АбуМуҳамад ном дошту падараши абии наср бқлӣ бӯда ва худ ба шайхи штоҳ маърӯф гашта . Муваллиди он ҷаноби шаҳри Фасо аз тавобеъи Широзу ҷомеъи улӯми сӯрӣу маънавӣу Форси майдони ҳақиқат ва муҷозаст . Он ҷанобро дрълўм , пойгоҳи олӣ буду рисолоти ҳақоиқи оёт зоҳир фармуд . Тафсири ъроису китоби алонвори фии кашфи алосрору шатаҳҳёти арабӣу форсӣ ва ғайра доранд . Мусофират бисёр карда бо шайхи Абунаҷиби Сӯҳравардии муддатҳо ба сроўрд . Хирқа аз Сироҷи аддӣни Маҳмӯди бен Халифаи бен ъбдолслми бен Аҳмади пӯшида . Соҳиб футуҳот гуфтааст ки ваии умрӣ дар Макка муҷовир бӯда ва дар астғроқу ҳол , фарёд ва бонг мекард . Чунонкии аҳли тавофро мушавваш медошту ғолиб , тавофи вай бар боми ҳарам буду ҳоли ваии содиқ , яъне такаллуф намефармуд . Муддати панҷоҳ сол дар ҷомеъи атиқи Широз ваъз мефармуд ва дар ҳоли ғалабаи ваҷд аз ваии суханони баланд ки ҳаркаси фаҳм он надошт , зуҳӯр менамӯд . Мҷмло дар санаи 606 фӯт ёфту мазораш маърӯфаст . Аз ӯст :
ابومحمد نام داشت و پدرش ابی نصر بقلی بوده و خود به شیخ شطاح معروف گشته. مولد آن جناب شهر فسا از توابع شیراز و جامع علوم صوری و معنوی و فارس میدان حقیقت و مجاز است. آن جناب را درعلوم، پایگاه عالی بود و رسالات حقایق آیات ظاهر فرمود. تفسیر عرایس و کتاب الانوار فی کشف الاسرار و شطحیات عربی و فارسی و غیره دارند. مسافرت بسیار کرده با شیخ ابونجیب سهروردی مدتها به سرآورد. خرقه از سراج الدین محمود بن خلیفة بن عبدالسلم بن احمد پوشیده. صاحب فتوحات گفته است که وی عمری در مکه مجاور بوده و در استغراق و حال، فریاد و بانگ میکرد. چنانکه اهل طواف را مشوش میداشت و غالب، طواف وی بر بام حرم بود و حال وی صادق، یعنی تکلف نمیفرمود. مدت پنجاه سال در جامع عتیق شیراز وعظ میفرمود و در حال غلبهٔ وجد از وی سخنان بلند که هرکس فهم آن نداشت، ظهور مینمود. مجملاً در سنهٔ ۶۰۶ فوت یافت و مزارش معروف است. از اوست:
дубайтӣ
دوبیتی
Агар оҳии кашам саҳро бисӯзам
اگر آهی کشم صحرا بسوزم
Ҷаҳонро ҷумлаи сар то по бисӯзам
جهان را جمله سر تا پا بسوزم
Бисӯзам олам ар корам насозӣ
بسوزم عالم ار کارم نسازی
Чаҳ фармое бисозӣ ё бисӯзам
چه فرمایی بسازی یا بسوزم
рубоӣ
رباعی
Дили доғ ту дорад ар на бФрўхтмӣ
دل داغ تو دارد ار نه بفروختمی
Дар дидаи туе агар на брдўхтмӣ
در دیده تویی اگر نه بردوختمی
Ҷони манзили тест , варна рӯзии садбор
جان منزل تست، ورنه روزی صدبار
Дар пеши ту чун сапанди брсўхтмӣ
در پیش تو چون سپند برسوختمی
٭٭٭
٭٭٭
Гар даст бар он зулф нигун андозӣ
گر دست بر آن زلف نگون اندازی
Зӯҳҳод ба савмиъа ба хӯн андозӣ
زهاد به صومعه به خون اندازی
Вари акси ҷамоли худ бурун андозӣ
ور عکس جمال خود برون اندازی
Бутҳо ба суҷуд сарнигӯн андозӣ
بتها به سجود سرنگون اندازی
٭٭٭
٭٭٭
То чанд сухани тарошии врндаҳи занӣ
تا چند سخن تراشی ورنده زنی
То кӣ ба ҳадафи тири парокандаи занӣ
تا کی به هدف تیر پراکنده زنی
Гар як сабақ аз илм хамӯшӣ доне
گر یک سبق از علم خموشی دانی
Бисёр бад-ӣн гуфту шинави хандаи занӣ
بسیار بدین گفت و شنو خنده زنی
٭٭٭
٭٭٭
Зинҳор дарон кӯш ки бошӣ пайваст
زنهار درآن کوش که باشی پیوست
Мақбули касон ?герат барояд аз даст
مقبول کسان گرت برآید از دست
Магузор ки уфтӣ аз назар , мардон ро
مگذار که افتی از نظر، مردان را
Ҳарчиз ки аз тоқ дил афтод шикаст
هرچیز که از طاق دل افتاد شکست