Ба гурба гуфт зи роҳи итоб , шери жён

به گربه گفت ز راه عتاب، شیر ژیان

Надидаам чу ту ҳеҷ офарӣда , саргардон

ندیده‌ام چو تو هیچ آفریده، سرگردان

Хаёли пастӣу дуздӣ , туро баради ҳамаи рӯз

خیال پستی و دزدی، تو را برد همه روز

Басӯии матбахи шаҳ , ё ба кулбаи деҳқон

بسوی مطبخ شه، یا به کلبهٔ دهقان

Гуҳии зи косаи бечорагон , барии гипо

گهی ز کاسهٔ بیچارگان، بری گیپا

Гуҳии зи суфраи дармондагон , рбоӣии нон

گهی ز سفرهٔ درماندگان، ربائی نان

зи трктозии ту , мондаи беваи зани ноҳор

ز ترکتازی تو، مانده بیوه‌زن ناهار

зи ҳиласозӣ ту , гашта матбахии нолон

ز حیله‌سازی تو، گشته مطبخی نالان

Чаро зании раҳи халқ , эй сияҳи дил , аз паии ҳеҷ

چرا زنی ره خلق، ای سیه دل، از پی هیچ

Чаҳ пар кунӣ шикам , эй худпараст , чун анбон

چه پر کنی شکم، ای خودپرست، چون انبان

Барои хӯрдани кашк , аз чаҳ кӯза мешиканӣ

برای خوردن کشک، از چه کوزه میشکنی

Қазо ба перзан онро фурухтаст гарон

قضا به پیرزن آنرا فروختست گران

Бзхми қалби фақирон , чаҳ кас наад марҳам

بزخم قلب فقیران، چه کس نهد مرهم

Вагар баранд хисорат , чаҳ кас диҳад товон

وگر برند خسارت، چه کس دهد تاوان

Макун сиёҳ , сару гӯшу дами зи тобау дег

مکن سیاه، سر و گوش و دم ز تابه و دیگ

Сиёҳии сару гӯш , аз сиҳдлисти нишон

سیاهی سر و گوش، از سیهدلیست نشان

На мости мондаи зи озати бахонаи зореъ

نه ماست مانده ز آزت بخانهٔ زارع

На шери мондаи зи ҷаврат , бкосаҳи чӯпон

نه شیر مانده ز جورت، بکاسهٔ چوپان

Гуҳати з гӯш чиконанд хӯну гоҳ аз дам

گهت ز گوش چکانند خون و گاه از دم

Шабии з саг расадат фитна , рӯзӣ аз дарбон

شبی ز سگ رسدت فتنه، روزی از دربان

Ту аз чаҳ , малъабаи дасти кӯдакон шуда Эй

تو از چه، ملعبهٔ دست کودکان شده‌ای

Бичишам ман нашавад ҳечкас зи бим , Аннан

بچشم من نشود هیچکس ز بیم، عیان

Биё ба бешау озод зиндагонӣ кун

بیا به بیشه و آزاد زندگانی کن

Барои хӯрдану хуши зистан , макаши виҷдон

برای خوردن و خوش زیستن، مکش وجدان

Шикоргоҳ , басӣ ҳасту сайди хуфтаи басӣ

شکارگاه، بسی هست و صید خفته بسی

Бшрт онкӣ кунӣ тез , панҷау дандон

بشرط آنکه کنی تیز، پنجه و دندان

Маро фиреб надодаст , ҳеҷ шаби гардун

مرا فریب ندادست، هیچ شب گردون

Маро забун нанамудаст , ҳеҷ рӯзи инсон

مرا زبون ننمودست، هیچ روز انسان

Марои далерӣу корогҳӣ , бузургӣ дод

مرا دلیری و کارآگهی، بزرگی داد

Ба рои пер , тавонем дошт бахти ҷавон

به رای پیر، توانیم داشت بخت جوان

Замонае нФкндсти ҳечгоҳ бдом

زمانه‌ام نفکنده‌ست هیچگاه بدام

Нишона ам нанамудаст ҳеҷ тиру камон

نشانه‌ام ننموده‌ست هیچ تیر و کمان

Чу роҳи бинӣу раҳрав , ту низ пештари ой

چو راه بینی و رهرو، تو نیز پیشتر آی

Чу ҳаст гӯии саодат , ту ҳам бизан чавгон

