Дид мӯрӣ дар раҳеи пелии сутург

دید موری در رهی پیلی سترگ

Гуфт бояд буд чун пелони бузург

گفت باید بود چون پیلان بزرگ

Ман чунин хираду нзорм зон сабаб

من چنین خرد و نزارم زان سبب

Ки на рӯз осоишӣ дорам , на шаб

که نه روز آسایشی دارم، نه شب

Бори барадам , кор кардам ҳар нафас

بار بردم، کار کردم هر نفس

На гирифтам музд , на гуфтанд бас

نه گرفتم مزد، نه گفتند بس

Раҳи супурдами рӯзҳоу моҳ ҳо

ره سپردم روزها و ماه‌ها

АўФтодми борҳо дар роҳ ҳо

اوفتادم بارها در راه‌ها

Хокро кунадем бо ҷон канданӣ

خاک را کندیم با جان کندنی

Сохтем оромгоҳу момнӣ

ساختیم آرامگاه و مامنی

Дона оварадем аз ҷӯйу ҷирӣ

دانه آوردیم از جوی و جری

Лона пар кардем бо хушк ва тарӣ

لانه پر کردیم با خشک و تری

Хуй кардам бо баду неки сипеҳр

خوی کردم با بد و نیک سپهر

Некемро бади шимурди он сусти меҳр

نیکیم را بد شمرد آن سست مهر

Фил бо ин ҷусса дорад Филбон

فیل با این جثه دارد فیلبان

Ман бад-ӣни хурдӣ , забуни осмон

من بدین خردی، زبون آسمان

Нони фили омода ҳар шому саҳар

نان فیل آماده هر شام و سحر

Обу дони мӯри андари ҷӯйу ҷир

آب و دان مور اندر جوی و جر

Филро шуд зини атласи зеби пушт

فیل را شد زین اطلس زیب پشت

Бурдборӣ , мӯрро афканду кишт

بردباری، مور را افکند و کشت

Фил меболад ба хартуми дароз

فیل می‌بالد به خرطوم دراز

Мӯр май сӯзад барои баргу соз

مور می‌سوزد برای برگ و ساز

Корам аз прҳизкорӣ ба нашуд

کارم از پرهیزکاری به نشد

Ҷуз ба нони ҳирс , кас фарбеҳ нашуд

جز به نان حرص، کس فربه نشد

АўФтодстими зери чархи ҷавр

اوفتادستیم زیر چرخ جور

Бар сар мо мезанад ин чархи давр

بر سر ما میزند این چرخ دور

Осиёи даҳрро чун гандумем

آسیای دهر را چون گندمیم

Гарчи пидоӣим , пинҳон ва гумем

گرچه پیدائیم، پنهان و گمیم

Ба казин пас тарк гӯям лона ро

به کزین پس ترک گویم لانه را

Баҳри мӯрони вогузорами дона ро

بهر موران واگذارم دانه را

Аз чаҳ гетӣ кард бар ман кори танг

از چه گیتی کرد بر من کار تنگ

Аз чаҳ рӯ дар роҳи ман афканди санг

از چه رو در راه من افکند سنگ

Бояд ин санг аз миён бардоштан

باید این سنگ از میان برداشتن

Роҳи равшан дар баробари доштан

راه روشن در برابر داشتن

Ман аз ин соъат шудам пели дмон

من از این ساعت شدم پیل دمان

Нест ӣнҷои ҷои пелу пилбон

نیست اینجا جای پیل و پیلبان

Лонаи мӯрони куҷоу пели маст

لانهٔ موران کجا و پیل مست

Бояд андари хона дигар нишаст

باید اندر خانهٔ دیگر نشست

Ҳомӣ зӯраст чархи зӯрманд

حامی زور است چرخ زورمند

Зўрмндми ман ! натарсам аз газанд

زورمندم من! نترسم از گزند

Баъд аз ин бозаст моро чашму гӯш

بعد از این بازست ما را چشم و گوش

Кам нахоҳад дод чарх кам фуруш

کم نخواهد داد چرخ کم فروش

Фил гуфт ин роҳи мушкили вогузор

فیل گفت این راه مشکل واگذار

Кор худ мекун , туро бо мо чикор

کار خود میکن، ترا با ما چکار

Гар шӯии як лаҳза бо ман ҳамсафар

گر شوی یک لحظه با من همسفر

Ҳам дар он як лаҳза пеш ояд хатар

هم در آن یک لحظه پیش آید خطر

Гар бёӣии як сафари моро зи пай

گر بیائی یک سفر ما را ز پی

Дар сару соқат на раг монад , на пай

در سر و ساقت نه رگ ماند، نه پی

Ман баҳри гомӣ ки биниҳодам бхок

من بهر گامی که بنهادم بخاک

Сад ҳазорон чун туро кардам ҳалок

صد هزاران چون ترا کردم هلاک

Ман чаҳ медонам малах ё мӯр буд

من چه میدانم ملخ یا مور بود

Ҳар чаҳ буд , аз оташи мо гашти дӯд

هر چه بود، از آتش ما گشت دود

ҲамАннани ман шудан , кор ту нест

همعنان من شدن، کار تو نیست

Тӯшаи ин роҳ дар бор ту нест

توشهٔ این راه در بار تو نیست

Дар хаёли онкӣ корӣ мекунӣ

در خیال آنکه کاری میکنی

Хешро гирд ва ғуборӣ мекунӣ

خویش را گرد و غباری میکنی

Заъфи худгарсанҷӣу неруии ман

ضعف خود گر سنجی و نیروی من

Негроӣ то пои дории сӯии ман

نگروی تا پای داری سوی من

Лона наздикаст , аз ман даври шӯ

لانه نزدیک است، از من دور شو

Пелӣ аз мӯрон наёяд , мӯри шӯ

پیلی از موران نیاید، مور شو

Ҳалқаи баҳри доми худбинии мсоз

حلقه بهر دام خودبینی مساز

Ончии брдстӣ , бнодонии мбоз

آنچه بردستی، بنادانی مباز

Ман наме байнами туро дар зери пой

من نمی‌بینم ترا در زیر پای

То туоне зери пой ман меЭй

تا توانی زیر پای من میای

Филро он мӯр аз дунбол рафт

فیل را آن مور از دنبال رفت

Ҳар ки рафт аз раҳ , бад-ӣн минвол рафт

هر که رفت از ره، بدین منوال رفت

Ногаҳон афтод зери пои пел

ناگهان افتاد زیر پای پیل

Ҳам касӣр аз даст дод ва ҳам қалил

هم کثیر از دست داد و هم قلیل

Рӯҳ бепиндор , зар беғаш аст

روح بی پندار، زر بی غش است

Оташаст ин худписандӣ , оташ аст

آتشست این خودپسندی، آتش است

Пунбаи ин шуълаи сӯзони шудем

پنبهٔ این شعلهٔ سوزان شدیم

Оташи пиндорро домон задем

آتش پندار را دامان زدیم

Ҷумлагии ҳамсоя ин ахгарем

جملگی همسایهٔ این اخگریم

Пеш аз он кобӣ расад хокистарем

پیش از آن کآبی رسد خاکستریم

Ҳосилии каши обёр , аҳрӣманаст

حاصلی کش آبیار، اهریمنست

Сӯзад ар як хӯша ,гар сад хирманаст

سوزد ار یک خوشه، گر صد خرمنست

Бор ҳар кас , дар хур ёрои ӯст

بار هر کس، در خور یارای اوست

Музей ҳар кас барои пой ӯст

موزهٔ هر کس برای پای اوست