Чаҳ шуд ки рӯй арӯси ҷаҳон мунаввар шуд

چه شد که روی عروس جهان منور شد

Чу сатҳи чархи басити замини пар ахтар шуд

چو سطح چرخ بسیط زمین پر اختر شد

Ҳавои зи партави машъали замини зшълаҳ ӣ шамъ

هوا ز پرتو مشعل زمین زشعله ی شمع

Басони маъдани алмосу кон гавҳар шуд

بسان معدن الماس و کان گوهر شد

Ва ё ниҳода ба ҳар сӯи ҳазор байза ӣ сим

و یا نهاده به هر سو هزار بیضه ی سیم

Ғроби шаб ки чу симурғи оташин пар шуд

غراب شب که چو سیمرغ آتشین پر شد

Бпоӣ хост заҳри ҷониби оташини сарвӣ

بپای خاست زهر جانب آتشین سروی

Ки бори он ҳама аз норӯи барг ахгар шуд

که بار آن همه از نارو برگ اخگر شد

На сарв балки дарахтии дарахтӣ ки пӯри умрон ро

نه سرو بلکه درختی درختی که پور عمران را

Ба кӯҳи тавр бар анвори ғайб раҳбар шуд

به کوه طور بر انوار غیب رهبر شد

Ба маҳфили фалаки ин сарви партави афкани гашт

به محفل فلک این سرو پرتو افکن گشت

Агар ба тарафи чамани сарви соя густар шуд

اگر به طرف چمن سرو سایه گستر شد

Самани шкФти ту гўӣии зи турра ӣ шамшод

سمن شکفت تو گوئی ز طره ی شمشاد

Ва ё аёни маи Нахшаби зи сарв кшмр шуд

و یا عیان مه نخشب ز سرو کشمر شد

На сарв буд ва на ма зонка то замину фалак

نه سرو بود و نه مه زانکه تا زمین و فلک

Макони сарви сеӣ ҷои моҳ анвар шуд

مکان سرو سهی جای ماه انور شد

Натофт моҳи зи бурҷӣ ки сарви қомат буд

نتافت ماه ز برجی که سرو قامت بود

Нараст сарви збоғӣ ки моҳ манзар шуд

نرست سرو زباغی که ماه منظر شد

Аён ба саҳни гулистони даҳр аз ҳар сӯ

عیان به صحن گلستان دهر از هر سو

Ҳазор гулбуни тобони падед аз озар шуд

هزار گلبن تابان پدید از آذر شد

Агар зотши намруди пеши азин якбор

اگر زآتش نمرود پیش ازین یکبار

Падеди гулшанӣ аз баҳри пӯр озр шуд

پدید گلشنی از بهر پور آزر شد

Шарораи зкФи соҳирони оташбор

شراره زکف ساحران آتشبار

Басони сина ӣ събону ком аждар шуд

بسان سینه ی ثعبان و کام اژدر شد

зи шаст ҳар як тири оташин ҳар дам

ز شست هر یک تیر آتشین هر دم

Ба сӯии гардун чун оҳи ошиқон бар шуд

به سوی گردون چون آه عاشقان بر شد

зи захми новаки оташфишони нишони тани чарх

ز زخم ناوک آتشفشان نشان تن چرخ

Фигор чун дили мо аз нигоҳ дилбар шуд

فگار چون دل ما از نگاه دلبر شد

Ҳаво ба шуъла ӣ тобанда чун Сиёвуш рафт

هوا به شعله ی تابنده چون سیاوش رفت

Замин дар оташ сӯзанда чун самандар шуд

زمین در آتش سوزنده چون سمندر شد

зи шӯраи гули ндмди ҳичгаҳи шигифтии байн

ز شوره گل ندمد هیچگه شگفتی بین

Ки шӯраи мунаббати чандини ҳазор ъбҳр шуд

که شوره منبت چندین هزار عبهر شد

Замин чу соҳати брзин шуда , фалаки гўӣӣ

زمین چو ساحت برزین شده، فلک گوئی

Паии парастиш чун мӯбадӣ Муъаммар шуд

پی پرستش چون موبدی معمر شد

Ривоҷ ёфтӣ ойини дайни зардуштӣ

