Сафии шод ки баҳр бо тамизон

صفی شاد که بهر با تمیزان

Қалам гирад паии таҳқиқи мизон

قلم گیرد پی تحقیق میزان

Ваии он чизеи сет ки инсонро тавассул

وی آن‌چیزی‌ست که‌انسان‌را توسل

Ба он бошад ба тмиизу таъаққул

به‌آن باشد به تمییز و تعقل

Шиносади зови иродати ҷадида

شناسد زاو ارادت جدیده

Дигар ақволи Маҳмӯди Садида

دگر اقوال محمود سدیده

Дигар афъоли мстҳсн ба ашҳод

دگر افعال مستحسن به‌اشهاد

Каз он бидиҳад тамизи он зи аздод

کز آن بدهد تمیز آن ز اضداد

Бихонанд аҳли дили онрои адолат

بخوانند اهل دل آنرا عدالت

Ки зилли ваҳдати сети он дар исолат

که ظل وحدت‌ست آن در اصالت

Ҳамон зилли кови зи ваҳдат муътадил шуд

همان ظل کاو ز وحدت معتدل شد

Ба се илм ар ки доне муштамил шуд

به‌سه علم ار که دانی مشتمل شد

Яке бошад шариъати пас тариқат

یکی باشد شریعت پس طریقت

Сим илмаст дар сари ҳақиқат

سیم علم است در سرّ حقیقت

Аҳадяти ?герат дар ҷамъ ва фарқ аст

احدیت گرت در جمع و فرق است

Ба сайри ин се илмати дил чу барқ аст

به سیر این سه علمت دل چو برق است

Аҳадяти наёбад то таҳаққуқ

احدیت نیابد تا تحقق

Адолат дар ту кӣ гирад таъаллуқ ?

