Ва ҳўи зубдаи алмуваҳидини мавлонои оқоълии ашраф . Он ҷаноби халафи алсдқи солики орифи оқоълии мударриси раҳмаи аллоҳ алайҳаст . Волиди моҷдш аз аҳли камол ва аз хонадон бо аФзол . Нисбати иродат ба ҷаноби фахри алмтأхрини мавлонои абдулҳусайни Козирӯнии алнўрбхшии мутахаллис ба нозир дошта вмдаҳи улумри ҳиммат бар муҷоҳидоту ибодот ва сулӯк гумошта . Дар мҳомди сифоту покии зот , мусаллами аҳли замони худ буд . Аз мусоҳибати аҳли дунёеаш нФўр ва маҷоласт фуқарояши сарвар ва низ ъам ҷаноби оқоълии ашрафи мавлонои халилу шаҳир ба оқобзрги мударриси мадрисаи ҳаким . Аз мурӣдони ҷаноби шайхи алмтохрини оқои Муҳамади ҳошими зҳбии широзии раҳмаи аллоҳ алайҳ бӯдау аҷдоди эшон дар замони нодиршоҳи Афшор аз сФҳон ба Ширози омада сукӯнат намуданд . Ғараз , ҷаноби мавлонои мазкӯр аз туфулият ба ибодати мутадовила иштиғол мефармуд ва ҳамвора дар талаби акобри дайни мубину орифони соҳиби яқин май буд . Ҷамъӣ аз аҳли риёзату сулӯкро мулоқот кард . Аз инқилобу изтироб осӯда нагашт . Охири аламри банно бар саодати азалӣ ба хизмати ҷаноби қутби алъорФину шайхи алмуваҳидини алҳоҷи мирзои Абулқосим широзӣ раседу иродати он ҳазратро гузид . Аз суҳбат бо саодати он ҷаноб комёб шуд . Орифи маорифи таҷведу воқифи мўоқФ тавҳид омад ва аз рӯй таҳқиқ аз масолик тақлид даргузашт . Болҷмлаҳ ба ҳасби авсофу ахлоқи мусаллами офоқу қдўаҳи муҷаррадону муваҳҳидон муосиринаст . Фақири мукаррар ба файзи суҳбати он ҷаноби расида ва аз ваии ниҳояти лутфи дида . Баъд дар санаи 1244 дар Широз вафот ёфт . Аз ашъор ӯст :
و هُوَ زبدة الموحدین مولانا آقاعلی اشرف. آن جناب خلف الصدق سالک عارف آقاعلی مدرس رحمة اللّه علیه است. والد ماجدش از اهل کمال و از خاندان با افضال. نسبت ارادت به جناب فخر المتأخرین مولانا عبدالحسین کازرونی النوربخشی متخلص به ناظر داشته ومدّة العمر همت بر مجاهدات و عبادات و سلوک گماشته. در محامد صفات و پاکی ذات، مسلم اهل زمان خود بود. از مصاحبت اهل دنیاییاش نفور و مجالست فقرایش سرور و نیز عمّ جناب آقاعلی اشرف مولانا خلیل و شهیر به آقابزرگ مدرس مدرسهٔ حکیم. از مریدان جناب شیخ المتاخّرین آقا محمد هاشم ذهبی شیرازی رحمة اللّه علیه بوده و اجداد ایشان در زمان نادرشاه افشار از صفهان به شیراز آمده سکونت نمودند. غرض، جناب مولانای مذکور از طفولیت به عبادت متداوله اشتغال میفرمود و همواره در طلب اکابر دین مبین و عارفان صاحب یقین میبود. جمعی از اهل ریاضت و سلوک را ملاقات کرد. از انقلاب و اضطراب آسوده نگشت. آخر الامر بنا بر سعادت ازلی به خدمت جناب قطب العارفین و شیخ الموحّدین الحاج میرزا ابوالقاسم شیرازی رسید و ارادت آن حضرت را گزید. از صحبت با سعادت آن جناب کامیاب شد. عارف معارف تجوید و واقف مواقف توحید آمد و از روی تحقیق از مسالک تقلید درگذشت. بالجمله به حسب اوصاف و اخلاق مسلّم آفاق و قدوهٔ مجردان و موحدان معاصرین است. فقیر مکرر به فیض صحبت آن جناب رسیده و از وی نهایت لطف دیده. بعد در سنهٔ ۱۲۴۴ در شیراز وفات یافت. از اشعار اوست:
ғрлёт
غرلیّات
Ёрӣ нау мубталои дили мо
یاری نه و مبتلا دل ما
Барқӣ нау сӯхти ҳосили мо
برقی نه و سوخت حاصل ما
Дар каъба ва сўмнот набӯд
در کعبه و سومنات نبود
Ҷуз рӯй ту дар муқобили мо
جز روی تو در مقابل ما
Ин дами ҷонсӯз аз ноеаст огаҳи неи зи не
