Баёни ҳикмати алсўми листи сари сухан

بیان حکمت الصوم لیست سر سخن

Сипас ки рӯзаи Марям гирифта будам ман

سپس که روزه مریم گرفته بودم من

Ксикаҳи рӯза Марям гирифт кард ифтор

کسیکه روزه مریم گرفت کرد افطار

з хон давлати дидори дили бўҷаҳи ҳасан

ز خوان دولت دیدار دل بوجه حسن

Кадоми дил на ҳамон мзғаҳи санавбари фом

کدام دل نه همان مضغه صنوبر فام

Ки сахттар буд аз санг дар сарочаи тан

که سخت تر بود از سنگ در سراچه تن

Бали он латифаи рӯҳонии баланди макон

بل آن لطیفه روحانی بلند مکان

Аён басӯрат инсону сирати равшан

عیان بصورت انسان و سیرت روشن

Тиҳии зи ғайри худои рӯзаи дори рӯзаи гшо

تهی ز غیر خدا روزه دار روزه گشا

Биравӣ ёр ки ифтор ӯст аз дидан

بروی یار که افطار اوست از دیدن

Худоӣ фармуд алсўми лии боҳамди пок

خدای فرمود الصوم لی باحمد پاک

Ки ҷони зиндаи дилонаши ниёзманди бадан

که جان زنده دلانش نیازمند بدن

Шиками намӯдан аз нони тиҳӣ на рӯза ӯст

شکم نمودن از نان تهی نه روزه اوست

зи ғайр ӯ дил худ кун тиҳии басару ълн

ز غیر او دل خود کن تهی بسر و علن

Ту Аҳмадии боҳади муттасили шӯ аз раҳи зот

تو احمدی باحد متصل شو از ره ذات

Ки ваҳдатаст ватан ҳон бигир роҳи ватан

که وحدتست وطن هان بگیر راه وطن

Гирифт рӯза ки ифтор ӯст дидани дӯст

گرفت روزه که افطار اوست دیدن دوست

зи ғайр дӯст бипардохт хонау барзан

ز غیر دوست بپرداخت خانه و برزن

Ту рӯзаи дори бхўн худо кунӣ ифтор

تو روزه دار بخون خدا کنی افطار

Марези хӯни веляш эй худоиро душман

مریز خون ولیش ای خدای را دشمن

Вале ӯ бмсли сарв ҷӯйбор худост

ولی او بمثل سرو جویبار خداست

Ҳабиб ӯ бсФти шохи нахлаи зўолмн

حبیب او بصفت شاخ نخله ذوالمن

Бораи тъби ин шохи нахл ёр мабар

باره تعب این شاخ نخل یار مبر

Бтишаҳи ситами ин сарв ҷӯйбор макун

بتیشه ستم این سرو جویبار مکن

Ҳаме нагӯям пар кун шиками занони ҳаром

همی نگویم پر کن شکم زنان حرام

Чуну ки гардад байтулҳаром байти ҳузн

چنو که گردد بیت الحرام بیت حزن

Таоми аршии ҷўъсту оби ишқи аташ

طعام عرشی جوعست و آب عشق عطش

На онкӣ то блбон оядат биринҷу лбн

نه آنکه تا بلبان آیدت برنج و لبن

Биринҷ ӯ ҳама ақласту шер ӯ ҳамаи илм

برنج او همه عقلست و شیر او همه علم

Шароби ваҳдат ӯ бе лабасту кому даҳан

شراب وحدت او بی لبست و کام و دهن

Валек гӯям эърози ҷумлаи мФтрзнд

ولیک گویم اعراض جمله مفترضند

Паии физоиши он ҷавҳари бузурги саман

پی فزایش آن جوهر بزرگ ثمن

Намозу рӯзаи арз ҳар ду мФтрз ки ҳаме

نماز و روزه عرض هر دو مفترض که همی

Камол ёбад азин ҳодисоти ақли куҳан

کمال یابد ازین حادثات عقل کهن

Турост нафас чу заҳҳоку шаҳвату ғазабаш

تراست نفس چو ضحاک و شهوت و غضبش

Заҳри дўдўши бболидаҳ чун ду мори шикан

زهر دودوش ببالیده چون دو مار شکن

Фикан бидида аФъиши новаки Ораш

فکن بدیده افعیش ناوک آرش

Шикан бакула тозяш гурзаи Қоран