عدالت در تو کی گیرد تعلق‌؟

Буд бар аҳли зоҳири шаръи мизон

بود بر اهل ظاهر شرع میزان

Дигар бар аҳли ботини ақли Фтон

دگر بر اهل باطن عقل فطان

Худ он ақласт аз андешаи бартар

خود آن عقل است از اندیشه برتر

Ба нури қудс дар маънии мунаввар

به نور قدس در معنی منور

Дигар мизони хосон илм роҳаст

دگر میزان خاصان علم راهست

Ба хоси алхоси мизон адл шоҳаст

به خاص‌الخاص میزان عدل شاهست

Ба он мизон диҳанд андари ҳақиқат

به‌آن میزان دهند اندر حقیقت

Тамизи ваҳдат аз аҳкоми касрат

تمیز وحدت از احکام کثرت

Буҷети адл каз ифроту тафрит

بودجه عدل کز افراط و تفریط

Буд мавзӯ ва аз табдилу тхлит

بود موضوع و از تبدیل و تخلیط

Нагардад бо тааюни ҳақи ммозҷ

نگردد با تعین حق ممازج

Буд дар айни рабт аз ҷумлаи хориҷ

بود در عین ربط از جمله خارج

Тааюнро ба айни ихтилофот

تعین را به عین اختلافات

Набошад ҳеҷ бо қудсаши мунофот

نباشد هیچ با قدسش منافات

Диҳад ҳам дар тариқати шахси одил

دهد هم در طریقت شخص عادل

Ба он мизони тамизи роҳу манзил

به آن میزان تمیز راه و منزل

Ҳар он манзил ки дар раҳ ё мақом аст

هر آن منزل که در ره یا مقام است

Чу ояд пеш ӯ донад кадом аст

چو آید پیش او داند کدام است

Нагардад муштабаҳ бар ваии мақомӣ

نگردد مشتبه بر وی مقامی

Шиносадгар пурди мурғии з бомай

شناسد گر پرد مرغی ز بامی

Дар ихлос ар буд айбӣ кунад дарак

در اخلاص ار بود عیبی کند درک

Дар аъмол ар буд нақсӣ кунад тарк

در اعمال ار بود نقصی کند ترک

Дар ихлос ар буд тафриту ифрот

در اخلاص ار بود تفریط و افراط

Буд дар Фҳси ҳадаши сахти муҳтот

بود در فحص حدش سخت محتاط

Бпўиди раҳ ба ваҷҳи истиқомат

بپوید ره به وجه استقامت

Сирот адл набӯд бе аломат

صراط عدل نبود بی‌علامت

Равад дар ҷабру тафвиз ӯ ба мобайн

رود در جبر و تفویض او به مابین

Ки дар феъласт амри байни марин

که در فعل است امر بین مرین

Ба он мизони ғарази марди тариқат

به آن میزان غرض مرد طریقت

Диҳад тмииз ҳар соф аз кудурат

دهد تمییز هر صاف از کدورت

Тамиз ҳар камолӣ аз нақоис

تمیز هر کمالی از نقایص

Дигар тмииз ҳар қалбии зи холис

دگر تمییز هر قلبی ز خالص

Дигар тмииз ҳар туркии зи дарвеш

دگر تمییز هر ترکی ز درویش

Ки ин аз рустагии бад ё зи ташвиш

که این از رستگی بد یا ز تشویش

Гузашт ӯст ллаҳ ё ба дилхоҳ

گذشت‌ِ اوست‌ لله یا به‌دلخواه

Ба манзил рафт ё афтод дар роҳ

به منزل رفت یا افتاد در راه

зи дунёи руста дар таии масолик

ز دنیا رسته در طی مسالک

Ва ё чун нест ӯро гашта торак

و یا چون نیست او را گشته تارک

Дигар тмиизи ишқ аз майлу мақсӯд

دگر تمییز عشق از میل و مقصود

Дигар тмиизи мақбулати зи мардӯд

دگر تمییز مقبولت ز مردود

Дигар тмииз дар нақсу камоли т

دگر تمییز در نقص و کمال‌ت

Дигар тмиизи ҳади эътидоли т

دگر تمییز حد اعتدال‌ت

бад-инсон дар ҳамаи афъолу аҳвол

بدینسان در همه افعال و احوال

Буд воҷиби тамизи он ба ҳар ҳол

بود واجب تمیز آن به هر حال

Дигар андари завоҳири ҳукми шореъ

دگر اندر ظواهر حکم شارع

Буд мизон ба аҳкому шароеъ

بود میزان به احکام و شرایع

зи амр ва наҳй кандар ҳар мақом аст

ز امر و نهی کاندر هر مقام است

Ба шаръат ва он ҳалоли сети ин ҳароми сет

به شرعت و‌آن حلال‌ست این حرام‌ست

Кадомин пок бар тоҳир ва мурӣд аст

کدامین پاک بر طاهر و مرید است

Кадоми андари яқини рҷс ва палид аст

کدام اندر یقین رجس و پلید است

Буд пас шаръи мизон дар шариъат

بود پس شرع میزان در شریعت

Ки чун фармӯдаи шореъи манъу рухсат

که چون فرموده شارع منع و رخصت

Шавад дар шаръи мизонати муқобил

شود در شرع میزانت مقابل

Яке андари тамизи ҳақу ботил

یکی اندر تمیز حق و باطل

Тамизи ҳақу ботили шаръ ва нақл аст

تمیز حق و باطل شرع و نقل است

Тамизи ҳасану қубҳ аз ҳукм ақл аст

تمیز حسن و قبح از حکم عقل است

зи ботин муҳкамаст аҳкоми зоҳир

ز باطن محکم است احکام ظاهر

Чаҳ ин сӯрати з маънӣ гашта содир

چه این صورت ز معنی گشته صادر

Тахаллуф гар кунӣ аз ҳукми сӯрат

تخلف گر کنی از حکم صورت

Басо гардад ғалати раҳ дар тариқат

بسا گردد غلط ره در طریقت

Сирот аз зуҳри аввал гар кунӣ фарз

صراط از ظهر اول گر کنی فرض

Буд то батни охири тӯл бе арз

بود تا بطن آخر طول بی‌عرض

Надорад дар мақомии эъвиҷоҷӣ

ندارد در مقامی اعوجاجی

Тугар маъваҷ рӯй ноқиси мизоҷӣ

تو گر معوج روی ناقص مزاجی

Ба ҷое тарки сӯрати ҳам камол аст

به جایی ترک صورت هم کمال است

Кас ар огаҳи зи сар эътидол аст

کس ار آگه ز سرّ اعتدال است

зи баҳри комил ар бар зиди сӯрат

ز بهر کامل ار بر ضد صورت

Кунад ҳукмии ҳамон шаръасту миллат

کند حکمی همان شرع است و ملت

Чу зи аҳком ҳақиқат ӯст воқиф

چو ز احکام حقیقت اوست واقف

Чунон каз ҳукми шаръи андари мўоқФ

چنان کز حکم شرع اندر مواقف