарё науфтодӣ

برای غرق گشتن اندرین دریا نیفتادی

Макун фурсати таба , ғаввоси марвориду марҷонӣ

مکن فرصت تبه، غواص مروارید و مرجانی

Ҳамеи аҳрӣманонро бдсршт ва паст меномӣ

همی اهریمنان را بدسرشت و پست مینامی

Ту бо ин бади сголиҳои куҷои беҳтари азишонӣ

تو با این بد سگالیها کجا بهتر ازیشانی

Надидӣ лошаҳои матбахи хунини шӯҳрат ро

ندیدی لاشه‌های مطبخ خونین شهرت را

Агар дидӣ , чаро бар суфрааш ҳар рӯзи меҳмонӣ

اگر دیدی، چرا بر سفره‌اش هر روز مهمانی

Накӯи карт чаро донанд , бдроӣу бдондишӣ

نکو کارت چرا دانند، بدرای و بداندیشی

Сбкборт чаро хонанд , зери бори исёнӣ

سبکبارت چرا خوانند، زیر بار عصیانی

Бтиғи мардуми озорӣ чаро дилро бФрсоӣӣ

بتیغ مردم آزاری چرا دل را بفرسائی

Барои пайкари хокӣ чаро ҷонро биринҷоне

برای پیکر خاکی چرا جان را برنجانی

Дабирӣу дабир бекитобу хату амлоӣӣ

دبیری و دبیر بی کتاب و خط و املائی

Ҳужабрӣу ҳужабри бедилу чанголу дандонӣ

هژبری و هژبر بیدل و چنگال و دندانی

Куҷо бо тунди боди зиндагии доне дар афтодан

کجا با تند باد زندگی دانی در افتادن

Ту мискини кози насими андакӣ чун беди ларзоне

تو مسکین کاز نسیم اندکی چون بید لرزانی

Дарин гулзор натавонӣ нишастани ҷовдон , парвин

درین گلزار نتوانی نشستن جاودان، پروین

Ҳамон ба то ки бинишастӣ , ниҳолӣ чанд бинишонӣ

همان به تا که بنشستی، نهالی چند بنشانی