Имрӯз бар яқину гумонами зи умри хеш

امروز بر یقین و گمانم ز عمر خویش

Донам ки чанд рафт ва надонам ки чанд монад

دانم که چند رفت و ندانم که چند ماند

Тӯтии ҷони маст мисатон гашта аст

طوطی جان مست مستان گشته است

Маҳви ёд шкрстон гашта аст

محو یاد شکرستان گشته است

Гарна он шкрстонш ҷозиб аст

گرنه آن شکرستانش جاذب است

ӯ куҷои шкрстонро толиб аст

او کجا شکرستان را طالب است

Чун напуед зарраи хори ҳақир

چون نپوید ذرّهٔ خوار حقیر

Ки талабкораш буд меҳри мунир

که طلبکارش بود مهر منیر

Чун наёяд қатраи пари изтироб

چون نیاید قطرهٔ پر اضطراب

Ки сӯй худ хондаш дарёии об

که سوی خود خواندش دریای آب

Нест неро қудратӣ дар ин фиғон

نیست نی را قدرتی در این فغان

Нола ноеаст ин дар ваии аён

نالهٔ نایی است این در وی عیان

Ҳарки нагирифта дасти гӯши ҷони вай

هرکه نگرفته دست گوش جان وی

Савт ное донад ин овози не

صوت نایی داند این آواز نی

Ҷурм ошиқ чист зи афғону хурӯш

جرم عاشق چیست ز افغان و خروش

Чун ки дард ишқ нагузорад хамӯш

چون که درد عشق نگذارد خموش

Чун тўош медодӣ ва шуд бе адаб

چون تواش می دادی و شد بی ادب

Мастро эй мӯҳтасиб кам кун ғазаб

مست را ای محتسب کم کن غضب

Чун ту ъмдо ҷилва кардӣ дар назар

چون تو عمداً جلوه کردی در نظر

Чист ҷурм дидаам эй ҷилва гар

چیست جرم دیده‌ام ای جلوه گر

Худ чаҳ маҳҷӯраш кунӣ аз асли хеш

خود چه مهجورش کنی از اصل خویش

Пас чаҳ май хуоне ба сӯии васли хеш

پس چه می‌خوانی به سوی وصل خویش

Сахт бошад сахт эй соҳиби ҷамол

سخت باشد سخت ای صاحب جمال

Ошиқонро фурқатати баъди азўсол

عاشقان را فرقتت بعد ازوصال

Чун кунадгар дида бошад сӯии ту

چون کند گر دیده باشد سوی تو

Як дам ва зон пас набинад рӯй ту

یک دم و زان پس نبیند روی تو

Ёди айёмӣ ки дар Ҳиндӯстон

یاد ایامی که در هندوستان

Шод будам дар миёни дӯстон

شاد بودم در میان دوستان

Гар ду сад будем вари сад вари яке

گر دو صد بودیم ور صد ور یکی

Муттаҳид будем бо ҳам бе шаккӣ

متحد بودیم با هم بی شکی

Рӯзу шаб берӯз ва шаб побаст ишқ

روز و شب بی روز و شب پابست عشق

Солу ма бесолу маи сармасти ишқ

سال و مه بی سال و مه سرمست عشق

Ҷумлагии як ҷон ва он ҷони ҷумлаи дил

جملگی یک جان و آن جان جمله دل

Пари зи меҳри оннигор ғами гусал

پر ز مهر آن نگار غم گسل

Бе ман ва мо ва ту ва ӯ моҳу сол

بی من و ما و تو و او ماه و سال

Мондаи маҳви шкрстони висол

مانده محو شکرستان وصال

Чун зи ғифлати шукр он нагузоштам

چون ز غفلت شکر آن نگذاشتم

Рахт аз он шкрстони бардоштам

رخت از آن شکرستان برداشتم

Зон фитодам андари ин коФрстон

زان فتادم اندر این کافرستان

То бидонам қадари он шкрстон

تا بدانم قدر آن شکرستان

Ташна донад қимати оби Фурот

تشنه داند قیمت آب فرات

Мурда донад қадари айёми ҳаёт

مرده داند قدر ایام حیات

Ҳарчӣ напасандӣ ба худ эй ҳам нафас

هرچه نپسندی به خود ای هم نفس

Нест инсоф ар писандии он ба кас

نیست انصاف ار پسندی آن به کس

Даҳр чун кӯҳу амалҳо чун садост

دهر چون کوه و عمل‌ها چون صداست

Ҳарчӣ гуяд ӯ ба мо ҳам гуфт мост

هرچه گوید او به ما هم گفت ماست

Анбиёи воўлё ойӣна анд

انبیا واولیا آیینه‌اند

Не чу мо побаст меҳр ва кӣна анд

نی چو ما پابست مهر و کینه‌اند

Ҳаркии меҳри оради бадишон муттақе аст

هرکه مهر آرد بدیشان متقی است

Ҳарки дар дили кинашони кибр ва шқӣ аст

هرکه در دل کینشان کبر و شقی است

Гар ту хуонеи нек ӯро худ туе

گر تو خوانی نیک او را خود تویی

Вари ту бади доняши ҳам он бади туе

ور تو بد دانیش هم آن بد تویی

Оина аз нақшҳо ворастаа аст

آینه از نقش‌ها وارسته است

Неку бади худ нақши нозир баста аст

نیک و بد خود نقش ناظر بسته است

Андарин оташ ки дар ман зад ғамаш

اندرین آتش که در من زد غمش

Ин қадари сӯзам ки гирдами муҳаррамаш

این قدر سوزم که گردم محرمش

Гарчи кор оташ омад сӯхтан

گرچه کار آتش آمد سوختن

Тоза шуд ҷонами азин афрӯхтан

تازه شد جانم ازین افروختن

Оина чун акси сӯрати вои надод

آینه چون عکس صورت وا نداد

Марди бинои номи он оҳани ниҳод

مرد بینا نام آن آهن نهاد

Қӯти мротиш дар ботин аст

قوت مِرآتیش در باطن است

Феъли мротш чу набӯд оҳан аст

فعل مرآتش چو نبود آهن است

Ваҷҳи ҳақро бандагон ойӣна анд

وجه حق را بندگان آیینه‌اند

Ганҷи ҳақро орифон ганҷина анд

گنج حق را عارفان گنجینه‌اند

Худ ду олами сар ба сари мроти дон

خود دو عالم سر به سر مرآت دان

Ҷумларо мроти ваҷҳ зот хон

جمله را مرآت وجه ذات خوان

Пеши орифи зарра Эй набӯд аён

پیش عارف ذرّه‌ای نبود عیان

КоФтобӣ набӯдаш андари миён

کافتابی نبودش اندر میان

Ҳар киро дар дида нурӣ шуд падед

هر که را در دیده نوری شد پدید

ӯ ду олами ҷумлагии ҷуз ҳақ надид

او دو عالم جملگی جز حق ندید

Ақлро ҳосил чаҳ омад қолу қил

عقل را حاصل چه آمد قال و قیل

Маърифат кӣ зояд аз қол эй Ақил

معرفت کی زاید از قال ای عقیل

Ваҳми худро ақли кули пиндоштӣ

وهم خود را عقل کل پنداشتی

Зон ливои худ сиррии афроштӣ

زان لوای خود سری افراشتی

Ақл кӣ гуяд ҳасади дору ғазаб

عقل کی گوید حسد دار و غضب

Ақл кӣ гуяд зан ва зар кун талаб

عقل کی گوید زن و زر کن طلب

Ақлу ишқ аз якдигари мумтоз на

عقل و عشق از یکدیگر ممتاز نه

Ғайри як гавҳари зи баҳри роз на

غیر یک گوهر ز بحر راز نه

Чист ақли он аввалин махлуқи зот

چیست عقل آن اولین مخلوق ذات

Нури Аҳмади подшоҳи коинот

نور احمد پادشاه کاینات

Чист он ишқи латифи покзод

چیست آن عشق لطیف پاکزاد

Нури ҳайдари он шаҳаншоҳи ҷавод

نور حیدر آن شهنشاه جواد

Зоти яздонро ду мазҳар шуд ҷлӣ

ذات یزدان را دو مظهر شد جلی

Гашти ин як Мустафо ва он як алӣ

گشت این یک مصطفی و آن یک علی

Мустафо шуд мазҳари нури ҷамол

مصطفی شد مظهر نور جمال

Муртазо шуд махзани сари ҷалол

مرتضی شد مخزن سر جلال

Бар Муҳамад хатм шуд пайғамбарӣ

بر محمد ختم شد پیغمبری

Нест ин мансаби насиби дайгарӣ

نیست این منصب نصیب دیگری

Лек бошад он вилоят бар давом

لیک باشد آن ولایت بر دوام

Бешаку шубҳаи илои явми алқём

بی شک و شبهه الی یوم القیام

Авлиёи худ мазҳари нур вай анд

اولیا خود مظهر نور وی‌اند

Дар таҷаллии арсаи тавр вай анд

در تجلی عرصهٔ طور وی اند

Нури як нуру мазоҳир бемар аст

نور یک نور و مظاهر بی مر است

Май яке май садҳазораш соғар аст

می یکی می صدهزارش ساغر است

Ин сухан май дон ки набӯд зи аҳли дайн

این سخن می‌دان که نبود ز اهل دین

Ҳар ки дар дайн набӯдаш шайх гузин

هر که در دین نبودش شیخ گزین

Сахт ар мрот шуд дил эмин аст

سخت ار مرآت شد دل ایمن است

Зон ки худ мроти муъмин муъмин аст

زان که خود مرآت مؤمن مؤمن است

Пер доне кист эй ёр гузин

پیر دانی کیست ای یار گزین

Онкӣ ӯро дар ҷаҳон набӯд қарин

آنکه او را در جهان نبود قرین

Зоти аўдри зоти ҳўи фонӣ шуда

ذات اودر ذات هو فانی شده

Ҷовдони боқии субҳонӣ шуда

جاودان باقی سبحانی شده

Доимо дар қабзу басту скру сҳў

دایماً در قبض و بسط و سکر و صحو

Дидаи ҷонаш ба рӯй дӯсти маҳв

دیدهٔ جانش به روی دوست محو

Аз бурун сокит нишаста вази дарун

از برون ساکت نشسته وز درون

Ҷон ӯ ғарқи слўаҳи доӣмўн

جان او غرق صلوة دائمون

Чашми ҳис , бинои ҳол сӯрӣ аст

چشم حس، بینای حال صوری است

Ваон чунин бениш ба маънӣ кӯрӣ аст

وان چنین بینش به معنی کوری است

Ҳар ки ӯ инзри бнўр аллоҳ нашуд

هر که او یَنْظُر بِنُورِ اللّه نشد

Ҷон ӯ аз ғайри ҳис огаҳ нашуд

جان او از غیر حس آگه نشد

Чашми дили бинои сар маънавӣ аст

چشم دل بینای سر معنوی است

Ки зи акси дӯсти нураши бас қавӣ аст

که ز عکس دوست نورش بس قوی است

эй дариғо эй дариғо дил куҷост

ای دریغا ای دریغا دل کجاست

Халқро ҷузи ном ӯ ҳосил куҷост

خلق را جز نام او حاصل کجاست

Қалб муъмин ҳаст байни алإсбъин

قلب مؤمن هست بَیْنَ الإصْبَعَینِ

Нур ӯ мофавқи нўролмшрқин

نور او مافوق نورالمشرقین

Ҳаст байни алосбъини зулҷалол

هست بَیْنَ الاصْبَعَینِ ذُوالجلال

Ваон асобъи худ ҷалоласту ҷамол

وان اصابع خود جلال است و جمال

Шуд дили ман сайри азин фарзонагӣ

شد دل من سیر ازین فرزانگی

Ҳон ва ҳон дорам сари девонагӣ

هان و هان دارم سر دیوانگی

Ҳин бигирӣд аз кафи ман хома ро

هین بگیرید از کف من خامه را

Ки бисӯзад оташами мари нома ро

که بسوزد آتشم مر نامه را

Бимам аз вайронӣ аз нодонӣ аст

بیمم از ویرانی از نادانی است

зи онкии ободии дарин вайронӣ аст

ز آنکه آبادی درین ویرانی است

Бар ту омад аҳриман , бар ман сурӯш

بر تو آمد اهرمن، بر من سروش

Бар ту омад неш ва бар ман гашти нӯш

بر تو آمد نیش و بر من گشت نوش

Як вуҷӯд омад шарори пари лҳб

یک وجود آمد شرار پر لهب

Бар самандари оташ ва бар бти ғазаб

بر سمندر آتش و بر بط غضب

Он бути ман то ки дар дайр дил аст

آن بت من تا که در دیر دل است

Ҳарчӣ ояд бар серуми хайр дил аст

هرچه آید بر سرم خیر دل است

Бути парастии ҳақи парастӣ ман аст

بت پرستی حق پرستی من است

Айн ҳушёрем мастӣ ман аст

عین هشیاریم مستی من است

эй ту воҳид бӯда бе тавҳиди мо

ای تو واحد بوده بی توحید ما

Сар ба сар таҳқиқ кун тақлиди мо

سر به سر تحقیق کن تقلید ما

Ҷумлагар тақлид бошад рои мо

جمله گر تقلید باشد رای ما

Вой бар мо вои ?бурмаи вои мо

وای بر ما وای برما وای ما

Ҳарки аз асрори ҳақ огоҳ шуд

هرکه از اسرار حق آگاه شد

Ин ҷаҳонаши ҳамчуи қаър чоҳ шуд

این جهانش همچو قعر چاه شد

Пеши он олам ки соф ва равшан аст

پیش آن عالم که صاف و روشن است

Ин ҷаҳон монанди чоҳ бежан аст

این جهان مانند چاه بیژن است

Гар ту некии қабри баҳрати равзаи ист

گر تو نیکی قبر بهرت روضه‌ایست

Вари бадии он аз ҷҳимти ҳуфраи ист

ور بدی آن از جحیمت حفره‌ایست

Сар бидиҳ дар роҳи ҳақгар ошиқӣ

سر بده در راه حق گر عاشقی

Орзӯӣ мӯат кунгар содиқӣ

آرزوی موت کن گر صادقی

Аз лқоءи аллоҳат ар икроҳ шуд

از لقاء اللهت ار اکراه شد

Худ лақояти макра аллоҳ шуд

خود لقایت مُکْرَهِ اللّه شد

Чун алӣ фармуд анноси ниёам

چون علی فرمود الناس نیام

Мнтбаҳи гардӣ чу ҷон ҷӯяд хиром

منتبه گردی چو جان جوید خرام

Пеши ту оташи параст ар кофар аст

پیش تو آتش پرست ار کافر است

Пеши ман аз хўдпрстон беҳтар аст

پیش من از خودپرستان بهتر است

Боғ ӯ шуд оташи ту бе далел

باغ او شد آتش تو بی دلیل

Ҳам далелаши он гулистони халил

هم دلیلش آن گلستان خلیل

Бим набӯд оташ ар партоб шуд

بیم نبود آتش ار پُرتاب شد

Бар самандари ҳамчу бар бт об шуд

بر سمندر همچو بر بط آب شد

Гар таваккуловарӣ бар шоҳи кул

گر توکل آوری بر شاه کل

Гардад оташ зон таваккул бар ту гул

گردد آتش زان توکل بر تو گل

Ҷанг бо ӯ обро оташ кунад

جنگ با او آب را آتش کند

Сулҳ ӯ чун обати оташ хуш кунад

صلح او چون آبت آتش خوش کند

Шуд забонҳо мухталиф эй марди роҳ

شد زبان‌ها مختلف ای مرد راه

Ӯши роми ин тангарӣ хонд ин илоҳ

اوش رام این تنگری خواند این اله

Пас ту ва ӯро ба ҳам ин ҷанг чист

پس تو و او را به هم این جنگ چیست

Ҷангати охир дар нигари ҷуз ранг чист

جنگت آخر در نگر جز رنگ چیست

Ақли ман мақҳури ишқ қоҳир аст

عقل من مقهور عشق قاهر است

Худ ҷунунам аз фунунам зоҳир аст

خود جنونم از فنونم ظاهر است

Дарди ман дармони ман ҳам аз ман аст

درد من درمان من هم از من است

Васли ман ҳиҷрони ман ҳам аз ман аст

وصل من هجران من هم از من است

Гоҳи сайди хешу гуҳи сайёди хеш

گاه صید خویش و گه صیاد خویش

Гоҳи ширинаму гуҳи Фарҳоди хеш

گاه شیرینم و گه فرهاد خویش

Нури тобони офтоби фош ро

نور تابان آفتاب فاش را

Нест тоб диданаши хафоаш ро

نیست تاب دیدنش خفاش را

Золими он кӯрон ки аз анвор шед

ظالم آن کوران که از انوار شید

Дидаи ҳиси шани биҷуз гармӣ надид

دیدهٔ حس‌شان بجز گرمی ندید

Ту яке хокӣ з ҳастӣ зарра Эй

تو یکی خاکی ز هستی ذره‌ای

Мушти хокӣ чанд бар худ ғарра Эй

مشت خاکی چند بر خود غرّه‌ای

Ту кафии хокӣу бодӣ дар миёнат

تو کفی خاکی و بادی در میانت

Он кафи хоки тан ва он боди ҷонат

آن کف خاک تن و آن باد جانت

Чун зи тан берун равад он боди пок

چون ز تن بیرون رود آن باد پاک

Мушти хокат боз гардад мушти хок

مشت خاکت باز گردد مشت خاک

Анзрўнои нқтбсмннўркм

اُنْظُرُونَا نَقْتَبِسْمِنْنُوْرِکُمْ

Кандарин зулмот кардам роҳи гум

کاندرین ظلمات کردم راه گم

Аввалин ҷабрёни Иблис буд

اولین جبریان ابلیس بود

Ки ба мо ағўитнӣ гуфт аз ҷҳўд

که بِه مَا اغْوَیْتَنِی گفت از جحود

Қурб чаҳ буд баъд аз пиндори хеш

قرب چه بود بعد از پندار خویش

Гум шудан аз худ зи ёди ёри хеш

گم شدن از خود ز یاد یار خویش

эй ду олами сар ба сари пари шӯри ту

ای دو عالم سر به سر پر شور تو

Ваии ду олами лмъаҳ эй аз нури ту

وی دو عالم لمعه‌ای از نور تو

Ҷони ҷонӣ лек ҷони ҷон на Эй

جان جانی لیک جان جان نه‌ای

Ончӣ гӯям он туе ҳам он на Эй

آنچه گویم آن تویی هم آن نه‌ای

Ин дўиит чист чун ту ду на Эй

این دوییت چیست چون تو دو نه‌ای

Ин маъаят чист чун ту мо на Эй

این معیت چیست چون تو ما نه‌ای

Гар шикастии ин садафро дар шӯй

گر شکستی این صدف را دُرّ شوی

Гар зи худ холии шӯй зу пари шӯй

گر ز خود خالی شوی زو پر شوی

Худпарастии бути парастӣ бе гумон

خودپرستی بت پرستی بی گمان

Чун брстии ҳақи парастии он замон

چون برستی حق پرستی آن زمان

Халқ аз куфр ҳақиқӣ ғофиланд

خلق از کفر حقیقی غافلند

Зон ба исломи маҷозӣ хуш диланд

زان به اسلام مجازی خوش دلند

Нахлгар ании أнои аллоҳи гӯ буд

نخل گر اِنِّی أَنَا اللّهُ گو بود

Бандаи яздон на камтар зу буд

بندهٔ یزدان نه کمتر زو بود

Дар таҷаллӣ буд кӯҳи тавр ро

در تجلی بود کوه طور را

Пас мубини ҳам дар миёни Мансур ро

پس مبین هم در میان منصور را

эй барии зотати зи қилу қоли халқ

ای بری ذاتت ز قیل و قال خلق

Фориғ аз ташбеҳ ва аз таътили халқ

فارغ از تشبیه و از تعطیل خلق

ё хФии алнўри мнФрти алзҳўр

یَا خَفِی النُّوْرِ مِنْفَرْطِ الظُّهُوْرِ

Дар дили торики ман як зарраи нур

در دل تاریک من یک ذره نور

Лои тўохзоннсино ё илоҳ

لا تُواخِذْاِنْنَسِیْنَا یَا اله

Ки вуҷӯди мо саропо шуд гуноҳ

که وجود ما سراپا شد گناه

Гуфт шоҳи ишқи бозони Мустафо

گفت شاه عشق بازان مصطفی

Лои أқўли фии ҳузури ҳўи أно

لاَ أَقُوْلُ فِی حُضُورِ هُوَ أَنا

Дил бибинад нури ъломи алғиўб

دل ببیند نور علام الغیوب

Тъмии алأбсори влои тъмии улқулуб

تَعْمَی الأَبْصَارُ ولا تَعْمَی القُلُوبُ

Дида кӣ бинад варо эй марди дун

دیده کی بیند ورا ای مرد دون

Поки ҳақи ъмои иқўли алзолмўн

پاک حق عَمَّا یَقُوْلُ الظَّالِمُوْن

Гар ҳамеи хоҳии нишони авлиё

گر همی خواهی نشان اولیا

Гӯямат алобтлои алобтло

گویمت الابتلا الابتلا

Ҳоли эшон пеши он кӯ огаҳ аст

حال ایشان پیش آن کو آگه است

Ояташи лои байъи ънзкр аллоҳ аст

آیتش لا بَیْعٌ عَنْذِکْرِ اللّه است

Чанд нҳни алғолбўн эй бар Асо

چند نَحْنُ الْغَالِبُونَ ای بر عصا

Бош то Мӯсо биндозад Асо

باش تا موسی بیندازد عصا

Гар бидидӣ нури ҳақ ҳар марди дун

گر بدیدی نور حق هر مرد دون

Ҳақ нагуфтӣ аҳмдои лои ибсрўн

حق نگفتی اَحْمَدَا لاَ یُبْصِرُونَ

Гуфт пайғамбар ки пеши додгар

گفت پیغمبر که پیش دادگر

Аз ду қатра нест чизеи дӯст тар

از دو قطره نیست چیزی دوست تر

Он яке ашкӣ ки аз бими ҷалил

آن یکی اشکی که از بیم جلیل

Ваон дигар хӯнӣ ба роҳ ӯ сиблат

وان دگر خونی به راه او سبیل

Куфру имон қалбӣаст ва ғайбӣ аст

کفر و ایمان قلبی است و غیبی است

Олами алғиби он шаҳ лорибӣ аст

عالِم ُالغَیب آن شه لارَیْبی است

На саги кӯфии з ҳар сӯфӣ ба аст

نه سگ کوفی ز هر صوفی به است

Каз басии сӯфии саги кӯфӣ ба аст

کز بسی صوفی سگ کوفی به است

Гуфт пайғамбар ки созад чори чиз

گفت پیغمبر که سازد چار چیز

Чори чизати зоил эй марди азиз

