Ва ҳўи зубдаи алҳкмоءу қдўаҳи алърФоءи мавлонои камоли аддӣни ҳусайни алўоъз . Фозилии ягонау олимии машҳури замона . Ба таҳқиқ дар улӯми нуҷуму аншоءу фунуни арабӣаи аълами аҳди худ буд . Ба савтии хушу оҳангии дилкаши хилоиқро мавъиза ва насиҳат менамӯд . Маъонии оёти қуръонӣу аҳодӣси нбўиҳؐро ба ибороти лоиқау ашороти роиқаҳи баён ме сохт . Дар Ҳирот бо мавлонои ҷомӣ мулоқот карду мсоҳрти ҷомиро пазируфту мавлонои фахриддини алӣ аз ӯ мутаваллид шуд . Ғараз , ӯро тасониф некӯаст . Мнҷмлаҳи ҷавоҳири алтФсиру лаби лбоби китоби маснавии мавлавӣ низ аз ӯсту мавоҳиби алайҳи ҳам азктб вайаст . Дар ахлоқ низ тасниф дорад . Тафсили ҳолот ӯ дар таворихи мФсло мстўраст . Муддатҳо дар Найшобӯр мавъиза мекарда ва воъиз бӯда ва ин байт аз он ҷанобаст :

و هُوَ زبدة الحکماء و قدوة العرفاء مولانا کمال الدّین حسین الواعظ. فاضلی یگانه و عالمی مشهور زمانه. به تحقیق در علوم نجوم و انشاء و فنون عربیه اعلم عهد خود بود. به صوتی خوش و آهنگی دلکش خلایق را موعظه و نصیحت می‌نمود. معانی آیات قرآنی و احادیث نبویّهؐرا به عبارات لایقه و اشارات رایقه بیان می‌ساخت. در هرات با مولانا جامی ملاقات کرد و مصاهرت جامی را پذیرفت و مولانا فخرالدّین علی از او متولد شد. غرض، او را تصانیف نیکوست. مِنْجمله جواهر التّفسیر و لبّ لباب کتاب مثنوی مولوی نیز از اوست و مواهب علیه هم ازکتب وی است. در اخلاق نیز تصنیف دارد. تفصیل حالات او در تواریخ مفصّلاً مسطور است. مدتها در نیشابور موعظه می‌کرده و واعظ بوده و این بیت از آن جناب است: