Ба чашми ниҳони байни ниҳони ҷаҳон ро

به چشم نهان بین نهانِ جهان را

Ки чашми аён байн набинад ниҳон ро

که چشم عیان بین نبیند نهان را

Сӯии ин ҷаҳони он ҷаҳон нардбон аст

سوی این جهان آن جهان نردبان است

Ба сари бршдн бояд ин нардбон ро

به سر برشدن باید این نردبان را

Гӯйанд уқобӣ ба дар шаҳрӣ бархест

گویند عقابی به در شهری برخاست

Парро зи паии туъма ба парвоз биёрост

پر را ز پی طعمه به پرواز بیاراست

Ногуҳи зкмини гоҳи яке сахт камоне

ناگه زکمین گاه یکی سخت کمانی

Тирии зи қазоу қадари афканди бадви рост

تیری ز قضا و قدر افکند بدو راست

Дар оҳан ва дар чӯб нигаҳ кард ба сад фикр

در آهن و در چوب نگه کرد به صد فکر

Каз оҳан ва аз чӯби марои марг чаро хост

کز آهن و از چوب مرا مرگ چرا خاست

Чун нек назар кард пар хеш бирав дид

چون نیک نظر کرد پر خویش برو دید

Гуфтои з ки нолим ки аз мост ки бар мост

گفتا ز که نالیم که از ماست که بر ماست

Болои ҳафт тоқи муқарнас ду гавҳаранд

بالای هفت طاق مقرنس دو گوهرند

Каз коинот ва ҳарчӣ дрўҳст бартаранд

کز کاینات و هرچه دروهست برترند

Аз нур то ба зулмат ва аз авҷ то ҳазиз

از نور تا به ظلمت و از اوج تا حضیض

Аз бохтар ба ховар ва аз баҳр то баранд

از باختر به خاور و از بحر تا برند

Ҳастанд внистнду нҳонндўи ошкор

هستند ونیستند و نهانندو آشکار

Ҳам бетуанд ва бо ту ба як хона андаранд

هم بی تو اند و با تو به یک خانه اندرند

Бедонишон агарчӣ накӯҳиш кунандашон

بی دانشان اگرچه نکوهش کنندشان

Охири мудаббирон сипеҳр мудавваранд

آخر مدبران سپهر مدورند

Гӯйии маро ки ҷавҳари девони з оташ аст

گویی مرا که جوهر دیوان ز آتش است

Девони ин замони ҳама азгл мухаммиранд

دیوان این زمان همه ازگل مخمرند

Ҷуз одамӣ назод зи одам дар ин ҷаҳон

جز آدمی نزاد ز آدم در این جهان

Инҳо з одаманд чаро ҷумлагӣ харанд

اینها ز آدم‌اند چرا جملگی خرند

Даъвӣ кунанд онкии броҳим зода ем

دعوی کنند آنکه براهیم زاده‌ایم

Чун неки бенгарӣ ҳамаи шогирди озрнд

چون نیک بنگری همه شاگرد آزرند

Дар базми гоҳи молики шох забона анд

در بزم گاه مالک شاخ زبانه‌اند

Ин аблаҳон ки дар талаб ҳавз кавсаранд

این ابلهان که در طلب حوض کوثرند

Хешии куҷо буд ки дар ӣнҷои бародарон

خویشی کجا بود که در اینجا برادران

Аз баҳри луқмае ҳама хасм бародаранд

از بهر لقمه‌ای همه خصم برادرند

Ин синён ки сираташони буғз ҳайдар аст

این سنیان که سیرتشان بغض حیدر است

Ҳқо ки душманони Абубакр ва умранд

حقا که دشمنان ابوبکر و عمرند

Вонон ки ҳаст шан ба Абубакри дӯстӣ

وانان که هست‌شان به ابوبکر دوستی

Чун дӯстанд чун ҳамагӣ хасм ҳайдаранд

چون دوستند چون همگی خصم حیدرند

Гар оқилии з ҳар ду ҷамоат сухан магӯӣ