این دم جانسوز از نایی است آگه نی ز نی
Сӯзи ишқ ар буд бо не мезад оташи беша ро
سوز عشق ار بود با نی میزد آتش بیشه را
Рўндгони раҳи ишқро тариқаи мҷўӣ
روندگان ره عشق را طریقه مجوی
Ки остини бФшоннди куфру имон ро
که آستین بفشانند کفر و ایمان را
Мушкили ғмисти ишқ вале ғайр ишқ нест
مشکل غمیست عشق ولی غیر عشق نیست
Чизе ки ҳал кунад ҳамаи мушкилот ро
چیزی که حل کند همهٔ مشکلات را
Фориғ аз каъба ва аз бткдаҳ девона ӯст
فارغ از کعبه و از بتکده دیوانهٔ اوست
Дили девона ӯ каъба ва бтхонаҳ ӯст
دل دیوانهٔ او کعبه و بتخانهٔ اوست
Ҳараму дайр тафовут накунад ошиқ ро
حرم و دیر تفاوت نکند عاشق را
Ҳар куҷо менигарад ҷилва ҷонона ӯст
هر کجا مینگرد جلوهٔ جانانهٔ اوست
Гарчи олами ҳам аз куну макон афсона аст
گرچه عالم هم از کون و مکان افسانه است
Гӯшу дил боз кун огаҳ ки ҳам афсона ӯст
گوش و دل باز کن آگه که هم افسانهٔ اوست
Ва ?ла
و له
Хушо дилӣ ки зи тороҷи ишқи гашти хароб
خوشا دلی که ز تاراج عشق گشت خراب
Харобии дили ушшоқи айни мъмўрист
خرابی دل عشاق عین معموریست
Фиреб шайх махӯр бодаи нӯш ва расво бош
فریب شیخ مخور باده نوش و رسوا باش
Ки матлабаши ҳама аз савму сбҳаҳи мшҳўрист
که مطلبش همه از صوم و سبحه مشهوریست
Андари паии табиб чаҳ май гардӣ эй марӣз
اندر پی طبیب چه میگردی ای مریض
Дарди ту ҳам табиби ту ва ҳам давои тест
دردِ تو هم طبیب تو و هم دوایِ تست
Огаҳи з хеш бигузару саргашта май гурез
آگه ز خویش بگذر و سرگشته میگریز
Дар бехудӣ ки роҳнамои худои тест
در بی خودی که راهنمای خدای تست
Ошиқ онаст ки дили хӯну ҷигари риш буд
عاشق آنست که دل خون و جگر ریش بود
Ишқ инаст ва чунинаст дарави сад чандин
عشق اینست و چنین است درو صد چندین
Дар майкадае шайхи гроиӣ ба адаб бош
در میکده ای شیخ گرآیی به ادب باش
Конҷо натавон лоф зад аз кашфу каромот
کانجا نتوان لاف زد از کشف و کرامات
Ҳар дил ки ба тобида дар он нури муҳаббат
هر دل که به تابیده در آن نور محبت
Хуршед аён ёфта аз ҷумлаи заррот
خورشید عیان یافته از جملهٔ ذرّات
Дили девонау ғаммозии чашм
دل دیوانه و غمّازی چشم
Ба олами рози мо афсона карданд
به عالم راز ما افسانه کردند
Давои дарди худ аз ҳаркии ҷустам
دوای درد خود از هرکه جستم
Ҳўолт бар дар майхона карданд
حوالت بر درِ میخانه کردند
зи сӯзи шамъи ҳарфӣ дар миён нест
ز سوز شمع حرفی در میان نیست
Ҳадис аз сӯзиш парвона карданд
حدیث از سوزش پروانه کردند
Маро аз як нигоҳи ошноӣ
مرا از یک نگاه آشنایی
зи худ вази олимӣ бегона карданд
ز خود وز عالمی بیگانه کردند
Ба роҳи ишқи ақл ар гашти саргардон аҷаб набӯд
به راه عشق عقل ار گشت سرگردان عجب نبود
Ки ҳар кас буд донотар дар ин раҳи зӯдтар гум шуд
که هر کس بود داناتر در این ره زودتر گم شد
Ғубори раҳгузорӣ дидаамро доштӣ равшан
غبار رهگذاری دیدهام را داشتی روشن
Вале умрӣаст кони роҳами нишон аз чашмтар гум шуд
ولی عمریست کان راهم نشان از چشم تر گم شد
Парвоз касам набӯд ва бо кас суханам нест
پرواز کسم نبود و با کس سخنم نیست
Дарбора ман ҳарчӣ бигӯянд бигӯянд
دربارهٔ من هرچه بگویند بگویند
Ба гадоӣ дар дӯст ки манзур ман аст
به گدایِ در دوست که منظور من است
Шоҳӣ ҳар ду ҷаҳон мухтасарӣ хоҳад буд
شاهی هر دو جهان مختصری خواهد بود
эй хуши он дил ки шуд азноўки чашмии бсмл
ای خوش آن دل که شد ازناوک چشمی بسمل
