Модар майро бикрад бояд қурбон

مادر می را بکرد باید قربان

Бача ӯро гирифт ва кард ба зиндон

بچهٔ او را گرفت و کرد به زندان

Бача ӯро азу гирифт ндонӣ

بچهٔ او را ازو گرفت ندانی

Тоаш накӯбӣ нахуст ва зу накашӣ ҷон

تاش نکوبی نخست و زو نکشی جان

Ҷуз ки набошад ҳалоли даври бкрдн

جز که نباشد حلال دور بکردن

Бачаи кучаки зи шери модару пистон

بچهٔ کوچک ز شیر مادر و پستان

То нахурд шери ҳафт ма ба тамомӣ

تا نخورد شیر هفت مه به تمامی

Аз сари Урдӣбиҳишт то бен обон

از سر اردیبهشت تا بن آبان

Он гуҳ шояд з рӯй дайн ва раҳ дод

آنگه شاید ز روی دیْن و رهِ داد

Бача ба зиндони тангу модари қурбон

بچه به زندان تنگ و مادر قربان

Чун бисипорӣ ба ҳабси бача ӯ ро

چون بسپاری به حبس بچهٔ او را

Ҳафт шборўз хира монаду ҳайрон

هفت شباروز خیره ماند و حیران

Боз чу ояд ба ҳуш ва ҳол бибинад

باز چو آید به هوش و حال ببیند

Ҷӯш бар орад , бинолад аз дили сӯзон

جوش بر آرد، بنالد از دل سوزان

Гоҳи зибр зер гардад аз ғаму гуҳи боз

گاه زبر زیر گردد از غم و گه باز

Зери зибр , ҳамчунон занда ҷӯшон

زیر زبر، همچنان ز انده جوشان

Зар бар оташ куҷо бихоҳӣ полуд

زر بر آتش کجا بخواهی پالود

Ҷӯшад , лекини з ғам наҷӯшад чандон

جوشد، لیکن ز غم نجوشد چندان

Боз ба кирдори уштурӣ ки буд маст

باز به کردار اشتری که بوَد مست

КФк бар оради зи хашм ва ронад султон

کفک بر آرَد ز خشم و رانَد سلطان

Марди ҳрси кФкҳоаш пок бигирад

مرد حرس کفک‌هاش پاک بگیرد

То бишавади тиргиш ва гардад рахшон

تا بشود تیرگیش و گردد رخشان

Охир короам гираду нчхди тез

آخر کآرام گیرد و نچخد تیز

Дараш кунад устувори марди нигаҳбон

درش کند استوار مرد نگهبان

Чун биншинад тамом ва софӣ гардад

چون بنشیند تمام و صافی گردد

Гӯнаи ёқӯт сурх гираду марҷон

گونهٔ یاقوت سرخ گیرد و مرجان

Чанд азуи сурх чун ақиқи ямонӣ

چند ازو سرخ چون عقیق یمانی

Чанд азуи лаъл чун нигини Бадахшон

چند ازو لعل چون نگین بدخشان

Вараши ббўиӣ , гумони барӣ ки гули сурх

ورش ببویی، گمان بری که گل سرخ

Буи бадв доду машку анбар бо бон

بوی بدو داد و مشک و عنبرِ بابان

Ҳам ба хами андари ҳамеи гудозади чунин

هم به خم اندر همی گدازد چونین

То ба гуҳи навбаҳору нимаи Нитсаон

تا به گه نوبهار و نیمهٔ نیسان

Он гуҳ агар ним шаб дараш бигушое

آنگه اگر نیم شب درش بگشایی

Чашмаи хуршедро бибинӣ тобон

چشمهٔ خورشید را ببینی تابان

Вар ба булӯр андарун бибинӣ гӯйӣ :

