Тайифаи дуздони араб бар сар кӯҳӣ нишаста буданду манфази корвони баста ,у раияти баладон аз ?мукуаед эшон маръӯбу лашкари султони мағлуб . Ба ҳукми онкии млозии мниъ аз қуллаи кӯҳӣ гирифта буданду млҷأу мأўои худ сохта . Мудаббирони мамолики он тараф дар дафъи музирати эшон мушовират ҳаме карданд ки агар ин тайифаи ҳам барин нсқи рӯзгории мудовимати намоянди муқовимат мумтанеъ гардад .

طایفهٔ دزدانِ عرب بر سرِ کوهی نشسته بودند و منفذِ کاروان بسته، و رعیّتِ بُلْدان از مَکایدِ ایشان مرعوب و لشکرِ سلطان مغلوب. به‌حکمِ آنکه مَلاذی مَنیع از قلّهٔ کوهی گرفته بودند و مَلجأ و مأوای خود ساخته. مدبّرانِ ممالک آن طرف در دفعِ مضرّت ایشان مشاورت همی‌کردند که اگر این طایفه هم برین نَسَق روزگاری مداومت نمایند مقاومت ممتنع گردد.

Дарахтӣ ки акнӯн гирифтаи сети пой

درختی که اکنون گرفته‌ست پای

Ба неруӣ шахсе барояд зи ҷой

به نیرویِ شخصی برآید ز جای

Вагар ҳамчунон рӯзгории ҳиллӣ

و گر همچنان روزگاری هِلی

Ба гардунаш аз бех , бар нгслӣ

به گردونش از بیخ، بر نگسلی

Сари чашма шояд гирифтан ба бел

سرِ چشمه شایَد گرفتن به بیل

Чу пар шуд нишоед гузаштан ба пел

چو پُر شد نشاید گذشتن به پیل

Сухан бар ин муқарар шуд ки яке ба таҷассуси эшон бргмоштнду фурсат нигоҳ медоштанд то вақте ки бар сари қавмӣ ронда буданду мақоми холии монда . Танӣ чанд мардони воқеаи дидаи ҷанги озмударо бФрстоднд то дар шуъаби ҷабал пинҳон шуданд . Шабонгоҳӣ ки дуздон боз омаданд , сФркрдаҳ ва ғорат оварда , силаҳ аз тан бикшоданду рахт ва ғанимат биниҳоданд . Нахустин душманӣ ки бар сари эшон тохтан оварад хоб буд . Чандон ки посӣ аз шаб дар гузашт ,

سخن بر این مقرّر شد که یکی به تجسّسِ ایشان برگماشتند و فرصت نگاه می‌داشتند تا وقتی که بر سر قومی رانده بودند و مقام خالی مانده. تنی چند مردان واقعه‌دیدهٔ جنگ‌آزموده را بفرستادند تا در شِعْبِ جبل پنهان شدند. شبانگاهی که دزدان باز آمدند، سفرکرده و غارت‌آورده، سلاح از تن بگشادند و رخت و غنیمت بنهادند. نخستین دشمنی که بر سر ایشان تاختن آورد خواب بود. چندان که پاسی از شب در گذشت،

Қурси хуршед дар сиёҳӣ шуд

قرصِ خورشید در سیاهی شد

Юнуси андари даҳон моҳӣ шуд

یونس اندر دهانِ ماهی شد

Мардони диловар аз камӣн ба дар ҷустанду дасти якон якон бар китфи бастанду бомдодон ба даргоҳи малик ҳозир овараданд . Ҳамаро ба куштан ишорат фармуд . Иттифоқан дар он миёни ҷавонӣ буд миваи унфувони шабобаши наврасидау сабзаи гулистони изораши нўдмидаҳ . Яке аз вузарои пои тахти маликро бӯса дод ва рӯй шафоат бар замини ниҳод ва гуфт : ин писар ҳануз аз боғи зиндагонӣ бар нахурда ва аз риъони ҷавонӣ таматтуъ наёфта . Таваққуъ ба карам ва ахлоқ худовандӣаст ки ба бахшӣдани хӯн ӯ бар бандаи миннат наад . Малик рӯй аз ин сухан дар ҳам кашиду мувофиқи рой баландаш наомад ва гуфт :