گر عاقلی ز هر دو جماعت سخن مگوی

Бигзорашон ба ҳама ки на алФх на қанбаранд

بگذارشان به همه که نه الفخ نه قنبرند

Ҳон то аз он гуруҳ набошӣ ки дар ҷаҳон

هان تا از آن گروه نباشی که در جهان

Чун гов мехуранд ва чу гиреҳгон ҳаме даранд

چون گاو می‌خورند و چو گرگان همی درند

Агар мулозими хок дар касе бошӣ

اگر ملازم خاک در کسی باشی

Чу остонаи надими хасят бояд буд

چو آستانه ندیم خسیت باید بود

зи баҳри неъмати дунё ки хок бар сар ӯ

ز بهر نعمت دنیا که خاک بر سر او

Бад-ӣни умед ки гуфтам басят бояд буд

بدین امید که گفتم بسیت باید بود

Ҳазор сол тнъм кунӣ бидон нарасад

هزار سال تنعم کنی بدان نرسد

Ки як замон ба муроди касят бояд буд

که یک زمان به مراد کسیت باید بود

Ҷуз рост магӯӣ гоҳу бегоҳ

جز راست مگوی گاه و بیگاه

То ҳоҷати ноидт ба савганд

تا حاجت نایدت به سوگند

Ҳар он чизе ки мавҷӯдаст дар офоқ ҳастӣ ро

هر آن چیزی که موجود است در آفاق هستی را

Дар анфус мисли он биниҳода эзади сар ба сар бархон

در انفس مثل آن بنهاده ایزد سر به سر برخوان

Чўзини олам бурун рафтӣ шавад ҳамроҳи ту ҷумла

چوزین عالم برون رفتی شود همراه تو جمله

Маҳалҳои бдўникт дар он олам чу фарзандон

محلهای بدونیکت در آن عالم چو فرزندان

Ҳамаи андешаҳои бад туро деванд дар дӯзах

همه اندیشه‌های بد ترا دیوند در دوزخ

Ҳамаи тадбирҳои хуш , туро ҳуранд бо ризвон

همه تدبیرهای خوش، ترا حورند با رضوان

Адам хобасту бедорӣ ба нздъоқлон ҳастӣ

عدم خوابست و بیداری به نزدعاقلان هستی

Ирами дони хотрдоноу дӯзахи синаи нодон

ارم دان خاطردانا و دوزخ سینهٔ نادان

Таваҳҳум ҳаст ъзроӣил ва фаҳмат ҳаст Микоил

توهم هست عزرائیل و فهمت هست میکائیل

Чу исрофили дони нутқати хиради ҷбрили дртирон

چو اسرافیل دان نطقت خرد جبریل درطیران

Қадам на аввали андршръ ваон гоҳе тариқати ҷӯ

قدم نه اول اندرشرع وان گاهی طریقت جو

Чу илм ҳарду дарёбӣ фарси андрҳқиқти рон

چو علم هردو دریابی فرس اندرحقیقت ران

Ту ҳам нурии ваҳми зулмат , таваҳҳуми феълӣ ва ҳам иллат

تو هم نوری وهم ظلمت، توهم فعلی و هم علت

Таваҳҳуми ақлии ваҳми сӯрат , ту ҳам ҷонӣ ва ҳам ҷонон

توهم‌عقلی‌وهم‌صورت،تو هم جانیّ و هم جانان

Ба таъзиму ҷалолу манзилу қдррФиъи ту

به تعظیم و جلال و منزل و قدررفیع تو

Фалаки қосир , малики Носир , қадари вола , қазои ҳайрон

فلک قاصر، ملک ناصر، قدر واله، قضا حیران

Ба маънии Юнуси ҳутӣ , чарое хуфтаи дрмоҳӣ

به معنی یونس حوتی، چرایی خفته درماهی

Ба сӯрати Юсуфи мисрӣ , чарое монда дар зиндон

به‌صورت‌یوسف مصری، چرایی مانده در زندان

Носири хусрав ба роҳӣ май гузашт

ناصر خسرو به راهی می‌گذَشت

Масту лоиъқл на чун май хўоргон

مست و لایعقل نه چون می خوارگان

