Ҳар одамӣ ки назар бо яке надораду дил

هر آدمی که نظر با یکی ندارد و دل

Ба сӯратӣ надиҳад сӯратӣаст лоиъқл

به صورتی ندهد صورتیست لایعقل

Агар ҳамин хур ва хобаст ҳосил аз умрат

اگر همین خور و خوابست حاصل از عمرت

Ба ҳеҷ кор наёяд ҳаёт бе ҳосил

به هیچ کار نیاید حیات بی‌حاصل

Аз онкии ман ба таъаммули дарави гирифторам

از آنکه من به تأمل درو گرفتارم

Ҳазор ҳайф бар он кас ки бугзарад ғофил

هزار حیف بر آن کس که بگذرد غافل

Назар бирафту дили андари каманд шавқ бимонад

نظر برفت و دل اندر کمند شوق بماند

Хато кунанд сафеҳону ӯҳда бар оқил

خطا کنند سفیهان و عهده بر عاقل

Надонам аз чаҳ гуласт оннигор яғмое

ندانم از چه گلست آن نگار یغمایی

Ки хат кашида дар авсофи некӯони чгл

که خط کشیده در اوصاف نیکوان چگل

Бад-ӣн камол надоранд ҳасан дар Кашмӣр

بدین کمال ندارند حسن در کشمیر

Чунин балиғ ндонанд саҳар дар Бобул

چنین بلیغ ندانند سحر در بابل

Ба холи мишкӣн бар хади аҳмараши гӯйӣ

به خال مشکین بر خد احمرش گویی

Ниҳодаанд бар оташ ба номи ман филфил

نهاده‌اند بر آتش به نام من فلفل

Сари азиз ки сармоя вуҷӯд манаст

سر عزیز که سرمایهٔ وجود منست

Фидои поиш агар қотеъаст вагар восил

فدای پایش اگر قاطعست وگر واصل

з ҳарчӣ ҳаст гзирсти ногузир аз дӯст

ز هرچه هست گزیرست ناگزیر از دوست

зи дӯсти мгсл ва аз ҳарчӣ дар ҷаҳони бугсал

ز دوست مگسل و از هرچه در جهان بگسل

Давои дарди маро эй табиб ме накунӣ

دوای درد مرا ای طبیب می‌نکنی

Магари ту низ фурӯмондае дар ин мушкил

مگر تو نیز فرومانده‌ای در این مشکل

Ҳазор киштии бозоргони дарин дарё

هزار کشتی بازارگان درین دریا

Фурӯ равад ки набенанд таҳта бар соҳил

فرو رود که نبینند تخته بر ساحل

Ҷаҳонён ба муҳимоти хештани машғӯл

جهانیان به مهمات خویشتن مشغول

Маро ба рӯй ту шуғлӣаст аз ҷаҳони шоғил

مرا به روی تو شغلیست از جهان شاغل

Ки ман ба ҳасани ту моҳӣ надидаам толеъ

که من به حسن تو ماهی ندیده‌ام طالع

Ки ман ба қади ту сарвӣ надидаам моил

که من به قد تو سروی ندیده‌ام مایل

Ба дӯстӣ ки надорам з кед душмани бок

به دوستی که ندارم ز کید دشمن باک

Вагар ба теғ буд дар миёни мо фосил

وگر به تیغ بود در میان ما فاصل

Мароу хори муғелон ба ҳол худ бигзор

مرا و خار مغیلان به حال خود بگذار

Ки дил намеравад эй сорибони азин манзил

که دل نمی‌رود ای ساربان ازین منزل

Шутур ба ҷаҳду ҷафо барнаме тавонад хост

شتر به جهد و جفا برنمی‌تواند خاست

Ки бори ишқ таҳаммул намекунад маҳмил

که بار عشق تحمل نمی‌کند محمل

Ба хӯни саъдӣ агар ташнае ҳалолати бод

به خون سعدی اگر تشنه‌ای حلالت باد

Ки дар шариъати мо ҳукм нест бар қотил

که در شریعت ما حکم نیست بر قاتل

Ту гӯш ҳуш накардӣ ки дӯш ме гуфтам

تو گوش هوش نکردی که دوش می‌گفتم

зи рӯзгори мухолифи шикоятӣ бо дил

ز روزگار مخالف شکایتی با دل

Ки оби ҳайратам аз саргузашту пои халос

که آب حیرتم از سرگذشت و پای خلاص

Ба истионати дастӣ тавон кашид аз гул

به استعانت دستی توان کشید از گل

Чаҳ гуфт гуфт надонистае ки ҳушёрон

چه گفت گفت ندانسته‌ای که هشیاران

Чаҳ гуфтаанд ки аз мқблони шӯии мқбл

چه گفته‌اند که از مقبلان شوی مقبل

Ту он нае ки ба ҳар дар сарат фурӯ ояд

تو آن نه‌ای که به هر در سرت فرو آید

На ҷой ҳиммат олӣаст пояи нозил

نه جای همت عالیست پایهٔ نازل

Паноҳ май барам аз ҷаҳли олимӣ ба худоӣ

پناه می‌برم از جهل عالمی به خدای

Ки оламаст ва ба миқдори хештани ҷоҳил

که عالمست و به مقدار خویشتن جاهل

Назар ба олам сӯрат макун ки тайифа Эй

