Дунё наярзад онкӣ парешон кунӣ дилӣ

دنیا نیرزد آنکه پریشان کنی دلی

Зинҳор бад макун ки накардаст оқилӣ

زنهار بد مکن که نکردست عاقلی

Ин панҷ рӯзаи муҳлати айёми одамӣ

این پنج روزه مهلت ایام آدمی

Озор мардумон накунад ҷузи мғФлӣ

آزار مردمان نکند جز مغفلی

Бории назар ба хоки азизон рафта кун

باری نظر به خاک عزیزان رفته کن

То муҷмал вуҷӯд бибинӣ муфассалӣ

تا مجمل وجود ببینی مفصلی

Он панҷаи кмонкшу ангушти хушнавис

آن پنجهٔ کمانکش و انگشت خوشنویس

Ҳар бандии аўФтодаҳ ба ҷоеу муфассалӣ

هر بندی اوفتاده به جایی و مفصلی

Дарвеш ва Подшаҳ нишнидам ки карда анд

درویش و پادشه نشنیدم که کرده‌اند

Беруни азин ду луқмаи рӯзии тановулӣ

بیرون ازین دو لقمهٔ روزی تناولی

Зон ганҷҳои неъмат ва харворҳои мол

زان گنجهای نعمت و خروارهای مال

Бо хештан ба гӯр набурданд хардалӣ

با خویشتن به گور نبردند خردلی

Аз молу ҷоҳу мансабу фармону тахту бахт

از مال و جاه و منصب و فرمان و تخت و بخت

Беҳтари зи ном нек накарданд ҳосилӣ

بهتر ز نام نیک نکردند حاصلی

Баъд аз ҳазор сол ки Нӯшервони гузашт

بعد از هزار سال که نوشیروان گذشت

Гӯйанд азу ҳануз ки будаст одилӣ

گویند ازو هنوز که بودست عادلی

эй онкии хона дар раҳ сайлоб ме кунӣ

ای آنکه خانه در ره سیلاب می‌کنی

Бар хок рӯдхона набошад мъўлӣ

بر خاک رودخانه نباشد معولی

Дил дар ҷаҳон мабанд ки бо кас вафо накард

دل در جهان مبند که با کس وفا نکرد

Ҳаргиз набӯд даври замон бе тбдлӣ

هرگز نبود دور زمان بی‌تبدلی

Марг аз ту давр нест вагар ҳаст фии алмисл

مرگ از تو دور نیست وگر هست فی‌المثل

Ҳар рӯзи боз май рӯйиши пеш , манзилӣ

هر روز باز می‌رویش پیش، منزلی

Бунёди хок бар сар обаст азин сабаб

بنیاد خاک بر سر آبست ازین سبب

Холӣ набошад аз халалӣ ё тазалзулӣ

خالی نباشد از خللی یا تزلزلی

Дунёи мисол баҳр амиқаст пари наҳанг

دنیا مثال بحر عمیقست پر نهنگ

Осӯдаи орифон ки гирифтанд соҳилӣ

آسوده عارفان که گرفتند ساحلی

Доно чаҳ гуфт , гуфт чу азлат заруратаст

دانا چه گفت، گفت چو عزلت ضرورتست

Ман худ ба ихтиёр нишинам ба мъзлӣ

من خود به اختیار نشینم به معزلی

Яъне хилофи рои худованд ҳикмат аст

یعنی خلاف رای خداوند حکمت است

Имрӯзи хона кардану фардои таҳаввулӣ

امروز خانه کردن و فردا تحولی

Онгаҳ ки сар ба болаш гӯрам ниҳанд боз

آنگه که سر به بالش گورم نهند باز

Аз ман чаҳ болшӣ ки бимонад чаҳ ҳанбалӣ

از من چه بالشی که بماند چه حنبلی

Баъд аз худоӣ ҳар чаҳ тасаввур кунӣ ба ақл

بعد از خدای هر چه تصور کنی به عقل

Ночораши охристи ҳмидўн ки аввалӣ

ناچارش آخریست همیدون که اولی

Хоҳӣ ки растгори шӯй росткор бош

خواهی که رستگار شوی راستکار باش

То айби ҷӯйро нарасад бар ту мадхалӣ

تا عیب جوی را نرسد بر تو مدخلی

Тир аз камон чу рафт наёяд ба шасти боз

تیر از کمان چو رفت نیاید به شست باز

Пас воҷибаст дар ҳамаи кории таъаммулӣ

پس واجبست در همه کاری تأملی

Бояд ки қаҳру лутф буд подшоҳ ро

باید که قهر و لطف بود پادشاه را

Варна муяссараш нашавад ҳали мушкилӣ

ورنه میسرش نشود حل مشکلی

Вақте ба лутфи гӯй ки солори қавм ро

وقتی به لطف گوی که سالار قوم را

Бо гуфту гӯии халқ бибояд таҳаммулӣ

