Ба ҳеҷ ёри мадаи хотир ва ба ҳеҷ диёр

به هیچ یار مده خاطر و به هیچ دیار

Ки бар ва баҳр фарохасту одамӣ бисёр

که برّ و بحر فراخست و آدمی بسیار

Ҳамеша бар саги шаҳрии ҷафо ва санг ояд

همیشه بر سگ شهری جفا و سنگ آید

Аз онкӣ чун саг сайдӣ намеравад ба шикор

از آن‌که چون سگ صیدی نمی‌رود به شکار

На дар ҷаҳони гули рӯеу сабзаи знхист

نه در جهان گل رویی و سبزهٔ زنخیست

Дарахтҳо ҳама сабзанду бӯстони гулзор

درخت‌ها همه سبزند و بوستان گلزار

Чу мокиён ба дар хона чанд бинии ҷавр ?

چو ماکیان به در خانه چند بینی جور؟

Чаро сафар накунӣ чун кабӯтари тайёр

چرا سفر نکنی چون کبوتر طیار

Азин дарахт чу булбул бар он дарахт нишин

ازین درخت چو بلبل بر آن درخت نشین

Ба доми дил чаҳ фурӯмондае чу бутемор ?

به دام دل چه فرومانده‌ای چو بوتیمار؟

Замин лагад хӯрд аз гову хар ба иллати он

زمین لگد خورد از گاو و خر به علت آن

Ки сокинаст на монанди осмони даввор

که ساکن‌ست نه مانند آسمان دوّار

?герати ҳазор бадеъи алҷмол пеш ояд

گرت هزار بدیع‌الجمال پیش آید

Бибин ва бигузару хотир ба ҳеҷ каси мспор

ببین و بگذر و خاطر به هیچ‌کس مسپار

Мхолти ҳама кас бош то бихандии хуш

مخالط همه‌کس باش تا بخندی خوش

На пои банди яке каз ғамаши бгриии зор

نه پای‌بند یکی کز غمش بگریی زار

Ба хади атлас агар вақте илтифот кунӣ

به خد اطلس اگر وقتی التفات کنی

Ба қадар кун ки на атлас камаст дар бозор

به قدر کن که نه اطلس کم‌ست در بازار

Мисол асб улоғанд мардуми сафарӣ

مثال اسبِ الاغند مردم سفری

На чашми бастау саргаштаи ҳамчуи гови ассор

نه چشم بسته و سرگشته همچو گاو عصار

Касе кунад тани озодаро ба банди асир ?

کسی کند تن آزاده را به بند اسیر؟

Касе кунад дили осӯдаро ба фикри фигор ?

کسی کند دل آسوده را به فکر فکار؟

Чу тоъати оре ва хизмат кунӣ ва нашносанд

چو طاعت آری و خدمت کنی و نشناسند

Чаро хасис кунӣ нафаси хешро миқдор ?

چرا خسیس کنی نفس خویش را مقدار؟

Хунак касе ки ба шаб дар канор гирад дӯст

خنک کسی که به شب در کنار گیرد دوست

Чунонкӣ шарт висоласту бомдоди канор

چنان‌که شرط وصال‌ست و بامداد کنار

Вагар ба банди балоӣ касе гирифторӣ

وگر به بند بلای کسی گرفتاری

Гуноҳи тест ки бар худ гирифтае душвор

گناه تُست که بر خود گرفته‌ای دشوار

Маро ки миваи ширин ба даст ме уфтад

مرا که میوهٔ شیرین به دست می‌افتد

Чаро нишонами бехӣ ки талхии оради бор ?

چرا نشانم بیخی که تلخی آرد بار؟

Чаҳ лозимаст яке шодмон ва ман ғамгин

چه لازم‌ست یکی شادمان و من غمگین

Яке ба хоб ва ман андари хаёли ваии бедор ?

یکی به خواب و من اندر خیال وی بیدار؟

Мисоли гардани озодагону чанбари ишқ

مثال گردن آزادگان و چنبر عشق

Ҳамон мисоли пиёдаи сет дар каманди савор

همان مثال پیاده‌ست در کمند سوار

Мари он рафиқ бибояд ки бор баргирад

مرا رفیقی باید که بار برگیرد

На соҳибӣ ки ман аз вай кунам таҳаммули бор

نه صاحبی که من از وی کنم تحمل بار

Агар ба шарти вафои дӯстӣ ба ҷои орад

اگر به شرط وفا دوستی به جای آرد

Вагарнаи дӯсти мадораши ту низ ва даст бидор

وگرنه دوست مدارش تو نیز و دست بدار

Касе ки аз ғаму тимор ман наяндешад

کسی که از غم و تیمار من نیندیشد

Чаро ман аз ғаму тимор вай шавам бемор ?

