Исми шарифаши мирзои Муҳамади разӣ аз содоти рафеъи алдрҷоти ортимон , мнмҳоли тўсркони мнтўобъи Ҳамадон . Сайидӣаст соҳиби завқу ҳолу орифии бооФзол . Дар маорифи илоҳӣа , мусаллами аФоқ ва дар мадориҷи ҳаққонйаи дръолм , тоқ . Муосири шоҳи аббоси мозии сафавӣу волиди мирзои иброҳӣми мутахаллис ба адҳамаст ки аз шуъарост . Як ҳазор байт девон доранд . Тимноу тбркои бархе аз ашъораш навишта мешавад :

اسم شریفش میرزا محمد رضی از سادات رفیع الدرجات آرتیمان، مِنْمحال توسرکان مِنْتوابع همدان. سیدی است صاحب ذوق و حال و عارفی باافضال. در معارف الهیه، مسلم افاق و در مدارج حقانیه درعالم، طاق. معاصر شاه عباس ماضی صفوی و والد میرزا ابراهیم متخلص به ادهم است که از شعراست. یک هزار بیت دیوان دارند. تیمناً و تبرّکاً برخی از اشعارش نوشته می‌شود:

Мнқсоидаҳи фии алмўоҷид

مِنْقصایده فی المواجید

Бас ки бар сар задам зи фурқати ёр

بس که بر سر زدم ز فرقت یار

Корам аз даст рафту даст аз кор

کارم از دست رفت و دست از کار

Машрабами нангу ишқи шӯрангез

مشربم ننگ و عشقِ شورانگیز

Мураккабами лангу роҳи ноҳамвор

مرکبم لنگ و راه ناهموار

эй ки дар ишқи дами занӣ ба дурӯғ

ای که در عشق دم زنی به دروغ

Хешро ҳарза мекунӣ озор

خویش را هرزه می‌کنی آزار

Ин қадар шӯр нест дар сари ту

این قدر شور نیست در سرِ تو

Ки парешон шавад турои дастор

که پریشان شود ترا دستار

Ханда зон рӯ кунӣ чу бе дардон

خنده زان رو کنی چو بی دردان

Кат надоданд завқи гиряи зор

کت ندادند ذوق گریهٔ زار

Дар раҳи дӯст пӯст пӯшедем

در ره دوست پوست پوشیدیم

То фикандем ҳафт пӯст чу мор

تا فکندیم هفت پوست چو مار

Ҳеҷ кас зу ба мо надоди нишон

هیچ کس زو به ما نداد نشان

Хотир аз ҳеҷ ҷо наёфт қарор

خاطر از هیچ جا نیافت قرار

То ба ҷое расед шӯри ҷунун

تا به جایی رسید شور جنون

Ки бар афтод пардаи пиндор

که بر افتاد پردهٔ پندار

Дӯст дидам ҳама ба сӯрати дӯст

دوست دیدم همه به صورت دوست

Ёр дидам ҳама ба сӯрати ёр

یار دیدم همه به صورت یار

Хона ӯ з ҳар ки ҷустам , гуфт

خانهٔ او ز هر که جستم، گفت

Лӣси фии ?илдори ғайраи алдёр

لیسَ فِی الدار غیره الدیار

эй ки гӯйӣ ки дил азу баргир

ای که گویی که دل ازو برگیر

Гар туоне ту чашм азу бурдор

گر توانی تو چشم ازو بردار

Давр агар нест бар мурод маранҷ

دور اگر نیست بر مراد مرنج

Ки на дар дасти мости ин паргор

که نه در دست ماست این پرگار

Сӯфӣ ар саҷда санам накунӣ

صوفی ار سجدهٔ صنم نکنی

Хирқа хасмат шавад , камари зуннор

خرقه خصمت شود، کمر زنار

Марги беҳтар ки суҳбат бе дӯст

مرگ بهتر که صحبت بی دوست

Гӯри хуштар ки хилват бе ёр

گور خوشتر که خلوت بی یار

٭٭٭

٭٭٭

Кӯй ишқаст ин ва дар ваии сдбло

کوی عشق است این و در وی صدبلا

Роҳ ишқаст ин ва дар ваии сад хатар

راه عشق است این و در وی صد خطر

Осмон ӣнҷо бабўсад остон

آسمان اینجا ببوسد آستان

Ҷабраили ӣнҷои бирезади болу пар

جبرئیل اینجا بریزد بال و پر

Ҷон диҳанд ӣнҷо барои дарди дил

جان دهند اینجا برای دردِ دل

Сар ниҳанд ӣнҷо барои дардисар

سر نهند اینجا برای دردسر

Дидаи брдўз аз худ ва ӯро бибин

دیده بردوز از خود و او را ببین

Худ мубини андари миён ӯро нигар

خود مبین اندر میان او را نگر

Худ бисӯз ва ҳарчӣ мехоҳӣ бисоз

خود بسوز و هرچه می‌خواهی بساز

Худ бибоз ва ҳарчӣ май хоҳии бабр

خود بباز و هرچه می‌خواهی ببر

Дар кулоҳи фақр май бояд се тарк

در کلاه فقر می‌باید سه ترک

Тарки дайну тарки дунё , тарки сар

ترک دین و ترک دنیا، ترک سر

Булъаҷаби тўристи таври ошиқон

بوالعجب طوریست طور عاشقان

Ҷумлаи боҳами дӯсттар аз икдгр

جمله باهم دوست‌تر از یکدگر

Ҷой дар зиндону доим дар сурӯд

جای در زندان و دایم در سرود