چار چیزت زایل ای مرد عزیز

Гашти зоили ақл чун омад ғазаб

گشت زایل عقل چون آمد غضب

Пас ғазаб кам кун адабовар адаб

پس غضب کم کن ادب آور ادب

Гашти зоили дайн чу пайдо шуд ҳасад

گشت زایل دین چو پیدا شد حسد

Пас мсўзон аз ҳасади худро ҷасад

پس مسوزان از حسد خود را جسد

Гашти зоили шарм чун омад тамаъ

گشت زایل شرم چون آمد طمع

Пас тамаъ кам кун ки ъзи мнқнъ

پس طمع کم کن که عزّ مَنْقَنِعَ

Шуд зи ғайбати зоили он аъмоли хуб

شد ز غیبت زایل آن اعمال خوب

Пас макун ғайбат ки шуд бӣси алзнўб

پس مکن غیبت که شد بِئْسَ الذُّنُوب

Илми як нуқтаасту ҷаҳли ҷоҳилин

علم یک نقطه است و جهل جاهلین

Сӯии касрати барадаш аз ваҳдати чунин

سوی کثرت بردش از وحدت چنین

Ҳаст дар назд басии зи аҳли камол

هست در نزد بسی ز اهل کمال

Мари кароматро лақаби ҳайзи алрҷол

مر کرامت را لقب حیض الرجال

Зиракон гӯйанд к-эии аиздшнос

زیرکان گویند کای ایزدشناس

Хезу эзадро ҳам аз эзади шинос

خیز و ایزد را هم از ایزد شناس

Гар ба ҳастӣ худат бишнохтӣ

گر به هستی خودت بشناختی

Ин ду ҳастӣ гашту ҷони куҷои бохтӣ

این دو هستی گشت و جان کجا باختی

Вари ту гӯйӣ нест гаштам дар тариқ

ور تو گویی نیست گشتم در طریق

То ки ҳақ бишнохтам ман эй рафиқ

تا که حق بشناختم من ای رفیق

Кӣ шиносад ҳастро Эй нест нест

کی شناسد هست را ای نیست نیست

Ёва гуфтӣ ин муваҷҷаҳ нест нест

یاوه گفتی این موجه نیست نیست

Вар ба нур ӯ тўош бишнохтӣ

ور به نور او تواش بشناختی

Хешро аз аҳли имони сохтӣ

خویش را از اهل ایمان ساختی

Рости хоҳии кас ба сӯй ӯ натохт

راست خواهی کس به سوی او نتاخت

Ҳам худ ӯ худро талаб карду шинохт

هم خود او خود را طلب کرد و شناخت

Мо аз он дар ранҷ ва дардем эй Фзўҳ

ما از آن در رنج و دردیم ای فَضُوح

Ки бақомон дода эзад аз ду рӯҳ

که بقامان داده ایزد از دو روح

Он яке худ рӯҳи ҳайвонии мо

آن یکی خود روح حیوانی ما

Ваон дигар он ҷони раббонии мо

وان دگر آن جان ربانی ما

Гуфт пайғамбар ки дунё соҳир аст

گفت پیغمبر که دنیا ساحر است

Рост гуфту сидқ ӯ худ зоҳир аст

راست گفت و صدق او خود ظاهر است

Ҳар ки ӯ сармасттар ҳушёртар

هر که او سرمست‌تر هشیارتر

Ҳарки ӯ хомӯши пргФтортр

هرکه او خاموش پرگفتارتر

Хомшӣ гуёе аҳл дил аст

خامشی گویایی اهل دل است

Аҳли танро нуктаи ман мушкил аст

اهل تن را نکتهٔ من مشکل است

Охири кори ҷаҳон чун хомшӣ аст

آخر کار جهان چون خامشی است

Хомшии зи аввали нишон боҳшӣ аст

خامشی ز اول نشان باهشی است

Худовандӣ ки дар боло ва дар паст

خداوندی که در بالا و در پست

Ҳама ҳастӣ гувоҳ ҳастӣ аш ҳаст

همه هستی گواه هستی‌اش هست

Ҳамаи олам ба нураш гашта пайдо

همه عالم به نورش گشته پیدا

Вале худ на аён ва на ҳувайдо

ولی خود نه عیان و نه هویدا

Ба ҳар зарраи зи нури офтобаш

به هر ذره ز نور آفتابش

Зуҳӯрӣу зуҳӯраши худ ҳиҷобаш

ظهوری و ظهورش خود حجابش

Зуҳӯр ҷумла ҳастиҳо ба нураш

ظهور جمله هستی‌ها به نورش

Хафои зотш аз фарти зуҳӯраш

خفای ذاتش از فرط ظهورش

Ҳамаи кораши аҷоиб дар аҷоиб

همه کارش عجایب در عجایب

зи ҷумлаи ҳозир ва аз ҷумлаи ғоиб

ز جمله حاضر و از جمله غایب

Агар хосаст ҳайрон дар шуҳудаш

اگر خاص است حیران در شهودش

Агар омаст нодон дар вуҷӯдаш

اگر عام است نادان در وجودش

Ҳамаи саргашта дар ин офариниш

همه سرگشته در این آفرینش

Чаҳ аҳли дониш ва чаҳ аҳли бениш

چه اهل دانش و چه اهل بینش

Зиҳии Меҳрӣ ки дар суфлоу олӣ

زهی مهری که در سفلی و عالی

з нурат нест худ як зарраи холӣ

ز نورت نیست خود یک ذره خالی

зи мо баъдати зи роҳи қудси зотат

ز ما بُعْدت ز راه قدس ذاتت

Ба мо қурби ту зи асмоءу сифотат

به ما قرب تو ز اسماء و صفاتت

Улувва зоти ту айн днў аст

علو ذات تو عین دنو است

Днўи зоти ту айн улувва аст

دنو ذات تو عین علو است

Маъаттали гӯи нигар дар баъду танзил

معطل گو نگر در بعد و تنزیل

Ки исбот днў шуд нафии таътил

که اثبات دنو شد نفی تعطیل

Мушаббаҳи гӯ назар кун қурбу тнзиаҳ

مشبه گو نظر کن قرب و تنزیه

Ки эҷоб улувва шуд салби ташбеҳ

که ایجاب علو شد سلب تشبیه

Мушаббаҳи монда аз баъди ту ғофил

مشبه مانده از بُعد تو غافل

Маъаттал бӯда дар қурби ту ҷоҳил

معطل بوده در قرب تو جاهل

Ба як сӯи монда аз таътилу тўсит

به یک سو مانده از تعطیل و توسیط

зи роҳи афтода аз ифроту тафрит

ز راه افتاده از افراط و تفریط

Буд зи ифроту тафриташ чу таъдил

بود ز افراط و تفریطش چو تعدیل

Бар ориф на ташбеҳ ва на таътил

بر عارف نه تشبیه و نه تعطیل

Яке чун сад раҳ ояд дар шумора

یکی چون صد ره آید در شماره

Биҷузи сад хонданаши борӣ чаҳ чора

بجز صد خواندنش باری چه چاره

Агар андар ҳазиз ояд вагар авҷ

اگر اندر حضیض آید وگر اوج

Ҳамон дарёст андари сӯрати мавҷ

همان دریاست اندر صورت موج

Балии он тез чашм омад ки дртохт

بلی آن تیز چشم آمد که درتاخت

Ба дарё дид ва зон пас мавҷ бишнохт

به دریا دید و زان پس موج بشناخت

Касе аз мавҷи дарёро чаҳ донад

کسی از موج دریا را چه داند

Ки ҳар дам нав шавад мавҷ ва намонад

که هر دم نو شود موج و نماند

зи оби хеши дарёи моҳёни сохт

ز آب خویش دریا ماهیان ساخت

Каси ин моҳӣ дар ин дарё нияндохт

کس این ماهی در این دریا نینداخت

Магар дарёст комади ҳамчуи моҳӣ

مگر دریاست کامد همچو ماهی

Ки моҳиро намедонам кмоҳӣ

که ماهی را نمی‌دانم کماهی

Чу дарёи хешро хоҳад намояд

چو دریا خویش را خواهد نماید

Бар оради ҷӯши андар муваҷҷаҳ ояд

بر آرد جوش اندر موجه آید

Чу дар мавҷ андар ояд мавҷ пайдост

چو در موج اندر آید موج پیداست

Ту фармое ки мавҷаш ғайр дарёст

تو فرمایی که موجش غیر دریاست

Чу дар ҳиссии мусаббибро сабаби байн

چو در حسی مسبب را سبب بین

Чу бигузаштӣ аҷаби андари аҷаби байн

چو بگذشتی عجب اندر عجب بین

Ҳар он кӯи дида вар шуд дар аҷаб ҳо

هر آن کو دیده ور شد در عجب‌ها

Мусаббибро бибинад дар сабаб ҳо

مسبب را ببیند در سبب‌ها

зи акси меҳри тобӣ бар гул афтод

ز عکس مهر تابی بر گل افتاد

з худ донисту кораш мушкил афтод

ز خود دانست و کارش مشکل افتاد

Дар он мекӯш агар ҳиммати баландӣ

در آن می کوش اگر همت بلندی

Ки аз ғайри ваии ӣнҷои дидаи бандӣ

که از غیر وی اینجا دیده بندی

Балии ҳақи бандау банда худо нест

بلی حق بنده و بنده خدا نیست

Валикини халқу ҳақ аз ҳам ҷудо нест

ولیکن خلق و حق از هم جدا نیست

Муваҳҳидро ки дар тавҳид ғарқ аст

موحد را که در توحید غرق است

Куҷо дар куллӣу ҷузвяш фарқ аст

کجا در کلی و جزویش فرق است

Яке нураст ишқи ҷилваи оро

یکی نور است عشق جلوه آرا

з ҳар ҷое ба рангии ошкоро

ز هر جایی به رنگی آشکارا

Азу дар каъба аксӣ дид тоиФ

ازو در کعبه عکسی دید طایف

Взў дар дил ҷамолӣ ёфт ориф

وزو در دل جمالی یافت عارف

Фиғони бардошти он коинҷош ҷӯйед

فغان برداشت آن کاینجاش جویید

Нидо дар дод ин каз моаш ҷӯйед

ندا در داد این کز ماش جویید

Яке нурасту теъдоди мақомаш

یکی نور است و تعداد مقامش

Ба ҳар ҷое дигаргун карда номаш

به هر جایی دگرگون کرده نامش

Чу зад бар дида биноииш донанд

چو زد بر دیده بیناییش دانند

Чу зад бар ақл доноииш хонанд

چو زد بر عقل داناییش خوانند

Чу дар тани ҷилва гар шуд ҷонаш хонанд

چو در تن جلوه گر شد جانش خوانند

Чу дарҷон шуд аён ҷононаш хонанд

چو درجان شد عیان جانانش خوانند

Ба маънии худ яке андар миёна аст

به معنی خود یکی اندر میانه است

Ҳама ишқаст ва мо ва ӯ фасона аст

همه عشقست و ما و او فسانه است

Ба чашм ҳар ки ақлаш шуд хрдснҷ

به چشم هر که عقلش شد خردسنج

Ҷаҳон нтъӣаст ҳамчун нтъи шатранҷ

جهان نطعی است همچون نطع شطرنج

Дарави баси муҳраҳои гӯнаи гӯна

درو بس مهره‌های گونه گونه

Вуҷӯд ҳар як аз чизеи намӯна

وجود هر یک از چیزی نمونه

Агар наздик шуд вар зон ки давранд

اگر نزدیک شد ور زان که دورند

Ҳама аз баҳри як бозӣ заруранд

همه از بهر یک بازی ضرورند