نظر به عالم صورت مکن که طایفه‌ای

Ба чашм халқ азизанд ва дар худои хаҷал

به چشم خلق عزیزند و در خدای خجل

Балӣ дарахт нишонанд ва дона афшонанд

بلی درخت نشانند و دانه افشانند

Ба шарти онкии бибинанди мазраъии қобил

به شرط آنکه ببینند مزرعی قابل

Ба ҳеҷ халқ набояд ки қиссаи пардозӣ

به هیچ خلق نباید که قصه پردازی

Магар ба соҳиби девони олами одил

مگر به صاحب دیوان عالم عادل

На зон сабаб ки маконе ва мансабӣ дорад

نه زان سبب که مکانی و منصبی دارد

Бад-ӣн қадар натавон гуфт мардро фозил

بدین قدر نتوان گفت مرد را فاضل

Азон сабаб ки дилу дасти вай ҳаме бошад

ازان سبب که دل و دست وی همی باشد

Чу абри ҳамаи олам ба раҳматии шомил

چو ابر همه عالم به رحمتی شامل

зи бас ки аҳли ҳунарро бузург кард ва навохт

ز بس که اهل هنر را بزرگ کرد و نواخت

Басӣ намонад ки ҳар наақсо шавад комил

بسی نماند که هر ناقصی شود کامل

Мисоли қатраи борони абри озорӣ

مثال قطرهٔ باران ابر آذاری

Ки кард ҳар садафиро ба лؤлؤии ҳомил

که کرد هر صدفی را به لؤلؤی حامل

Сипеҳри мансабу тамкини ълоءи давлату дайн

سپهر منصب و تمکین علاء دولت و دین

Саҳоби рأФту борони раҳмати вобл

سحاب رأفت و باران رحمت وابل

Ки дар фазойил ӯ ҷой ҳайратасту вуқуф

که در فضایل او جای حیرتست و وقوف

Ки мари кадоми якеро баён кунад қоил

که مر کدام یکی را بیان کند قائل

Хабар ба нақл шунидему мухбираши дидем

خبر به نقل شنیدیم و مخبرش دیدیم

Варои онкии азу нақл мекунад ноқил

ورای آنکه ازو نقل می‌کند ناقل

Кафи Кариму атои ъмим ӯ на аҷаб

کف کریم و عطای عمیم او نه عجب

Ки зикри ҳотаму амсол вай кунад ботил

که ذکر حاتم و امثال وی کند باطل

Ба дастгирӣ афтодагону муҳтоҷон

به دست‌گیری افتادگان و محتاجان

Чунонкии дӯст ба дидори дӯсти мстъҷл

چنانکه دوست به دیدار دوست مستعجل

Чу руъби пояи ъолиш соя андозад

چو رعب پایهٔ عالیش سایه اندازد

Ба рФқ боз равад пеши даҳшату аҷал

به رفق باز رود پیش دهشت و اجل

Умед ҳаст ки дар аҳди ҷӯаду анъомаш

امید هست که در عهد جود و انعامش

Чунон шавад ки мунодӣ кунанд бар соил

چنان شود که منادی کنند بر سائل

Кадоми сояи азин мавҳибат шавад маҳрӯм

کدام سایه ازین موهبت شود محروم

Ки ҳамчу баҳр муҳӣтаст бар ҷаҳони соил

که همچو بحر محیطست بر جهان سایل

Ҳазор саъдӣ агар доимаш сано гуяд

هزار سعدی اگر دایمش ثنا گوید

Ҳазор чандон мустуҷибасту мстأҳл

هزار چندان مستوجبست و مستأهل

Ба даври адли ту эй неки номи неки анҷом

به دور عدل تو ای نیک نام نیک انجام

Худои рост бар аФоқи неъматии тоил

خدای راست بر افاق نعمتی طایل

Ҳамин тариқи нигаҳи дор ва хайр кун комрўз

همین طریق نگه دار و خیر کن کامروز

Ба буии раҳмати фардо амал кунад омил

به بوی رحمت فردا عمل کند عامل

Касе ки тухм нкорд чаҳ дахл бардорад ?

کسی که تخم نکارد چه دخل بردارد؟

Бипош донаи оҷил ки брхўрии оҷл

بپاش دانهٔ عاجل که برخوری آجل

Ту неки бахти шӯй дар миён вагарна басаст

تو نیک‌بخت شوی در میان وگرنه بسست

Худои ъзўҷли ризқи халқро коФл

خدای عزوجل رزق خلق را کافل

Санои толи бақои ҳеҷ Фоидт накунад

ثنای طال بقا هیچ فایدت نکند

Ки дар мувоҷиҳа гӯйанд рокибу роҷл

که در مواجهه گویند راکب و راجل

Балии санои ҷамили он буд ки дар хилват

بلی ثنای جمیل آن بود که در خلوت

Дуоӣ хайр кунандат чунонкӣ дар маҳфил

دعای خیر کنندت چنانکه در محفل

Ҳамеша давлату бахтати рафиқи боду қарин

همیشه دولت و بختت رفیق باد و قرین

Муроду матлаби дунёу охирати ҳосил

مراد و مطلب دنیا و آخرت حاصل