Биёи булбул ки айём баҳор аст
بیا بلبل که ایام بهار است
Гулистони хуштар аз оғӯш ёр аст
گلستان خوش تر از آغوش یار است
Саф оро шуд чаман аз беду шамшод
صف آرا شد چمن از بید و شمشاد
Аламдори сипоҳаши сарви озод
علمدار سپاهش سرو آزاد
Баҳор аз ҷанги даии баргашти фирӯз
بهار از جنگ دی برگشت فیروز
Навид фатҳ оварда сети наврӯз
نوید فتح آوردهست نوروز
Шуд аз фатҳаш дар атрофи замона
شد از فتحش در اطراف زمانه
Садои раъд , кӯси шодӣона
صدای رعد، کوس شادیانه
Ба хўшхўонӣ даромад мурғи густох
به خوشخوانی درآمد مرغ گستاخ
Муаззини вор бар гулдаста ӣ шох
مؤذن وار بر گلدستهٔ شاخ
Ҷаҳон чун рӯй хубони гашти пургул
جهان چون روی خوبان گشت پرگل
Ба сари абри сиёҳаши чатри кокул
به سر ابر سیاهش چتر کاکل
Ба боғ аз бод , буи ме шуниданд
به باغ از باد، بوی میشنیدند
Кадуҳо ҳртрФ гардан кашиданд
کدوها هرطرف گردن کشیدند
Чаман шуд бас ки танг аз гул , пиёла
چمن شد بس که تنگ از گل، پیاله
Ситода бар сари як по чу лола
ستاده بر سر یک پا چو لاله
Чу оҳӯии хутан , дар боғ гардид
چو آهوی ختن، در باغ گردید
зи сояи нофаи афкани гурба ӣ бед
ز سایه نافه افکن گربهٔ بید
зи мавҷ абр шуд бар рӯй гирдоб
ز موج ابر شد بر روی گرداب
Намоёни ҷавҳари ойӣна ӣ об
نمایان جوهر آیینهٔ آب
Зада хайма ба тарафи ҷӯйборон
زده خیمه به طرف جویباران
Каду ҳамчун сипоҳи Сарбадорон
کدو همچون سپاه سربداران
Чаман мехоҳад аз шухӣ кунад соз
چمن میخواهد از شوخی کند ساز
Чу гулзори пари товус , парвоз
چو گلزار پر طاووس، پرواز
Чунон сарсабзӣ аз давраш падед аст
چنان سرسبزی از دورش پدید است
Ки гӯйии шуълаи шохи сурх бед аст
که گویی شعله شاخ سرخ بید است
Бурун оварда даст аз оби урён
برون آورده دست از آب عریان
зи шавқи остини лолаи марҷон
ز شوق آستین لاله مرجان
Зад аз завқи арӯсии замона
زد از ذوق عروسی زمانه
Дами моҳӣ ба зулфи мавҷи шона
دم ماهی به زلف موج شانه
Фазои дашт чун домони гулчин
فضای دشت چون دامان گلچین
Збс каз лолау гули гашти рангин ,
زبس کز لاله و گل گشت رنگین،
Чунон оҳӯ шуд аз ҳайрати замини гир
چنان آهو شد از حیرت زمین گیر
Ки гӯйии поиш аз сами рафта дар қӣр
که گویی پایش از سم رفته در قیر
Кашида чодар аз абри баҳорон
کشیده چادر از ابر بهاران
Гулистон аз барои оби борон
گلستان از برای آب باران
зи баси гули басти ойини замона
ز بس گل بست آیین زمانه
Ба тӯтӣ шуд қафаси ойӣнаи хона
به طوطی شد قفس آیینه خانه
Чаман аз оташи гул дар гирифтаи сет
چمن از آتش گل در گرفتهست
Кадуи гардани кашӣ аз сари гирифтаи сет
کدو گردن کشی از سر گرفتهست
Агар дории сару барги тамошо
اگر داری سر و برگ تماشا
Нигоҳи хешро сарда ба саҳро
نگاه خویش را سرده به صحرا
Ғизолонро сам аз шухии шикаста
غزالان را سم از شوخی شکسته
Надорад тоб ҷустан , кафши ҷуста
ندارد تاب جستن، کفش جسته
Гулистонро ҳамаи шаб посбон аст
گلستان را همه شب پاسبان است
Ба хоби рӯзи нилӯфар азон аст
به خواب روز نیلوفر ازان است
зи кайфияти ҷаҳони лабрез чун ҷом
ز کیفیت جهان لبریز چون جام
Чаман аз абр чун товус дар дом
چمن از ابر چون طاووس در دام
Намӯда панҷа ӣ худ ғунчаи лола
نموده پنجهٔ خود غنچه لاله
Ки май бояд дарин мавсими пиёла
که میباید درین موسم پیاله
Чу маҷнӯн , Лайлӣ аз шавқи тамошо
چو مجنون، لیلی از شوق تماشا
Ба ҷои пои ниҳодаи сар ба саҳро
به جای پا نهاده سر به صحرا
Ба хок аз мавҷи гули ҳргўшаҳи сад дом
به خاک از موج گل هرگوشه صد دام
Тзрўии хуфтаи пиндорӣ ба ҳргом
تذروی خفته پنداری به هر گام
Чунон гулбуни зи гули рангин нигор аст
چنان گلبن ز گل رنگین نگار است
Ки гӯйии чатри товус баҳор аст
که گویی چتر طاووس بهار است
Чироғон гуласт ва дар гулистон
چراغان گل است و در گلستان
Буд абри сияҳ , дӯди чироғон
بود ابر سیه، دود چراغان
Магӯ хуршед дар абр сиёҳ аст
مگو خورشید در ابر سیاه است
Ки фили нўрбхт подшоҳ аст
که فیل نوربخت پادشاه است
Шаҳаншоҳӣ ки дар соҳибқиронӣ
شهنشاهی که در صاحبقرانی
Буд сонӣ ва ӯро нест сонӣ
بود ثانی و او را نیست ثانی
Ҷаҳони зери нигин чун офтобаш
جهان زیر نگین چون آفتابش
Азон шоҳ ҷаҳон омад хитобаш
ازان شاه جهان آمد خطابش
Фурӯғи ҷабҳааш дар чашми бениш
فروغ جبهه اش در چشم بینش
Чароғи боргоҳи офариниш
چراغ بارگاه آفرینش
Шикаст ҳар дилиро мумиёе
شکست هر دلی را مومیایی
Чароғи неку бадро равшаноӣ
چراغ نیک و بد را روشنایی
Нишинад ҳамчуи арқон чун мураббаъ
نشیند همچو ارکان چون مربع
Буд меҳри фалак , тахти мурассаъ
بود مهر فلک، تخت مرصع
Кунад дар анҷуман чун чеҳраи тобон