رواج یافتی آئین دین زردشتی

Агар на носих ӯ миллат паямбар шуд

اگر نه ناسخ او ملت پیمبر شد

Зрисмони врснбоз дар миёни ду қутб

زریسمان ورسنباز در میان دو قطب

Змўи падеди хаттии ҳамчуи хат меҳвар шуд

زمو پدید خطی همچو خط محور شد

Мшъбдӣ ба фарозаши равон ки ҳайати саҳар

مشعبدی به فرازش روان که هیئت سحر

Ба чашми аҳли басират аз ӯ мусаввир шуд

به چشم اهل بصیرت از او مصور شد

Чу заврақӣ ба миёни ҳаво вале заврақ

چو زورقی به میان هوا ولی زورق

Ба бодбон равад ва ин равон ба лангар шуд

به بادبان رود و این روان به لنگر شد

Ваё чу зоҳидии афсурда аз фарози сирот

ویا چو زاهدی افسرده از فراز صراط

Басони барқи ямонӣу боди ср ср шуд

بسان برق یمانی و باد صر صر شد

Ба пои худ ззмин бар шуд ин , агар намруд

به پای خود ززمین بر شد این، اگر نمرود

Ба саъии каркасу мурдор аз замин бар шуд

به سعی کرکس و مردار از زمین بر شد

зи иктрФ ба фусуни ҳуққаи бози таррорӣ

ز یکطرف به فسون حقه باز طراری

Ки муҳра ӣ фалак аз ҳайраташ ба шшдр шуд

که مهره ی فلک از حیرتش به ششدر شد

Ба вақти шӯъбадаи бозии фусунгарӣ ки рабӯд

به وقت شعبده بازی فسونگری که ربود

Агар чаҳ ҳуққаи фалаки муҳра мҳронўор шуд

اگر چه حقه فلک مهره مهرانوار شد

Замонаи чида ба ҳар сӯии маҳфилӣ ки дар он

زمانه چیده به هر سوی محفلی که در آن

Сипеҳри миҷмараи гардону меҳр миҷмар шуд

سپهر مجمره گردان و مهر مجمر شد

зи баси ҳиллӣу ҳлли баст бар бисоти замин

ز بس حلی و حلل بست بر بساط زمین

Чу сақфи чархи маҳаллӣ ба зеб ва зевар шуд

چو سقف چرخ محلی به زیب و زیور شد

Агар насиби машомии шамем васл набӯд

اگر نصیب مشامی شمیم وصل نبود

зи буии турра ӣ гулчеҳрааш муаттар шуд

ز بوی طره ی گلچهره اش معطر شد

Вгрбаҳи чоки гиребони ҳиҷри дастӣ буд

وگربه چاک گریبان هجر دستی بود

Қарини домани васли бутӣ смнбр шуд

قرین دامن وصل بتی سمنبر شد

зи пардаҳои тамосили нағзи ҷумла ӣ даҳр

ز پرده های تماثیل نغز جمله ی دهر

Назири ҷҷраҳ ӣ Монӣу кох озар шуд

نظیر ججره ی مانی و کاخ آذر شد

Вази он шигарфи тасовири дилпазири сувар

وز آن شگرف تصاویر دلپذیر صور

Равони он ба ду чашми хирад мусаввир шуд

روان آن به دو چشم خرد مصور شد

Збскаҳ ёфт дару боми шаҳри зоинаҳи зеб

زبسکه یافت در و بام شهر زآینه زیب

Сарои муфлису манъам чу қаср қайсар шуд

سرای مفلس و منعم چو قصر قیصر شد

Агар зи сайқали фикри брҳмнӣ вақте

اگر ز صیقل فکر برهمنی وقتی

Ҳадиди порае ойина ӣ Сикандар шуд

حدید پاره ای آئینه ی سکندر شد

Каф кулем падеду дами Масеҳи аён

کف کلیم پدید و دم مسیح عیان

Зъкси ҷоми шаробу сурӯд мзмр шуд

زعکس جام شراب و سرود مزمر شد

Чаҳ гуфт ақл чу хуй бар изор соқӣ дид ?

چه گفت عقل چو خوی بر عذار ساقی دید؟

Чаҳ дид дида чу ёқӯт май ба соғар шуд ?