Магӯ дарё чаро мавҷии برارد

مگو دریا چرا موجی برآرد

Баради мавҷӣу мавҷи дигари орад

برد موجی و موج دیگر آرد

Чу султон қодирасту лоуболӣ

چو سلطان قادر است و لاابالی

Буд иллати қиёсоти хаёлӣ

بود علت قیاسات خیالی

Ҳама зу дон агар зи аҳли сулӯкӣ

همه زو دان اگر ز اهل سلوکی

Ҳама ӯ байни ту низ ар аз мулӯкӣ

همه او بین تو نیز ار از ملوکی

Фузунаш аз вуҷӯд ва аз адами дон

فزونش از وجود و از عدم دان

Бурунаш аз ҳудус ва аз қадам хон

برونش از حدوث و از قدم خوان

зи пиндори худигар бози рстӣ

ز پندار خودی گر باز رستی

Ба базми ваҳдатӣ ҳар ҷо ки ҳастӣ

به بزم وحدتی هر جا که هستی

эй ишқи ту чун муҳӣти вдли фалак

ای عشق تو چون محیط ودل فُلْک

Субҳони аллоҳи молики алмалик

سُبْحَانَ اللّهِ مَالِکِ الْمُلْکِ

эй воҳиду ваҳдати ту зотӣ

ای واحد و وحدت تو ذاتی

На болъддӣу ммкнотӣ

نه بالعددی و ممکناتی

Зоти ту ба зот бӯда воҳид

ذات تو به ذات بوده واحد

Вонгаҳи ғанӣ аз мақару ҷоҳд

وانگه غنی از مقر و جاحد

Зотати зи қуюди мутлақу тоқ

ذاتت ز قیود مطلق و طاق

Ҳатто ки зи номи қайди вотлоқ

حتی که ز نام قید واطلاق

Гар ақли ҳакиму кашфи ориф

گر عقل حکیم و کشف عارف

Каз канаи ту кас нагашта воқиф

کز کنه تو کس نگشته واقف

Бишнохт турои кадоми нокас

بشناخت ترا کدام ناکس

Биллоҳи ту турои шиносӣу бас

باللّه تو ترا شناسی و بس

Ҳар кӯи з ту медиҳад нишоне

هر کو ز تو می‌دهد نشانی

Аз ҳолат худ кунад беоне

از حالت خود کند بیانی

Олами ҳамаи ваҳми хўдпрстнд

عالم همه وهم خودپرستند

Вази лофи парастиши ту мустанад

وز لاف پرستش تو مستند

Ҳар чанд зи кашф хеш лофанд

هر چند ز کشف خویش لافند

Чун ман ҳамагӣ хаёл бофанд

چون من همگی خیال بافند

Дар илму аён чигуна ое

در علم و عیان چگونه آیی

Каз бенишу ақли мо ҷудоӣ

کز بینش و عقل ما جدایی

Ҳар гӯшаи басӣ ба гуфтугӯят

هر گوشه بسی به گفتگویت

Охири ҳамаи мурдаи зи орзӯят

آخر همه مرده ز آرزویت

Некӯ суханӣаст бехаму печ

نیکو سخنی است بی خم و پیچ

Каз ҳеҷ чаҳ ояд эй писари ҳеҷ

کز هیچ چه آید ای پسر هیچ

Оҳи ин чаҳ ҳикоят ғариб аст

آه این چه حکایت غریب است

Лоҳўл чаҳ қисса аҷиб аст

لاحول چه قصّهٔ عجیب است

Он шӯъбадаи боз пардагӣ кист

آن شعبده باز پردگی کیست

Зини шӯъбадаҳо мурод ӯ чист

زین شعبده‌ها مراد او چیست

Андари пас пардаи бозиаш байн

اندر پس پرده بازی‌اش بین

Вази мо ҳама бениёзиаш байн

وز ما همه بی نیازی‌اش بین

Ин саҳари нигар чаҳ дилписанд аст

این سحر نگر چه دلپسند است

Чашми ҳамаи бозу чашм банд аст

چشم همه باز و چشم بند است

Худ дар пас парда нест пайдо

خود در پس پرده نیست پیدا

Лекини ҳамаи олаташи ҳувайдо

لیکن همه آلتش هویدا

Ҳайронами азин аҷиби ҳолат

حیرانم ازین عجیب حالت

Кин ҷумла ҳам ӯст ё ки олат

کاین جمله هم اوست یا که آلت

Гар ӯст ба сони олат аз чист

گر اوست به سان آلت از چیست

Вар оат ӯст масдараш кист

ور آت اوست مصدرش کیست

Ин роз ба ман ки мекунад фош

این راز به من که می‌کند فاش

Кинҳо нақшаст ё ки наққош

کاین‌ها نقش است یا که نقاش

Наққош ба ранг нақш пайдост

نقاش به رنگ نقش پیداست

ё нақш ба ранг ӯ ҳувайдост

یا نقش به رنگ او هویداست

Ин воқеаи байн ки баҳри Аммон

این واقعه بین که بحر عمان

Дар қатра хеш гашта пинҳон

در قطرهٔ خویش گشته پنهان

Зини шӯъбадаи ҳоли дил хароб аст

زین شعبده حال دل خراب است

Кандар дили зарра офтоб аст

کاندر دل ذره آفتاب است

Онон ки ба раҳ басӣ давиданд

آنان که به ره بسی دویدند

Ҷузи ҳайрати худ раҳе надиданд

جز حیرت خود رهی ندیدند

Ҳар мурғ ба қоф гар раседӣ

هر مرغ به قاف گر رسیدی

Симурғ шудӣ ва бар паридӣ

سیمرغ شدی و بر پریدی

То марди зи хеш дар ҳиҷоб аст

تا مرد ز خویش در حجاب است

Ҳошо ки зи дӯст комёб аст

حاشا که ز دوست کامیاب است

Номи волои эзади зўолмн

نام والای ایزد ذوالمن

Ҳаст мавҷи нахусти баҳри сухан

هست موج نخست بحر سخن

Чун ки ин баҳри мавҷ зан ояд

چون که این بحر موج زن آید

Мавҷи оғози ном ӯ бояд

موج آغاز نام او باید

Рӯҳ дарё шуду забони соҳил

روح دریا شد و زبان ساحل

Дида ноқид шуду баёни ноқил

دیده ناقد شد و بیان ناقل

Ақл дар баҳри ҷон шиноҳо кард

عقل در بحر جان شناها کرد

Кин дар тобнок пайдо кард

کاین دُر تابناک پیدا کرد

Ном ӯ то кунад ба лавҳи рақам

نام او تا کند به لوح رقم

Соҷд омад ба пеши лавҳи қалам

ساجد آمد به پیش لوح قلم

Саҷдаи орад ба номи он довар

سجده آرد به نام آن داور

Хомаи барнома зон гузорад сар

خامه برنامه زان گذارد سر

Бе сабаби хомаро ҷигар нишкофт

بی سبب خامه را جگر نشکافت

Ҳайбати ном ӯ ба ҷонаш тофт

هیبت نام او به جانش تافت

намеравад зон ба сар ба ҳар қадамӣ

می‌رود زان به سر به هر قدمی

То з номаш кунад магари рақамӣ

تا ز نامش کند مگر رقمی

Вена надонад ки мо ки инсонем

وین نداند که ما که انسانیم

Ҳама дар ин мақом ҳайронем

همه در این مقام حیرانیم

Ҳосили мо ба ғайр номӣ нест

حاصل ما به غیر نامی نیست

Пас аз он баҳраи ҷуз каломӣ нест

پس از آن بهره جز کلامی نیست

эй равони офарини поянда

ای روان آفرین پاینده

Ту худованди мо ва мо банда

تو خداوند ما و ما بنده

Аз даруну буруни фарозу фурӯд

از درون و برون فراز و فرود

Солу ма бо ту дар намозу дуруд

سال و مه با تو در نماز و درود

Зини ҷаҳонии ниҳоду гардунӣ

زین جهانی نهاد و گردونی

На камӣ дар ту ва на афзӯнӣ

نه کمی در تو و نه افزونی

Ҳарчӣ поянда ҳарчӣ он пӯён

هرچه پاینده هرچه آن پویان

Ҳамаи наздикии туро ҷӯён

همه نزدیکی تو را جویان

Ҳарчӣ хомӯш ва ҳарчӣ гӯянда

هرچه خاموش و هرچه گوینده

Ҳамаи андари раҳи ту пӯянда

همه اندر ره تو پوینده

эй ба зоҳири шубони ин рамаи ту

ای به ظاهر شبان این رمه تو

Вай ба ботини ҳақиқати ҳамаи ту

وی به باطن حقیقت همه تو

Ҷону дил ҳар ду хоки даргаи ту

جان و دل هر دو خاک درگه تو

Куфру дайн ҳар ду раҳрави раҳи ту

کفر و دین هر دو رهرو ره تو

Ҳарчӣ ҷӯйем аз он бурунии ту

هرچه جوییم از آن برونی تو

Ҳарчӣ гӯйем аз он фузӯнии ту

هرچه گوییم از آن فزونی تو

Гарчи аз мобақии гузидаи тест

گرچه از مابقی گزیدهٔ تست

На хирад низ офарӣдаи тест

نه خرد نیز آفریدهٔ تست

Кӣ расад пеши ақли бинанда

کی رسد پیش عقل بیننده

Офарӣда дар офаринанда

آفریده در آفریننده

Ҳеҷ касро ба харгаҳати раҳ на

هیچ کس را به خرگهت ره نه

Аз ту каси ҳам биҷузи ту огаҳ на

از تو کس هم بجز تو آگه نه

Ҳарчӣ пайдо ва ҳарчӣ пинҳон аст

هرچه پیدا و هرچه پنهان است

Бар ту вўҳдти ту бурҳон аст

بر تو ووحدت تو برهان است

Абадат чун азали талаби корӣ

ابدت چون ازل طلب کاری

Қидматат чун ҳдси парасторӣ

قدمتت چون حدث پرستاری

Зоти ту холиқи вуҷӯду адам

ذات تو خالق وجود و عدم

Файзи ту боиси ҳудусу қадам

فیض تو باعث حدوث و قدم

Куфру дайн беш аз эътиборӣ нест

کفر و دین بیش از اعتباری نیست

Ҳеҷ касро биҷузи ту корӣ нест

هیچ کس را بجز تو کاری نیست

Ҳарчӣ дар ҳиз иборотаст

هرچه در حیز عباراتست

Эътибораш на коътборотст

اعتبارش نه کاعتباراتست

Ҳамаро наъли дил бар оташи тест

همه را نعل دل بر آتش تست

Ҳамаро захми ҷони зи таркиши тест

همه را زخم جان ز ترکش تست

Ман чу габрон чаро сухан гӯям

من چو گبران چرا سخن گویم

Номи яздон ва аҳриман гӯям

نام یزدان و اهرمن گویم

Гар сиёҳаст вагар сипеди азтст

گر سیاه است وگر سپید ازتست

Гарчи қуфласт вагар калид аз тест

گرچه قفل است و گر کلید از تست

Аз сиёҳӣ чаҳ ғам ки дар зулмот

از سیاهی چه غم که در ظلمات

Ҳаст пинҳон ҳамеша оби ҳаёт

هست پنهان همیشه آب حیات

Вази сипедӣ чаҳ завқ кандар қор

وز سپیدی چه ذوق کاندر قار

Дида аҳл дид гардад тор

دیدهٔ اهل دید گردد تار

Гар накӯи вари бадасти машраби ман

گر نکو ور بدست مشرب من

Ҳам ту доне ки чист матлаби ман

هم تو دانی که چیست مطلب من