شکن به کله تازیش گُرزهٔ قارن

Чунуи Фаридун бо гурзи говсор бар ор

چنو فریدون با گُرز گاو سار برآر

Дамори нафас чу заҳҳоки тозии римн

دمار نفس چو ضحاک تازی ریمن

Махӯр фиребу фусуни сипеҳри шӯъбадаи боз

مخور فریب و فسون سپهر شعبده باز

Ки кас намонад зи дастони ин ду ранги эмин

که کس نماند ز دستان این دو رنگ ایمن

Маро ки дасташ бар гӯнаи гашти нилӯфар

مرا که دستش بر گونه گشت نیلوفر

зи дидаи равед зон латмаи гарони рӯин

ز دیده روید زان لطمه گران روین

Танам чу сӯзан ва чун риштаи ашки муттасилам

تنم چو سوزن و چون رشته اشک متصلم

зи сӯзи дил ки бтнгисти чашмаи сӯзан

ز سوز دل که بتنگیست چشمه سوزن

Тавотури шарар ӯ чу меҳр дар конӯн

تواتر شرر او چو مهر در کانون

Тқотри басари ман чу абр дар баҳман

تقاطر بصر من چو ابر در بهمن

Сафои мҷўии зи боғӣ ки вирд ӯ ҳамаи дард

صفا مجوی ز باغی که ورد او همه درد

Вафо махоҳ зи мулкӣ ки мард ӯ ҳамаи зан

وفا مخواه ز ملکی که مرد او همه زن

Бсирти зан мардон басӯратанду либос

بسیرت زن مردان بصورتند و لباس

ЗноФи сӯрат оҳӯ назод машки хутан

زناف صورت آهو نزاد مشک ختن

Куҷо туоне шуд ошнои қудси халил

کجا توانی شد آشنای قدس خلیل

Туро ки бошад дар синаи он стрки всн

ترا که باشد در سینه آن سترک وثن

Халил вақте агар башиканӣ ба тешаи азм

خلیل وقتی اگر بشکنی به تیشه عزم

Бути ҳўиро каши сари ниҳодаи ӣӣ чу шмн

بت هوی را کش سر نهاده ئی چو شمن

Ту шоҳбози баланди ошёни аршӣу боз

تو شاهباز بلند آشیان عرشی و باز

Чуну ки фохта тавқ ҳавост дар гардан

چنو که فاخته طوق هواست در گردن

Ту эй ҷами ҷабарутии бисоти олами пок

تو ای جم جبروتی بساط عالم پاک

Чу мӯр аз чаҳ дарин хоки мондаи ӣии блгн

چو مور از چه درین خاک مانده ئی بلگن

Дар ои зи чоҳи табиат чу шоҳи Мисри вуҷӯд

در آ ز چاه طبیعت چو شاه مصر وجود

Туро ки минтақа ақд иқтидост расан

ترا که منطقه عقد اقتداست رسن

Нӣии ту бежан эй зери ранти Рахши хирад

نئی تو بیژن ای زیر رانت رخش خرد

Таҳамтан худ магузор дар чаҳ бежан

تهمتن خود مگذار در چه بیژن

Савори Рахши хиради шӯи зи ҳФтхўони бдроӣ

سوار رخش خرد شو ز هفتخوان بدرای

Рикоб зан бидиҳон табиати тавсан

رکاب زن بدهان طبیعت توسن

Ту боми хонаи дилро тамом равзан кун

تو بام خانه دل را تمام روزن کن

Ки офтоб шуҳудат битобад аз равзан

که آفتاب شهودت بتابد از روزن

Ки то бибинӣ ойина ҷамол худост

که تا ببینی آئینه جمال خداست

Ҳақиқати дил агар даври доряши зи дрн

حقیقت دل اگر دور داریش ز درن

Ҳаме худоӣ кунад ҷилва аз ҷамеъи ҷаҳот

همی خدای کند جلوه از جمیع جهات

Яке шаванд Суҳайл ӣмону наҷми пурН

یکی شوند سهیل یمان و نجم پرن

Ҳамеи бзоиди тавҳид аз мшимаҳи кун

همی بزاید توحید از مشیمه کون

Ки моам касрат бар ваҳдатаст обистан

که مام کثرت بر وحدتست آبستن

Агар нзодти зини моам Тифли ваҳдати зот