کند در انجمن چون چهره تابان
Шавад равшани дили некону покон
شود روشن دل نیکان و پاکان
Балӣ ояд чу шамъӣ дар миёна
بلی آید چو شمعی در میانه
Чироғон мешавад ойӣнаи хона
چراغان میشود آیینه خانه
Дилаши Нӯшервонӣ каз саодат
دلش نوشیروانی کز سعادت
Нафасро карда занҷири адолат
نفس را کرده زنجیر عدالت
Ба зери чарх , он зоти ҳумоюн
به زیر چرخ، آن ذات همایون
Буд чун дар даруни хами Флотўн
بود چون در درون خم فلاطون
з ҳикмат метавонад лутф ӯ кард
ز حکمت میتواند لطف او کرد
Алоҷи шери барфин аз таби сард
علاج شیر برفین از تب سرد
Зафарро таҳта ӣ таълими теғаш
ظفر را تختهٔ تعلیم تیغش
Калиди фатҳи ҳафт иқлӣми теғаш
کلید فتح هفت اقلیم تیغش
Фиканда қудраташи шери афканон ро
فکنده قدرتش شیر افکنان را
Шикастаи гардани гардани кашон ро
شکسته گردن گردن کشان را
براردи оташ , ар варзад ба ӯ кин
برآرد آتش، ار ورزد به او کین
Чноросои зи худ баҳроми чубин
چنارآسا ز خود بهرام چوبین
Зад аз кинаш агар хоқони чини дам
زد از کینش اگر خاقان چین دم
з дасташ рафт чини остини ҳам !
ز دستش رفت چین آستین هم!
зи адлаши тобад ар Нӯшервони рӯ
ز عدلش تابد ار نوشیروان رو
Сари занҷир ӯ дар гардан ӯ
سر زنجیر او در گردن او
зи дилаши ҷавҳари шамшери хунхор
ز دلش جوهر شمشیر خونخوار
Шуда аз бим ҳамчун коҳи девор
شده از بیم همچون کاه دیوار
зи ҷўдш муфлисон гашта тавонгар
ز جودش مفلسان گشته توانگر
Гадоёнро чу моҳии хирқаи пари зар
گدایان را چو ماهی خرقه پر زر
Фалак бар остонаш карда таслим
فلک بر آستانش کرده تسلیم
зи моҳи нав , калиди ҳафт иқлӣм
ز ماه نو، کلید هفت اقلیم
з рӯй қаҳр , ҳарҷо моҷаро кард
ز روی قهر، هرجا ماجرا کرد
Наёрад кӯҳ аз бимаш садо кард
نیارد کوه از بیمش صدا کرد
Нивисам васфи ҷўдш чун ба нома
نویسم وصف جودش چون به نامه
Равад оби тилло аз ҷӯии хома
رود آب طلا از جوی خامه
Ба аҳдаши рафта аз рӯй тнъм
به عهدش رفته از روی تنعم
зи бонги Асия дар хоб , гандум
ز بانگ آسیا در خواب، گندم
Занад ҳарҷо зи ъоҷзпрўрии дам
زند هرجا ز عاجزپروری دم
Гурезади офтоб аз мавҷи шабнам
گریزد آفتاب از موج شبنم
Буд то дар кафи дасташ ҳамеша
بود تا در کف دستش همیشه
Дарави гавҳар чу дандон карда реша
درو گوهر چو دندان کرده ریشه
Шаҳонро чашм бар дасти гадояш
شهان را چشم بر دست گدایش
Сутуни давлати эшон Асояш
ستون دولت ایشان عصایش
зи лутф ӯ дили озодагони шод
ز لطف او دل آزادگان شاد
Буд дар соя ӣ ӯ сарви озод
بود در سایهٔ او سرو آزاد
Чунон кӯҳи шикваашро гаронии сет
چنان کوه شکوهش را گرانی ست
Ки ранги хоки роҳаши осмонии сет
که رنگ خاک راهش آسمانی ست
зи хунрезии теғаш чун занами ҳарф
ز خونریزی تیغش چون زنم حرف
Сиёҳӣ мешавад дар хомаи шнҷрФ
سیاهی میشود در خامه شنجرف
зи манъаши ёд агар оради пиёла
ز منعش یاد اگر آرد پیاله
Бисӯзад май дарав чун доғи лола
بسوزد می درو چون داغ لاله
Буд саҷҷода ӣ дайни тхтгоҳш
بود سجادهٔ دین تختگاهش
Тариқ шаръ бошад шоҳроҳаш
طریق شرع باشد شاهراهش
Даройад чун ба тоъат дар сафи дайн
درآید چون به طاعت در صف دین
Фалаки тасбеҳ май оради зи парвин
فلک تسبیح میآرد ز پروین
Чу абри афкандагар саҷҷода бар об
چو ابر افکنده گر سجاده بر آب
Шудаи қиблаи намои моҳӣ ба гирдоб
شده قبله نما ماهی به گرداب
Сари исломи азу бар осмон аст
سر اسلام ازو بر آسمان است
Гувоҳи ин сухани ислом хон аст
گواه این سخن اسلام خان است
Ҷавони бахтӣ ки аз таъсири иқбол
جوان بختی که از تأثیر اقبال
Худоу халқ азу бошанд хушҳол
خدا و خلق ازو باشند خوشحال
Хилоиқ дар ҳарими парда ӣ роз
خلایق در حریم پردهٔ راز
Чу мўсиқор дар васфаши ҳам овоз
چو موسیقار در وصفش هم آواز
Фалак қадре ки чун хуршеди тобон
فلک قدری که چون خورشید تابان
Ба хору гули расонади файзи яксон
به خار و گل رساند فیض یکسان
Ба боғи лутфи омаш аз таҷаммул
به باغ لطف عامش از تجمل
Чароғ хор дорад равғани гул
چراغ خار دارد روغن گل
Буд калакаши калиди ризқи мардум
بود کلکش کلید رزق مردم
Ба муҳтоҷони срирш дар такаллум
به محتاجان صریرش در تکلم
Кафши дарёу абри файзи хомаи сет
کفش دریا و ابر فیض خامه ست
Бароти бахшиш ӯ ганҷи номаи сет
برات بخشش او گنج نامه ست
Ғалат дар ҷамъу харҷи боғ кам дид
غلط در جمع و خرج باغ کم دید
Ки шасти ғунча ӣ занбақ набаред
که شست غنچهٔ زنبق نبرید
зи баси дуздӣ ба аҳд ӯ барофтод
ز بس دزدی به عهد او برافتاد
Наме дуздади ҳунари шогирд аз устод
نمیدزدد هنر شاگرد از استاد
Шудаи хуршеди фарши дарга ӯ
شده خورشید فرش درگه او