Банда ҳар чанд пар гунаҳ бошад

بنده هر چند پر گنه باشد

Вази гунаҳи номааш сияҳ бошад

وز گنه نامه‌اش سیه باشد

наменабояд шудаш зи ҳақи навмед

می نباید شدش ز حق نومید

Кӯ кунад номаи сиёҳи сипед

کو کند نامهٔ سیاه سپید

Ҳарки ӯ сӯии ҳақи гузари орад

هرکه او سوی حق گذر آرد

Ҳақаш аз ҳар бало нигаҳ дорад

حقش از هر بلا نگه دارد

Чун бадв во гузоштӣ карт

چون بدو وا گذاشتی کارت

Шавад осони тамоми душворат

شود آسان تمام دشوارت

Гар ту хоҳӣ ки мурғи Лоҳутӣ

گر تو خواهی که مرغ لاهوتی

Раҳад аз ҳабси нафаси носутӣ

رهد از حبس نفس ناسوتی

Ҷазбае ҷӯии тот руста кунад

جذبه‌ای جوی تات رسته کند

Аз ту ин бандҳо гусаста кунад

از تو این بندها گسسته کند

Соликии каши таҷаллӣ сӯрӣ аст

سالکی کش تجلی صوری است

Гар хато кард моя даврӣ аст

گر خطا کرد مایهٔ دوری است

Ҳақи муназзаҳи з сӯратаст эй дӯст

حق منزه ز صورت است ای دوست

Лек дар он сувар таҷаллӣ ӯст

لیک در آن صور تجلی اوست

Нахлаи тавр ҳақ набӯд эй ҷон

نخلهٔ طور حق نبود ای جان

Лек будаш таҷаллии раҳмон

لیک بودش تجلی رحمان

Зуҳд набӯд ба пеши аҳли камол

زهد نبود به پیش اهل کمال

Адами сирвату таҷаммулу мол

عدم ثروت و تجمل و مال

Зоҳид онаст пеш ҳар болиғ

زاهد آن است پیش هر بالغ

Ки зи ғайри худо буд фориғ

که ز غیر خدا بود فارغ

Ҳар сухани кони зи зикри холӣ , саҳв

هر سخن کان ز ذکر خالی، سهو

Ҳрхмўшии зи фикри орӣ , лаҳв

هرخموشی ز فکر عاری، لهو

Ин ҳафт тӯии гунбад ва ин шшдрии саро

این هفت توی گنبد و این ششدری سرا

Аз шеб ва аз фароз фурӯ дидаму фаро

از شیب و از فراز فرو دیدم و فرا

Дар зарраи зарраи санъат , сонеъ ҳаме бидид

در ذرّه ذرّهٔ صنعت، صانع همی بدید

Дар пояи пояи ҳикмат , холиқи ҳамеи бпо

در پایه پایهٔ حکمت، خالق همی بپا

Ҳам мунфасили зи ҷумла ва ҳам ҷумла зу аён

هم منفصل ز جمله و هم جمله زو عیان

Ҳам муттасил ба ҷумла ва ҳам ҷумла зу ҷудо

هم متصل به جمله و هم جمله زو جدا

Ҳам ақл бар дар ӯ ҷояши буруни з дар

هم عقل بر در او جایش برون ز در

Ҳам ишқ дар раҳ ӯ фарқаш ба зери по

هم عشق در ره او فرقش به زیر پا

Ғолиб бирав чигуна шаванд ин ду к-эии рафиқ

غالب برو چگونه شوند این دو کای رفیق

Мағлуб гашта ин зи ҳавас ва он як аз ҳаво

مغلوب گشته این ز هوس و آن یک از هوا

Ақл аз пай чаҳ аз паии тқбили бандагӣ

عقل از پی چه از پی تقبیل بندگی

Ишқ аз дар чаҳ аз дар таҳмили ибтило

عشق از در چه از درِ تحمیل ابتلا

Ваҳмаст азу ба пеши бузургони ҳӯшманд

وهم است ازو به پیش بزرگان هوشمند

Бодаст азу ба дасти ҳакямони порсо

باد است ازو به دست حکیمان پارسا

Онро ки ӯ ҳабиб чу ёқӯб дар мҳн

آن را که او حبیب چو یعقوب در محن

Ва онро ки ӯ табиб чу Айюб дар бало

و آن را که او طبیب چو ایوب در بلا

Аз маърифат мазан дам ва бар аҷз такя кун

از معرفت مزن دم و بر عجز تکیه کن

Каз аҷз , афви хезад ва аз кибри кибриё

کز عجز، عفو خیزد و از کبر کبریا

Ба дониш кӯш эй нодону бениши ҷӯй эй доно

به دانش کوش ای نادان و بینش جوی ای دانا

Ки дониши сарварии зии шани вбинши хсрўўоло

که دانش سروری ذی‌شان وبینش خسرووالا

Машав хуррам , ммони ғамгини ?герати иззати варати зиллат

مشو خرم،ممان غمگین گرت عزت ورت ذلت

Магӯ талхи вмҷўширин , ?герати ҳанзали варати ҳалво

مگو تلخ ومجوشیرین، گرت حنظل ورت حلوا

Ба роҳи бандагӣ май пў , чаҳ дар дайр ва чаҳ дрмсҷд

به راه بندگی می‌پو، چه در دیر و چه درمسجد

Нишон бенишон май ҷӯ , чаҳ аз пирўчаҳ аз бурно

نشان بی نشان می‌جو، چه از پیروچه از برنا

Грозпндорхўдрстӣ , чаҳ дар гулхан чаҳ дрглшн

گرازپندارخودرستی،چه در گلخن چه درگلشن

Гар азсҳбои аўмстӣ , чаҳ брхоки вчаҳи брдибо

گر ازصهبای اومستی، چه برخاک وچه بردیبا

Набошад ғайрикӯй ӯ , агар бтхонаҳгар каъба

نباشد غیرکوی او، اگر بتخانه گر کعبه

Нҷўидғир рӯй ӯ , агар фарзонаи гршидо

نجویدغیر روی او، اگر فرزانه گرشیدا

Ба маънии роҳ ӯ пуед агар муъмин вагар кофар

به معنی راه او پوید اگر مؤمن و گر کافر

Ба ботини қурб ӯ ҷӯяд агар ҳиндӯ вагар тарсо

به باطن قرب او جوید اگر هندو وگر ترسا

Чўкўиши рошидии роғиб чаҳ қстнтин чаҳ колнҷр

چوکویش‌راشدی‌راغب چه قسطنطین چه کالنجر

Чўрўиши рошидии толиб чаҳ ҷоблқо чаҳ ҷоблсо

چورویش راشدی طالب چه جابلقا چه جابلسا

Мхўрозбҳрҷз ӯ ғам , чаҳ дръиши вчаҳи дрмотм

مخورازبهرجز او غم، چه درعیش وچه درماتم

Ббндозёдҷз ӯ дам , чаҳ дрднё чаҳ дръқбо

ببندازیادجز او دم، چه دردنیا چه درعقبا

Яке бошад бар содиқ , агар заҳр вагар шукр

یکی باشد بر صادق، اگر زهر وگر شکر

Яке бошад бар ошиқ , агрхори вогари хурмо

یکی باشد بر عاشق، اگرخار واگر خرما

Ҳамаи дарҳои як маъдан , гароин ноқиси врони комил

همه‌دُرهای یک معدن،گراین ناقص ورآن کامل

Ҳамаи гулҳои як гулшан ,гар ин нодони вари он доно

همه‌گل‌های‌یک گلشن، گر این نادان ور آن دانا

Агрхўоҳӣ , бад-ӣни ҳолат , рисӣ , мардии бадаст овар

اگرخواهی،بدین‌حالت،رسی، مردی بدست آور

Ки натавонад равад , беқоидӣ дар роҳ , нобӣно

که نتواند رود، بی قایدی در راه، نابینا

Ба фалсии фалсафии мисатон , ба йонии ҳикмати Юнон

به فلسی فلسفی مستان، به یونی حکمت یونان

Казин ҳикмати сенаеи не ба синаи буъалии сино

کزین حکمت سنایی نی به سینه بوعلی سینا

Хуши он ҳикмат ки ӣмонӣ , бидон ҳикмат ки юнонӣ

خوش‌آن‌حکمت‌که‌ایمانی،بدان‌حکمت‌که‌یونانی

Марви зии арсаи Юнон , гарави зии соҳати бтҳо

مرو زی عرصهٔ یونان، گرو زی ساحت بطحا

Ба шаръи Аҳмади мурсал , ҳазорон ҳикмати акмал

به شرع احمد مرسل، هزاران حکمت اکمل

Ки нураши содири аввал , зФизи иллати аввалӣ

که نورش صادر اول، زفیض علت اولی

Муҳамад ( с ) хоҷаи олам , вуҷӯдаши муфаххари одам

محمد(ص) خواجهٔ عالم، وجودش مفخر آدم

Ба хайли анбиёи хотам , ба ҷамъи авлиёи мавло

به خیل انبیا خاتم، به جمع اولیا مولا

Набандад ҳеҷ мқбли дили барӣни дунёи воқболш

نبندد هیچ مقبل دل براین دنیا واقبالش

Ки дар лўзинаҳи пинҳони сайри вдр май заҳри қаттолаш

که در لوزینه پنهان سیر ودر می زهر قتالش

Ҳакими ақли гирёни брўкзи ҳрораҳи масмӯмӣ

حکیم عقل گریان بروکز حراره مسمومی

Карафси орзўхоиии ҳаме аз баҳри ибтолаш

کرفس آرزوخایی همی از بهر ابطالش

Тродли хуш ки андаки дорӣ аз днёнмии доне

ترادل خوش که اندک داری از دنیانمی‌دانی

Ки зҳрноб ҷон гирад чаҳ харвораш чаҳ мисқолаш

که زهرناب جان گیرد چه خروارش چه مثقالش

Ромад дорадро чун дида дил несташ бениш

رمد دارد را چون دیدهٔ دل نیستش بینش

ШёФӣ бояд аввали чораро пас кӯҳли кҳолш

شیافی باید اول چاره را پس کُحلِ کحالش

Дӯдаст нафаси робрбнд пас бигушо дртқўӣ

دودست نفس رابربند پس بگشا درِتقوی

Ки то ноқис насозӣ қӯташ саъбаст икмолаш

که‌تا ناقص نسازی قوتش صعب است اکمالش

ЧўнФсти ммтлӣ аз луқма ҳирсаст амъосд

چونفست ممتلی از لقمهٔ حرص است امعاسد

Буд роҳи нафас бастани кушодани арақи қиФолш

بود راه نفس بستن گشادن عرق قیفالش

зи номи Таҳамтан кам гӯи зи дастони достон кам ҷӯ

ز نام تهمتن کم گو ز دستان داستان کم جو

Ки дрчоаҳи вқФси ҷӯии чўҷўиии рустаму золаш

که‌درچاه وقفس جویی چوجویی رستم و زالش

Бипаймоед дамодами хирмани умри туу ғофил

بپیماید دمادم خرمن عمر تو و غافل

Ки тоси меҳри омдкили вдсти чархи кёлш

که طاس مهر آمدکیل ودست چرخ کیالش

Буд пайдои казин пайдо нахоҳад рустами он шайдо

بود پیدا کزین پیدا نخواهد رستم آن شیدا

Ки мари деваш ҷамал гардӣда ва ғӯласт ҷамолаш

که‌مر دیوش جمل گردیده و غول است جمالش

Саҳифаи тани ҳамеи шерозааш аз икдгр бошад

صحیفهٔ تن همی شیرازه‌اش از یکدگر باشد

Ба доруии табибон чанд битавон буд висолаш

به داروی طبیبان چند بتوان بود وصالش

Даллоли лўлёни дорӣу мардони муштарии ҷӯӣ

دلال لولیان داری و مردان مشتری جویی

Дгрҷокоини даллоли аинҷокми азмўиии вдлолш

دگرجاکاین‌دلال‌اینجاکم‌ازمویی‌ودلالش‌

