Яке мушти зани бахт ва рӯзӣ надошт

یکی مشت زن بخت و روزی نداشت

На асбоби шомаши муҳайё на чошт

نه اسباب شامش مهیا نه چاشت

зи ҷаври шикам гул кашидӣ ба пушт

ز جور شکم گل کشیدی به پشت

Ки рӯзӣ маҳоласт хӯрдан ба мушт

که روزی محال است خوردن به مشت

Мудом аз парешонеи рӯзгор

مدام از پریشانی روزگار

Дилаш ҳасрат овараду тани сӯгвор

دلش حسرت آورد و تن سوگوار

Гуҳаши ҷанг бо олами хираи каш

گهش جنگ با عالم خیره‌کش

Гуҳ аз бахти шӯрида , рӯйиши турш

گه از بخت شوریده، رویش ترش

Гуҳ аз дидани айши ширини халқ

گه از دیدن عیش شیرین خلق

Фурӯ мешудӣ оби талхаш ба ҳалқ

فرو می‌شدی آب تلخش به حلق

Гуҳ аз кор ошуфта бигиристӣ

گه از کار آشفته بگریستی

Ки кас дид аз ин талхтар зистӣ ?

که کس دید از این تلخ‌تر زیستی؟

Касон шаҳд нӯшанду мурғу барра

کسان شهد نوشند و مرغ و بره

Маро рӯй нон менабинад тара

مرا روی نان می‌نبیند تره

Гар инсофи пурсӣ на некӯаст ин

گر انصاف پرسی نه نیکوست این

Бараҳнаи ману гурбаро пӯстин

برهنه من و گربه را پوستین

Чаҳ будӣ ки поем дар ин кори гул

چه بودی که پایم در این کار گل

Ба ганҷӣ фурӯ рафтӣ аз коми дил !

به گنجی فرو رفتی از کام دل!

Магари рӯзгории ҳаваси рондмӣ

مگر روزگاری هوس راندمی

зи худ гирди меҳнати биФшондмӣ

ز خود گرد محنت بیفشاندمی

Шунидам ки рӯзии замин май шикофт

شنیدم که روزی زمین می‌شکافت

Изоми занхдон пусида ёфт

عظام زنخدان پوسیده یافت

Ба хоки андараши ақди бгсихтаҳ

به خاک اندرش عقد بگسیخته

Гуҳарҳои дандони фурӯи рехта

گهرهای دندان فرو ریخته

Даҳон безабон панд мегуфту роз

دهان بی زبان پند می‌گفت و راز

Ки эй хоҷа бо бенавоӣ бисоз

که ای خواجه با بینوایی بساز

На инаст ҳоли даҳани зери гул

نه این است حال دهن زیر گل

Шукри хӯрдаи ингор ё хӯни дил

شکر خورده انگار یا خون دل

Ғам аз гардиши рӯзгорони мадор

غم از گردش روزگاران مدار

Ки бе мо бигардади басии рӯзгор

که بی ما بگردد بسی روزگار

Ҳамон лаҳза кин хотираш рӯй дод

همان لحظه کاین خاطرش روی داد

Ғам аз хотираши рахти як сӯи ниҳод

غم از خاطرش رخت یک سو نهاد

Ки эй нафас беройу тадбиру ҳаш

که ای نفس بی رای و تدبیر و هش

Бикаш бори тимор ва худро макаш

بکش بار تیمار و خود را مکش

Агар бандае бор бар сари барад

اگر بنده‌ای بار بر سر برد

Вагар сар ба авҷи фалак бар барад

وگر سر به اوج فلک بر برد

Дар он дам ки ҳолаш дигаргун шавад

در آن دم که حالش دگرگون شود

Ба марг аз сараш ҳар ду берун шавад

به مرگ از سرش هر دو بیرون شود

Ғам ва шодмонӣ намонад валек

غم و شادمانی نماند ولیک

Ҷазоӣ амал монаду номи нек

جزای عمل ماند و نام نیک

Карам пой дорад , на дияему тахт

کرم پای دارد، نه دیهیم و تخت

Бидиҳ каз ту ин монад эй некбахт

بده کز تو این ماند ای نیکبخت

Макун такя бар малику ҷоҳу ҳашам

مکن تکیه بر ملک و جاه و حشم

Ки пеш аз ту бӯда сету баъд аз ту ҳам

که پیش از تو بوده‌ست و بعد از تو هم

Худованди давлати ғам дайн хӯрд

خداوند دولت غم دین خورد

Ки дунё ба ҳар ҳол ме бугзарад

که دنیا به هر حال می‌بگذرد

Нахоҳӣ ки маликат барояд баҳам

نخواهی که ملکت برآید بهم

Ғами малику дайн ҳар ду бояд баҳам

غم ملک و دین هر دو باید بهم

Зарафшон , чу дунё бихоҳӣ гузошт

زرافشان، چو دنیا بخواهی گذاشت

Ки саъдӣ дар ифшоанд агар зар надошт

که سعدی در افشاند اگر زر نداشت