Исмаши ълиқлии хону азоъозми лкзиаҳи Доғистон . Аҷдоду аъмомш дар давлати сафавияи соҳиби маносиб олия буданду дарони вилоят ҳукӯмат менамуданд . Вай дар санаи 1124 мутаваллид шуд . Чанде дар пеши султони ҳусайни сафавӣ буд . Пас аз туғёни тайифаи афоғинау Фтўри он давлати алайҳ ба Ҳиндӯстон рафт ва ба хизмати Халифаи иброҳӣми бадахшонӣ иродат дошт . Бо вуҷӯди мансаб , дарвеши машраб ҳамвора бо даравишони маҷолис ва бо сФокишони мўأнс . Тазкираи ушшуароеи ҳам дар он вилояти нигошта . Девонаши тхминои чаҳор ҳазор байт мешавад , дар санаи 1165 фӯт шуд . Чндбитӣ аз ғазалиёту рубоиёт ӯ навишта шуд :
اسمش علیقلی خان و ازاعاظم لکزیهٔ داغستان. اجداد و اعمامش در دولت صفویه صاحب مناصب عالیه بودند و درآن ولایت حکومت مینمودند. وی در سنهٔ ۱۱۲۴ متولد شد. چندی در پیش سلطان حسین صفوی بود. پس از طغیان طایفهٔ افاغنه و فتور آن دولت علیه به هندوستان رفت و به خدمت خلیفه ابراهیم بدخشانی ارادت داشت. با وجود منصب، درویش مشرب همواره با درویشان مجالس و با صفاکیشان موأنس. تذکرة الشعرایی هم در آن ولایت نگاشته. دیوانش تخمیناً چهار هزار بیت میشود، در سنهٔ ۱۱۶۵ فوت شد. چندبیتی از غزلیات و رباعیات او نوشته شد:
мнғзлётаҳ
مِنْغزلیّاته
Андеша касе роҳ ба кана ту надорад
اندیشه کسی راه به کنه تو ندارد
Ҳарчиз ки ҳаст аз ту нишон ҳаст венашон нест
هرچیز که هست از تو نشان هست ونشان نیست
٭٭٭
٭٭٭
Як нағма таровад зи лаби қамарӣу булбул
یک نغمه تراود ز لب قمری و بلبل
Қонӯни вФомхтлФ овоз набошад
قانون وفامختلف آواز نباشد
٭٭٭
٭٭٭
Ишқи бозони сухани ҳақи ҳама ҷо ме гӯйанд
عشق بازان سخن حق همه جا میگویند
Аз ки тарсанд сардор саломат бошад
از که ترسند سردار سلامت باشد
٭٭٭
٭٭٭
Куфри кофар ба зи дайн ноқис аст
کفر کافر به ز دین ناقص است
Ин чунин фармуд пери комилам
این چنین فرمود پیر کاملم
٭٭٭
٭٭٭
Чун ба қофи адамами роҳ тамошо афтод
چون به قاف عدمم راه تماشا افتاد
Ҳар кҷодидаҳ гушӯдам ҳама анқо дидам
هر کجادیده گشودم همه عنقا دیدم
Қатра будам сари ҳам чашмии баҳрам май буд
قطره بودم سر هم چشمی بحرم میبود
Назар аз хеш чу бастами раҳ дарё дидам
نظر از خویش چو بستم رهِ دریا دیدم
٭٭٭
٭٭٭
Чок мешуд ба ?бирти хирқаи тақво чун мо
چاک میشد به برت خرقهٔ تقوی چون ما
Гар ту ҳам мешудӣ эй шайхи гирифтор касе
گر تو هم میشدی ای شیخ گرفتارِ کسی
٭٭٭
٭٭٭
Бигушоӣ сари таркиши мижгони ҷгрдўз
بگشای سر ترکش مژگان جگردوز
Шояд ки расад чоки дили мо ба руфӯе
شاید که رسد چاکِ دل ما به رفویی
Хуши онкӣ ба тўФи ҳарам майкада оем
خوش آنکه به طوف حرم میکده آیم
Гуҳи пои хамии бӯсаму гуҳи дасти сабуе
گه پای خمی بوسم و گه دست سبویی
мнрбоъётаҳ
مِنْرباعیّاته
Дар маъракаи ишқи ситез дигар аст
در معرکهٔ عشق ستیز دگر است
Фатҳ дигар ӣнҷоу гурез дигар аст
فتح دگر اینجا و گریز دگر است
Фарёду фиғону гиряу нолау оҳ
فریاد و فغان و گریه و ناله و آه
Инҳо ҳавасасту ишқи чиз дигар аст
اینها هوس است و عشق چیز دگر است
٭٭٭
٭٭٭
Зарроти ҷаҳон ки ҷумла мрот тавонад
ذرات جهان که جمله مرآت تواند
Чун қатра ба баҳр , ғарқ дар зот тавонад
چون قطره به بحر، غرق در ذات تواند
Чун мавҷ ки ҳар нафас кашад сар дар ҷайб
چون موج که هر نفس کشد سر در جیب
Дар нафии вуҷӯди хеш ва исбот тавонад
در نفی وجود خویش و اثبات تواند
٭٭٭
٭٭٭
Ман зинда ба дӯстам , намирам ҳаргиз
من زنده به دوستم، نمیرم هرگز
Мағзӣ бепӯстам намирам ҳаргиз
مغزی بی پوستم نمیرم هرگز
Ҳар кас ки на ӯст мурдааш дони зи азал
هر کس که نه اوست مردهاش دان ز ازل
Ман худ ҳама ӯстам намирам ҳаргиз
من خود همه اوستم نمیرم هرگز
٭٭٭
٭٭٭
Гоҳе ба фалаки меҳр дурахшон будам
گاهی به فلک مهر درخشان بودم
Гоҳе ба ҳавои зарра пӯён будам
گاهی به هوا ذرّهٔ پویان بودم
Гоҳе дилу гоҳи тан , гуҳӣ ҷон будам
گاهی دل و گاه تن، گهی جان بودم
Зини пас ҳама он шавам ки ҳам он будам
زین پس همه آن شوم که هم آن بودم
٭٭٭
٭٭٭
Мроти ҷамоли ҳақи таъолӣ шуда ам
مرآت جمال حق تعالی شدهام
Дар мамлакати вуҷӯди волӣ шуда ам
در مملکتِ وجود والی شدهام
Дар баҳри худои шикастаи зарфам чу ҳубоб
در بحر خدا شکسته ظرفم چو حباب
Аз дӯсти пару зи хеши холӣ шуда ам
از دوست پر و ز خویش خالی شدهام