Кунад чун хишт , хоби чорпҳлў
کند چون خشت، خواب چارپهلو
Сар хасмаш намехоҳад мададкор
سر خصمش نمیخواهد مددکار
Равад ҳамчун кадуи худ бар сари дор
رود همچون کدو خود بر سر دار
з бас шуд аҷаб , хор аз машраб ӯ
ز بس شد عجب، خوار از مشرب او
Сабк шуд аз манӣ санги тарозу
سبک شد از منی سنگ ترازو
Забун ӯст хасми тираи кавкаб
زبون اوست خصم تیره کوکب
Ки бошад рӯзро по бар сари шаб
که باشد روز را پا بر سر شب
Ба ҳар сина ки созад рости ангушт
به هر سینه که سازد راست انگشت
Ҷаҳонад чун камонаш тир аз пушт
جهاند چون کمانش تیر از پشت
Нигаҳбон хуфтаасту посбони маст
نگهبان خفته است و پاسبان مست
Ки оламро чу ҳифзаши шаҳна Эй ҳаст
که عالم را چو حفظش شحنه ای هست
Расидаи кори адл ӯ ба ҷое
رسیده کار عدل او به جایی
Ки дар ҳангоми мастӣ аз банноӣ ,
که در هنگام مستی از بنایی،
Кунад хиштӣ чу фили шӯриши андеш
کند خشتی چو فیل شورش اندیش
Кунад хок ва фишонд бар сари хеш
کند خاک و فشاند بر سر خویش
Ҳамеша гарчи дузди ғорати андеш
همیشه گرچه دزد غارت اندیش
Буридӣ хона ӣ мардуми азин пеш ,
بریدی خانهٔ مردم ازین پیش،
Кунун он расм аз баси брФтодаҳ
کنون آن رسم از بس برفتاده
Камонро кас намесозад кбодаҳ
کمان را کس نمیسازد کباده
Ба ҳар кишвар ки соҳиб сўбаҳ гардид
به هر کشور که صاحب صوبه گردید
Дарав ҳар даҳ ба шаҳр Миср хандид
درو هر ده به شهر مصر خندید
Чу дар банголаи адл ӯ илм шуд
چو در بنگاله عدل او علم شد
Ситамро даст аз теғаш қалам шуд
ستم را دست از تیغش قلم شد
Ба аҳдаши ҳамчуи субҳи сидқи андеш
به عهدش همچو صبح صدق اندیش
Ба як ҷо об хӯрдӣ гург бо мяш
به یک جا آب خوردی گرگ با میش
з рӯй адл , дод халқ ме дод
ز روی عدل، داد خلق میداد
Вале дарёи з дасташ дошт фарёд
ولی دریا ز دستش داشت فریاد
Нишаста буд рӯзии адли густар
نشسته بود روزی عدل گستر
Ба маснади ҳамчу дар ойӣнаи ҷавҳар
به مسند همچو در آیینه جوهر
Ки пайдои қосидӣ бо ин хабари гашт
که پیدا قاصدی با این خبر گشت
Ки рӯй аҳли кӯч аз қиблаи баргашт
که روی اهل کوچ از قبله برگشت
Шуданд он фирқа ӣ шӯридаи айём
شدند آن فرقهٔ شوریده ایام
Талабкори мадад аз аҳли ошом
طلبکار مدد از اهل آشام
Сипоҳӣ омад аз онҷои сӯии кӯч
سپاهی آمد از آنجا سوی کوچ
Ки шуд мағзи сипеҳр аз шӯрашони пуч
که شد مغز سپهر از شورشان پوچ
з бас бархест гардад фитна , аз ҷӯш
ز بس برخاست گردد فتنه، از جوش
Замин бо осмон шуд дӯш бар дӯш
زمین با آسمان شد دوش بر دوش
Баён шуд зи мавҷи фили кҳсор
بیابان شد ز موج فیل کهسار
Нишони поишон бар ҳртрФи ғор
نشان پایشان بر هرطرف غار
Бисоти даҳр аз филу пиёда
بساط دهر از فیل و پیاده
Нишон аз арса ӣ шатранҷ дода
نشان از عرصهٔ شطرنج داده
Баромади мавҷ аз дарё ки айём
برآمد موج از دریا که ایام
Азон трдомнон шуд ҳамчуи ҳаммом
ازان تردامنان شد همچو حمام
Гуруҳеи сар ба сари маҷнӯну маҷҳӯл
گروهی سر به سر مجنون و مجهول
Биёбонеу саҳрогард чун ғӯл
بیابانی و صحراگرد چون غول
Барои рӯнамои шаҳру манзил
برای رونمای شهر و منزل
Ҳамаи мурғ сиёҳ оварда аз дил
همه مرغ سیاه آورده از دل
Гарони дидорашон бар дил чу занҷир
گران دیدارشان بر دل چو زنجیر
Хунактар рӯишон аз рӯй шамшер
خنک تر رویشان از روی شمشیر
Буд сӯрохи гӯш аз гӯшашон беш
بود سوراخ گوش از گوششان بیش
Ғалат гуфтам , ки аз бдхўиии хеш ,
غلط گفتم، که از بدخویی خویش
зи бас бар гӯшашони силии расида
ز بس بر گوششان سیلی رسیده
Шуда ҳамчун дафи мисатони дарида
شده همچون دف مستان دریده
зи хунхорӣ бар эшон хӯн ба аз май
ز خونخواری بر ایشان خون به از می
Камону тири эшон ҳарду аз не
کمان و تیر ایشان هردو از نی
Зираи бинӣ чу эшонро бар андом
زره بینی چو ایشان را بر اندام
Бадоне чист маънии даду дом
بدانی چیست معنی دد و دام
Чу бишунид ин хабари он кӯҳи тамкин
چو بشنید این خبر آن کوه تمکین
Виқораш кард расми сабри ойин
وقارش کرد رسم صبر آیین
Нашуд табъаши азин андеша дар тоб
نشد طبعش ازین اندیشه در تاب
Чаҳ ғам дорад зи санги ойӣна ӣ об
چه غم دارد ز سنگ آیینهٔ آب
Пас аз як моҳ фармон дод то фавҷ
پس از یک ماه فرمان داد تا فوج
Шавад дрёншин чун лашкари мавҷ
شود دریانشین چون لشکر موج
Заруриёти лашкар чун рақам кард
ضروریات لشکر چون رقم کرد
Бародарро ба сардорӣ илм кард
برادر را به سرداری علم کرد
Буд бар сари сипаҳро фарз , сардор
بود بر سر سپه را فرض، سردار
Чу бисмии аллоҳ дар оғоз ҳар кор
چو بسم الله در آغاز هر کار
Бародарро чу кор афтод бар сар
برادر را چو کار افتاد بر سر
Киро сӯзад бирав дили ҷузи бародар ?