چرا من از غم و تیمار وی شوم بیمار؟

Чу дӯст ҷавр кунад бар ман ва ҷафо гуяд

چو دوست جور کند بر من و جفا گوید

Миёни дӯст чаҳ фарқасту душмани хунхор ?

میان دوست چه فرق‌ست و دشمن خونخوار؟

Агар замини ту бӯсад ки хоки пои туам

اگر زمین تو بوسد که خاک پای توام

Мабош ғарра ки бозят медиҳад айёр

مباش غره که بازیت می‌دهد عیار

?герат салом кунад , дона май наад сайёд

گرت سلام کند، دانه می‌نهد صیاد

Варати намози барад , кӣса май баради таррор

ورت نماز برد، کیسه می‌برد طرّار

Ба эътимоди вафо , нақди умр сарф макун

به اعتماد وفا، نقد عمر صرف مکن

Ки ани қариби ту бе зари шӯй ва ӯ безор

که عن قریب تو بی‌زر شوی و او بیزار

Ба роҳати нафасӣ , ранҷи пойдори мҷўӣ

به راحت نفسی، رنج پایدار مجوی

Шаб шароб наярзад ба бомдоди хумор

شب شراب نیرزد به بامداد خمار

Ба аввали ҳамаи кории таъаммули аўлитр

به اوّل همه کاری تأمل اولی‌تر

Бикун , вагарнаи пушаймони шӯй ба охири кор

بکن، وگرنه پشیمان شوی به آخر کار

Миёни тоъату ихлосу бандагӣ бастан

میان طاعت و اخلاص و بندگی بستن

Чаҳ пеши халқ ба хизмат , чаҳ пеши бути зуннор

چه پیش خلق به خدمت، چه پیش بت زنّار

Зимоми ақл ба дасти ҳавои нафаси мада

زِمام عقل به دست هوای نفس مده

Ки гирд ишқ нигараданд мардуми ҳушёр

که گرد عشق نگردند مردم هشیار

Ман озмудаам ин ранҷу дидаи ин заҳмат

من آزموده‌ام این رنج و دیده این زحمت

зи ресмони мутанаффир буд гузидаи мор

ز ریسمان متنفر بود گزیدهٔ مار

Тариқ маърифат инаст бехилоф валек

طریق معرفت این‌ست بی‌خلاف ولیک

Ба гӯши ишқ мувофиқ наёяд ин гуфтор

به گوش عشق موافق نیاید این گفتار

Чу дида диду дил аз даст рафт ва чора намонад

چو دیده دید و دل از دست رفت و چاره نماند

На дили зи меҳри шикебад , на дида аз дидор

نه دل ز مهر شکیبد، نه دیده از دیدار

Пиёдаи марди каманд савор нест валек

پیاده مرد کمند سوار نیست ولیک

Чу аўФтод бибояд давиданаши ночор

چو اوفتاد بباید دویدنش ناچار

Шабии дарози дарин фикр то саҳари ҳамаи шаб

شبی دراز درین فکر تا سحر همه شب

Нишаста будам ва бо нафаси хеш дар пайкор

نشسته بودم و با نفس خویش در پیکار

Ки чанд азин талаби шаҳвату ҳавоу ҳавас

که چند ازین طلب شهوت و هوا و هوس

Чу кӯдакону занони рангу буиу нақш ва нигор

چو کودکان و زنان رنگ و بوی و نقش و نگار

Басӣ намонад ки рӯй аз ҳабиб барпечам

بسی نماند که روی از حبیب برپیچم

Вафои аҳд Аннанам гирифт дигари бор

وفای عهد عنانم گرفت دیگر بار

Ки сахт суст гирифтӣу нек бад гуфтӣ

که سخت سست گرفتی و نیک بد گفتی

Ҳазор навбат аз ин рои ботили истиғфор

هزار نوبت از این رای باطل استغفار

Ҳуқуқ суҳбатам овехт даст дар доман

حقوق صحبتم آویخت دست در دامن

Ки ҳасани аҳд фаромӯш кардӣ эй ғаддор

که حسن عهد فراموش کردی ای غدار

НгФтмт ки чунин зуди бугсалии паймон

نگفتمت که چنین زود بگسلی پیمان

Макун каз аҳл мурувват наёяд ин кирдор

مکن کز اهل مروت نیاید این کردار

Кадом дӯст битобад рух аз муҳаббати дӯст ?