چو هست گوی سعادت، تو هم بزن چوگان

Шунид гурбаи насиҳати зи шер ва кард сафар

شنید گربه نصیحت ز شیر و کرد سفر

Намӯд дар дили ғории тиҳӣу тира , макон

نمود در دل غاری تهی و تیره، مکان

Гуҳӣ чу шер буғурред ва бар замин зад дам

گهی چو شیر بغرید و بر زمین زد دم

Барои таҷриба , гоҳе бигӯаш дод такон

برای تجربه، گاهی بگوش داد تکان

Бхўиш гуфт , кунун каз нажоди широнм

بخویش گفت، کنون کز نژاد شیرانم

На шаҳр , водӣу саҳро буд марои шоён

نه شهر، وادی و صحرا بود مرا شایان

Буруни ҷҳми зи камӣнгоҳи вақти ҳамла , чунин

برون جهم ز کمینگاه وقت حمله، چنین

Фурӯ барам бетони хасм , чанги тези чунон

فرو برم بتن خصم، چنگ تیز چنان

Набӯд огаҳем пеш аз ин , ки ман чаҳ касам

نبود آگهیم پیش از این، که من چه کسم

Буқати кор , тавон кард ин хатои ҷуброн

بوقت کار، توان کرد این خطا جبران

Чу шуд зи ранги шаб , он дашти ҳавлноки сиёҳ

چو شد ز رنگ شب، آن دشت هولناک سیاه

Намӯд ваҳшату андеша , гурбаро тарсон

نمود وحشت و اندیشه، گربه را ترسان

Таниш билраза фитод аз садои гургу шағол

تنش بلرزه فتاد از صدای گرگ و شغال

Дилаш чу мурғ тапид , аз хазидани събон

دلش چو مرغ تپید، از خزیدن ثعبان

Гуҳии дарахт дар афтоду гоҳи санги шикаст

گهی درخت در افتاد و گاه سنگ شکست

зи тунди боди ҳаводис , зи фитнаи тӯфон

ز تند باد حوادث، ز فتنهٔ طوفان

зи бим , чашми Зуҳали хӯни ноби рехти бхок

ز بیم، چشم زحل خون ناب ریخت بخاک

Чу шох билразед Зуҳраи рахшон

چو شاخ بید بلرزید زهرهٔ رخشان

Дар танур ниҳоданду шамъи матбахи мард

در تنور نهادند و شمع مطبخ مرد

Тулӯъ кард ма ва монад дар фалаки ҳайрон

طلوع کرد مه و ماند در فلک حیران

Шубон чу хуфт , баромади ббоми оғули гург

شبان چو خفت، برآمد ببام آغل گرگ

Чунин зананд раҳи хуфтагони шаб , дуздон

چنین زنند ره خفتگان شب، دزدان

Гузашти қофилае , кард нолае ҷарасӣ

گذشت قافله‌ای، کرد ناله‌ای جرسی

Бадасти роҳзанӣ , гашти раҳравии урён

بدست راهزنی، گشت رهروی عریان

Шағоли пер , бомед хӯрдани ангур

شغال پیر، بامید خوردن انگور

Биҷуст бар сари девори кӯтаҳи бустон

بجست بر سر دیوار کوته بستان

Хазиди гурбаи деҳқон ба пушти хики панир

خزید گربهٔ دهقان به پشت خیک پنیر

Заданд то ки дар анбор , мӯшакони ҷавлон

زدند تا که در انبار، موشکان جولان

зи кунҷи матбахи торик , хост ғўғоӣӣ

ز کنج مطبخ تاریک، خاست غوغائی

Магар ки рўбҳкии барад , мурғакии бирён

مگر که روبهکی برد، مرغکی بریان

Паланг гурусна омад зи кӯҳсори бзир

پلنگ گرسنه آمد ز کوهسار بزیر

Басӯи ғор шуд андари ҳавои туъма , равон

بسوی غار شد اندر هوای طعمه، روان

Шунид гурбаи мискини садои поу зи бим

شنید گربهٔ مسکین صدای پا و ز بیم

зи ҷои ҷуст ки бигурезад ва шавад пинҳон