اگر نزادت زین مام طفل وحدت ذات

Азин назодан донам чаҳ хоҳадат зодан

ازین نزادن دانم چه خواهدت زادن

Дўӣӣ сиёҳ кунад ҷома чун шаби зулмот

دوئی سیاه کند جامه چون شب ظلمات

Агар бипушади ваҳдати зи нури пероҳан

اگر بپوشد وحدت ز نور پیراهن

зи нури воҳиди яздони поки рӯзи касӣр

ز نور واحد یزدان پاک روز کثیر

Сиёҳ гардад чун рӯзгори аҳрӣман

سیاه گردد چون روزگار اهریمن

Чу дар навардади фарроши амри фарши замин

چو در نوردد فراش امر فرش زمین

Раҳи сарой адам биспуру бисоти зи ман

ره سرای عدم بسپر و بساط ز من

Занад бмлки шабихуни таҷаллии малакӯт

زند بملک شبیخون تجلی ملکوت

Макони гурезад дар ло чу дузд дар мкмн

مکان گریزد در لا چو دزد در مکمن

Ду даст ҳастӣ мавҳуми мо сўои худо

دو دست هستی موهوم ما سوای خدا

Дар сарочаи лои кӯбаду гриўаҳи лн

در سراچه لا کوبد و گریوه لن

Бғири зоти муваҳҳид ки ӯст боқӣу бас

بغیر ذات موحد که اوست باقی و بس

Касе нагардад тавҳидро бпиромн

کسی نگردد توحید را بپیرامن

з рӯй шоҳид ваҳдат барафкананд ниқоб

ز روی شاهد وحدت برافکنند نقاب

Бкўрии дилу чашми мухолифи кавдан

بکوری دل و چشم مخالف کودن

Мухолифонро раҳ нест дар сарочаи қудс

مخالفان را ره نیست در سراچه قدس

Ки роз дон нафаристад бабўсатон росн

که راز دان نفرستد ببوستان راسن

Муваҳҳидонро дили хона ҳақиқат ӯст

موحدان را دل خانه حقیقت اوست

Ки офтоби намояд бар осмони маскан

که آفتاب نماید بر آسمان مسکن

Бахонаи дил мард муваҳҳидаст худоӣ

بخانه دل مرد موحدست خدای

Чаҳ ғами з мушрик бигушоед ар бёФаҳи даҳан

چه غم ز مشرک بگشاید ار بیافه دهن

Агар зи фақри бимиради аду чаҳ боки маро

اگر ز فقر بمیرد عدو چه باک مرا

Ки ганҷ дорам дар остин ва дар доман

که گنج دارم در آستین و در دامن

Агар худоӣ кунад ҷилваи подшоҳон ро

اگر خدای کند جلوه پادشاهان را

Диҳад бабанда тавҳиди ёрау грзн

دهد ببنده توحید یاره و گرزن

Чаҳ ғами зи тири балои лои ?алаи алои ҳавасат

چه غم ز تیر بلا لا آله الا هوست

Тани марои гуҳи борони тир чун ҷавшан

تن مرا گه باران تیر چون جوشن

Дадони знндми тӯҳмати ботҳоду ҳулӯл

ددان زنندم تهمت باتحاد و حلول

Наузи биллоҳи азин зишти шимт ва дидан

نعوذ بالله ازین زشت شیمت و دیدن

Бадонаши худ нозил кунанд дараки мулӯк

بدانش خود نازل کنند درک ملوک

Азин ақидаи стғФори азин хатои шеван

ازین عقیده ستغفار ازین خطا شیون

Гумон баранд ки бози сипеди соиди шоҳ

گمان برند که باز سپید ساعد شاه

Чарад зи рӯзии ъсФўри резаи хори арзан

چرد ز روزی عصفور ریزه خوار ارزن

Куҷо ки ваҳдати кӯи ғайр то ҳулӯл кунад

کجا که وحدت کو غیر تا حلول کند

Худоӣ дар ӯ ин ширки бекарона ва ман

خدای در او این شرک بیکرانه و من

Худоӣ донад агар пар занад бғири худоӣ

خدای داند اگر پر زند بغیر خدای

Чу авҷ гирад бози яқини зи хонаи занн

چو اوج گیرد باز یقین ز خانه ظن