کدام دوست بتابد رخ از محبت دوست؟

Кадом ёр бипечад сар аз иродати ёр ?

کدام یار بپیچد سر از ارادت یار؟

Фироқро дилӣ аз санги сахттар бояд

فراق را دلی از سنگ سخت‌تر باید

Кадоми сабр ки бар мекунӣ дил аз дилдор ?

کدام صبر که بر می‌کنی دل از دلدار؟

Ҳронкаҳи меҳри яке дар дилаш қарор гирифт

هر آن‌که مهر یکی در دلش قرار گرفت

Раво буд ки таҳаммул кунад ҷафои ҳазор

روا بود که تحمل کند جفای هزار

Ҳавоӣ дил натавон пухт бе тънти халқ

هوای دل نتوان پخت بی‌تعنت خلق

Дарахт гул натавон чид бе таҳаммули хор

درخت گل نتوان چید بی‌تحمل خار

Дирам чаҳ бошаду динору дайни ?данеу нафас

درم چه باشد و دینار و دین دنیی و نفس

Чу дӯст даст диҳад ҳарчӣ ҳаст ҳеҷ ингор

چو دوست دست دهد هرچه هست هیچ انگار

Бидон ки душманати андари қафо сухан гуяд

بدان که دشمنت اندر قفا سخن گوید

Дилат диҳад ки дил аз дӯсти бркнии зинҳор

دلت دهد که دل از دوست برکنی زنهار

Даҳони хасму забон ҳасуд натавон баст

دهان خصم و زبان حسود نتوان بست

Ризои дӯсти бадасти ор ва дигарон бигзор

رضای دوست بدست آر و دیگران بگذار

Нгўимт ки бар озори дӯсти дил хуш кун

نگویمت که بر آزار دوست دل خوش کن

Ки худ зи дӯст мусаввир намешавад озор

که خود ز دوست مصور نمی‌شود آزار

Дигар магӯӣ ки ман тарк ишқ хоҳам гуфт

دگر مگوی که من ترک عشق خواهم گفت

Ки қозӣ аз пас иқрор нашунӯд инкор

که قاضی از پس اقرار نشنود انکار

зи баҳри табъи ту имрӯз дар маъонии ишқ

ز بحر طبع تو امروز در معانی عشق

Ҳамаи сафина дар меравад ба дарёи бор

همه سفینهٔ در می‌رود به دریا بار

Ҳар одамӣ ки назар бо яке надораду дил

هر آدمی که نظر با یکی ندارد و دل

Ба сӯратӣ надиҳад сӯратӣаст бар девор

به صورتی ندهد صورتی‌ست بر دیوار

Маро фақиҳ мапиндору нек мард магӯӣ

مرا فقیه مپندار و نیک مرد مگوی

Ки оқилон накунанд эътимод бар пиндор

که عاقلان نکنند اعتماد بر پندار

Ки гуфт пераи зан аз мива мекунад парҳез

که گفت پیرِزن از میوه می‌کند پرهیز

Дурӯғ гуфт ки дасташ намерасад ба смор

دروغ گفت که دستش نمی‌رسد به ثمار

Фарохи ҳавсилаи тангдасти натавонад

فراخ حوصلهٔ تنگدست نتواند

Ки сим ва зар кунад андари ҳавои дӯсти нисор

که سیم و زر کند اندر هوای دوست نثار

Туро ки молики динори нестии саъдӣ

تو را که مالک دینار نیستی سعدی

Тариқ нест магари зуҳди молики динор

طریق نیست مگر زهد مالک دینار

Вазин сухан бигузаштем ва як ғазал монадаст

وزین سخن بگذشتیم و یک غزل ماندست

Ту хуш ҳадис кунӣ саъдёи биё ва биор

تو خوش حدیث کنی سعدیا بیا و بیار