Яке пурсед аз суқрот каз мурдан чаҳ хўондстӣ

یکی پرسید از سقراط کز مردن چه خواندستی؟

Бигуфт эй бихбр , марг аз чаҳ номии зиндагонӣ ро

بگفت ای بی‌خبر، مرگ از چه نامی زندگانی را‌؟

Агар зини хокдони пасти рӯзӣ бар парии бинӣ

اگر زین خاکدان پست روزی بر پری بینی

Ки гардунҳоу гетиҳост малики он ҷаҳонӣ ро

که گردون‌ها و گیتی‌هاست ملک آن جهانی را

Чароғи равшан ҷонро макун дар ҳсни тани пинҳон

چراغ روشن جان‌را مکن در حصن تن پنهان

Мапӣч андари миёни хирқа , ин ёқӯти конӣ ро

مپیچ اندر میان خرقه، این یاقوت کانی را

Мхсби осӯдае бурно ки андари навбати перӣ

مخسب آسوده ای برنا که اندر نوبت پیری

Ба ҳасрати ёд хоҳӣ кард айёми ҷавонӣ ро

به حسرت یاد خواهی کرد ایام جوانی را

Ба чашми маърифат дар роҳи байни онгоҳи солики шӯ

به چشم معرفت در راه بین‌، آنگاه سالک شو

Ки хоб олӯда натавон ёфт умри ҷовдонӣ ро

که خواب‌آلوده نتوان یافت عمر جاودانی را

зи бас мадҳуш афтодӣ ту дар вайронаи гетӣ

ز بس مدهوش افتادی تو در ویرانه گیتی

Бҳилти деви баради ин ганҷҳои ройгонӣ ро

به حیلت دیو برد این گنج‌های رایگانی را

Дилати ҳаргизи нмигшти ин чунин олӯдау тира

دلت هرگز نمی‌گشت این چنین آلوده و تیره

Агар чашм ту майдонаст шарти посбонӣ ро

اگر چشم تو می‌دانست شرط پاسبانی را

Матоъи ростии пеши ору колои накукорӣ

متاع راستی پیش آر و کالای نکوکاری

Ман аз ҳар кор беҳтар дидам ин бозоргонӣ ро

من از هر کار بهتر دیدم این بازارگانی را

Бҳли саббоғи гетиро ки дар як хам занад охир

بهل صباغ گیتی را که در یک خُم زَنَد آخر

Сипеду зарду мишкӣну кабӯду арғавонӣ ро

سپید و زرد و مشکین و کبود و ارغوانی را

Ҳақиқатро нахоҳӣ дид ҷуз бо дидаи маънӣ

حقیقت را نخواهی دید جز با دیدهٔ معنی

Нахоҳӣ ёфтан дар дафтару девони маъонӣ ро

نخواهی یافتن در دفتر و دیوان‌، معانی را

Бузургоне ки бар шолуда ҷон сохтанд айвон

بزرگانی که بر شالودهٔ جان ساختند ایوان

Харидорӣ накарданд ин сарои устихонӣ ро

خریداری نکردند این سرای استخوانی را

Агар сад қарн шогирдӣ кунӣ дар мактаби гетӣ

اگر صد قرن شاگردی کنی در مکتب گیتی

Нёмўзии азин бе меҳри дарси меҳрбонӣ ро

نیاموزی ازین بی‌مهر درس مهربانی را

Бмҳмонхонаҳи озу ҳўии ҷузи лоша чизе нест

به مهمانخانهٔ آز و هوی جز لاشه چیزی نیست

Барои лошхўорони вогузори ин миҳмонӣ ро

برای لاشخواران واگذار این میهمانی را

Басии пусидау арзони гарони бФрўхти аҳрӣман

بسی پوسیده و ارزان گران بفروخت اهریمن

Далел беҳтарӣ натавон шумурдан ҳар гаронӣ ро

دلیل بهتری نتوان شمردن هر گرانی را

зи шайтони бадгумон бӯдани навиди неки Фрҷомист

ز شیطان بدگمان بودن‌، نوید نیک فرجامی‌ست

Чу хӯн дар ҳар раҳгӣ бояд дуанд ин бадгумонӣ ро

چو خون در هر رگی باید دواند این بدگمانی را

Наҳуфтаи нафаси сӯй махзан ҳастӣ раҳе дорад

نهفته نفس سوی مخزن هستی رهی دارد

Наоне шаҳна Эй мебояд ин дузд наоне ро

نهانی شحنه‌ای می‌باید این دزد نهانی را

Чу девон ҳар нишону номи мипрснд ва меҷӯянд

چو دیوان هر نشان و نام می‌پرسند و می‌جویند

Ҳамон беҳтар ки бгзиним беному нишоне ро

همان بهتر که بگزینیم بی نام و نشانی را

Тамоми корҳои мо нмибўднди беҳуда

تمام کارهای ما نمی‌بودند بیهوده

Агар дар кор мебастем рӯзии кордонӣ ро

اگر در کار می‌بستیم روزی کاردانی را

Ҳазорон донаи аФшондим ва як гул зонмён нашикуфт

هزاران دانه افشاندیم و یک گل ز‌آن‌میان نشکفت

Бшўрстон таба кардем ранҷи боғбонӣ ро

به شورستان تبه کردیم رنج باغبانی را

Бигардонадем рӯй аз нур ва бинишастем бо зулмат

بگرداندیم روی از نور و بنشستیم با ظلمت

Раҳо кардем боқиро ва бигирифтем фонӣ ро

