Қозии Ҳамадонро ҳикоят кунанд ки бо нълбнди писарии сари хуш буду наъли дилаш дар оташ . Рӯзгорӣ дар талабаши мтлҳФ буду пӯёну мутарассиду ҷӯёну барҳасби воқеаи гӯйон :

قاضی همدان را حکایت کنند که با نعلبند پسری سر خوش بود و نعل دلش در آتش. روزگاری در طلبش متلهف بود و پویان و مترصد و جویان و بر حسب واقعه گویان:

Шунидам ки дар гузарии пеш қозӣ омад , бархе аз ин муомила ба самъаши расидау зоидолвасфи ранҷида . Дашном бетҳошӣ дод ва сиқт гуфту санги бардошт ва ҳеҷ аз беҳурматӣ нагузошт . Қозии якеро гуфт аз уламои муътабар ки ҳам Аннан ӯ буд :

شنیدم که در گذری پیش قاضی آمد. برخی از این معامله به سمعش رسیده و زایدالوصف رنجیده. دشنام بی‌تحاشی داد و سقط گفت و سنگ برداشت و هیچ از بی‌حرمتی نگذاشت. قاضی یکی را گفت از علمای معتبر که هم عنان او بود:

Дар билод араб гӯйанд зарби алҳбиби збиб .

در بلاد عرب گویند «ضَربُ الحَبیبِ زَبیبُ»

Ҳамоно каз вақоҳат ӯ буии самоҳат ҳаме ояд .

همانا کز وقاحت او بوی سماحت همی آید.

Ин бигуфт ва ба маснади қазо боз омад . Танӣ чанд аз бузургони удӯл дар маҷлиси ҳукм ӯ будандӣ . Замини хизмати ббўсиднд ки ба иҷозати сухании бигӯем агар чаҳ тарк адабаст ва бузургон гуфтаанд :

این بگفت و به مسند قضا باز آمد. تنی چند از بزرگان عدول در مجلس حکم او بودندی. زمین خدمت ببوسیدند که به اجازت سخنی بگوییم اگر چه ترک ادب است و بزرگان گفته‌اند:

Ало ба ҳукми он ки савобиқи анъоми худовандии мулозими рӯзгор бандагонаст маслиҳатӣ ки бенанд ва эълом накунанд , навъе аз хиёнат бошад . Тариқи савоб онаст ки бо ин писари гирд тамаъ нагардӣу фарш велъ дарнавардӣ ки мансаби қазои пойгоҳӣ мниъаст то ба гуноҳии шанеъ мулаввас нигарадонеу ҳариф инаст ки дидӣу ҳадиси ин ки шунидӣ .

الا به حکم آن که سوابق انعام خداوندی ملازم روزگار بندگان است مصلحتی که بینند و اعلام نکنند، نوعی از خیانت باشد. طریق صواب آن است که با این پسر گرد طمع نگردی و فرش ولع در نوردی که منصب قضا پایگاهی منیع است تا به گناهی شنیع ملوث نگردانی و حریف این است که دیدی و حدیث این که شنیدی.

Қозиро насиҳати ёрони икдл писанд омад ва бар ҳасани рои қавм офарин хонд ва гуфт : назари азизон дар маслиҳати ҳоли ман айн савобасту масаъла бе ҷавоби валикин ,

قاضی را نصیحت یاران یکدل پسند آمد و بر حسن رای قوم آفرین خواند و گفت: نظر عزیزان در مصلحت حال من عین صواب است و مسئله بی‌جواب ولیکن،

Ин бигуфту касонро ба тафаҳҳуси ҳоли ваии барангехту неъмат бекарон бирехт ва гуфтаанд ҳар киро зар дар тарозуаст , зӯр дар бозуаст ва он ки бар динор дастрас надорад дар ҳамаи дунё кас надорад .

این بگفت و کسان را به تفحص حال وی برانگیخت و نعمت بیکران بریخت و گفته‌اند هر که را زر در ترازوست، زور در بازوست و آن که بر دینار دسترس ندارد در همه دنیا کس ندارد.

Фии алҷмлаҳи шабии хилватӣ муяссар шуд ва ҳам дар он шаби шаҳнаро хабар шуд . Қозии ҳамаи шаби шароб дар сару шабоб дар бар . Аз тнъми нхФтӣ ва ба тараннум гуфтӣ :

فی الجمله شبی خلوتی میسر شد و هم در آن شب شحنه را خبر شد. قاضی همه شب شراب در سر و شباب در بر. از تنعم نخفتی و به ترنم گفتی:

Қозӣ дар ин ҳолат ки яке аз мутаъаллиқон дар омад ва гуфт : чаҳ нишастӣ хез ва то пои дории гурез ки ҳасудон бар ту диқӣ гирифтаанд балки ҳақӣ гуфта то магари оташи фитна ки ҳануз андакаст ба оби тадбирӣ фурӯ нишонем мабодо ки фардо чу боло гирад олимӣ фаро гирад . Қозии мутабассим дар ӯ назар кард ва гуфт :