ز جای جست که بگریزد و شود پنهان

зи фарти хавф , фаромӯш кард гуфта хеш

ز فرط خوف، فراموش کرد گفتهٔ خویش

Ки кор бояду неру , на даъвӣу унвон

که کار باید و نیرو، نه دعوی و عنوان

На раҳи шинохт , нааш пой рафтан монад

نه ره شناخت، نه‌اش پای راه رفتن ماند

На чашм дошт фурӯғ ва на панҷадошт тавон

نه چشم داشت فروغ و نه پنجه داشت توان

Намӯд орзӯии шаҳр ва дар умеди фирор

نمود آرزوی شهر و در امید فرار

Дамии брўзнаҳи сақф ғор шуд нигарон

دمی بروزنهٔ سقف غار شد نگران

Гузашти гурбагӣу рӯзгор ширӣ шуд

گذشت گربگی و روزگار شیری شد

Валек шер шудан , гурбаро набӯд осон

ولیک شیر شدن، گربه را نبود آسان

Бногҳони зи камӣнгоҳи хеш , ҷусти паланг

بناگهان ز کمینگاه خویش، جست پلنگ

Ба рони гурбаи фурӯи баради чанги хӯни афшон

به ران گربه فرو برد چنگ خون افشان

Бзири панҷаи сайёд , сайд нолон гуфт

بزیر پنجهٔ صیاد، صید نالان گفت

Бад-ӣн тариқ бимиранд мардуми нодон

بدین طریق بمیرند مردم نادان

Бшҳр , гурба ва дар кӯҳсор шер шудам

بشهر، گربه و در کوهسار شیر شدم

Хаёли биҳдаҳи байн , бохатми дарин раҳи ҷон

خیال بیهده بین، باختم درین ره جان

зи худпарастӣу озам чунин шуд охир , кор

ز خودپرستی و آزم چنین شد آخر، کار

Баннои сусти бирезад , чу сахт шуд борон

بنای سست بریزد، چو سخت شد باران

Гирифтам онкӣ басӯрат бшири мимонм

گرفتم آنکه بصورت بشیر میمانم

Надорам он дилу неру , ҳамин бисмии нуқсон

ندارم آن دل و نیرو، همین بسم نقصان

Баланди шоха , бадасти баланд мива диҳад

بلند شاخه، بدست بلند میوه دهد

Чаро ки бо назари паст , бартарӣ натавон

چرا که با نظر پست، برتری نتوان

Ҳадиси нури таҷаллӣ , бензад шамъ магӯӣ

حدیث نور تجلی، بنزد شمع مگوی

На ҳар ки дошт Асо , буд Мӯсои умрон

نه هر که داشت عصا، بود موسی عمران

Бидон хаёл ки қасрӣ банно кунӣ рӯзӣ

بدان خیال که قصری بنا کنی روزی

Ба теша , кулбаи обод худ макун вайрон

به تیشه، کلبهٔ آباد خود مکن ویران

Чароғи фикр , диҳад чашми ақлро партав

چراغ فکر، دهد چشم عقل را پرتو

Табиби ақл , кунад дарди озро дармон

طبیب عقل ، کند درد آز را درمان

Бибин зи даст чикор оядат , ҳамон мекун

ببین ز دست چکار آیدت، همان میکن

Мабош ҳамчуи дуҳул , худнамо ва ҳеҷ миён

مباش همچو دهل، خودنما و هیچ میان

Бҳл ки кони ҳўиро наёфт каси гавҳар

بهل که کان هوی را نیافت کس گوهر

Марв , ки роҳи ҳавасро наёфт каси поён

مرو، که راه هوس را نیافت کس پایان

Чигуна ром кунӣ тавсани ҳаводис ро

چگونه رام کنی توسن حوادث را

Ту , хешро натавонӣ нгоҳдошти Аннан

تو، خویش را نتوانی نگاهداشت عنان

Манеҳ , ?герат басарӣ ҳаст , пой дар оташ

منه، گرت بصری هست، پای در آتش

Мазан , ?герат хурдӣ ҳаст , мушт бар санадон

مزن، گرت خردی هست، مشت بر سندان