که را سوزد برو دل جز برادر؟
Ба ҳркорӣ бародар бошад анбоз
به هرکاری برادر باشد انباز
Касе нашунида аз як дасти овоз
کسی نشنیده از یک دست آواز
Фурӯғи ҷабҳа ӣ бахту саодат
فروغ جبههٔ بخت و سعادت
Гули иқболу зини дайну давлат
گل اقبال و زین دین و دولت
Сиёдати хон , чароғи хона ӣ зин
سیادت خان، چراغ خانهٔ زین
Валикини барқи сӯзон дар сафи кин
ولیکن برق سوزان در صف کین
Савор асб шуд аз рӯй таъҷил
سوار اسب شد از روی تعجیل
Наҳанги ореи куҷоу ҳавза ӣ фил
نهنگ آری کجا و حوضهٔ فیل
Азуи зин , хона ӣ иқбол гардид
ازو زین، خانهٔ اقبال گردید
Сари душман ба раҳ помол гардид
سر دشمن به ره پامال گردید
Фалак дар хизматаш аз ҷой бурҷаст
فلک در خدمتش از جای برجست
Ба сони шиша ӣ соъати камари баст
به سان شیشهٔ ساعت کمر بست
Равон шуд бо сипоҳи нусрати ойин
روان شد با سپاه نصرت آیین
Дуо мерафт ва аз паии фавҷи омин
دعا میرفت و از پی فوج آمین
Сӯии он малик , лашкари гашти роҳӣ
سوی آن ملک، لشکر گشت راهی
зи хушкӣ ватарӣ чун мурғу моҳӣ
ز خشکی و تری چون مرغ و ماهی
Равон гардид аз дарё навора
روان گردید از دریا نواره
Чу дар баҳри фалак , фавҷи ситора
چو در بحر فلک، فوج ستاره
з дарё хост ошӯбӣ ки тӯфон
ز دریا خاست آشوبی که طوفان
зи ҳайрат хушк шуд чун мавҷи савҳон
ز حیرت خشک شد چون موج سوهان
Сафи амвоҷи он дарёи зи танагӣ
صف امواج آن دریا ز تنگی
Ба ҳам печид ҳамчун мӯии зангӣ
به هم پیچید همچون موی زنگی
зи мавҷ аз бими он хайли хуҷаста
ز موج از بیم آن خیل خجسته
Таноби лангари дарёи гусаста
طناب لنگر دریا گسسته
Ниҳон шуд абр чун дид он сиёҳӣ
نهان شد ابر چون دید آن سیاهی
Ба зери об ҳамчун доми моҳӣ
به زیر آب همچون دام ماهی
Шуд аз дарёи садаф бар рӯй ҳомӯн
شد از دریا صدف بر روی هامون
Парешони ҳамчуи нақши пои маҷнӯн
پریشان همچو نقش پای مجنون
Гурезон шуд сафи амвоҷи дарё
گریزان شد صف امواج دریا
Чу хайли оҳӯон бар рӯй саҳро
چو خیل آهوان بر روی صحرا
Садаф мегуфт каз тороҷи лашкар
صدف میگفت کز تاراج لشکر
Ятеми ман куҷои беруни баради сар
یتیم من کجا بیرون برد سر
Ба соҳил кардӣ аз бими сипоҳӣ
به ساحل کردی از بیم سپاهی
Зари худро ниҳон дар хоки моҳӣ
زر خود را نهان در خاک ماهی
зи танагии судаи гашт аз бас ба гирдоб
ز تنگی سوده گشت از بس به گرداب
Гуҳар шуд дар садаф ҳамчун сФидоб
گهر شد در صدف همچون سفیداب
зи хушкӣ низ фавҷӣ шуд равона
ز خشکی نیز فوجی شد روانه
Казон омад ба ларзидани замона
کزان آمد به لرزیدن زمانه
Илм дар саф ба пӯшишҳои заррин
علم در صف به پوشش های زرین
Музайяни гашт чун баҳроми чубин
مزین گشت چون بهرام چوبین
Мурассаъ шуд ба ҷавҳарҳои хуши лавн
مرصع شد به جوهرهای خوش لون
Қтоси фил ҳамчун риши фиръавн
قطاس فیل همچون ریش فرعون
з ҳар сӯи худ заррин ме дурахшид
ز هر سو خود زرین میدرخشید
Ба фарқи теғи бандони ҳамчуи хуршед
به فرق تیغ بندان همچو خورشید
Камон мешуд зи зрпўшони лашкар
کمان میشد ز زرپوشان لشکر
Ки шуд кони тиллои сади Сикандар
که شد کان طلا سد سکندر
зи фавҷи филу асби дашти паймо
ز فوج فیل و اسب دشت پیما
Пар аз кӯҳ ктл шуд рӯй саҳро
پر از کوه کتل شد روی صحرا
зи ҷавлони саманди бодрФтор
ز جولان سمند بادرفتار
Раҳ хобида шуд чун мавҷи бедор
ره خوابیده شد چون موج بیدار
Илм буд он сипаҳро бар чапу рост
علم بود آن سپه را بر چپ و راست
Алифҳоӣ ки дар анои Фтҳност
الف هایی که در انا فتحناست
Шуданд аз гирд рафт аз бас ба тороҷ
شدند از گرد رفت از بس به تاراج
Замини дорон ба муштии хоки муҳтоҷ
زمین داران به مشتی خاک محتاج
Ба сӯии осмон аз шаҳру пӯра
به سوی آسمان از شهر و پوره
Ба сон дев зад оташи танура
به سان دیو زد آتش تنوره
Пас аз чанде ки манзил ме буриданд
پس از چندی که منزل میبریدند
Ба наздикии он сарҳади расиданд
به نزدیکی آن سرحد رسیدند
Чу он ҷамъи парешонро хабар шуд
چو آن جمع پریشان را خبر شد
Ки аз лашкари ҷаҳони зер ва зибр шуд
که از لشکر جهان زیر و زبر شد
