Писар чун зи даҳ бар гузашташи синӣн

پسر چون ز ده بر گذشتش سنین

зи номаҳрамони гӯ фаротар нишин

ز نامحرمان گو فراتر نشین

Бар пунба оташ нишоед фурухт

بر پنبه آتش نشاید فروخت

Ки то чашм бар ҳам зании хонаи сӯхт

که تا چشم بر هم زنی خانه سوخت

Чу хоҳӣ ки науммат бимонад ба ҷой

چو خواهی که نامت بماند به جای

Писарро хирадмандӣ омӯзу рой

پسر را خردمندی آموز و رای

Кигар ақл ва табъаш набошад басӣ

که گر عقل و طبعش نباشد بسی

Бимирӣ ва аз ту намонад касе

بمیری و از تو نماند کسی

Басои рўзгоро ки сахтии барад

بسا روزگارا که سختی برد

Писар чун падари нозукаши пурвирд

پسر چون پدر نازکش پرورد

Хирадманду парҳезгораш бар ор

خردمند و پرهیزگارش بر آر

Гараш дӯсти дорӣ ба нозаши мадор

گرش دوست داری به نازش مدار

Ба хурдӣ дараш заҷр ва таълим кун

به خردی درش زجر و تعلیم کن

Ба неку бадаши ваъда ва бим кун

به نیک و بدش وعده و بیم کن

Навомӯзро зикру таҳсину зиҳ

نوآموز را ذکر و تحسین و زه

зи тавбиху таҳдиди устод ба

ز توبیخ و تهدید استاد به

Биомузи парвардаро дастранҷ

بیاموز پرورده را دسترنج

Вагар дасти дорӣ чу қорун ба ганҷ

وگر دست داری چو قارون به گنج

Макун такя бар дастгоҳӣ ки ҳаст

مکن تکیه بر دستگاهی که هست

Ки бошад ки неъмат намонад ба даст

که باشد که نعمت نماند به دست

Ба поён расад кӣсаи симу зар

به پایان رسد کیسهٔ سیم و زر

Нагардад тиҳии кӣсаи пешаи вар

نگردد تهی کیسهٔ پیشه‌ور

Чаҳ доне ки гардидани рӯзгор

چه دانی که گردیدن روزگار

Ба ғурбат бигардонадаш дар диёр

به غربت بگرداندش در دیار

Чу бар пеша Эй бошадаш дастрас

چو بر پیشه‌ای باشدش دسترس

Куҷои дасти ҳоҷати баради пеши кас ?

کجا دست حاجت برد پیش کس؟

Ндонӣ ки саъдии мурод аз чаҳ ёфт ?

ندانی که سعدی مراد از چه یافت؟

На ҳомӯн навишт ва на дарёи шикофт

نه هامون نوشت و نه دریا شکافت

Ба хурдӣ бихӯрад аз бузургони қафо

به خردی بخورد از بزرگان قفا

Худо додаш андари бузургии сафо

خدا دادش اندر بزرگی صفا

Ҳар он кас ки гардан ба фармон наад

هر آن کس که گردن به فرمان نهد

Басӣ бар наёяд ки фармон диҳад

بسی بر نیاید که فرمان دهد

Ҳар он Тифли кови ҷаври омӯзгор

هر آن طفل کاو جور آموزگار

Набинад , ҷафо бинад аз рӯзгор

نبیند، جفا بیند از روزگار

Писарро накӯи дору роҳати расон

پسر را نکو دار و راحت رسان

Ки чашмаш намонад ба дасти касон

که چشمش نماند به دست کسان

Ҳар он кас ки фарзандро ғам нахурд

هر آن کس که فرزند را غم نخورد

Дигар кас ғамаш хӯрд ва бадном кард

دگر کس غمش خورد و بدنام کرد

Нигаҳи дор аз омизгори бадаш

نگه‌دار از آمیزگار بدش

Ки бадбахт ва бераҳ кунад чун худаш

که بدبخت و بی ره کند چون خودش