مردانِ دلاور از کمین به در جستند و دستِ یکان‌یکان بر کِتف بستند و بامدادان به درگاه ملک حاضر آوردند. همه را به کشتن اشارت فرمود. اتفاقاً در آن میان جوانی بود میوهٔ عنفوانِ شبابش نورسیده و سبزهٔ گلستانِ عذارش نودمیده. یکی از وزرا پایِ تختِ ملک را بوسه داد و رویِ شفاعت بر زمین نهاد و گفت: این پسر هنوز از باغِ زندگانی بر نخورده و از رَیَعانِ جوانی تمتع نیافته. توقّع به کرم و اخلاق خداوندی‌ست که به بخشیدنِ خون او بر بنده منّت نهد. ملک روی از این سخن در هم کشید و موافقِ رایِ بلندش نیامد و گفت:

Партав некон нагирад ҳар ки бунёдаш бад аст

پرتوِ نیکان نگیرد هر که بنیادش بد است

Тарбияти ноаҳлро чун грдкон бар гунбад аст

تربیت نااهل را چون گِردِکان بر گنبد است

Насли фасоди ӣнони мунқатиъ кардани аввалӣ тарасту бехи табори эшон бар овардан , ки оташ нишондану ахгари гузоштану афъии куштану бачаи нигаҳи доштани кор хирадмандон нест .

نسلِ فسادِ اینان منقطع کردن اولی‌تر است و بیخِ تبارِ ایشان بر آوردن، که آتش نشاندن و اَخگَر گذاشتن و افعی کشتن و بچه نگه‌داشتن کارِ خردمندان نیست.

Абр агар оби зиндагии борад

ابر اگر آبِ زندگی بارد

Ҳаргиз аз шохи бед бар нахурӣ

هرگز از شاخِ بید بَر نخوری

Бо фурӯмоя рӯзгор мабар

با فرومایه روزگار مبر

Каз неи бӯрё шукр нахурӣ

کز نیِ بوریا شِکَر نخوری

Вазири ин сухан бишунид . Тўъо ва карҳо бипасандед ва бар ҳасани рои малик офарин хонд ва гуфт : ончии худованд , доми малака , фармуд айн ҳақиқатаст ки агар дар суҳбат он бидон тарбият ёфтӣ табиат эшон гирифтӣ ва яке аз эшон шудӣ , аммо банда умедвораст ки дар суҳбати солеҳони тарбияти пазираду хуй хирадмандон гирад ки ҳануз Тифласту сирати бағӣу ъинод дар ниҳод ӯ мутамаккин нашуда ва дар хабараст : кули мавлуди иўлди алии алФтраҳи Фأбўоаҳи яҳудонау инсронаҳу имҷсонаҳ .

وزیر این سخن بشنید. طَوْعاً و کُرهاً بپسندید و بر حسنِ رایِ ملک آفرین خواند و گفت: آنچه خداوند، دامَ‌مُلکُهُ، فرمود عینِ حقیقت است که اگر در صحبتِ آن بَدان تربیت یافتی طبیعتِ ایشان گرفتی و یکی از ایشان شدی، امّا بنده امیدوار است که در صحبتِ صالحان تربیت پذیرد و خویِ خردمندان گیرد که هنوز طفل است و سیرت بَغْی و عِناد در نهادِ او متمکّن نشده و در خبر است: کُلُّ مولودٍ یُولَدُ عَلَی الْفِطْرَةِ فَأبَواهُ یُهَوِّدانِهِ و یُنَصِّرانِهِ و یُمَجِّسانِهِ.

Бо бидон ёри гашти ҳамсари лут

با بدان یار گشت همسرِ لوط

Хонадони набувваташ гум шуд

خاندان نبوّتش گم شد

Саги асҳоби Каҳфи рӯзӣ чанд

سگِ اصحابِ کهف روزی چند

Пай некон гирифт ва мардум шуд

پیِ نیکان گرفت و مردم شد

Ин бигуфту тайифае аз ндмои малик бо вай ба шафоат ёр шуданд то малик аз сари хӯн ӯ даргузашт ва гуфт : бахшедам , агарчӣ маслиҳат надидам .

