зи қалъа , мокиёнӣ шуд ба девор

ز قلعه، ماکیانی شد به دیوار

Бногаҳ рӯбаҳӣ кардаш гирифтор

بناگه روبهی کردش گرفتار

зи чашмаши барад , ваҳшати рўшноӣӣ

ز چشمش برد، وحشت روشنائی

Бузади болу пар , аз бедасту поӣӣ

بزد بال و پر، از بی دست و پائی

зи рӯзи некбахтӣ ёдҳо кард

ز روز نیکبختی یادها کرد

Дар он дармондагӣ , фарёдҳо кард

در آن درماندگی، فریادها کرد

Фазои хонау боғаши ҳавас буд

فضای خانه و باغش هوس بود

Чаҳ ҳосил , хонаи давр аз дастрас буд

چه حاصل، خانه دور از دسترس بود

Биёад оварад зон иқлӣми эмин

بیاد آورد زان اقلیم ایمن

зи коҳу хобгоҳу обу арзан

ز کاه و خوابگاه و آب و ارزن

Ниҳон бо хештани бас гуфтугӯ кард

نهان با خویشتن بس گفتگو کرد

Дар он икдм , ҳазорон орзӯ кард

در آن یکدم، هزاران آرزو کرد

Гуҳи тадбир , аҳволӣ забун дошт

گهی تدبیر، احوالی زبون داشت

Биҷои дил , бабри икқтраҳ хӯн дошт

بجای دل، ببر یکقطره خون داشت

Биёад оварад зон озоди гаштан

بیاد آورد زان آزاد گشتن

зи саҳрои ҷониби даҳ бозгаштан

ز صحرا جانب ده بازگشتن

Намӯдани раҳравони хирадро роҳ

نمودن رهروان خرد را راه

з ҳар бероҳау раҳ бӯдани огоҳ

ز هر بیراهه و ره بودن آگاه

зи дунбол нав омӯзон давидан

ز دنبال نو آموزان دویدن

Шудани устоди дарси чина чидан

شدن استاد درس چینه چیدن

Гушӯдани пари зи баҳри соябонӣ

گشودن پر ز بهر سایبانی

Нахуфтан дар хаёли посбонӣ

نخفتن در خیال پاسبانی

Бакор , аз кӯдакони пеши аўФтодн

بکار، از کودکان پیش اوفتادن

Румузи корашони таълим додан

رموز کارشان تعلیم دادن

Бирав ба лоба кард аз аҷз , коидўст

برو به لابه کرد از عجز، کایدوست

зи ман чизе наёбӣ , ҷузи пару пӯст

ز من چیزی نیابی، جز پر و پوست

Манеҳ дар раҳгузор чун манӣ дом

منه در رهگذار چون منی دام

Макун худро барои ҳеҷ бадном

مکن خود را برای هیچ بدنام

Гирифтам синаи тангами фишурдӣ

گرفتم سینهٔ تنگم فشردی

Марои киштӣ ва дар як лаҳза хӯрдӣ

مرا کشتی و در یک لحظه خوردی

зи модар бехабар шуд кӯдакӣ чанд

ز مادر بی‌خبر شد کودکی چند

Таба гардид умри мурғакӣ чанд

تبه گردید عمر مرغکی چند

Якеро кӯдак ҳамсоя озурд

یکی را کودک همسایه آزرد

Якеро гурба , он якро сегӣ барад

یکی را گربه، آن یک را سگی برد

Тамаъ деваст , бо ваии брнёӣӣ

طمع دیو است، با وی برنیائی

Чу хӯрдӣ , бози фардои ноштоӣӣ

چو خوردی، باز فردا ناشتائی

Ҳўӣу ҳирсу мастӣ , хоҷаи тошнд

هوی و حرص و مستی، خواجه تاشند

Сияҳ коранд , дар ҳар ҷо ки бошанд

سیه کارند، در هر جا که باشند

Дучори заҳматӣ то сайди озӣ

دچار زحمتی تا صید آزی

Агар зини доми рстӣ , бе ниёзӣ

اگر زین دام رستی، بی‌نیازی

Мабош ингуна бепарвоу бадхоҳ

مباش اینگونه بی‌پروا و بدخواه

Басо гардад шикори гург , рӯбоҳ

بسا گردد شکار گرگ، روباه

Чаҳ гардии ҳарза дар ҳар раҳгузорӣ

چه گردی هرزه در هر رهگذاری

Диҳӣ ҳар дами глўӣиро фишорӣ

دهی هر دم گلوئی را فشاری

Бигуфт ар тираи дил ё ҳарза гирдем

بگفت ار تیره‌دل یا هرزه گردیم

Дарин раҳ ҳар чаҳ фармуданд , кардем

درین ره هر چه فرمودند، کردیم

з рӯз хирадем , хислати чунин буд

ز روز خردیم، خصلت چنین بود

Дилии рўӣини бзири пӯстин буд

دلی روئین بزیر پوستین بود

Гарми сари панҷау дандон буд сахт

گرم سر پنجه و دندان بود سخت

Марои ин моя буд аз кӣсаи бахт

مرا این مایه بود از کیسهٔ بخت

Дар он дафтар ки нақш мо навиштанд

در آن دفتر که نقش ما نوشتند

Яке зишт ва яке зебо навиштанд

یکی زشت و یکی زیبا نوشتند

Чу ман рӯбоҳ ва сайдам мокиёнаст

چو من روباه و صیدم ماکیانست

Гузаштан аз чунин судӣ зиёнаст

گذشتن از چنین سودی زیانست

Басии мурғу хурӯс аз қарияи барадам

بسی مرغ و خروس از قریه بردم

Бгрднҳои басии дандони фишурдам

بگردنها بسی دندان فشردم

Ҳадиси иттиҳоди мурғу рӯбоҳ

حدیث اتحاد مرغ و روباه

Буд чун иттифоқи оташу коҳ

بود چون اتفاق آتش و کاه

Чаҳ ғамгар ниятами бад ё ки некӯаст

چه غم گر نیتم بد یا که نیکوست

Ҳаминам иқтизои хилқат ва хуаст

همینم اقتضای خلقت و خوست

Ту худ додӣ бисоти хеш бар бод

تو خود دادی بساط خویش بر باد

Ту афтодӣ ки кор аз даст афтод

تو افتادی که کار از دست افتاد

Ту мурғи хонагӣ , рӯбоҳи таррор

تو مرغ خانگی، روباه طرار

Ту хоб олуду дузди чархи бедор

تو خواب آلود و دزد چرخ بیدار

Асири рӯбаҳи нафас он чунонем

اسیر روبه نفس آن چنانیم

Ки гўӣии пар шикаста мокиёнем

که گوئی پر شکسته ماکیانیم

Баҳоии зиндагии зини бештар буд

بهای زندگی زین بیشتر بود

Агар як дидаи соҳиби назар буд

اگر یک دیدهٔ صاحب نظر بود

Манеҳ барадаст дев аз содагии даст

منه بردست دیو از سادگی دست

Кадомин дастро бигирифт ва нишкаст

کدامین دست را بگرفت و نشکست

Макун бе Фкртии тадбири корӣ

مکن بی فکرتی تدبیر کاری

Ки хоҳад ҳар қумошии пуду торӣ

که خواهد هر قماشی پود و تاری

Буқати шухм , говат дар гарав буд

بوقت شخم، گاوت در گرو بود

Чу боз оварадяш , вақти дарав буд

چو باز آوردیش، وقت درو بود