Ҷаҳони пари ангабини тосӣу муштоқаш магас омад

جهان پر انگبین طاسی و مشتاقش مگس آمد

Ки хуш барбаст чун бинишаст хӯрдани росрўболш

که خوش‌بربست‌چون‌بنشست‌خوردن‌راسروبالش

Сегӣ модааст дунёу саги нари толиби дунё

سگی ماده است دنیا و سگِ نر طالب دنیا

Ки душвораст ихроҷаш гросонаст адхолш

که‌دشوار‌است اخراجش گرآسان است ادخالش

Магар аз сардии оби қаноати бугсалади ин саг

مگر از سردی آب قناعت بگسلد این سگ

Вагарнаи ногзиромд ки пайвандад ба дунболаш

وگرنه ناگزیرآمد که پیوندد به دنبالش

Ғзои нафаси не ҳамчун ғзоӣ дигарон омад

غزای نفس نی همچون غزای دیگران آمد

Ки ӣнҷо нотавонанд худ ашҷоъи ибтолаш

که اینجا ناتوانند خود اشجاع ابطالش

Туро Марӣаст дар ин ҷома бар каши ҷомаи роозбр

ترا ماری است در این جامه بر کش جامه راازبر

Вагарнаи бркшдзўдти зи брхўддсти ғассолаш

وگرنه برکشدزودت ز برخوددست غسالش

Агрдории хабар охир биҷӯ трёқӣ аз ҷое

اگرداری خبر آخر بجو تریاقی از جایی

Ки ҳркўдшмнши дрҷомаҳи никўнисти эҳмолаш

که هرکودشمنش درجامه نیکونیست اهمالش

Турои трёқ доне чист зикрӣ бе забони сар

ترا تریاق دانی چیست ذکری بی زبان سر

Ки асбоби рёони зкркш қилӣаст ёқолш

که اسباب ریاآن ذکرکش قیلی است یاقالش

?герати кори ҷаҳон мушкил шавад аз ишқи ёрии ҷӯ

گرت کار جهان مشکل شود از عشق یاری جو

Ки сдмшкли агроФтди дамӣ ишқаст ҳалолаш

که صدمشکل اگرافتد دمی عشق است حلالش

Ҳамаи дарҳо ба рӯяти бандади аргитии злихоўш

همه درها به رویت بندد ارگیتی زلیخاوش

Чўбгризии азуи аиздгшоиди бртўи ақФолш

چوبگریزی ازو ایزدگشاید برتو اقفالش

Наме шояд дарин тӯфони паноҳ аз кӯҳ чун канъон

نمی‌شاید درین طوفان پناه از کوه چون کنعان

Ки тӯфони бгзрдосони зҳркўаҳи вази атлолш

که طوفان بگذردآسان زهرکوه وز اطلالش

Магар дар киштии Нӯҳи андари оеи мари саломат ро

مگر در کشتی نوح اندر آیی مر سلامت را

Ки ъосм нест кӯҳии ҳаргизати азсили сайёлаш

که عاصم نیست کوهی هرگزت ازسیل سیالش

Наҷоти андршриъти дону зии соҳиби шариъати дон

نجات‌اندرشریعت‌دان و زی صاحب شریعت‌دان

Сафинаи Нӯҳи кӯи худ ғайримеҳри Аҳмаду олаш

سفینهٔ نوح کو خود غیرمهر احمد و آلش

Ки беҳтари қибларо аз Аҳмади ?маккей ва аз Макка

که بهتر قبله را از احمد مکی و از مکه

Чаҳ пўиии роҳи кӯии Аҳмади ғизоли вғзолш

چه پویی راه کوی احمد غزال وغزالش

Чаро ҷузи он вале ҷӯии дарин раҳи раҳбарӣ эй дил

چرا جز آن ولی جویی درین ره رهبری ای دل

Ки бе иршоди азуи ҷбрили не пурбуд вении болаш

که بی ارشاد ازو جبریل نی پربود ونی بالش

Ҳусайни осои срондозӣу мансӯрӣу ҷони бозӣ

حسین آسا سراندازی و منصوری و جان بازی

Сухани азмстии мнсўрўёоззўқи возҳолш

سخن ازمستی منصورویاازذوق وازحالش

эй силсилаи зулфати занҷири дили шайдо

ای سلسلهٔ زلفت زنجیر دل شیدا

Аз дидаи мо пинҳони вндри дили мо пайдо

از دیدهٔ ما پنهان وندر دل ما پیدا

Пинҳонии ту пайдои пайдоеи ту пинҳон

پنهانی تو پیدا پیدایی تو پنهان

Пайдоеи мо аз ту пинҳонии ту аз мо

پیدایی ما از تو پنهانی تو از ما

АгръорФ вагар нодони рух ҳар зарраи андртў

اگرعارف وگر نادان رخ هر ذره اندرتو

Туе мқсўдноқсҳо туе машҳӯди комил ҳо

تویی مقصودناقص‌ها تویی مشهود کامل‌ها

Зоҳид ба зуҳд хушк мазан роҳи мурғи дил

زاهد به زهد خشک مزن راه مرغ دل

Риндони зи донаи фарқи намоянди дом ро

رندان ز دانه فرق نمایند دام را

Бўдҷўиӣу аҷаби байни чўдрўи ғарқаи шудем

بودجویی و عجب بین چودرو غرقه شدیم

Баҳр гаштем ва ду олами ҳамагии соҳили мо

بحر گشتیم و دو عالم همگی ساحل ما

зи манъ май мадае шайхи хирқаи заҳмати мо

ز منع می مده ای شیخ خرقه زحمت ما

Ки сарнавишт чунин шуд зи бадви фитрати мо

که سرنوشت چنین شد ز بدو فطرت ما

Андар миёна шуд мое мо ҳиҷоб

اندر میانه شد مایی ما حجاب

Варна ҷамоли дӯст худ ҳаст бе ниқоб

ورنه جمال دوست خود هست بی نقاب

Чун илми ошиқӣ дар сина мхтФӣ аст

چون علم عاشقی در سینه مختفی است

Он ба ки бистарем ин дафтару китоб

آن به که بستریم این دفتر و کتاب

Ҳамм бо дайр ва ҳам бо каъба кор аст

همم با دیر و هم با کعبه کار است

Ки ҳарҷо пуртӯй аз рӯй ёр аст

که هرجا پرتوی از روی یار است

Мо чун қалам ба панҷаи тқлиб ӯ дарем

ما چون قلم به پنجهٔ تقلیب او دریم

эй шайхи ом ёва магӯ ихтиёр чист

ای شیخ عام یاوه مگو اختیار چیست

Дарун сина надонам дилам чаҳ ме гуяд

درون سینه ندانم دلم چه می‌گوید

Ки сахт май тпду дам ба дам ба такрорӣ аст

که سخت می‌طپد و دم به دم به تکراری است

Пеши хокстрмнсўр чаҳ хуш гуфт он ринд

پیش خاکسترِمنصور چه خوش گفت آن رند

Кон ки мегуфт аноолҳқ ба сар дор куҷост

کان که می‌گفت اناالحق به سرِ دار کجاست

Тоъату тақвои мо чун зсрсдқ набӯд

طاعت و تقوی ما چون زسرصدق نبود

Тарк кардем ки солусу риёи заҳмати мост

ترک کردیم که سالوس و ریا زحمت ماست

Сазад ки фахри намоям ба аҳли силсила ҳо

سزد که فخر نمایم به اهل سلسله‌ها

Ки мари марои биҷуз аз зулфи дӯст силсила нест

که مر مرا بجز از زلف دوست سلسله نیست

Рӯи ишқ талаб кун ки ба сари панҷаи фикрат

رو عشق طلب کن که به سر پنجهٔ فکرت

Нагушӯда касе пардаи зи рухсори ҳақиқат

نگشوده کسی پرده ز رخسار حقیقت

Ҳарчӣ гўидҳрксии азуии маро икроҳ нест

هرچه گویدهرکسی ازوی مرا اکراه نیست

Зон ки май байнами каси азрозҷҳон огоҳ нест

زان که می‌بینم کس ازرازجهان آگاه نیست

Ҳаркасиро чун хаёлӣ мекашад сӯии раҳе

هرکسی را چون خیالی می‌کشد سوی رهی

Ёҳмаҳи гумроҳи ёхўди ҳеҷ кас гумроҳ нест

یاهمه گمراه یاخود هیچ کس گمراه نیست

Аҳли вараъу зуҳди басӣ , бодаи кашон кам

اهل ورع و زهد بسی، باده کشان کم

Ҳони бодаи ниҳони нӯш ки ислом заъиф аст

هان باده نهان نوش که اسلام ضعیف است

Дар зоти тўҳрчиз ки гӯйанд буд ширк

در ذات توهرچیز که گویند بود شرک

Тўҳиднбошди магари исқоти изофат

توحیدنباشد مگر اسقاط اضافات

Ин булъаҷаби ҳолати нигари атўрмои боикдгр

این بوالعجب حالت نگر اطورما بایکدگر

На мунфасил на муттасил на мунфарид на муздаваҷ

نه منفصل نه متصل نه منفرد نه مزدوج

Акс медид ба паймонаи магари он сармаст

عکس می‌دید به پیمانه مگر آن سرمست

Ки дигар дар назараш боз наомад ақдоҳ

که دگر در نظرش باز نیامد اقداح

Партави ҷомгар аз бода бибинӣ зоҳид

پرتو جام گر از باده ببینی زاهد

Бози доне ба аёни сари зҷоҷу мисбоҳ

باز دانی به عیان سر زجاج و مصباح

Зоҳид чаро ба ман дгроини кибр вноз кард

زاهد چرا به من دگراین کبر وناز کرد

Ман низ бода хӯрдам агар ӯ намоз кард

من نیز باده خوردم اگر او نماز کرد

Кӯтаҳ кунам ҳадис ки як ҳарф беш нест

کوته کنم حدیث که یک حرف بیش نیست

Воъиз накард фаҳму ҳикоят дароз кард

واعظ نکرد فهم و حکایت دراز کرد

Он марди раҳ ки дар назараши зар чу хок шуд

آن مرد ره که در نظرش زر چو خاک شد

Набӯд аҷаб ки аз назараши хок зар шавад

نبود عجب که از نظرش خاک زر شود

Ҳарки шуд зи аҳли назари маҳви рух ёр бимонад

هرکه شد ز اهل نظر محو رخ یار بماند

Варна чун зоҳиди бечора ба гуфтор бимонад

ورنه چون زاهد بیچاره به گفتار بماند

Имтиҳонро бути дерин чу ба рухи бурқаъи баст

امتحان را بت دیرین چو به رخ برقع بست

Ошно омаду бегона ба инкор бимонад

آشنا آمد و بیگانه به انکار بماند

Ориф онаст ки бе пардаи рух ёр бидид

عارف آن است که بی پرده رخ یار بدید

Солик онаст ки дар парда пиндор бимонад

سالک آن است که در پردهٔ پندار بماند

Барбанд чашми ҳис , бгшодидаҳи шуҳуд

بربند چشم حس، بگشادیدهٔ شهود

То бенгарӣ ки лӣси сӯии аллоҳи фии алўҷўд

تا بنگری که لَیْسَ سِوَی اللّهِ فی الوُجُود

эй брҳмн ки дар бар бут саҷда ме кунӣ

ای برهمن که در بر بت سجده می‌کنی

Некӯ назора кун ки накӯ мекунӣ суҷуд

نیکو نظاره کن که نکو می‌کنی سجود

Лофи соҳибдилии шайхи муноҷотами кишт

لاف صاحبدلی شیخ مناجاتم کشت

Зари қалби ҳамаро кош айёрӣ гиранд