Ту чун саман кун сӯрати зи ғозаи ксрот

تو چون سمن کن صورت ز غازه کثرات

Ббоғи дунё бас кӯтаҳаст умри саман

بباغ دنیا بس کوتهست عمر سمن

Агар ду олам душман шаванд лотёء/с

اگر دو عالم دشمن شوند لاتیاء/س

Бҷрми ваҳдат ва аз ширки дӯсти лои тоء/мн

بجرم وحدت و از شرک دوست لا تاء/من

Ббоғи касрати ин росни касифи мбўӣ

بباغ کثرت این راسن کثیف مبوی

Ки ҳаст гӯнаи тавҳид чун гулу сӯсан

که هست گونه توحید چون گل و سوسن

Мубини бқомти пасти бунафшаи ксрот

مبین بقامت پست بنفشه کثرات

Ки қади гулбуни тавҳиди мости сарви чаман

که قد گلبن توحید ماست سرو چمن

Паранд ваҳдати мо ҷўҳристи оинаи фом

پرند وحدت ما جوهریست آینه فام

Ки аз сафоташи сайқал буд зи зоти мусин

که از صفاتش صیقل بود ز ذات مسن

Маро ки нағма мансӯрӣаст дар мзмор

مرا که نغمه منصوریست در مزمار

Чаҳ даҳшат аз зибри дор кам худост мҷн

چه دهشت از زبر دار کم خداست مجن

Накарда сайри сари дор кӣ шавад бедор

نکرده سیر سر دار کی شود بیدار

з хоб ҳастӣ ин дидагони дидау син

ز خواب هستی این دیدگان دیده و سن

Маро ки дар бен Аммон ваҳдатаст мақом

مرا که در بن عمان وحدتست مقام

Бзири пой буд снгризаҳ дар адан

بزیر پای بود سنگریزه در عدن

Агар на хаймаи дарвеш буд сари вуҷӯд

اگر نه خیمه درویش بود سر وجود

Замона дӯхтӣ аз баҳри коиноти кафан

زمانه دوختی از بهر کائنات کفن

Агар на нағмаи тавҳид буд зевари гӯш

اگر نه نغمه توحید بود زیور گوش

Забон ҳастӣ буд аз баён ӯ алкн

زبان هستی بود از بیان او الکن

Якеаст шоҳиду машҳӯду ошкору ниҳон

یکیست شاهد و مشهود و آشکار و نهان

Ҷуз онкӣ ҳаст бглзор нест дар гулхан

جز آنکه هست بگلزار نیست در گلخن

Бичишам ҳақи байни ғайр аз худост нақши дувум

بچشم حق بین غیر از خداست نقش دوم

Ки дид аҳвали яздон ки нестҳо аҳрн

که دید احول یزدان که نیست ها اهرن

Бибин бхрмни касрат ки рӯй ваҳдати зот

ببین بخرمن کثرت که روی وحدت ذات

Азуаст тобони чўнонкаҳи моҳ аз хирман

ازوست تابان چونانکه ماه از خرمن

На ҳамчуи моҳ ва чу хирман ки ғайри икдгрнд

نه همچو ماه و چو خرمن که غیر یکدگرند

Ман ва ту ғайр худо нест эй ҳиҷоби ту ман

من و تو غیر خدا نیست ای حجاب تو من

Пай шинохтани ҳақи ту хешро бишнос

پی شناختن حق تو خویش را بشناس

Худои хоҳии ғайр аз худоиро бификан

خدای خواهی غیر از خدای را بفکن

Чароғ ҳастӣ мо рости равғани тавҳид

چراغ هستی ما راست روغن توحید

Чигуна сӯзади ҳаргизи чароғ бе равған

چگونه سوزد هرگز چراغ بی روغن

Маро ки бодаи ваҳдати баҷоам сар сафост

مرا که باده وحدت بجام سر صفاست

Чаҳ ғам ки баҳра зулмонеаст дардии ?дан

چه غم که بهره ظلمانی است دردی دن

Дили сафои сафоҳони бузург хона ӯст

دل صفای صفاهان بزرگ خانه اوست

Ки буи рҳмн меояд аз шимоли Яман

که بوی رحمن می آید از شمال یمن

зи обу хоки Яман кас шунид буии худо

ز آب و خاک یمن کس شنید بوی خدا

