Туро шарҳ дигар бошад муносиб

تو را شرح دگر باشد مناسب

Ҳам аз нафасу шуъӯнаши дрмротб

هم از نفس و شئونش درمراتب

Наботии нафаси кони расм табиӣ аст

نباتی نفس کان رسم طبیعی است

Камоли аввал аз ҷисм табиӣ аст

کمال اول از جسم طبیعی است

Басӯии ончӣ зу гардад таваллуд

بسوی آنچه زو گردد تولد

Намояд тағзия ёбад тзоид

نماید تغذیه یابد تزاید

Бипурс аз нафаси ҳайвонӣ ки он чист

بپرس از نفس حیوانی که آن چیست

Камоли аввал аз ҷисм табиӣ аст

کمال اول از جسم طبیعی است

зи ҳайси дараки ҷузъиёти ворид

ز حیث درک جزئیات وارد

Таҳарруки болородаҳ дар маворид

تحرک بالاراده در موارد

Бафаҳм нафаси инсонии баҷои ист

بفهم نفس انسانی بجا ایست

Камоли аввал аз ҷисм табиӣ аст

کمال اول از جسم طبیعی است

Басӯии он ҷиҳати каш дар зуҳӯрот

بسوی آن جهت کش در ظهورات

Буд идроки куллӣ дар умӯрот

بود ادراک کلی در امورات

Дар он афъоли Фкриаҳи тадаббур

در آن افعال فکریه تدبر

Буд ӯро бткмили тафаккур

بود او را بتکمیل تفکر

зи нафас нотиқа бишинав муҷаддад

ز نفس ناطقه بشنو مجدد

Ки онҳам ҷавҳарӣ бошад муҷаррад

که آنهم جوهری باشد مجرد

зи ҳайси модаи нисбати бзотш

ز حیث ماده نسبت بذاتش

Муҷаррад хондаанд ӯро сқотш

مجرد خوانده‌اند او را ثقاتش

Таъаллуқи боз ӯро андари афъол

تعلق باز او را اندر افعال

Фалакро худ нуфусаст ин бмнўол

فلک را خود نفوس است این بمنوال

Пас аршади нафаси таҳт аломрсо кун

پس ارشد نفس تحت‌الامرسا کن

Ваз ӯ даври изтироботи мъоин

وز او دور اضطرابات معاین

Шавад зоили бакулии изтиробаш

شود زایل بکلی اضطرابش

Ки аз шаҳавот буд он инқилобаш

که از شهوات بود آن انقلابش

Худ он бар мутмаинаи гашти мавсӯм

خود آن بر مطمئنه گشت موسوم

Ки ҳам бар аҳл таҳқиқаст маълум

که هم بر اهل تحقیق است معلوم

Нашуд вар бар сукӯни томи фоиз

نشد ور بر سکون تام فایض

Вале бо нафаси шаҳвонии муъориз

ولی با نفس شهوانی معارض

Буд яъне бдФъи он мусаммам

بود یعنی بدفع آن مصمم

Таъарруз бошадаш биравӣ дамодам

تعرض باشدش بروی دمادم

Бойени маънии яқин ливома бошад

باین معنی یقین لوامه باشد

Паии дафъи савод ҷомеъа бошад

پی دفع سواد جامعه باشد

Намояди соҳиби худро маломат

نماید صاحب خود را ملامت

зи тақсирӣ ки рафташ дар иқомат

ز تقصیری که رفتش در اقامت

Вагар якбораи тарки эътирозаш

وگر یکباره ترک اعتراضش

Буд аз ҷурм ва набӯд инқибозаш

بود از جرم و نبود انقباضش

Сӯии шайтону шаҳавоту дўоъӣ

سوی شیطان و شهوات و دواعی

Буд бе монеъии пайвастаи соъӣ

بود بی‌مانعی پیوسته ساعی

Мсмии дон ки бар аммора гардид

مسمی دان که بر اماره گردید

Дили андари дафъ ӯ бечора гардид

دل اندر دفع او بیچاره گردید