زرِ قلب همه را کاش عیاری گیرند

Барор сар ки сабӯҳии кашони вақти саҳар

برآر سر که صبوحی کشان وقت سحر

Баданд лек ба аз хуфтагон сбҳгаҳ анд

بدند لیک به از خفتگان صبحگه‌اند

Дар ҷавонӣ шудаам пери маориф зон рӯ

در جوانی شده‌ام پیر معارف زان رو

Ки биҷузи ишқи ҷавонон дигарам пер набӯд

که بجز عشق جوانان دگرم پیر نبود

Ба ҳидоят чаҳ зании таъна ки сӯфӣ гардид

به هدایت چه زنی طعنه که صوفی گردید

Ҳамаро пери Муғони кош ҳидоят ме кард

همه را پیر مغان کاش هدایت می‌کرد

Гуфтӣ ту ки бе пардаи каси он рӯй надида

گفتی تو که بی پرده کس آن روی ندیده

Он дида ки аз пардаи пиндори баромад

آن دیده که از پردهٔ پندار برآمد

Яке ҳадис сурӯданд лек бас фарқ аст

یکی حدیث سرودند لیک بس فرق است

Миёни бодаи фиръавну нуктаи Мансур

میان بادهٔ فرعون و نکتهٔ منصور

Зоҳдои дами з таҷарруд мазану озодӣ

زاهدا دم ز تجرد مزن و آزادی

Ки саропои ту дар қайд намозаст ҳануз

که سراپای تو در قید نماز است هنوز

Солик ар каъбау бтхонаҳи зи ҳам фарқ кунад

سالک ار کعبه و بتخانه ز هم فرق کند

ӯ на сӯфӣаст ки номаҳрам розаст ҳануз

او نه صوفی است که نامحرم راز است هنوز

Таҷаллӣоти рухи ёр зон набинад шайх

تجلیات رخ یار زان نبیند شیخ

Ки чашми мост ба ҷонону чашм ӯ ба либос

که چشم ماست به جانان و چشم او به لباس

То чанд ҳамчуи аҳли тамаъи рӯзау намоз

تا چند همچو اهل طمع روزه و نماز

Шармии з ҳақ бидор ҳидояти гуноҳи бас

شرمی ز حق بدار هدایت گناه بس

з ҳарчӣ манъ кунандам бидон фазояд ҳирс

ز هرچه منع کنندم بدان فزاید حرص

Аз он ба бодаи ҳарисам казу шудам мамнӯъ

از آن به باده حریصم کزو شدم ممنوع

эй сӯфии соҳиби сафои лӣси алтсўФи болхрқ

ای صوفی صاحب صفا لَیْسَ التَّصوّفُ بِالخِرَق

Ан алтсўФ ёфтӣ қалби изўқи мнҳрқ

اِنّ التّصّوفَ یافَتَی قَلْبُ یَذُوْقُ مِنْحِرَقْ

Гарчи бас маърифатат ҳаст вале алъорФ

گرچه بس معرفتت هست ولی العارف

Чист идроки дарин марҳалаи аҷз аз идрок

چیست ادراک درین مرحله عجز از ادراک

Рухи хубон на ман аз чашми хато май байнам

رخ خوبان نه من از چشم خطا می‌بینم

Ба хдодри рахшони нури худо май байнам

به خدادر رُخِشان نور خدا می‌بینم

Ҷом дигар бидиҳ эй соқии мастам ки ҳануз

جام دیگر بده ای ساقی مستم که هنوز

Ҷом аз бода , май аз ҷом , ҷудо май байнам

جام از باده، می از جام، جدا می‌بینم

Гӯи воъиз аз ин шиўҳхўши мункири ман шӯ

گو واعظ از این شیوهٔخوش منکر من شو

Ман бар равиши ҳеҷ кас инкор надорам

من بر روش هیچ کس انکار ندارم

Шоҳиди мо рӯзу шаб , бо ҳама ва бе ҳама

شاهد ما روز و شب، با همه و بی همه

Бо ҳамааш ошнои вази ҳамаи бегонаи байн

با همه‌اش آشنا وز همه بیگانه بین

Ҳидояти раби أрнии чндмўсӣ вааш ба таври дил

هدایت رَبِّ أرِنِی چندموسی‌وش به طور دل

Биҷӯ чашмӣ ки бинӣ ҳар тараф рӯй накӯй ӯ

بجو چشمی که بینی هر طرف روی نکوی او

Марои фарзонагон девона медонанд ва ман шодам

مرا فرزانگان دیوانه می‌دانند و من شادم

Ки ҷузи девонагонро ман надонам марди фарзона

که جز دیوانگان را من ندانم مرد فرزانه

Ту мурдае чунонкӣ наёбӣ дигар ҳаёт

تو مرده‌ای چنانکه نیابی دگر حیات

Варна з ҳар тарафи вазади анфоси исавӣ

ورنه ز هر طرف وزد انفاس عیسوی

Чаҳ тафовутаст сӯфии зтўтоФқиаҳи худбин

چه تفاوت است صوفی زتوتافقیه خودبین

Бирав эй фақиҳи тани зани зи ҳадиси худситое

برو ای فقیه تن زن ز حدیث خودستایی

Гуфтугӯии даравишони брзбон мурғон аст

گفتگوی درویشان برزبان مرغان است

Розашон касе донад каш буд сулаймонӣ

رازشان کسی داند کش بود سلیمانی

Тамоми аҳли ду олам ба ҷустуҷӯии ту пӯён

تمام اهل دو عالم به جستجوی تو پویان

Кадоми аҳл ва чаҳ олам ки пеши мо ту тамомӣ

کدام اهل و چه عالم که پیش ما تو تمامی

Вақти он девонаи шӯридаи хуш кандар хаёлаш

وقت آن دیوانهٔ شوریده خوش کاندر خیالش

Рӯзи вшби мҳўост ва надонад сиёмӣ на слотӣ

روز وشب محواست و نداند صیامی نه صلاتی

Эиътиборотаст эй дил ҳарчӣ бинии ғирзотш

اعتباراتست ای دل هرچه بینی غیرذاتش

Рости хоҳӣ эътиборӣ нест андари эътиборӣ

راست خواهی اعتباری نیست اندر اعتباری

Кист он шоҳиди парии рухсор

کیست آن شاهد پری رخسار

Ки намояди з ҳар тарафи дидор

که نماید ز هر طرف دیدار

Ҳамаи ҷӯёӣ ӯ ва ӯ ҳамроҳ

همه جویای او و او همراه

Ҳамаи сармаст ӯ ва ӯ ҳушёр

همه سرمست او و او هشیار

Гоҳи пинҳон ба хилвати воъиз

گاه پنهان به خلوت واعظ

Гоҳи пайдо ба хонаи хумор

گاه پیدا به خانهٔ خمار

Гуфта зоҳид ба ном ӯ тасбеҳ

گفته زاهد به نام او تسبیح

Бастаи тарсо ба ёд ӯ зуннор

بسته ترسا به یاد او زنار

Огаҳ аз зот ӯ набинам кас

آگه از ذات او نبینم کس

Вар буд нест ҷузи яке зи ҳазор

ور بود نیست جز یکی ز هزار

Дай шудам дар клисё аз дард

دی شدم در کلیسیا از درد

Чун дилам хӯн гирифт аз ғами ёр

چون دلم خون گرفت از غم یار

Гуфтам эй пери дайри розии гӯй

گفتم ای پیر دیر رازی گوی

То шавам огаҳ аз ҳақиқати кор

تا شوم آگه از حقیقت کار

Гуфт хомӯши шӯ ки худ созад

گفت خاموش شو که خود سازد

МнкшФ бар ту сиррӣ аз асрор

منکشف بر تو سری از اسرار

Нолаи бардошти ногаҳони ноқавс

ناله برداشت ناگهان ناقوس

Вена сухан кард дар ниҳони изҳор

وین سخن کرد در نهان اظهار

эй дили мо ба турраи ту асир

ای دل ما به طرّهٔ تو اسیر

Пои ҷонҳо ниҳода дар занҷир

پای جانها نهاده در زنجیر

Нашавад дили зи ёди рӯяти давр

نشود دل ز یاد رویت دور

Нашавад ҷони зи меҳри мӯяти сайр

نشود جان ز مهر مویت سیر

То сафи маҳшарати бдидни зуд

تا صف محشرت بدیدن زود

То дам дигарат надидан дайр

تا دم دیگرت ندیدن دیر

Орифонро зи тести нолаи зор

عارفان را ز تست نالهٔ زار

Ошиқонро зи тести нағмаи зер

عاشقان را ز تست نغمهٔ زیر

Ашки он , бе рухи ту , ҳамчуи бқм

اشک آن، بی رخ تو، همچو بقم

Рӯй ин , аз ғами ту , ҳамчуи зрир

روی این، از غم تو، همچو زریر

Шкргўён безабону даҳан

شکرگویان بی زبان و دهن

Подшоҳон бекулоҳу сарир

پادشاهانِ بی کلاه و سریر

Дрднўшону нангашон аз соф

دُردنوشان و ننگشان از صاف

Далқи пӯшону орашони зи ҳарир

دلق پوشان و عارشان ز حریر

Зоҳдои илми ишқу риндӣ ро

زاهدا علم عشق و رندی را

Сад баён оҷизаст аз тақрир

صد بیان عاجز است از تقریر

Гар бихонанд ходимати риндон

گر بخوانند خادمت رندان

Саҷда шукр кун ки гаштии мейр

سجدهٔ شکر کن که گشتی میر

Ҳамчуи ман хокашон бикаш дар чашм

همچو من خاکشان بکش در چشم

То набинӣ аён ба айни басир

تا نبینی عیان به عین بصیر

эй аён гашта аз ту ҷумлаи ҷаҳон

ای عیان گشته از تو جمله جهان

Ваии ту андари ҷаҳонёни пинҳон

وی تو اندر جهانیان پنهان

Масти ҷоми ту исои Марям

مست جام تو عیسی مریم

Маҳви номи ту Мӯсои умрон

محو نام تو موسیِ عمران

Ҳам ту дил бӯда ҳам туе дилбар

هم تو دل بوده هم تویی دلبر

Ҳам ту ҷон бӯда ҳам туе ҷонон

هم تو جان بوده هم تویی جانان

Дар миёнӣ ва аз ҳама ба канор

در میانی و از همه به کنار

Дар канорӣ ва бо ҳама ба миён

در کناری و با همه به میان

Ману ҷузи фикри ту зиҳии тӯҳмат

من و جز فکر تو زهی تهمت

Ману ҷузи зикри ту зиҳии бӯҳтон

من و جز ذکر تو زهی بهتان

Аз ҷалолу ҷамол ту доранд

از جلال و جمال تو دارند

Муъминони куфру кофарони имон

مؤمنان کفر و کافران ایمان

Ошиқони гули рахти доим

عاشقان گلِ رُخت دایم

Булбул осо кашида ин алҳон

بلبل آسا کشیده این الحان

Дӯш аз шӯри ишқи ҷонона

دوش از شور عشق جانانه

Сӯй майхона рафтам аз хона

سوی میخانه رفتم از خانه

Дар харобот хирқа кардам раҳн

در خرابات خرقه کردم رهن

Дркшидми се чори паймона

درکشیدم سه چار پیمانه

Бодаи нӯшидаи бозгаштам ва рафт

باده نوشیده بازگشتم و رفت

Аз дилами ёди хешу бегона

از دلم یاد خویش و بیگانه

Раҳи супурдам валек аз мастӣ

ره سپردم ولیک از مستی

Раҳи набардам ба сӯии кошона

ره نبردم به سوی کاشانه

Гузар афтод сӯии бткдҳом