با گفت و گوی خلق بباید تحملی

Вақте ба қаҳри гӯй ки сад кӯзаи набот

وقتی به قهر گوی که صد کوزهٔ نبات

Гуҳи гуҳи чунон ба кор наёяд ки ҳанзалӣ

گه گه چنان به کار نیاید که حنظلی

Мард одамӣ набошад агар дили нсўздш

مرد آدمی نباشد اگر دل نسوزدش

Борӣ ки бинаду харии аўФтодаҳ дар гулӣ

باری که بیند و خری اوفتاده در گلی

Рустам ба найза Эй накунад ҳаргизи он масоф

رستم به نیزه‌ای نکند هرگز آن مصاف

Бо душманони хеш ки золӣ ба мғзлӣ

با دشمنان خویش که زالی به مغزلی

Ҳаргиз ба панҷ рӯзаи ҳаёти гузаштанӣ

هرگز به پنج روزه حیات گذشتنی

Хуррам касе шавад магар аз мӯати ғофилӣ

خرم کسی شود مگر از موت غافلی

Не корвон бирафт ва ту хоҳии муқӣм буд

نی کاروان برفت و تو خواهی مقیم بود

Тартиб кардаанд туро низ маҳмилӣ

ترتیب کرده‌اند تو را نیز محملی

Гар ман сухан дурушт нагӯям ту нашнавӣ

گر من سخن درشت نگویم تو نشنوی

Беҷаҳд аз оинаи набарди занги сайқалӣ

بی‌جهد از آینه نبرد زنگ صیقلی

Ҳқгўиро забони маломат буд дароз

حقگوی را زبان ملامت بود دراز

Ҳақ нест инча гуфтам ? агар ҳаст гӯи балӣ

حق نیست اینچه گفتم؟ اگر هست گو بلی

Ту рост бош то дгарон ростӣ кунанд

تو راست باش تا دگران راستی کنند

Доне ки беситора нарафтаст ҷадвалӣ

دانی که بی‌ستاره نرفتست جدولی

Хос аз барои васвасаи деви нафас ро

خاص از برای وسوسهٔ دیو نفس را

Шоядгар ин сухан банависӣ ба ҳайкалӣ

شاید گر این سخن بنویسی به هیکلی

Ҷузи некбахти панд хирадманд нашунӯд

جز نیکبخت پند خردمند نشنود

Инаст тарбият ки парешон макун дилӣ

اینست تربیت که پریشان مکن دلی

То ҳар чаҳ гуфта бошамат аз хайр дар ҳузур

تا هر چه گفته باشمت از خیر در حضور

Баъд аз ту шармсор набошам ба маҳфилӣ

بعد از تو شرمسار نباشم به محفلی

Ин фикри бикри ман ки ба ҳасанаш назир нест

این فکر بکر من که به حسنش نظیر نیست

Мардум махон агар даҳумаши ҷуз ба мқблӣ

مردم مخوان اگر دهمش جز به مقبلی

Ваон кист анкёнаҳ ки додари осмон

وان کیست انکیانه که دادار آسمان

Додаст Марвро ҳамаи ҳасану шамоилӣ

دادست مرو را همه حسن و شمایلی

Нўиини аъзами онкӣ ба тадбиру фаҳму рой

نویین اعظم آنکه به تدبیر و فهم و رای

Имрӯз дар басит надорад муқобилӣ

امروز در بسیط ندارد مقابلی

Ман худ чигуна дами занам аз ақлу табъи хеш

من خود چگونه دم زنم از عقل و طبع خویش

Каси пеш офтоб накардаст машъалӣ

کس پیش آفتاب نکردست مشعلی

Миннатпазир ӯ на манам дар замини порс

منت‌پذیر او نه منم در زمین پارس

Дар ҳақ кист онкӣ надорад тФзлӣ

در حق کیست آنکه ندارد تفضلی

Умрати дароз бод нагӯям ҳазор сол

عمرت دراز باد نگویم هزار سال

Зеро ки аҳл ҳақ напасанданд ботилӣ

زیرا که اهل حق نپسندند باطلی

Нафаст ҳамеша пайрави фармони шаръи бод

نفست همیشه پیرو فرمان شرع باد

То бар сараши з ақл бидорӣ муваккилӣ

تا بر سرش ز عقل بداری موکلی

То булбулон ба нола даройанд бомдод

تا بلبلان به ناله درآیند بامداد

Ҳар гуҳ ки сар баровард аз бӯстони гулӣ

هر گه که سر برآورد از بوستان گلی

Ҳамвора бӯстони умедати шукуфтаи бод

همواره بوستان امیدت شکفته باد

Саъдии дуои хайри ту гӯйон чу булбулӣ

سعدی دعای خیر تو گویان چو بلبلی