Ҳазимат додашон бар бод чун хок
هزیمت دادشان بر باد چون خاک
Азон нопок [ чеҳрон ] арса шуд пок
ازان ناپاک [چهران] عرصه شد پاک
Саросари қалъаҳои он ҳаволӣ
سراسر قلعه های آن حوالی
Дили худро азишон кард холӣ
دل خود را ازیشان کرد خالی
Чаҳ дид оё аҷал зон хайли кофар
چه دید آیا اجل زان خیل کافر
Ки муҳлат додашон то соли дигар
که مهلت دادشان تا سال دیگر
Сипоҳи нусрати ойин чун расиданд
سپاه نصرت آیین چون رسیدند
зи мақҳурони асар барҷо надиданд
ز مقهوران اثر برجا ندیدند
Чу аз баҳри умӯри малик ё чанд
چو از بهر امور ملک یا چند
Нишаст онҷои сипаҳдори хирадманд ,
نشست آنجا سپهدار خردمند
Баромади абрҳои бршколӣ
برآمد ابرهای برشکالی
Ҷаҳонро ҳамчуи кҳсор аз ҳаволӣ
جهان را همچو کهسار از حوالی
Шуд абри тира аз атрофи офоқ
شد ابر تیره از اطراف آفاق
Фалаки паймо чу дӯди оҳи ушшоқ
فلک پیما چو دود آه عشاق
Барои даст тӯфон шуд зи гирдоб
برای دست طوفان شد ز گرداب
Кушодаи остини дарё чу аъроб
گشاده آستین دریا چو اعراب
Ҷаҳон аз ҷӯши борони гашти пинҳон
جهان از جوش باران گشت پنهان
Ба зери об ҳамчун малики Юнон
به زیر آب همچون ملک یونان
Чунон абрӣ аз паии ҳам қатра май рехт
چنان ابری از پی هم قطره میریخت
Ки гӯйии зоҳидиро сбҳаҳи бгсихт
که گویی زاهدی را سبحه بگسیخت
зи ҷӯши абри Нитсаоне ба гирдоб
ز جوش ابر نیسانی به گرداب
Ниҳон шуд дар намад ойӣна ӣ об
نهان شد در نمد آیینهٔ آب
зи баси силии равон аз ҳар тараф шуд
ز بس سیلی روان از هر طرف شد
Замин дар оби пинҳон чун садаф шуд
زمین در آب پنهان چون صدف شد
з гул гуфтӣ ки мавҷи диҷла ва равад
ز گل گفتی که موج دجله و رود
Буд чини ҷабин сандал олуд
بود چین جبین صندل آلود
Хилоиқро дар он тӯфони пурҷӯш
خلایق را در آن طوفان پرجوش
Раседӣ аз лаб ҳар мавҷ дар гӯш
رسیدی از لب هر موج در گوش
Ки даври одами хокӣ сар омад
که دور آدم خاکی سر آمد
Замони одами обӣ дар омад
زمان آدم آبی درآمد
Барони сар буд абри бршколӣ
برآن سر بود ابر برشکالی
Ки дарёро кунад аз оби холӣ
که دریا را کند از آب خالی
Ҷаҳон шуд сабз азон тӯфони пурқаҳр
جهان شد سبز ازان طوفان پرقهر
Ки гардад ранги сабз аз хӯрдани заҳр
که گردد رنگ سبز از خوردن زهر
Дарин тӯфон , сипоҳи нусрати осор
درین طوفان، سپاه نصرت آثار
Тиҳӣ гардид аз олоти пайкор
تهی گردید از آلات پیکار
з нам афтод деги тӯб аз ҷӯш
ز نم افتاد دیگ توپ از جوش
ТФк шуд ҳамчуи шамъи куштаи хомӯш
تفک شد همچو شمع کشته خاموش
Ялонро ханҷари бнёдоФкн
یلان را خنجر بنیادافکن
Шуд аз зангор ҳамчун барги сӯсан
شد از زنگار همچون برگ سوسن
Ниҳони ойӣна ӣ теғи гҳртоб
نهان آیینهٔ تیغ گهرتاب
Ба зери сабза ӣ зангор чун об
به زیر سبزهٔ زنگار چون آب
з сабзӣ шуд далеронро ба ҷирга
ز سبزی شد دلیران را به جرگه
Чаҳор ойӣна ҳамчун чорбргаҳ
چهار آیینه همچون چاربرگه
з нам омад камони хушки аъзо
ز نم آمد کمان خشک اعضا
Ба печу тоб ҳамчун мавҷи дарё
به پیچ و تاب همچون موج دریا
Уқоби тирро шуд ошён тар
عقاب تیر را شد آشیان تر
Чу шоҳини тарозуи гашт бе пар
چو شاهین ترازو گشت بی پر
ТФкро аз нами абри ҷаҳони тоб
تفک را از نم ابر جهان تاب
Хазинаи гашт чун ҳаммоми пуроб
خزینه گشت چون حمام پرآب
з барқ андозӣ абри пурошӯб
ز برق اندازی ابر پرآشوب
Нафас аз бими дуздида ба худ тўб
نفس از بیم دزدیده به خود توب
Вале аз ҷониби хони фалаки шан
ولی از جانب خان فلک شان
Чунон мешуд ҳамаи асбоби сомон ,
چنان میشد همه اسباب سامان
Ки шуд як соли манзилгоҳи онҷо
که شد یک سال منزلگاه آنجا
Нахурданд он сипаҳи обии зи дарё
نخوردند آن سپه آبی ز دریا
Равон мекард асбобу хазина
روان میکرد اسباب و خزینه
Шудаи маҷмӯъа ӣ онҳо сафина
شده مجموعهٔ آنها سفینه
Сухани кӯтоҳ , чун он абри пуршӯр
سخن کوتاه، چون آن ابر پرشور
Пас аз на моҳ шуд аз осмони давр
پس از نه ماه شد از آسمان دور
з дарё дод беруни тоби хушкӣ
ز دریا داد بیرون تاب خشکی
Падед омад ба рӯй оби хушкӣ