Пой дар домону доим дар сафар

پای در دامان و دایم در سفر

Дар фироқ икдгр ашканду оҳ

در فراق یکدگر اشکند و آه

Дар мазоқи икдгри шеру шукр

در مذاق یکدگر شیر و شکر

Номау пайғоми гӯ ҳаргиз мабош

نامه و پیغام گو هرگز مباش

намедиҳанд ӣнҷо ба дил аз дили хабар

می‌دهند اینجا به دل از دل خبر

Мнрбоъётаҳи фии алмаъориф

مِنْرباعّیاته فی المعارف

Дар ишқ агар ҷони бидиҳӣ ҷон онаст

در عشق اگر جان بدهی جان آنست

эй бесару сомон , сарв сомон онаст

ای بی سر و سامان، سرو سامان آنست

Гар дар раҳ ӯ дили ту дардӣ дорад

گر در ره او دل تو دردی دارد

Он дарди нигаҳдор ки дармон онаст

آن درد نگهدار که درمان آنست

٭٭٭

٭٭٭

Гар бӯе аз он зулфи мънбри ёбӣ

گر بویی از آن زلف معنبر یابی

Мушкил ки дигар пои худ аз срёбӣ

مشکل که دگر پای خود از سریابی

Аз хиҷлати донои худ оби шӯй

از خجلت دانایی خود آب شوی

Гар лиззати нодонӣ мо дарёбӣ

گر لذت نادانی ما دریابی

٭٭٭

٭٭٭

Аз даврии роҳ то ба кӣ оҳ кунӣ

از دوری راه تا به کی آه کنی

Аз раҳраву раҳзани талаб роҳ кунӣ

از رهرو و رهزن طلب راه کنی

Ёрб чаҳ шавад ки бар сар ҳастӣ худ

یارب چه شود که بر سر هستی خود

Як гом наҳйу қисса кӯтоҳ кунӣ

یک گام نهی و قصّه کوتاه کنی

Соқии нома

ساقی نامه

Илоҳӣ ба мисатони майхонаи ?ут

الهی به مستان میخانه‌ات

Ба ақли офаринони девонаи ?ут

به عقل آفرینان دیوانه‌ات

Ба майхонаи ваҳдатами роҳи даҳ

به میخانهٔ وحدتم راه ده

Дили зиндау ҷони огоҳи даҳ

دل زنده و جان آگاه ده

Димоғами зи майхона бӯе шунид

دماغم ز میخانه بویی شنید

Ҳазар кун ки девона ҳўиӣ шунид

حذر کن که دیوانه هویی شنید

Бизан ҳар қадари хоҳеми по ба сар

بزن هر قدر خواهیم پا به سر

Сари маст аз по надорад хабар

سر مست از پا ندارد خبر

Ба майхонаи ойу сафоро бибин

به میخانه آی و صفا را ببین

Мубини хештанро худоро бибин

مبین خویشتن را خدا را ببین

Бас олӯдаам оташ ме куҷост

بس آلوده‌ام آتش می کجاست

Бар осӯдаам нола не куҷост

بر آسوده‌ام نالهٔ نی کجاست

Ту шодии бад-ӣни зиндагии ори кӯ

تو شادی بدین زندگی عار کو

Гушӯданд гирам дарат бори кӯ

گشودند گیرم درت بار کو

Ҷаҳони манзили роҳат андеш нест

جهان منزل راحت اندیش نیست

Азал то абади як нафас беш нест

ازل تا ابد یک نفس بیش نیست

Ҳамаи мастии вшўр ва ҳолем мо

همه مستی وشور و حالیم ما

На чун таваҳҳумаи қил ва қолем мо

نه چون توهمه قیل و قالیم ما

Мғнӣ саҳар шуд хурӯшӣ барор

مغنی سحر شد خروشی برآر

зи хомони афсурда ҷӯшӣ барор

ز خامان افسرده جوشی برآر

Биё то сиррӣ дар сар хам кунем

بیا تا سری در سر خم کنیم

Ман ва ту , ту ва ман ҳама гум кунем

من و تو، تو و من همه گم کنیم

Кудурати кашӣ аз кафи кӯфӣон

کدورت کشی از کف کوفیان

Сафои хоҳӣ инак сафи суфиён

صفا خواهی اینک صف صوفیان

Азин дайн ба днёФрўшон мабош

ازین دین به دنیافروشان مباش

Биҷузи бандаи жанда пӯшон мабош

بجز بندهٔ ژنده پوشان مباش

Ба шӯридагонгар шабӣ сар кунӣ

به شوریدگان گر شبی سر کنی

Вазон май ки мустанади лаб тар кунӣ

وزان می که مستند لب تر کنی

Ҷамоли маҳолӣ ки ҳошо кунӣ

جمال محالی که حاشا کنی

Бабандӣ ду чашм ва тамошо кунӣ

ببندی دو چشم و تماشا کنی

Ки гуфтат ки чандини варақро бибин

که گفتت که چندین ورق را ببین

Варақро бигардону ҳақро бибин

ورق را بگردان و حق را ببین

Рух эй зоҳид аз мепрессатон мтоб

رخ ای زاهد از می پرستان متاب

Ту дар оташи афтодае ман дар об

تو در آتش افتاده‌ای من در آب

Намоз ар на аз рӯй мастӣ кунӣ

نماز ار نه از روی مستی کنی

Ба масҷиди даруни бут парастӣ кунӣ

به مسجد درون بت پرستی کنی

Дилами гуҳ аз он гуҳ азин ҷӯядаш

دلم گه از آن گه ازین جویدش

Бибин космон аз замин ҷӯядаш

ببین کاسمان از زمین جویدش