چه دید دیده چو یاقوت می به ساغر شد؟

Ки шуд зи оташи сард инак оби гарми падед

که شد ز آتش سرد اینک آب گرم پدید

Вази оби хушки намӯдори оташ тар шуд

وز آب خشک نمودار آتش تر شد

Ҳамин на зи оташ май чашми ахтарони хира

همین نه ز آتش می چشم اختران خیره

Ки ҳам знолаҳ ӣ дафи гӯши осмон кар шуд

که هم زناله ی دف گوش آسمان کر شد

Заҳри тарафи бнўоснҷӣу ғзлхўонӣ

زهر طرف بنواسنجی و غزلخوانی

Нигор Зуҳрау шайъи офтоб пайкар шуд

نگار زهره و شی آفتاب پیکر شد

Чу захма бар раг равад ошно шудаш гуфтӣ

چو زخمه بر رگ رود آشنا شدش گفتی

Ки нохунаш ба раги ҷон Зуҳра нашутур шуд

که ناخنش به رگ جان زهره نشتر شد

Ба гоҳи рақси муъаллақи занони сурӯди кунон

به گاه رقص معلق زنان سرود کنان

Гуҳӣ чу фохтау гоҳ чун кабӯтар шуд

گهی چو فاخته و گاه چون کبوتر شد

Гуҳии зи бонги хуши оҳанги чанги замзамаи соз

گهی ز بانگ خوش آهنگ چنگ زمزمه ساز

Гуҳии знолаҳ ӣ ҷони бахши неи наво агар шуд

گهی زناله ی جان بخش نی نوا اگر شد

Гуҳии зи нағма ӣ арғн ба халқи муждаи расон

گهی ز نغمه ی ارغن به خلق مژده رسان

Ба ин таронаи ҷони бахши рӯҳ парвар шуд

به این ترانه جان بخش روح پرور شد

Ки аз меамн довар ба хасми бади гавҳар

که از میامن داور به خصم بد گوهر

Хдиўи оламу шоҳи ҷаҳон Музаффар шуд

خدیو عالم و شاه جهان مظفر شد

Шаҳи фалаки анҷуми сипоҳи бобои хон

شه فلک انجم سپاه بابا خان

Ки сяти стўтш аз бохтар ба ховар шуд

که صیت سطوتش از باختر به خاور شد

Қадари ғулому қазои чокарӣ ки дарга ӯ

قدر غلام و قضا چاکری که درگه او

зи базли дасти гуҳари резиш осмонФр шуд

ز بذل دست گهر ریزش آسمانفر شد

Рухи сипеҳри кабӯду қади ҳилолаши хам

رخ سپهر کبود و قد هلالش خم

Зиришки шақа ӣ мнҷўқу ҳуққа ӣ дар шуд

زرشک شقه ی منجوق و حقه ی در شد

Нъоли мураккаб ӯ зеби гӯши гардуни гашт

نعال مرکب او زیب گوش گردون گشت

Қбори дарга ӯ кӯҳли чашм ахтар шуд

قبار درگه او کحل چشم اختر شد

Азов чу хона ӣ зини рӯзи разм зинат ёфт

ازاو چو خانه ی زین روز رزم زینت یافت

ӣа садри бзмгаҳи айш чун мусаввир шуд

یه صدر بزمگه عیش چون مصور شد

зи офтоб дигар осмони дигари гашт

ز آفتاب دگر آسمان دیگر گشت

Бар осмон дигар офтоб дигар шуд

بر آسمان دگر آفتاب دیگر شد

Шигифт нест дар айёми адл ӯ ки аз он

شگفت نیست در ایام عدل او که از آن

Риёзи даҳр ба асмори амн мусмир шуд

ریاض دهر به اثمار امن مثمر شد

Агар ҳаммом ба шаҳбози гашти ҳам парвоз

اگر حمام به شهباز گشت هم پرواز

Вагар ғизоли ҳам оғӯш бо ғазанфар шуд

وگر غزال هم آغوش با غضنفر شد

зи шӯраи зори намӯдор ва аз харобаи падед

ز شوره زار نمودار و از خرابه پدید

Гуҳӣ ки абри кФси қатрае муқаттар шуд

گهی که ابر کفس قطره ای مقطر شد

Ҳазор равза ӣ ризвону шохи тӯбои гашт

هزار روضه ی رضوان و شاخ طوبی گشت

Ҳазор чашма ӣ Хизру зулол кавсар шуд

هزار چشمه ی خضر و زلال کوثر شد

Аё ситораи ҳашами хусравӣ ки талъати меҳр

ایا ستاره حشم خسروی که طلعت مهر

Ба ҷанби партави рояти зи зарра камтар шуд

به جنب پرتو رایت ز ذره کمتر شد

Зуҳӯри нақши ту манзури калаки қудрати гашт

ظهور نقش تو منظور کلک قدرت گشت

Вуҷӯди шахси ту мақсӯди сунъ довар шуд

وجود شخص تو مقصود صنع داور شد

Ки сатҳ на караи ҳовии шаш ҷиҳат гардид

که سطح نه کره حاوی شش جهت گردید

Ки сӯии ҳафт падари майли чор модар шуд

که سوی هفت پدر میل چار مادر شد

Ба ғайр ки ки зи бимат барӣ шуд аз тоқат

به غیر که که ز بیمت بری شد از طاقت

Ба ғайри кон ки зи базлати тиҳӣ згўҳр шуд

به غیر کان که ز بذلت تهی زگوهر شد