پدید آمد به روی آب خشکی
Бисот сабза дид ва гуфт гардун
بساط سبزه دید و گفت گردون
Ки хуб омад замин аз оби берун
که خوب آمد زمین از آب بیرون
Замин зад ғӯта ҳамчун бт ба гирдоб
زمین زد غوطه همچون بط به گرداب
Бурун омад ба ранги тӯтӣ аз об
برون آمد به رنگ طوطی از آب
Ба ҷунбидан даромад бози лашкар
به جنبیدن درآمد باز لشکر
Замину осмонро рафт лангар
زمین و آسمان را رفت لنگر
Равони гаштанд аз дунболи душман
روان گشتند از دنبال دشمن
Ҳамаи Фўлодпўш аз худу ҷавшан
همه فولادپوش از خود و جوشن
Ба хайли кофарони ҳам баҳри пайкор
به خیل کافران هم بهر پیکار
Камарҳо баста шуд , аммо зи зуннор
کمرها بسته شد، اما ز زنار
Чунон омад сафи куффор дар ҷӯш
چنان آمد صف کفار در جوش
Ки бут чун санг савдо шуд зираи пӯш
که بت چون سنگ سودا شد زره پوش
Ба якдигар чу гардиданди наздик
به یکدیگر چو گردیدند نزدیک
Ҷаҳон аз гирди лашкари гашти торик
جهان از گرد لشکر گشت تاریک
Ба дарёи ҷангро шуд ҷамъи асбоб
به دریا جنگ را شد جمع اسباب
Чу ҷанг май кашон дар олами об
چو جنگ می کشان در عالم آب
Камондорон чу мҳрўёни дилкаш
کمانداران چو مهرویان دلکش
Заданд аз ҳар тарафи дастӣ ба таркиш
زدند از هر طرف دستی به ترکش
Дар оғӯш омадан шуд бе баҳона
در آغوش آمدن شد بی بهانه
Камон чун шоҳидони нарми шона
کمان چون شاهدان نرم شانه
Ба сӯии дастҳо тири ҷгрдўз
به سوی دست ها تیر جگردوز
Паридӣ ҳамчуи мурғ даст омӯз
پریدی همچو مرغ دست آموز
Ялонро ханҷари фӯлод май ҷуст
یلان را خنجر فولاد میجَست
Ба қасди хасм , ҳамчун моҳӣ аз даст
به قصد خصم، همچون ماهی از دست
зи ду ҷониби ду фавҷи шӯриши ангез
ز دو جانب دو فوج شورش انگیز
Ба ҳам чун мавҷ дарё шуд ҷлўриз
به هم چون موج دریا شد جلوریز
Ду лашкар , яъне он халқи ду олам
دو لشکر، یعنی آن خلق دو عالم
Чу абр ва дӯд печиданд бар ҳам
چو ابر و دود پیچیدند بر هم
Тараҳҳум кушта шуд аввал дар он ҳарб
ترحم کشته شد اول در آن حرب
зи хӯн ӯ илм чун шамъ шуд чарб
ز خون او علم چون شمع شد چرب
Муруввати ҳамчуи анқои гашти мастур
مروت همچو عنقا گشت مستور
Ҳаё чун Хизр шуд аз дидаҳо давр
حیا چون خضر شد از دیده ها دور
Чунон бархест шӯр аз ҳар канора
چنان برخاست شور از هر کناره
Ки аз ошуфтагии мурғи назора ,
که از آشفتگی مرغ نظاره،
Пари худро зи бас Ром кард азон ҷӯш
پر خود را ز بس رم کرد ازان جوش
з мижгон кард дар хонаи фаромӯш
ز مژگان کرد در خانه فراموش
зи як ҷониби баромади нола ӣ кӯс
ز یک جانب برآمد نالهٔ کوس
зи як сӯй дигар афғони ноқавс
ز یک سوی دگر افغان ناقوس
Фалакро аз дами худ , курно дод
فلک را از دم خود، کرنا داد
Ба ранги лоҷуварди суда бар бод
به رنگ لاجورد سوده بر باد
Наҳанг аз бим он гардид биҳуш
نهنگ از بیم آن گردید بیهوش
Садафро гашти гавҳари пунба ӣ гӯш
صدف را گشت گوهر پنبهٔ گوش
Нафир аз танагии ҷо , дод ме кард
نفیر از تنگی جا، داد میکرد
зи роҳи остин фарёд ме кард
ز راه آستین فریاد میکرد
Баромад аз туфангу тӯби ҷонкоҳ
برآمد از تفنگ و توپ جانکاه
Замину осмон дар нолау оҳ
زمین و آسمان در ناله و آه
Ба хайли фитнаи ҷӯёни тӯби рӯйин
به خیل فتنه جویان توپ رویین
Ҳаме кард аз таҳи дили оҳу нафрин
همی کرد از ته دل آه و نفرین
Ба чархи афрошти дӯди тираи харгоҳ
به چرخ افراشت دود تیره خرگاه
ТФкро шуъла шуд шамъи назаргоҳ
تفک را شعله شد شمع نظرگاه
Шуд он дарёи зи дӯди кӣнаи хоҳӣ
شد آن دریا ز دود کینه خواهی
Ниҳон чун оби ҳайвон дар сиёҳӣ
نهان چون آب حیوان در سیاهی
зи торикӣ ба кори худ шудаи мот
ز تاریکی به کار خود شده مات
Сипаҳ чун хайли Искандар ба зулмот
سپه چون خیل اسکندر به ظلمات
Нашуд зулмат ба навъе сояи афкан
نشد ظلمت به نوعی سایه افکن
Ки бишносад касе аз дӯст , душман
که بشناسد کسی از دوست، دشمن
Матоъи нек ва бад мерафт дар кор
متاع نیک و بد میرفت در کار
Ба як қимат дар он торики бозор
به یک قیمت در آن تاریک بازار
зи дӯд тира шуд хуршед ноёб