گذر افتاد سوی بتکدهام

Ногаҳони пои кӯбу мастона

ناگهان پای کوب و مستانه

Гирди шамъи рух бутӣ дидам

گرد شمعِ رخ بتی دیدم

Бут прессатон ба сони парвона

بت پرستان به سان پروانه

Гуфтам эй сонеъони сонеъи хеш

گفتم ای صانعان صانع خویش

Бути куҷо саҷда карда фарзона

بت کجا سجده کرده فرزانه

Бут прессатон фиғон бароварданд

بت پرستان فغان برآوردند

Вази ду сӯ даргирифт афсона

وز دو سو درگرفت افسانه

Ногаҳони бути забони кушод ки ҳин

ناگهان بت زبان گشاد که هین

Дам мазан эй ду байни девона

دم مزن ای دو بین دیوانه

Худ чиҳил рӯзи ҳасани зоти азал

خود چهل روز حسن ذات ازل

Рехти хуши оби ишқ бар гули дил

ریخت خوش آب عشق بر گل دل

То ки дили акси ҳасан худ бинад

تا که دل عکس حسن خود بیند

Дошт ойӣна дар муқобили дил

داشت آیینه در مقابل دل

Аз паии фатҳи қуфли дили дил ро

از پی فتح قفل دل دل را

Дод мифтоҳи пери комили дил

داد مفتاح پیر کامل دل

Чун дар дил гушӯда шуд дидам

چون درِ دل گشوده شد دیدم

Рӯй Лайлии вшӣ ба маҳфили дил

روی لیلی وشی به محفل دل

Гашти зоҳир ки ин сипеҳри баланд

گشت ظاهر که این سپهر بلند

Манзилӣ буд аз манозили дил

منزلی بود از منازل دل

Ҳарчӣ аз назм ва наср бинвиштанд

هرچه از نظم و نثر بنوشتند

Нктҳоӣ буд аз масоили дил

نکتهای بود از مسائل دل

Дил чаҳ аз ҳафт парда аксӣ дод

دل چه از هفت پرده عکسی داد

Ҳафт афлок шуд ммосли дил

هفت افلاک شد مماثل دل

Баҳри дил чун ки мавҷ зан гардид

بحر دل چون که موج زن گردید

АўФтоди ин гуҳар ба соҳили дил

اوفتاد این گهر به ساحل دل

Шоҳид бе ниқоби мибиним

شاهد بی نقاب میبینیم

Бар мааши машки ноби мибинм

بر مهش مشک ناب میبینم

Акси рухсори соқии андари ҷом

عکس رخسار ساقی اندر جام

Моҳ дар офтоби мибинм

ماه در آفتاب میبینم

Бар сари баҳри ишқи акуон ро

بر سر بحر عشق اکوان را

Ҳамчуи мавҷу ҳубоби мибинм

همچو موج و حباب میبینم

Фаръ дар аслу асли андари фаръ

فرع در اصل و اصل اندر فرع

Ҳамчуи ма дар саҳоби мибинм

همچو مه در سحاب میبینم

Гоҳи хур бар сипеҳри мингрм

گاه خور بر سپهر مینگرم

Гоҳи аксаш дар оби мибинм

گاه عکسش در آب میبینم

Ёр бепарда лек пеши Рахш

یار بی پرده لیک پیش رخش

Хештанро ҳиҷоби мибинм

خویشتن را حجاب میبینم

Оқибати ҳодии ҳидоят ро

عاقبت هادی هدایت را

Бар адуи комёби мибинм

بر عدو کامیاب میبینم

Сари гетии з ҳар ки мипрсм

سر گیتی ز هر که میپرسم

Ҳамаро ин ҷавоби мибинм

همه را این جواب میبینم

Соқии ворастааи зкли ҷузи худо

ساقی وارسته زکل جز خدا

Ҷом май ?ути ҳодии роҳи ҳдо

جام می‌ات هادی راه هدا

Кавсари боқайии анояти намо

کوثر باقیم عنایت نما

Рӯй дилами сӯии ҳидояти намо

روی دلم سوی هدایت نما

То ба ҳидояти рух ҷон оварам

تا به هدایت رخ جان آورم

Шарҳи ғами дил ба баён оварам

شرح غم دل به بیان آورم

эй зи ту анвори ҳидояти мунир

ای ز تو انوار هدایت منیر

Ҷони ту огоҳи зи болоу зер

جان تو آگاه ز بالا و زیر

Тозаи ҷавони фарруху фархундаи пай

تازه جوان فرخ و فرخنده پی

Мурдаи зи модӯн ва ба ҳақ гашта тай

مرده ز مادون و به حق گشته طی

Солики роҳи самадии омада

سالک راه صمدی آمده

Молики малики абадии омада

مالک ملک ابدی آمده

Рӯй ту анвори ҷамоли азал

روی تو انوار جمال ازل

Боризи асрори камоли азал

بارزِ اسرار کمال ازل

Ҷомеъи манқӯлӣу маъқӯл низ

جامع منقولی و معقول نیز

Рафтаи далелати сӯии мадлул низ

رفته دلیلت سوی مدلول نیز

Бохабар аз сари саросари кутуб

باخبر از سرّ سراسر کتب

Венаи ҳамаи донеи ҳуҷби андари ҳуҷб

وین همه دانی حجب اندر حجب

Зончаҳи улӯми омада дар ҳар китоб

زآنچه علوم آمده در هر کتاب

Мухбир содиқ башмурдаш ҳиҷоб

مخبر صادق بشمردش حجاب

ӯ ки шубони омадаи олами рама

او که شبان آمده عالم رمه

Хондаи ҳиҷоби аллоҳи Акбари ҳама

خوانده حجاب اللّه اکبر همه

эй ту зкли рустау баста ба ҳақ

ای تو زکل رسته و بسته به حق

Ёфта аз машраби бениши сабақ

یافته از مشرب بینش سبق

Маст шуда аз май ҷоми аласт

مست شده از می جام الست

Дидаи ҳуҷб ҳар чаҳ биҷуз зот ҳаст

دیده حجب هر چه بجز ذات هست

Соқии боқӣат саққоят намӯд

ساقی باقیت سقایت نمود

Рӯй дилати сӯй ҳидоят намӯд

روی دلت سوی هدایت نمود

Ғайрат ҷонаст тани хокят

غیرت جان است تن خاکیت

Ақли муҷарради дили афлокят

عقل مجرد دل افلاکیت

Ҳашта алойиқ ба ҳақоиқи рахт

هشته علایق به حقایق رخت

Ҳоқи ҳақоиқи гуҳари фаррухат

حاق حقایق گهر فرخت

Фарруху фархундау фаррухи калом

فرخ و فرخنده و فرخ کلام

Пухтаи ту мояи даҳ ҳарчӣ хом

پختهٔ تو مایه ده هرچه خام

Сӯрату маънии сухани орои туе

صورت و معنی سخن آرا تویی

Малики суханро ҳамаи дорои туе

ملک سخن را همه دارا تویی

Шуд шаҷари таври неи хомаи ?ут

شد شجر طور نی خامه‌ات

Борақаи нур аз он номаи ?ут

بارقهٔ نور از آن نامه‌ات

Бохабар аз рози коммуну буруз

باخبر از راز کمون و بروز

Шорқи сайри ту буд ва ҳам сӯз

شارق سیر تو بود و هم سوز

Рустаи зи қайд чаҳ ва чун зоти ту

رسته ز قید چه و چون ذات تو

Дӯсти намои омадаи мроти ту

دوست نما آمده مرآت تو

Абд чу аз канаи худ огоҳи гашт

عبد چو از کنه خود آگاه گشت

Руста шуд аз бандагӣу шоҳи гашт

رسته شد از بندگی و شاه گشت

Аз бандагӣу хусравии руста Эй

از بندگی و خسروی رسته‌ای

Малики суханро ту хдиў навай

ملک سخن را تو خدیو نوی

Машриқи ишроқи маъонии дилат

مشرق اشراق معانی دلت

Маҳви ҷамол азал омад гулат

محو جمال ازل آمد گلت

эй зҷмоли ту ҳувайдои камол

ای زجمال تو هویدا کمال

Ваии зи камоли ту ҳувайдои ҷалол

وی ز کمال تو هویدا جلال

Онкӣ на бигузашта туро вақт зист

آنکه نه بگذشته ترا وقت زیست

Як ду се соли санаи афзӯни зи бист

یک دو سه سال سنه افزون ز بیست

эй ту ҷавони бахти ҷавони дабир

ای تو جوان بخت جوان دبیر

Бахти ҷавонати гуҳари ақли пер

بخت جوانت گهر عقل پیر

Донишати ойинаи бениш шуда

دانشت آئینهٔ بینش شده

Гавҳари бениши зи ту дониш шуда

گوهر بینش ز تو دانش شده

Дода зи кафи донишу бениши тамом

داده ز کف دانش و بینش تمام

Пухтаи ту рустаи бакулии зи хом

پختهٔ تو رسته بکلی ز خام

Сархуши саҳбои ҷамоли азал

سرخوش صهبای جمال ازل

Ваҷду тараби қисмати ту лами изл

وجد و طرب قسمت تو لم یزل

Тазкирае комдаҳ эй нозимаш

تذکره‌ای کامده‌ای ناظمش

Аҳсани тақвими баҳақи лозимаш

احسن تقویم بحق لازمش

Равза ба равзаи рўзоти ҷинон

روضه به روضه روضات جنان

Сохтае хатм ба шеъри худ он

ساخته‌‌ای ختم به شعر خود آن

Боғи биҳиштии асарии ваҷду ҳол

باغ بهشتی اثری وجد و حال

Мазраъу киштии самари он камол

مزرع و کشتی ثمر آن کمال

Ваа ки асос хушӣ оварда Эй

وه که اساس خوشی آورده‌ای

Тазкира дилкашӣ оварда Эй

تذکرهٔ دلکشی آورده‌ای

Раҳмати ҳақ бар туу табъи хушат

رحمت حق بر تو و طبع خوشت

Рӯҳи Фзои ин сухани дилкашат

روح فزا این سخن دلکشت

Нодарии он бе сипари роҳи ишқ

نادری آن بی سپر راه عشق

Бандаи ту бохабар аз шоҳи ишқ

بندهٔ تو باخبر از شاه عشق

Кард ба мадҳати рақами ин чанд фард

کرد به مدحت رقم این چند فرد

Зикри ту дар машриқ ишроқ кард

ذکر تو در مشرق اشراق کرد

То ки кунӣ дарҷ дар он тазкира

تا که کنی درج در آن تذکره

Бӯ ки бимонад зи паии табсира

بو که بماند ز پی تبصره

Гар сазад он хотимаро сабт кун

گر سزد آن خاتمه را ثبت کن

Хору хасӣ дар чаманӣ набут кун

خار و خسی در چمنی نبت کن

Дар садафаст ин венаи рахшон дар аст

در صدف است این ونه رخشان در است

Машриқи ишроқи маро дар хур аст

مشرق اشراق مرا در خور است

эй онкии туе шубону олам рама шуд

ای آنکه تویی شبان و عالم رمه شد

Гуфтори ту хатм гуфтаҳои ҳама шуд

گفتار تو ختم گفته‌های همه شد

Монанди китоби ҳақ ки шуд хатм ба нос

مانند کتاب حق که شد ختم به ناس

Абёти ту ин китобро хотима шуд

ابیات تو این کتاب را خاتمه شد