رها کردیم باقی را و بگرفتیم فانی را

Шубони озро бо гилаи парҳез инсӣ нест

شُبان آز را با گلهٔ پرهیز انسی نیست

Бгргӣ ногаҳон хоҳад бадал кардани шабоне ро

به گرگی ناگهان خواهد بدل کردن شبانی را

Ҳама бод бираватаст андарин табъи накӯҳида

همه باد بروت است اندرین طبع نکوهیده

Бсилии сурхи крдстим рӯй заъфаронӣ ро

به سیلی سرخ کردستیم روی زعفرانی را

Биҷои пардаи тақво ки айб ҷон бапушанд

بجای پرده تقوی که عیب جان بپوشاند

з ҷисм овехтем ин пардаҳои парниёнӣ ро

ز جسم آویختیم این پرده‌های پرنیانی را

Чароғи осмонӣ буд ақли андари сари хокӣ

چراغ آسمانی بود عقل اندر سر خاکی

зи бод аҷаб киштем ин чароғи осмонӣ ро

ز باد عجب کشتیم این چراغ آسمانی را

БиФшондими ҷон ! аммо ба қурбонгоҳи худбинӣ

بیفشاندیم جان‌، اما به قربان‌گاه خودبینی

Чаҳ ҳосил буд ҷузи нангу фасоди ин ҷонфишонӣ ро

چه حاصل بود جز ننگ و فساد این جانفشانی را‌؟

Чаро боист дар ҳар пртгаҳи мураккаби дўонидн

چرا بایست در هر پرتگه مرکب دوانیدن

Чаҳ фарҷомӣаст ғайр аз аўФтодни бдънонӣ ро

چه فرجامی است غیر از اوفتادن بدعنانی را

Шароби гмрҳиро мишкстим ар хаму соғар

شراب گمرهی را می‌شکستیم ار خم و ساغر

Бпоёни мирсондими ин хумору саргаронӣ ро

به پایان می‌رساندیم این خمار و سرگرانی را

Нишони пой рӯбоҳаст андари қалъаи имкон

نشان پای روباه است اندر قلعهٔ امکان

Биппар чун тоӣри давлат , раҳо кун мокиёнӣ ро

بپر چون طائر دولت، رها کن ماکیانی را

Ту гуҳи саргаштаи ҷаҳлӣу гуҳ гум гашта ғифлат

تو گه سرگشتهٔ جهلی و گه گم‌گشتهٔ غفلت

Сару сомон ки хоҳад дод ин бехонумоне ро

سر و سامان که خواهد داد این بی‌خانمانی را‌؟

зи теғи ҳирс , ҷон ҳар лаҳзае сад бори мимирд

ز تیغ حرص، جان هر لحظه‌ای صد بار می‌میرد

Ту иллат гаштае ин маргҳои ногаҳонӣ ро

تو علت گشته‌ای این مرگ‌های ناگهانی را

Раҳили корвони вақт май бенанди бедорон

رحیل کاروان وقت می‌بینند بیداران

Барои хуфтагон мезан дароӣ корвонӣ ро

برای خفتگان می‌زن درای کاروانی را

Дар он девон ки ҳақ ҳоким шуду дасту забони шоҳид

در آن دیوان که حق حاکم شد و دست و زبان شاهد

Нахоҳад буд бозору баҳои чираи забонӣ ро

نخواهد بود بازار و بها چیره‌زبانی را

Набояд тохт бар бечорагони рӯзи тўоноӣӣ

نباید تاخت بر بیچارگان‌، روز توانایی

Бахотир дошт бояд рӯзгори нотавонӣ ро

به‌خاطر داشت باید روزگار ناتوانی را

Ту низ аз қиссаҳои рӯзгори бостони гардӣ

تو نیز از قصه‌های روزگار باستان گردی

Бихон аз баҳри ибрати қиссаҳои бостонӣ ро

بخوان از بهر عبرت قصه‌های باستانی را

Паранд умри як абрешим ва сад ресмон дорад

پرند عمر یک ابریشم و صد ریسمان دارد

занда тор бояд кард пуди шодмонӣ ро

ز انده تار باید کرد پود شادمانی را

Яке зини суфраи нони хушки баради он дайгарии ҳалво

یکی زین سفره نان خشک برد‌، آن دیگری حلوا

Қазои гўӣии нмидонсти расми мизбонӣ ро

قضا گویی نمی‌دانست رسم میزبانی را

Маъоӣибро нмишўӣӣ , макоримро нмиҷўӣӣ

معایب را نمی‌شویی، مکارم را نمی‌جویی

Фазилати мишмории сархушӣу Комронӣ ро

فضیلت می‌شماری سرخوشی و کامرانی را

Макун равшани равонро хираи анбози сияҳи роӣӣ

مکن روشن‌روان را خیره انباز سیه‌رایی

Ки нисбат нест ботираи дилии равшани равонӣ ро

که نسبت نیست با تیره‌دلی روشن‌روانی را

Дарафтодӣ чу бо шамшери нафас ва дар науфтодӣ

درافتادی چو با شمشیر نفس و در نیفتادی

Бмидонҳои туоне кори басти ин паҳливонӣ ро

به میدان‌ها توانی کار بست این پهلوانی را

Бибояд коштан дар боғи ҷон аз ҳар гулӣ , парвин

بباید کاشتن در باغ جان از هر گلی، پروین

Бар ин гулзор роҳӣ нест боди меҳргонӣ ро

بر این گلزار راهی نیست باد مهرگانی را