ز دود تیره شد خورشید نایاب
Чу мижгони гашти теғ ӯ сияҳи тоб
چو مژگان گشت تیغ او سیه تاب
зи бас май тохти киштӣ аз чапу рост
ز بس میتاخت کشتی از چپ و راست
Ғубор аз кӯчаҳои мавҷ бархест
غبار از کوچه های موج برخاست
Уқоби тири парон , пар ба ҳам зад
عقاب تیر پران، پر به هم زد
Хурӯси арш , бонгӣ бар қадам зад
خروس عرش، بانگی بر قدم زد
Гумони барадӣ ба дарё зон заду гир
گمان بردی به دریا زان زد و گیر
Шутурмурғии сет ҳар мавҷ аз пари тир
شترمرغی ست هر موج از پر تیر
ТФкро гашти оташ , дузди хона
تفک را گشت آتش، دزد خانه
Тиҳӣ кард ончӣ будаш дар хазона
تهی کرد آنچه بودش در خزانه
Садои тӯб , моҳиро дар он ҷӯш
صدای توپ، ماهی را در آن جوش
Ҳубоби осои даридаи парда ӣ гӯш
حباب آسا دریده پردهٔ گوش
Гуҳар шуд бас ки об аз тоби шамшер
گهر شد بس که آب از تاب شمشیر
Садафро гашт азон пистони пар аз шер
صدف را گشت ازان پستان پر از شیر
зи акси ханҷари андешаи Фрсо
ز عکس خنجر اندیشه فرسا
Ба дарё танг шуд бар моҳёни ҷо
به دریا تنگ شد بر ماهیان جا
зи баси танагӣ ба дарё дид тӯфон
ز بس تنگی به دریا دید طوفان
Паноҳ оварад сӯии оби пайкон
پناه آورد سوی آب پیکان
Сафи амвоҷи дарё зон заду гир
صف امواج دریا زان زد و گیر
Чу мавҷ бӯрё шуд аз неи тир
چو موج بوریا شد از نی تیر
Ба пушташи акси гурз аз бас ки здмшт
به پشتش عکس گرز از بس که زدمشت
Садафро шуд шиками пурмуҳра ӣ пушт
صدف را شد شکم پرمهرهٔ پشت
зи баси марг наҳангон дид , бе тоб
ز بس مرگ نهنگان دید، بی تاب
Гиребон медарид аз мавҷ , гирдоб
گریبان میدرید از موج، گرداب
Садаф гардид аз омад шуд тир
صدف گردید از آمد شد تیر
Ба деги шўрбои баҳри кафгир
به دیگ شوربای بحر کفگیر
Чунон афрохт теғи фитнаи қомат
چنان افراخت تیغ فتنه قامت
Ба хунрезӣ , ки то рӯзи қиёмат ,
به خونریزی، که تا روز قیامت
Аҷаб каз доман дарё равад хӯн
عجب کز دامن دریا رود خون
Занад онро садаф ҳарчанд собӯн
زند آن را صدف هرچند صابون
зи ҳрсўи рехт аз баси кушта дар об
ز هرسو ریخت از بس کشته در آب
Чу хам май пар аз хӯни гашти гирдоб
چو خم می پر از خون گشت گرداب
Наҳангон дар миёни хӯни шиновар
نهنگان در میان خون شناور
Ба хӯни олӯдаи моҳии ҳамчуи ханҷар
به خون آلوده ماهی همچو خنجر
зи хӯни сарпанҷа ӣ мурғони обӣ
ز خون سرپنجهٔ مرغان آبی
Нишон медод аз дасти кабобӣ
نشان میداد از دست کبابی
Садафро шуд зи захми теғи кӣна
صدف را شد ز زخم تیغ کینه
Чу пушти гӯши моҳӣ , рӯй сина
چو پشت گوش ماهی، روی سینه
Сафи амвоҷ аз хӯни далерон
صف امواج از خون دلیران
Қатори уштурони сурхи кӯҳон
قطار اشتران سرخ کوهان
Тани моҳии зи захми тир чун дом
تن ماهی ز زخم تیر چون دام
Садафи бодому гавҳари мағзи бодом
صدف بادام و گوهر مغز بادام
Азон сарҳо ки аз шамшери бедод
ازان سرها که از شمشیر بیداد
Ҳубоби осо ба рӯй об афтод ,
حباب آسا به روی آب افتاد،
Барад то мавҷ азон вартаи буруни сар
برد تا موج ازان ورطه برون سر
Кадуҳо баста бар худ чун шиновар
کدوها بسته بر خود چون شناور
Фиканда панҷаҳо теғи гарони санг
فکنده پنجه ها تیغ گران سنگ
Вазон гардӣда дарёи пари зи харчанг
وزان گردیده دریا پر ز خرچنگ
зи баси ангушт каз дарё падед аст
ز بس انگشت کز دریا پدید است
Садаф гуфтӣ ки тоси чл калид аст
صدف گفتی که طاس چل کلید است
зи соқу соид аз он кӣнаи хоҳӣ
ز ساق و ساعد از آن کینه خواهی
Шудаи гирдоби таштии пари зи моҳӣ
شده گرداب طشتی پر ز ماهی
Шуд охир [ аз ] насими лутфи яздон
شد آخر [از] نسیم لطف یزدان
Чу оташи хайли душман рӯй гардон
چو آتش خیل دشمن روی گردان
Сафи ҷамъияти эшон дар он об
صف جمعیت ایشان در آن آب
Парешон шуд чу бар ойӣнаи симоб
پریشان شد چو بر آیینه سیماب
Ҳазимат будашон аз баси Аннани каш
هزیمت بودشان از بس عنان کش
Ба зер поишон шуд оби оташ
به زیر پایشان شد آب آتش
Равони гаштанди баҳри кӣнаи хоҳӣ
روان گشتند بهر کینه خواهی
Наҳангон аз қафои фавҷи моҳӣ
نهنگان از قفای فوج ماهی