ور به بلور اندرون ببینی گویی

Гавҳар сурхаст ба кафи Мӯсои умрон

گوهر سرخست به کف موسیِ عمران

Зафт шавад родмарду сусти диловар

زَفت شود رادمرد و سست دلاور

Гар бичишад зуӣ ва рӯй зарди гулистон

گر بچشد زوی و روی زرد گلستان

Вонк ба шодии яке қадаҳ бихӯрад зуӣ

وانک به شادی یکی قدح بخورد زوی

Ранҷ набинад аз он фароз ва на аҳзон

رنج نبیند از آن فرازونه احزان

Анда даҳ соларо ба тнҷаҳ баранд

انده ده ساله را به طنجه براند

Шодии навро з рай биораду Аммон

شادی نو را ز ری بیارد و عمان

Бо май чунин ки солхурда буд чанд

با می چونین که سالخورده بود چند

Ҷомаи бкрдаҳи фарози панҷаи халқон

جامه بکرده فراز پنجه خلقان

Маҷлис бояд бсохтаҳ , маликона

مجلس باید بساخته، ملکانه

Аз гул ва аз ёсамину хайрии алвон

از گل و از یاسمین و خیری الوان

Неъмати фирдавси гстридаҳи з ҳар сӯ

نعمت فردوس گستریده ز هر سو

Сохтаи корӣ ки кас насозад чунон

ساخته کاری که کس نسازد چونان

Ҷомаи заррину фаршҳои нави ойин

جامهٔ زرین و فرش‌های نو آیین

Шуҳраи раёҳину тахтҳои фаровон

شهره ریاحین و تخت‌های فراوان

Барбати исоу лавнҳои фуодӣ

بربط عیسی و لون‌های فؤادی

Чанги мдки нир ва ноӣ чобуки ҷонон

چنگ مدک نیر و نای چابک جانان

Як сафи мейрон ва балъамӣ бинишаста

یک صف میران و بلعمی بنشسته

Як сафи ҳурону пери солеҳи деҳқон

یک صف حران و پیر صالح دهقان

Хусрав бар тахт пешгоҳ нишаста

خسرو بر تخت پیشگاه نشسته

Шоҳи мулӯки ҷаҳон , амири хуросон

شاه ملوک جهان، امیر خراسان

Тарки ҳазорон ба пои пеши сафи андар

ترک هزاران به پای پیش صف اندر

Ҳар як чун моҳ бар ду ҳафтаи дирафшон

هر یک چون ماه بر دو هفته درفشان

Ҳар як бар сари бсоки мавриди ниҳода

هر یک بر سر بساک مورد نهاده

Равиш май сурху зулфу ҷаъдаши райҳон

روش می سرخ و زلف و جعدش ریحان

Бодадиҳанда бутии бадеъи зи хубон

باده دهنده بتی بدیع ز خوبان

Бачаи хотуни тарку бачаи хоқон

بچهٔ خاتون ترک و بچهٔ خاقان

Чунаш бигардади нбиз чанд ба шодӣ

چونش بگردد نبیذ چند به شادی

Шоҳи ҷаҳони шодмону хурраму хандон

شاه جهان شادمان و خرم و خندان

Аз кафи туркии сиёҳи чашми прирўӣ

از کف ترکی سیاه چشم پریروی

Қомат чун сарву зулфаконаши чавгон

قامت چون سرو و زلفکانش چوگان

Зон май хушбӯӣ соғарӣ бастанд

زان می خوشبوی ساغری بستاند

Ёд кунад рӯй шаҳриёри саҷистон

یاد کند روی شهریار سگستان

Худ бихӯрад нӯшу авлиёаши ҳмидўн

خود بخورد نوش و اولیاش همیدون

Гуяд ҳар як чу мебигирад шодон :