قاضی در این حالت که یکی از متعلقان در آمد و گفت: «چه نشستی خیز و تا پای داری گریز که حسودان بر تو دقّی گرفته‌اند بلکه حقی گفته تا مگر آتش فتنه که هنوز اندک است به آب تدبیری فرو نشانیم مبادا که فردا چو بالا گیرد عالمی فرا گیرد». قاضی متبسم در او نظر کرد و گفت:

Маликро ҳам дар он шаб огаҳӣ доданд ки дар малики ту чунин мункирии ҳодис шудааст чаҳ фармое ? малики гуфто : ман ӯро аз фузалоӣ аср медонаму ягонаи рӯзгор , бошад ки муонидон дар ҳақи вай хавзӣ кардаанд . Ин сухан дар самъи қабул ман наёяд , магар онгаҳ ки муъоина гардад ки ҳукамо гуфтаанд :

مَلک را هم در آن شب آگهی دادند که «در مُلک تو چنین منکری حادث شده است چه فرمایی؟» ملک گفتا: من او را از فضلای عصر می‌دانم و یگانه روزگار، باشد که معاندان در حق وی خوضی کرده‌اند. این سخن در سمع قبول من نیاید، مگر آنگه که معاینه گردد که حکما گفته‌اند:

Шунидам ки саҳаргоҳӣ бо танӣ чанд хосон ба болини қозӣ фароз омад . Шамъро дид истода ва шоҳид нишаста ва май рехтау қадаҳи шикастау қозӣ дар хоби мастӣ бехабар аз малик ҳастӣ .

شنیدم که سحرگاهی با تنی چند خاصان به بالین قاضی فراز آمد. شمع را دید ایستاده و شاهد نشسته و می ریخته و قدح شکسته و قاضی در خواب مستی بی‌خبر از مُلک هستی.

Ба лутфи андаки андак бедор кардаш ки хез , офтоби баромад . Қозӣ дарёфт ки ҳол чист . Гуфто : аз кадоми ҷониби баромад , гуфт : аз қабл машриқ . Гуфт : алҳмди ллаҳ ки дар тавба ҳамчунон бозаст ба ҳукми ҳадис ки : лоиғлқи алии алъбод ҳатто ттлъи алшмси ман мағрибҳо , астғФрки аллоҳаму атўби алик .

به لطف اندک اندک بیدار کردش که «خیز، آفتاب برآمد». قاضی دریافت که حال چیست. گفتا: «از کدام جانب برآمد؟» گفت: «از قبل مشرق». گفت: «الحمد لله که در توبه همچنان باز است به حکم حدیث که: لایُغلَقُ علی العبادِ حتی تَطلَعَ الشمسُ مِن مَغربِها، استَغْفِرُکَ اللّهُمَّ و اَتوبُ الیکَ».

Малики гуфто : тавба дар ин ҳолат ки бар ҳалок итилоъ ёфтӣ судӣ накунад . Флми як инФъҳми аимонҳми лмои рأўои бأсно .

مَلک گفتا: «توبه در این حالت که بر هلاک اطلاع یافتی سودی نکند. فَلَم یَکُ یَنفَعُهُم ایمانُهُم لَمّا رَأَوا بَأسَنا».

Туро бо вуҷӯди чунин мункирӣ ки зоҳир шуд , сиблати халос сӯрат набандад . Ин бигуфту муваккилон дар вай овехтанд . Гуфто ки маро дар хизмати султони яке сухан боқӣаст . Малик бишунид ва гуфт : ин чист ? гуфт :

«تو را با وجود چنین منکری که ظاهر شد، سبیل خلاص صورت نبندد». این بگفت و موکلان در وی آویختند. گفتا که «مرا در خدمت سلطان یکی سخن باقی‌ست». ملک بشنید و گفت: «این چیست؟» گفت:

Малик гуфт : ин латифа бадеъ оварадӣ ва ин нукта ғариб гуфтӣ , валикини маҳол ақласту хилофи шаръ ки туро фазлу балоғати имрӯз аз чанги уқубати ман раҳоӣ диҳад . Маслиҳати он байнам ки туро аз қалъа ба зер андозам то дигарон насиҳат пазиранд ва ибрат гиранд . Гуфт : эй худованди ҷаҳон , парвардаи неъмати ин хонадонам ва ин гуноҳ на танҳо ман кардаам , дайгариро биндоз то ман ибрати гирам . Маликро ханда гирифт ва ба афв аз ?хитой ӯ дар гузашту мтъндонро ки ишорат ба куштан ӯ ҳаме карданд гуфт :

ملک گفت: «این لطیفه بدیع آوردی و این نکته غریب گفتی، ولیکن محال عقل است و خلاف شرع که تو را فضل و بلاغت امروز از چنگ عقوبت من رهایی دهد. مصلحت آن بینم که تو را از قلعه به زیر اندازم تا دیگران نصیحت پذیرند و عبرت گیرند». گفت: «ای خداوند جهان! پروردهٔ نعمت این خاندانم و این گناه نه تنها من کرده‌ام، دیگری را بینداز تا من عبرت گیرم». ملک را خنده گرفت و به عفو از خطای او در گذشت و متعندان را که اشارت به کشتن او همی کردند گفت: