Якеро аз мулӯки аҷам ҳикоят кунанд ки дасти татовул ба моли раият дароз карда буду ҷавру азият оғоз карда . То ба ҷое ки халқ аз ?мукуаед феълаш ба ҷаҳон бирафтанд ва аз крбти ҷавраши роҳ ғурбат гирифтанд . Чун раият кам шуд , иртифоъи вилояти нуқсони пазируфту хазона тиҳӣ монаду душманон зӯр овараданд .
یکی را از ملوک عجم حکایت کنند که دستِ تطاول به مال رعیّت دراز کرده بود و جور و اذیّت آغاز کرده. تا به جایی که خلق از مَکایدِ فعلش به جهان برفتند و از کُرْبَتِ جورش راهِ غربت گرفتند. چون رعیّت کم شد، ارتفاعِ ولایت نقصان پذیرفت و خزانه تهی ماند و دشمنان زور آوردند.
Ҳар ки фарёди раси рӯз мусӣбат хоҳад
هر که فریادرسِ روز مصیبت خواهد
Гӯ дар айёми саломат ба ҷавонмардӣ кӯш
گو در ایّامِ سلامت به جوانمردی کوش
Бандаи ҳалқа ба гӯш ар нанавозӣ баравад
بندهٔ حلقه به گوش اَر ننوازی بِرَوَد
Лутф кун лутф , ки бегона шавад ҳалқа ба гӯш
لطف کن لطف، که بیگانه شود حلقه به گوش
Борӣ , ба маҷлис ӯ дар , китоби шоҳномаи ҳамеи хонданд дар заволи мамлакати заҳҳоку аҳди Фаридун . Вазири маликро пурсед : ҳеҷ тавон донистан ки Фаридун ки ганҷу малик ва ҳашам надошт чигуна бар ӯ мамлакат муқарар шуд ? гуфт : он чунон ки шунидӣ халқӣ бар ӯ ба таассуб гирд омаданд ва тақвият карданд ва подшоҳӣ ёфт . Гуфт : эй малик ! чу гирд омадани халқӣ мӯҷиб подшоҳӣаст ту мари халқро парешон барои чаҳ мекунӣ ? магари сари подшоҳӣ кардани надорӣ ?
باری، به مجلس او در، کتاب شاهنامه همیخواندند در زوالِ مملکتِ ضحّاک و عهدِ فریدون. وزیر ملک را پرسید: هیچ توان دانستن که فریدون که گنج و ملک و حشم نداشت چگونه بر او مملکت مقرر شد؟ گفت: آن چنان که شنیدی خلقی بر او به تعصّب گرد آمدند و تقویت کردند و پادشاهی یافت. گفت: ای مَلِک! چو گرد آمدن خلقی موجبِ پادشاهیست تو مَر خلق را پریشان برای چه میکنی؟ مگر سرِ پادشاهی کردن نداری؟
Ҳамон ба ки лашкар ба ҷони парварӣ
همان به که لشکر به جان پروری
Ки султон ба лашкар кунад сарварӣ
که سلطان به لشکر کند سروری
Малик гуфт : мӯҷиби гирд омадани сипоҳу раият чаҳ бошад ? гуфт : Подшаҳро карам бояд то бар ӯ гирд оянду раҳмат , то дар паноҳи давлаташ эмин нишинанду турои ин ҳар ду нест .
ملک گفت: موجب گرد آمدن سپاه و رعیّت چه باشد؟ گفت: پادشه را کَرَم باید تا بر او گرد آیند و رحمت، تا در پناه دولتش ایمن نشینند و ترا این هر دو نیست.
Накунад ҷўрпишаҳи султонӣ
نکند جورپیشه سلطانی
Ки наёяд зи гурги чӯпонӣ
که نیاید ز گرگ چوپانی
Подшоҳӣ ки тарҳи зулми афканд
پادشاهی که طرحِ ظلم افکند
Пои девори малики хеши бикунад
پایِ دیوارِ مُلکِ خویش بکنْد
Маликро панди вазири носеҳ , мувофиқи табъ мухолиф наомад ; рӯй аз ин сухан дар ҳам кашид ва ба занадонаш фиристод . Басӣ бар наомад ки банӣ ъам султон ба мнозъти хостнду малик падар хостанд , қавмӣ ки аз дасти татовул ӯ ба ҷон омада буданду парешон шуда , бар эшон гирд омаданд ва тақвият карданд то малик аз тасарруфи ин ба дар рафт ва бар онон муқарар шуд .
ملک را پندِ وزیرِ ناصح، موافقِ طبعِ مخالف نیامد؛ روی از این سخن در هم کشید و به زندانش فرستاد. بسی بر نیامد که بنیعمّ ِ سلطان به منازعت خاستند و مُلک پدر خواستند، قومی که از دستِ تطاولِ او به جان آمده بودند و پریشان شده، بر ایشان گرد آمدند و تقویت کردند تا مُلک از تصرّفِ این به در رفت و بر آنان مقرّر شد.
Подшоҳии ков раво дорад ситам бар зердаст
پادشاهی کاو روا دارد ستم بر زیردست
Дӯстдораши рӯзи сахтӣ душман зӯровараст
دوستدارش روزِ سختی دشمن زورآورست
Бо раият сулҳ кун вази ҷанги хасм эмин нишин
با رعیّت صلح کن وز جنگِ خصمْ ایمن نشین
Зон ки шоҳаншоҳи одилро раият лашкараст
زان که شاهنشاهِ عادل را رعیّت لشکرست