گوید هر یک چو می بگیرد شادان

Шодии бӯи ҷаъфари Аҳмади бен Муҳамад

شادی بو جعفر احمد بن محمد

Он маи озодагону муфаххари Эрон

آن مه آزادگان و مفخر ایران

Он малики адлу офтоби замона

آن ملک عدل و آفتاب زمانه

Зинда бадв доду равшанои гиҳон

زنده بدو داد و روشنایی گیهان

Онкӣ набӯд аз нажоди одам чун ӯ

آنکه نبود از نژاد آدم چون او

Низ набошад , агар нагӯйӣ бӯҳтон

نیز نباشد، اگر نگویی بهتان

Ҳуҷҷати яктои худоӣу соя ӯй аст

حجت یکتا خدای و سایهٔ اوی است

Тоъат ӯ карда воҷиби ояти фарқон

طاعت او کرده واجب آیت فرقان

Халқи зи хоку зи обу оташ ва боданд

خلق ز خاک و ز آب و آتش و بادند

Венаи малик аз офтоби гавҳари сосон

وین ملک از آفتاب گوهر ساسان

Фар бадв ёфт малики тирау торӣ

فر بدو یافت ملک تیره و تاری

Адани бадви гашт низ гетии вайрон

عدن بدو گشت نیز گیتی ویران

Гар ту фасеҳии ҳамаи маноқиб ӯ гӯй

گر تو فصیحی همه مناقب او گوی

Вари ту дабирии ҳамаи мадоеҳ ӯ хон

ور تو دبیری همه مدایح او خوان

Вари ту ҳакимӣу роҳи ҳикмати ҷӯӣ

ور تو حکیمی و راه حکمت جویی

Сират ӯ гиру хуби мазҳаб ӯ дон

سیرت او گیر و خوب مذهب او دان

Он ки бадви бенгарӣ ба ҳикмати гӯйӣ :

آن که بدو بنگری به حکمت گویی

Инак суқрот ва ҳам Флотни Юнон

اینک سقراط و هم فلاطن یونان

Вари ту фақиҳӣу сӯии шаръ гароӣ

ور تو فقیهی و سوی شرع گرایی

Шофиӣ инакату бўҳниФаҳу Сафён

شافعی اینکت و بوحنیفه و سفیان

Гар бигушоед забон ба илм ва ба ҳикмат

گر بگشاید زبان به علم و به حکمت

Гӯш кун инак ба илму ҳикмати луқмон

گوش کن اینک به علم و حکمت لقمان

Марди адабро хирад фазояду ҳикмат

مرد ادب را خرد فزاید و حکمت

Марди хирадро адаб фазояду имон

مرد خرد را ادب فزاید و ایمان

Вар ту бихоҳӣ фириштае ки бибинӣ

ور تو بخواهی فرشته‌ای که ببینی

Инак ӯйаст ошкорои ризвон

اینک اوی است آشکارا رضوان

Хуб нигаҳ кун бидон латофат ва он рӯй

خوب نگه کن بدان لطافت و آن روی

То ту бибинӣ бар ин ки гуфтам бурҳон

تا تو ببینی بر این که گفتم برهان

Покии ахлоқ ӯу поки нажодӣ

پاکی اخلاق او و پاک نژادی

Бо нияти нек ва бо макорими эҳсон

با نیت نیک و با مکارم احسان

Вари сухан ӯ расад ба гӯши ту як роҳ

ور سخن او رسد به گوش تو یک راه

Саъд шавад мари туро наҳваст кайвон

سعد شود مر تو را نحوست کیوان

Вараш ба садр андарун нишаста бибинӣ

ورش به صدر اندرون نشسته ببینی

Ҷузам бигӯе ки : зиндаи гашти сулаймон

جزم بگویی که زنده گشت سلیمان

Соми саворӣ , ки то ситора битобад

سام سواری، که تا ستاره بتابد

Асб набинад чунуи савор ба майдон

اسب نبیند چنو سوار به میدان

Боз ба рӯзи набарду кину ҳамият

باز به روز نبرد و کین و حمیت

Гараш бибинӣ миёни мғФр ва хуфтон

گرش ببینی میان مغفر و خفتان

Хори намоядати жанда пел бидонгоҳ

خوار نمایدت ژنده پیل بدانگاه

Врчаҳ буд маст ва тез гаштау ғурон

ورچه بود مست و تیز گشته و غران

Вараш бидидӣ сФндёри гуҳи разм

ورش بدیدی سفندیار گه رزم

Пеши синонаши ҷаҳони давидӣу ларзон

پیش سنانش جهان دویدی و لرزان

Гарчи ба ҳангоми ҳалами кӯҳи тани ӯй

گرچه به هنگام حلم کوه تن اوی

Кӯҳ сиёамаст ки кас набинад ҷунбон

کوه سیام است که کس نبیند جنبان

Душман агар аждаҳост , пеши синонаш

دشمن اگر اژدهاست، پیش سنانش

Гардад чун муми пеши оташи сӯзон

گردد چون موم پیش آتش سوزان

Вар ба набард оядаш ситораи баҳром

ور به نبرد آیدش ستارهٔ بهرام

Тӯшаи шамшер ӯ шавад ба гаравгон

توشهٔ شمشیر او شود به گروگان

Боз бидон гуҳ ки май ба даст бигирад

باز بدان گه که می به دست بگیرد

Абри баҳорӣ чуну наборад борон

ابر بهاری چنو نبارد باران

Абри баҳории ҷузи об тира наборад

ابر بهاری جز آب تیره نبارد

ӯ ҳамаи дебо ба тахту зар ба анбон

او همه دیبا به تخت و زر به انبان

Бо ду каф ӯ , зи баси ато ки бубахшад

با دو کف او، ز بس عطا که ببخشد

Хори намояди ҳадису қиссаи тӯфон

خوار نماید حدیث و قصهٔ توفان

Лоҷарам аз ҷӯад ва аз саховат ӯй аст

لاجرم از جود و از سخاوت اوی است

Нархи гирифтаи ҳадису сомити арзон

نرخ گرفته حدیث و صامت ارزان

Шоири зӣ ӯ равад фақиру туҳидаст

شاعر زی او رود فقیر و تهیدست

Бо зар бисёр бозгардаду ҳамлон

با زر بسیار بازگردد و حملان

Марди суханро азу навохтан ва бар

مرد سخن را ازو نواختن و بر

Марди адабро азуи вазифаи девон

مرد ادب را ازو وظیفهٔ دیوان

Боз ба ҳангом доду адл бар халқ

باز به هنگام داد و عدل بر خلق

Нест ба гетӣ чуну набелу мусулмон

نیست به گیتی چنو نبیل و مسلمان

Дод биёбад заъифи ҳамчуи қавӣ зуӣ

داد بیابد ضعیف همچو قوی زوی

Ҷавр набинӣ ба назд ӯ ва на адуон

جور نبینی به نزد او و نه عدوان

Неъмат ӯ гстридаҳ бар ҳамаи гетӣ

نعمت او گستریده بر همه گیتی

Ончии кас аз неъматаш набинӣ урён

آنچه کس از نعمتش نبینی عریان

Бастаи гетӣ азу биёбад роҳат

بستهٔ گیتی ازو بیابد راحت

Хастаи гетӣ азу биёбад дармон

