Вҳўи шайхи Муҳамади бен алмؤиди бен абии бикри бен ҳасани бен Муҳамади бен ҳмўаҳ . Аз акобри машойих ва аз асҳоби шайхи наҷми аддӣн куброаст . Соҳиби каромоту мақомот ва ба форсӣу тозӣ ӯро хаёлот ва рисолотаст . Гӯйанд вақте муддати сездаҳ рӯзи рӯҳ аз бадани ваии мнслх шуда буду вай ба монанди қолабӣ бе ҷони афтода буд . Пас аз муддати мазкӯр ба хеши бози омада . Савганд хӯрд ки аз ин кайфият хабарӣ надорам . Ғараз , Фариди замону ваҳид даврон бӯда . Китоби сҷнҷли алорўоҳу маҳбӯби алоўлё аз тасонифи он ҷанобаст . ВФотш дар рӯзи иди азҳӣ дар санаи 605 ва ин рубоиёт аз афкор абкор ӯст :
وهُوَ شیخ محمد بن المؤید بن ابی بکر بن حسن بن محمد بن حموه. از اکابر مشایخ و از اصحاب شیخ نجم الدین کبری است. صاحب کرامات و مقامات و به فارسی و تازی او را خیالات و رسالات است. گویند وقتی مدت سیزده روز روح از بدن وی منسلخ شده بود و وی به مانند قالبی بی جان افتاده بود. پس از مدت مذکور به خویش باز آمده. سوگند خورد که از این کیفیت خبری ندارم. غرض، فرید زمان و وحید دوران بوده. کتاب سجنجل الارواح و محبوب الاولیا از تصانیف آن جناب است. وفاتش در روز عید اضحی در سنهٔ ۶۰۵ و این رباعیات از افکار ابکار اوست:
рубоиёт
رباعیات
Май дон ба яқин ки ҳам баду хайр аз ӯст
میدان به یقین که هم بد و خیر از اوست
Дар кӯии қадари шари ҳам азуи хайр аз ӯст
در کوی قدر شر هم ازو خیر از اوست
Шӯру шағаби масҷиду майхонаи азу
شور و شغب مسجد و میخانه ازو
Ва ошӯбу фиғону фитна дайр азуаст
و آشوب و فغان و فتنهٔ دیر ازوست
٭٭٭
٭٭٭
Онам ки ҷаҳон чу ҳуққа дар мушт ман аст
آنم که جهان چو حقه در مشت من است
Венаи қӯти ҳақи зи қӯти пушт ман аст
وین قوّت حق ز قوّت پشت من است
Кунину макон ва ҳарчӣ дар олам ҳаст
کونین و مکان و هرچه در عالم هست
Дар қабзаи қудрати ду ангушт ман аст
در قبضهٔ قدرت دو انگشت من است
٭٭٭
٭٭٭
Дили вақти самоъи раҳ ба дидори барад
دل وقت سماع ره به دیدار برد
Ҷони раҳ ба саропардаи асрори барад
جان ره به سراپردهٔ اسرار برد
Ин нағма чу мураккабӣаст мари рӯҳи туро
این نغمه چو مرکبی است مر روح ترا
Бардораду хуш ба олами ёри барад
بردارد و خوش به عالم یار برد
٭٭٭
٭٭٭
Як нуқтаи алифи гашту алифи ҷумлаи ҳуруф
یک نقطه الف گشت و الف جمله حروف
Дар ҳар ҳарфии алиф ба исмии мавсуф
در هر حرفی الف به اسمی موصوف
Чун нуқтаи тамоми гашт ва омад ба сухан
چون نقطه تمام گشت و آمد به سخن
ЗрФисти алиф , нуқта дар ӯ чун мазруф
ظرفیست الف، نقطه در او چون مظروف
٭٭٭
٭٭٭
Ҳафтод ва ду миллатанд бар як сари ҳарф
هفتاد و دو ملتند بر یک سر حرف
Фии алҷмлаҳ касе на ки кушояд дар ҳарф
فی الجمله کسی نه که گشاید در حرف
Ман нуқтаи ҳарф бар сар ҳарф задам
من نقطهٔ حرف بر سر حرف زدم
Бикшод дар ҳарф ва шудам бар сари ҳарф
بگشاد در حرف و شدم بر سر حرف
٭٭٭
٭٭٭
Гар бо ғами ишқ созгор ояд дил
گر با غم عشق سازگار آید دل
Бар мураккаби орзӯ савор ояд дил
بر مرکب آرزو سوار آید دل
Гар дил набӯд куҷо ватан созад ишқ
گر دل نبود کجا وطن سازد عشق
Вар ишқ набошад ба чаҳ кор ояд дил
ور عشق نباشد به چه کار آید دل
٭٭٭
٭٭٭
Дар дили зи фироқи хастагӣ ҳо дорам
در دل ز فراق خستگیها دارم
Дар кори зи чархи бастагӣ ҳо дорам
در کار ز چرخ بستگیها دارم
Бо ин ҳамаи ғами ту низ паймони вафо
با این همه غم تو نیز پیمان وفا
Машкан ки ҷузи ин шикастагӣ ҳо дорам
مشکن که جز این شکستگیها دارم
٭٭٭
٭٭٭
Ҳақи ҷон ҷаҳонасту ҷаҳони ҷумлаи бадан
حق جان جهان است و جهان جمله بدن
Афлоку латоиф ва ҳавос омад тан
افلاک و لطایف و حواس آمد تن
Афлоку аносиру маволеди аъзо
افلاک و عناصر و موالید اعضا
Тавҳид ҳаминаст ва дигарҳо ҳамаи фан
توحید همین است و دگرها همه فن
٭٭٭
٭٭٭
Хуршед ҳақаст ва ҳар ду олами соя
خورشید حق است و هر دو عالم سایه
Он соя ки нур бошад онро моя
آن سایه که نور باشد آن را مایه
Афтодаи зи пои мо ва ӯ бар сари мо
افتاده ز پای ما و او بر سر ما
Мо ғоиби азу ва ӯ ба мо ҳамсоя
ما غایب ازو و او به ما همسایه
٭٭٭
٭٭٭
Гар айни худо ба хеши мақруни бинӣ
گر عین خدا به خویش مقرون بینی
Дар кули ҷаҳони худоӣ бе чун бинӣ
در کل جهان خدای بی چون بینی
Чун кули ҷаҳони оина кул худост
چون کل جهان آینهٔ کل خداست
Дар кули ҷаҳони ғайри худо чун бинӣ
در کل جهان غیر خدا چون بینی
٭٭٭
٭٭٭
ё роҳаҳи баҳҷатии внўри басарӣ
یا رَاحةَ بَهْجَتی وَنورَ بَصَری
Астиқзи қалбии бки вақти саҳарӣ
اِستَیْقَظَ قَلْبی بِکَ وَقْتَ سَحَری
Ноҷити замири хотирӣ ё қамарӣ
ناجَیْتُ ضَمیرَ خاطِری یا قَمَرِی
إнии أноФики вأнти лии фии назарӣ
إِنِّی َأَنافِیْکَ وَأَنْتَ لی فی نَظَری