ЗФизи Авни ту ҳар нотавони тавонои гашт

زفیض عون تو هر ناتوان توانا گشت

Задаст ҷӯади ту ҳар бенаво тавонгар шуд

زدست جود تو هر بینوا توانگر شد

Агар на аз карамат бо хзФи муқобили гашт

اگر نه از کرمت با خزف مقابل گشت

Гар аз кафи ту на бо хоки раҳ баробар шуд

گر از کف تو نه با خاک ره برابر شد

Чу лолаи сурхи зи хӯн аз чаҳ гашти чеҳра ӣ лаъл

چو لاله سرخ ز خون از چه گشت چهره ی لعل

Чу коҳи зарди чунин аз чаҳ гӯна ӣ зар шуд

چو کاه زرد چنین از چه گونه ی زر شد

Сипеҳрро ҳамаи сақф на осмон омад

سپهر را همه سقف نه آسمان آمد

Замин агар ҳамаи атрофи ҳафт кишвар шуд

زمین اگر همه اطراف هفت کشور شد

Равоқи қадари туро пилае фурӯтар гашт

رواق قدر تو را پله ای فروتر گشت

Арӯси ҷоҳи туро ҳиҷлае муҳақар шуд

عروس جاه تو را حجله ای محقر شد

Китоби донишу тақвими ҷӯади консон ро

کتاب دانش و تقویم جود کانسان را

Камоли нафас ба таълими он муяссар шуд

کمال نفس به تعلیم آن میسر شد

Рқўми ҷадвали инро кафи ту гашти варақ

رقوم جدول این را کف تو گشت ورق

Сутури сафҳа ӣ онро дили ту мстр шуд

سطور صفحه ی آن را دل تو مسطر شد

Сари адуии туро пои дори болини гашт

سر عدوی تو را پای دار بالین گشت

Тани ҳабиби туро садри тахт бистар шуд

تن حبیب تو را صدر تخت بستر شد

Дар он замон ки згрди сипоҳу хӯни ялон

در آن زمان که زگرد سپاه و خون یلان

Чу чашми хасми ҳавои тирау замин тар шуд

چو چشم خصم هوا تیره و زمین تر شد

Аёни зи оташи разму бпои зи наъра ӣ кӯс

عیان ز آتش رزم و بپا ز نعره ی کوس

Нўоири сқрўи гиру дор маҳшар шуд

نوایر سقرو گیر و دار محشر شد

Зошки чашми аду бар чу баҳр тар гардид

زاشک چشم عدو بر چو بحر تر گردید

зи туфи шуъла ӣ кини баҳри хушк чун бар шуд

ز تف شعله ی کین بحر خشک چون بر شد

Сари синон ва бар теғро кулоҳи врдо

سر سنان و بر تیغ را کلاه وردا

ЗФрқи фарқади вази пайкари ду пайкар шуд

زفرق فرقد وز پیکر دو پیکر شد

Саманди теғ ба саҳрои ҷони ткоўри гашт

سمند تیغ به صحرای جان تکاور گشت

Наҳанги рмҳ ба дарёии хӯн шиновар шуд

نهنگ رمح به دریای خون شناور شد

Тўрои зи баҳри синони сипаҳ ки ҳар як ро

تورا ز بهر سنان سپه که هر یک را

Қазои муайяну қадари ёру бахт ёвар шуд

قضا معین و قدر یار و بخت یاور شد

Мҷраҳи тангу фалаки Рахшу муштарии зини гашт

مجره تنگ و فلک رخش و مشتری زین گشت

Шаҳоби рмҳу Зуҳали дръу меҳр мғФр шуд

شهاب رمح و زحل درع و مهر مغفر شد

Тагарг марг баборед аз ҳаво чу падед

تگرگ مرگ ببارید از هوا چو پدید

Зтиғи барқу ғубори абрӯи кӯс тундар шуд

زتیغ برق و غبار ابرو کوس تندر شد

Замин маърака гардид гулшании конро

زمین معرکه گردید گلشنی کآنرا

Ниҳоли найзау гули худу сабза ханҷар шуд

نهال نیزه و گل خود و سبزه خنجر شد

Ба боғи кин ба дили душманони дарахтии кишт

به باغ کین به دل دشمنان درختی کشت

Синон ӯ , ки бар ӯ бар санавбар шуд

سنان او، که بر او بر صنوبر شد

зи савлати ту фалаки мунҳарифи зи маркази гашт

ز صولت تو فلک منحرف ز مرکز گشت

Зҳибти ту арзи мунқатиъи з ҷавҳар шуд

زهیبت تو عرض منقطع ز جوهر شد

Сбоъро ҷигару мағзи душманон то ҳашар

سباع را جگر و مغز دشمنان تا حشر

Ғизо ба суфра ӣ тани гашту коса ӣ сар шуд

غذا به سفره ی تن گشت و کاسه ی سر شد

Ҳамеша то ки дар озори гул дар озари зар

همیشه تا که در آزار گل در آذر زر

Ба гӯнаи сурх чу ёқӯту зард чун зар шуд

به گونه سرخ چو یاقوت و زرد چون زر شد

Рухи ҳабибу адуяти мудоми боди чунон

رخ حبیب و عدویت مدام باد چنان

Ки гул ба мавсими озору зар дрозр шуд

که گل به موسم آزار و زر درآذر شد