خستهٔ گیتی ازو بیابد درمان

Бо расани афви он мубораки хусрав

با رسن عفو آن مبارک خسرو

Ҳалқа тангаст ҳар чаҳ дашту биёбон

حلقهٔ تنگ است هرچه دشت و بیابان

Пӯзиши бипазирад ва гуноҳ бубахшад

پوزش بپذیرد و گناه ببخشد

Хашм наронад , ба афв кӯшаду ғуфрон

خشم نراند، به عفو کوشد و غفران

Он малики нимрўзу хусрави пирӯз

آن ملک نیمروز و خسرو پیروز

Давлат ӯ юзу душмани оҳӯии нолон

دولت او یوز و دشمن آهوی نالان

Амри бен аллиси зиндаи гашти бадви боз

عمرو بن اللیث زنده گشت بدو باز

Бо ҳашами хеш ва он замонаи эшон

با حشم خویش و آن زمانهٔ ایشان

Рустамро ном гарчи сахт бузург аст

رستم را نام گرچه سخت بزرگ است

Зиндаи бадавии сети номи рустами дастон

زنده بدوی‌ست نام رستم دستان

Рўдкё , брнўрди мадҳи ҳамаи халқ

رودکیا، برنورد مدح همه خلق

Мадҳат ӯ гӯйу меҳри давлати бустон

مدحت او گوی و مهر دولت بستان

Врчаҳ бакӯшӣ , ба ҷаҳд хеш бигӯе

ورچه بکوشی، به جهد خویش بگویی

Врчаҳ кунӣ тези фаҳми хеш ба савҳон ,

ورچه کنی تیز فهم خویش به سوهان

Врчаҳи ду сад тобеъаи Фриштаҳи дорӣ

ورچه دو صد تابعه فریشته داری

Низ парии боз ва ҳар чаҳ ҷинӣу шайтон

نیز پری باز و هر چه جنی و شیطان

Гуфт ндонӣ сазоашу хезу фарози ор

گفت ندانی سزاش و خیز و فراز آر

Он ки бигуфтӣ чунон ки бояд натавон

آن که بگفتی چنان که باید نتوان

Инак мадҳӣ , чунонкии тоқати ман буд

اینک مدحی، چنانکه طاقت من بود

Лафзи ҳамаи хуб ва ҳам ба маънии осон

لفظ همه خوب و هم به معنی آسان

Ҷуз ба сазовор мейр гуфт надонам

جز به سزاوار میر گفت ندانم

Врчаҳи ҷрирм ба шеъру тоӣу ҳисон

ورچه جریرم به شعر و طایی و حسان

Мадҳи амӣрӣ ки мадҳ зуаст ҷаҳон ро

مدح امیری که مدح زوست جهان را

Зинати ҳам зуӣу фару нузҳату сомон

زینت هم زوی و فر و نزهت و سامان

Сахти шикваам ки аҷз ман бинмоед

سخت شکوهم که عجز من بنماید

Врчаҳи сриъми абои фасоҳати сҳбон

ورچه صریعم ابا فصاحت سحبان

Баради чунин мадҳ ва арза кард замонӣ

برد چنین مدح و عرضه کرد زمانی

Врчаҳ буд чира бар мадоеҳи шоҳон

ورچه بود چیره بر مدایح شاهان

Мадҳи ҳамаи халқро карона падед аст

مدح همه خلق را کرانه پدید است

Мадҳат ӯро каронаи не ва на поён

مدحت او را کرانه نی و نه پایان

Нест шигифтӣ ки рӯдакӣ ба чунин ҷой

نیست شگفتی که رودکی به چنین جای

Хира шавад бирўон ва монад ҳайрон

خیره شود بیروان و ماند حیران

Варна марои бӯи умр диловар кардӣ

ورنه مرا بو عمر دلاور کردی

Ваон гуҳи дастурии гузидаи аданон

وانگه دستوری گزیدهٔ عدنان

Зуҳра куҷо будамӣ ба мадҳи амӣрӣ ?

زهره کجا بودمی به مدح امیری

Каз пай ӯ офариди гетии яздон

کز پی او آفرید گیتی یزدان

Варами заъифӣ ва бе бадем набӯдӣ

ورم ضعیفی و بی‌بدیم نبودی

Вон ки набӯд аз амири машриқи фармон

وآن که نبود از امیر مشرق فرمان

Худ бдўидии басони пайки мураттаб

خود بدویدی بسان پیک مرتب

Хизмат ӯро гирифтаи чома ба дандон

خدمت او را گرفته چامه به دندان

Мадҳ расӯласт , узр ман бирасонад

مدح رسول است، عذر من برساند

То бишносад дурусти мейри схндон

تا بشناسد درست میر سخندان

Узри раҳеи хеши нотавонӣу перӣ

عذر رهی خویش ناتوانی و پیری

Кӯ ба тани хеш аз ин наомад меҳмон

کو به تن خویش از این نیامد مهمان

Давлат меРом ҳамеша бод бар афзӯн

دولت میرم همیشه باد بر افزون

Давлати аъдоӣ ӯ ҳамеша ба нуқсон

دولت اعدای او همیشه به نقصان

Сараши расида ба моҳ бар , ба баландӣ

سرش رسیده به ماه بر، به بلندی

Ва он маъодӣ ба зери моҳии пинҳон

وآن معادی به زیر ماهی پنهان

Талъати тобандатар зи талъати хуршед

طلَعَت تابنده‌تر ز طلْعت خورشید

Неъмати пояндатар зи ҷўдӣу сҳлон

نِعَمَت پاینده‌تر ز جودی و ثهلان