این بگفت و طایفه‌ای از ندمایِ ملک با وی به شفاعت یار شدند تا ملک از سرِ خونِ او درگذشت و گفت: بخشیدم، اگرچه مصلحت ندیدم.

Доне ки чаҳ гуфт зол бо рустами гирд ?

دانی که چه گفت زال با رستمِ گرد؟

Душман натавон ҳақиру бечораи шимурд

دشمن نتوان حقیر و بیچاره شمرد

Дидеми басӣ , ки оби сарчашмаи хирад

دیدیم بسی، که آبِ سرچشمهٔ خرد

Чун бештар омад шутуру бори бабрад

چون بیشتر آمد شتر و بار ببرد

Фии алҷмлаҳ , писарро ба нозу неъмат бар овараданду устодон ба тарбият ӯ насб карданд то ҳасани хитобу ради ҷавобу одоби хизмати мулӯкаш дар омухтанд ва дар назари ҳамгинон писандида омад . Борӣ , вазир аз шамоил ӯ дар ҳазрати малики шама Эй мегуфт ки тарбияти оқилон дар ӯ асар кардаасту ҷаҳли қадим аз ҷабалат ӯ ба дар барда . Маликро табассум омад ва гуфт :

فی‌الجمله، پسر را به ناز و نعمت بر آوردند و استادان به تربیتِ او نصب کردند تا حسنِ خِطاب و ردِّ جواب و آدابِ خدمتِ ملوکش در آموختند و در نظرِ همگِنان پسندیده آمد. باری، وزیر از شمایلِ او در حضرتِ ملک شمّه‌ای می‌گفت که تربیتِ عاقلان در او اثر کرده است و جهلِ قدیم از جِبِلّتِ او به در برده. ملک را تبسّم آمد و گفت:

Оқибати гурги зода гург шавад

عاقبت گرگ‌زاده گرگ شود

Гарчи бо одамӣ бузург шавад

گرچه با آدمی بزرگ شود

Солии ду бар ин бар омад . Тайифаи авбоши маҳалат бадв пайвастанду ақди мувофиқати бастанд то ба вақти фурсати вазир ва ҳар ду писарашро бикушту неъмат бе қиёси бардошт ва дар мағораи дуздон ба ҷой падар бинишаст ва осӣ шуд . Малики дасти таҳайюр ба дандон гузидан гирифт ва гуфт :

سالی دو بر این بر آمد. طایفهٔ اوباشِ محلّت بدو پیوستند و عقدِ موافقت بستند تا به وقتِ فرصت وزیر و هر دو پسرش را بکشت و نعمت بی‌قیاس برداشت و در مَغارهٔ دزدان به جایِ پدر بنشست و عاصی شد. ملک دستِ تحیّر به دندان گزیدن گرفت و گفت:

Шамшери нек аз оҳани бад чун кунад касе ?

شمشیرِ نیک از آهنِ بد چون کند کسی؟

Нокас ба тарбият нашавад эй ҳакими кас

ناکس به تربیت نشود ای حکیم کس

Борон ки дар латофати табъаш хилоф нест

باران که در لطافتِ طبعش خِلاف نیست

Дар боғи лолаи равед ва дар шӯраи буми хас

در باغ لاله روید و در شوره‌بوم خَس

Замини шӯраи сунбул бар наёрад

زمینِ شوره سنبل بر نیارد

Дар ӯ тухму амал зойеъ магардон

در او تخم و عمل ضایع مگردان

Никуӣ бо бидон кардан чунон аст

نکویی با بَدان کردن چنان است

Ки бад кардан ба ҷои неки мардон

که بَد کردن به جایِ نیک‌مردان

Хониш
ҳкоӣт шморҳ 4 — ҳмӣдрзо мҳмдӣ
ҳкоӣт шморҳ 4 — дктр мрӣм смдӣ
ҳкоӣт шморҳ 4 — мҳмдрзо хсрвӣ
ҳкоӣт шморҳ 4 — ълӣ мъдлӣ
ҳкоӣт шморҳ 4 — обволфзл ҳсн зодҳ
ҳкоӣт шморҳ 4 — фотмҳ зндӣ
ҳкоӣт шморҳ 4 — мҳсн дҳқонӣон