Дид қабристону мбрзи рӯбарӯ

دید قبرستان و مبرز روبرو

Бонг барзад гуфт к-эии назорагон

بانگ برزد گفت کای نظارگان

Неъмати дунёу неъмати хораи байн

نعمت دنیا و نعمت خواره بین

Онаш неъмати инаши неъмати хўоргон

آنش نعمت اینش نعمت خوارگان

Ҳамаи ранҷи ман аз булғорён аст

همه رنج من از بلغاریان است

Ки модомами ҳаме бояд кашӣдан

که مادامم همی باید کشیدن

Гунаҳи булғорёнро низ ҳам нест

گنه بلغاریان را نیز هم نیست

Бигӯямгар ту битавонӣ шунидан

بگویم گر تو بتوانی شنیدن

Худоёи ин балоу фитна аз тест

خدایا این بلا و فتنه از تست

Вале аз тарс натавонам чхидн

ولی از ترس نتوانم چخیدن

Лабу дандони таркони хато ро

لب و دندان ترکان خطا را

Бад-ӣн хӯбӣ набоист офаридан

بدین خوبی نبایست آفریدن

Ки аз дасти лабу дандони эшон

که از دست لب و دندان ایشان

Ба дандони дасту лаб бояд гузидан

به دندان دست و لب باید گزیدن

Буруни ореи ту тарконро зи булғор

برون آری تو ترکان را ز بلغار

Барои пардаи мардум даридан

برای پردهٔ مردم دریدن

Сухани пдидкнд каз ман ва тўмрдм кист

سخن پدیدکند کز من و تومردم کیست

Ки бе сухани ту вмн ҳрдўнқш деворем

که بی سخن تو ومن هردونقش دیواریم

Чўбдхўд кунем аз ки хоҳем дод

چوبدخود کنیم از که خواهیم داد

Магари хештанро ба довар барем

مگر خویشتن را به داور بریم

Чеҳраи ҳиндӯ ва рӯй тарк чаро шуд

چهرهٔ هندو و روی ترک چرا شد

Ҳамчуи дили дӯзахӣ ва рӯй биҳиштӣ

همچو دل دوزخی و روی بهشتی

Аз чаҳ Саиди аўФтод ва аз чаҳ шқӣ шуд

از چه سعید اوفتاد و از چه شقی شد

Зоҳиди миҳробӣу кишӣши кнштӣ

زاهد محرابی و کشیش کنشتی

Чист хилофи андари офариниши олам

چیست خلاف اندر آفرینش عالم

Чун ҳамаро дояу машшотаи тўгштӣ

چون همه را دایه و مشاطه توگشتی

Неъмат манъам чарост дарёи дарё

نعمت منعم چراست دریا دریا

Меҳнат муфлис чарост киштии киштӣ

محنت مفلس چراست کشتی کشتی

Чун Асияати байнам эй чархи Асияе

چون آسیات بینم ای چرخ آسیایی

Худ суда менагардӣ моро ҳамеи басое

خود سوده می‌نگردی ما را همی بسایی

Бисёр гашти даврат то мард бе тафаккур

بسیار گشت دورت تا مرد بی تفکر

Гуяд магари қадӣмӣ беҳаду миннатҳое

گوید مگر قدیمی بی حد و منتهایی

Ҳаргиз қадим бошад ҷунбада маконе

هرگز قدیم باشد جنبده مکانی

Зини қавл май бихандади шаҳрӣу рӯстоӣ

زین قول می‌بخندد شهری و روستایی

Чанд гардии гирди ин бечорагон

چند گردی گرد این بیچارگان

Нокасонро ҷӯӣ аз бас нокасе

ناکسان را جویی از بس ناکسی

То тавонистӣ рабӯдӣ чун уқоб

تا توانستی ربودی چون عقاب

Чун шудӣ оҷиз гирифтӣ каркасӣ

چون شدی عاجز گرفتی کرکسی

Фосиқӣ будӣ ба вақти дасти рас

فاسقی بودی به وقت دست رس

Порсои гаштӣ кунун дар муфлисӣ

پارسا گشتی کنون در مفلسی