На бали зи ботини аллоҳии Увайси қарн

نه بل ز باطن اللهی اویس قرن

Марои ду дидаи мубиноад бо вуҷӯди худоӣ

مرا دو دیده مبیناد با وجود خدای

Гар осмон ва замин бинаду тлолу дмн

گر آسمان و زمین بیند و تلال و دمن

Марои вуҷӯди нмоноди ғайри ваҳдат агар

مرا وجود نماناد غیر وحدت اگر

Кунад мушоҳида дар шӯраи зор ва дар гулшан

کند مشاهده در شوره زار و در گلشن

Ксикаҳи соҳиби ин дида нест пеши фано

کسیکه صاحب این دیده نیست پیش فنا

Буд чўхонаҳ ки дар роҳи сайл бунён кун

بود چوخانه که در راه سیل بنیان کن

Ксикаҳи соҳиби ин дидаи офтоби барин

کسیکه صاحب این دیده آفتاب برین

Чу гӯй бошаду қавси камол ӯ мҳҷн

چو گوی باشد و قوس کمال او محجن

Марои бгўҳри имони гумон бад мабаред

مرا بگوهر ایمان گمان بد مبرید

Ки шоҳ ба азин дона нест дар махзан

که شاه به ازین دانه نیست در مخزن

Ҳромзодаҳ буд бади писанди гавҳари пок

حرامزاده بود بد پسند گوهر پاک

Бавижа онкӣ буд шоҳвор дар маъдан

بویژه آنکه بود شاهوار در معدن

Баҳақи ваҳдати бичўн ки қуббаи малакӯт

بحق وحدت بیچون که قبه ملکوت

Чу пояи дил ман нест муҳкаму мутқан

چو پایه دل من نیست محکم و متقن

Хаёли халқ чу дӯки ъҷоизсту маро

خیال خلق چو دوک عجایزست و مرا

Бадасти ақли ҳисоми мулӯки шери авжан

بدست عقل حسام ملوک شیر اوژن

Агар биҷунбад теғи тамом рӯй замин

اگر بجنبد تیغ تمام روی زمین

Бмўии ман натавонад шикаст доду шикан

بموی من نتواند شکست داد و شکن

Маро ки дар кнФи амну ҳдтсти мақом

مرا که در کنف امن و حدتست مقام

Ҳудӯд малик масӯнаст аз фунуни Фтн

حدود ملک مصونست از فنون فتن

б офтоб наёрад ниҳоди панҷаи зи кол

ب آفتاب نیارد نهاد پنجه ز کال

з шоҳбоз нетанд гирифт боли заған

ز شاهباز نتاند گرفت بال زغن

Касе ки ҳамраҳ деваст дар гриўаҳ ӯ

کسی که همره دیوست در گریوه او

Тулӯъ кӣ кунад он офтоби Зуҳраи зқн

طلوع کی کند آن آفتاب زهره ذقن

Нишаста дар дили ман то димоғ карда пареш

نشسته در دل من تا دماغ کرده پریش

Табораки аллоҳ аз он ду турраи раҳзан

تبارک الله از آن دو طره رهزن

Намонад аз ман ҷузи ҳайкалӣ чу хати мудӣр

نماند از من جز هیکلی چو خط مدیر

Вале чу нуқтаи мавҳумаш аз даруни оўн

ولی چو نقطه موهومش از درون آون

Мудӣру нуқтаи ду мавҳум гар намонад чаҳ бок

مدیر و نقطه دو موهوم گر نماند چه باک

Худоӣ монаду баси лои тхФу лои тҳзн

خدای ماند و بس لا تخف و لا تحزن

Тамом ӯ шуд ҳатто алўриди волшрён

تمام او شد حتی الورید والشریان

Равону ҷону даҳону дилу забону сухан

روان و جان و دهان و دل و زبان و سخن

Амини серуму зоту сифоту феъли воср

امین سرم و ذات و صفات و فعل واثر

Бадваст додаму ҷуз ин надоштам моء/мн

بدوست دادم و جز این نداشتم ماء/من

Ҷаридаи гаштам ва пардохтам қафаси бҳўош

جریده گشتم و پرداختم قفس بهواش

Ки зиндагонӣ ушшоқ ӯст дар мурдан

که زندگانی عشاق اوست در مردن