Каз паии новаки хубон назарӣ хоҳад буд
کز پی ناوک خوبان نظری خواهد بود
Зоҳиди ин хирқаи солус ба як сӯи афкан
زاهد این خرقهٔ سالوس به یک سو افکن
Ҳила то чанд кунӣ дида варӣ хоҳад буд
حیله تا چند کنی دیده وری خواهد بود
Нестии муҳаррами асрори саропардаи ишқ
نیستی محرم اسرارِ سراپردهٔ عشق
То з ҳастӣ худогаҳ асарӣ хоҳад буд
تا ز هستی خودآگه اثری خواهد بود
Ғмдидгони ишқи туро шодӣ орзӯаст
غمدیدگان عشق ترا شادی آرزوست
Аммо на он қадар ки ғам аз дил ба дар кунанд
اما نه آن قدر که غم از دل به در کنند
Дӯзах дар об дида шавад ғарқи рӯзи ҳашар
دوزخ در آب دیده شود غرق روز حشر
Гар ошиқони ҳадиси ғами ишқи сркннд
گر عاشقان حدیث غم عشق سرکنند
эй муддаӣ бирав ки муҳаббат на кори тест
ای مدعی برو که محبت نه کار تست
Аҳли назари муомила бо дида вар кунанд
اهل نظر معامله با دیده ور کنند
Фиғон ки зоҳиди маст аз шароби худ бинӣ
فغان که زاهد مست از شراب خود بینی
Ба ошиқони зи худ руста тавба фармоед
به عاشقان ز خود رسته توبه فرماید
Касе ки аз раҳу расми ғам ту ёфт вуқуф
کسی که از ره و رسم غم تو یافت وقوف
Гумон макун ки шавад пои банди нақшу ҳуруф
گمان مکن که شود پای بند نقش و حروف
Қаландарони хроботии хароб эй шайх
قلندران خراباتی خراب ای شیخ
Ба ним ҷӯи нстоннди мӯъҷизоту кшўФ
به نیم جو نستانند معجزات و کشوف
Махон фасона бар ошиқони зи миллату кеш
مخوان فسانه بر عاشقان ز ملت و کیش
Чу май ба ком раседат чаҳ эҳтиёҷи зурӯф
چو می به کام رسیدت چه احتیاج ظروف
Ҳар ҷо ки буд рӯй ту мақсӯд ман онҷост
هر جا که بود روی تو مقصود من آنجاست
Як сон бар ман каъбау байт алснм астӣ
یک سان بر من کعبه و بیت الصنم استی
Тариқи меҳру вафои пеши гир бо ҳамаи кас
طریق مهر و وفا پیش گیر با همه کس
Ки ҳосилии надиҳади кӣнаи ҷузи пушаймонӣ
که حاصلی ندهد کینه جز پشیمانی
Қиёси ақли раҳи ишқро бидон монад
قیاس عقل ره عشق را بدان ماند
Ки мӯрро буд андешаи сулаймонӣ
که مور را بود اندیشهٔ سلیمانی
Фусуни ҷинату дӯзах ба омма хон зоҳид
فسون جنت و دوزخ به عامه خوان زاهد
Ки ор дорад аз инҳо камоли инсонӣ
که عار دارد از اینها کمال انسانی
зи донишӣ ки ниФзоидт ба ғайри ғурур
ز دانشی که نیفزایدت به غیر غرور
Ҳазор мартабаи пешам бааст нодонӣ
هزار مرتبه پیشم به است نادانی
Чунонпураст вуҷӯди азҷмоли ҳазрати дӯст
چنان پراست وجود ازجمال حضرت دوست
Ки фарқ менакунад қурбу баъди ҷисмонӣ
که فرق مینکند قرب و بُعد جسمانی
рубоӣ
رباعی
эй бандагӣ ту гашта аз рӯзи аласт
ای بندگی تو گشته از روز الست
Мақсӯди ҷаҳонён чаҳ ҳушёр ва чаҳ маст
مقصود جهانیان چه هشیار و چه مست
Умрами ҳамаи сарф худпарастӣ гардид
عمرم همه صرف خودپرستی گردید
Аммо чаҳ тавон намӯд инаст ки ҳаст
اما چه توان نمود این است که هست
Дарди ту кадоми дил ки бемор накард
درد تو کدام دل که بیمار نکرد
Шавқи ту кадоми сина коФгор накард
شوق تو کدام سینه کافگار نکرد
Ишқи ту чаҳ сбҳаҳҳо ки зуннор накард
عشق تو چه سبحهها که زنّار نکرد
Чашми ту чаҳ фитнаҳо ки бедор накард
چشم تو چه فتنهها که بیدار نکرد
Огаҳи ғами нестӣ ва ҳастӣ то кӣ
آگه غم نیستی و هستی تا کی
Ҳушёри гуҳӣу гоҳи мастӣ то кӣ
هشیار گهی و گاه مستی تا کی
Инҳо ҳамаи соз худпарастӣ бӯда аст
اینها همه ساز خودپرستی بوده است
Шармии шармии зи худпарастӣ то кӣ
شرمی شرمی ز خودپرستی تا کی