Ба соҳили бешае пари хору хас буд
به ساحل بیشه ای پر خار و خس بود
Ки бод аз шохсораш дар қафас буд
که باد از شاخسارش در قفس بود
Дарахтон чу хайли деви густох
درختان چو خیل دیو گستاخ
Фиканда аз хусумати шох бар шох
فکنده از خصومت شاخ بر شاخ
Ба ҳам печида бар шохи дарахтон
به هم پیچیده بر شاخ درختان
зи танагии баргҳо чун бираҳ ӣ пан
ز تنگی برگها چون بیرهٔ پان
Дарав аз сабзаи фарши хоки махмал
درو از سبزه فرش خاک مخمل
Сутуни хайма ӣ афлоки сандал
ستون خیمهٔ افلاک صندل
Дарахти авд ӯ он гӯнаи саркаш
درخت عود او آن گونه سرکش
Ки гардидӣ зи бимаши оби оташ
که گردیدی ز بیمش آب آتش
Ниҳоли обнӯси он зангии маст
نهال آبنوس آن زنگی مست
Ки баргаш дошт соқи арш дар даст
که برگش داشت ساق عرش در دست
зи баси дидаи фишор аз танагии ҷо
ز بس دیده فشار از تنگی جا
Сияҳ гардӣда андомаши саропо
سیه گردیده اندامش سراپا
Фитода аз дарахтони соя бар хок
فتاده از درختان سایه بر خاک
Ки мегуяд надорад сояи афлок ?
که میگوید ندارد سایه افلاک؟
Ба тасхири фак бар хайли ашҷор
به تسخیر فلک بر خیل اشجار
Дарахти ҷўз ҳиндӣ гашта сардор
درخت جوز هندی گشته سردار
Зада чун навҷавонони қабӣла
زده چون نوجوانان قبیله
зи барги худ утоқаи нахли килаҳ
ز برگ خود اتاقه نخل کیله
Дарахт бар ба реша дода оғӯш
درخت بر به ریشه داده آغوش
Кашад занҷири худ чун фил бар дӯш
کشد زنجیر خود چون فیل بر دوش
зи нахли анба ӣ он куҳнаи беша
ز نخل انبهٔ آن کهنه بیشه
Замин чун анба гашта пари зи реша
زمین چون انبه گشته پر ز ریشه
зи нахли гдҳлш - он сифлаи ойин -
ز نخل گدهلش- آن سفله آیین-
Чаҳ гӯям ман , ки бар ваии боди нафрин
چه گویم من، که بر وی باد نفرین
Ки авзоъаш чу аҳл рӯзгор аст
که اوضاعش چو اهل روزگار است
Шам парвардан ӯро кор ва бор аст
شم پروردن او را کار و بار است
Ба азми бешаи он хайли ҷгртоб
به عزم بیشه آن خیل جگرتاب
Буруни ҷустанд ҳамчун моҳӣ аз об
برون جستند همچون ماهی از آب
Сафи эшон ба рӯй дашту ҳомӯн
صف ایشان به روی دشت و هامون
Парешони гашт ҳамчун мӯии маҷнӯн
پریشان گشت همچون موی مجنون
Далерони даст хунрезӣ кушоданд
دلیران دست خونریزی گشادند
Чу оташи андари он беша фитоданд
چو آتش اندر آن بیشه فتادند
Чу дар он ҳашаргоҳи шӯриши обод
چو در آن حشرگاه شورش آباد
Нафир ва курно омад ба фарёд ,
نفیر و کرّنا آمد به فریاد
Ба саҳро шуд пароканда ба якбор
به صحرا شد پراکنده به یکبار
Чу хайли уштур Ром карда , кҳсор
چو خیل اشتر رم کرده، کهسار
Замин чун осмон аз ҷой бурҷаст
زمین چون آسمان از جای برجست
Фалакро сар азон гардид ва бинишаст
فلک را سر ازان گردید و بنشست
Чунон шуд зард , ранги аҳли пайкор
چنان شد زرد، رنگ اهل پیکار
Ки теғ аз ҷавҳари худ гашти зркор
که تیغ از جوهر خود گشت زرکار
зи зарби чӯби рафтаи пӯст аз кӯс
ز ضرب چوب رفته پوست از کوس
Вазон дар нолаи андомаш чу ноқавс
وزان در ناله اندامش چو ناقوس
зи барқи теғ рахшон шуд замини гир
ز برق تیغ رخشان شد زمین گیر
Ба сони реша ӣ не , панҷа ӣ шер
به سان ریشهٔ نی، پنجهٔ شیر
Баромади зотши теғи дурахшон
برآمد زآتش تیغ درخشان
Чу мўсиқор , фарёд аз Нитсаатон
چو موسیقار، فریاد از نیستان
Паланг аз бим гашта мӯши солус
پلنگ از بیم گشته موش سالوس
зи таъна дар садои гурбаи товус
ز طعنه در صدای گربه طاووس
зи бас сӯрох шуд андомаш аз тир
ز بس سوراخ شد اندامش از تیر
Палангӣ буд сояи ҳамраҳи шер
پلنگی بود سایه همره شیر
Гурезони фил аз пеши савора
گریزان فیل از پیش سواره
Гунаҳ буд ва ба дунболаши куффора
گنه بود و به دنبالش کفاره
Шитобони каргадан аз ҳар карона
شتابان کرگدن از هر کرانه
Дам худ карда бар худ тозӣона
دم خود کرده بر خود تازیانه
Ҳаме ангехт зарби гурзи саркаш
همی انگیخت ضرب گرز سرکش
зи пушти шер ҳамчун гурбаи оташ
ز پشت شیر همچون گربه آتش
зи ҳайрати мондаи оҳӯ аз рамидан
ز حیرت مانده آهو از رمیدن
Фромш гашта мурғонро паридан
فرامش گشته مرغان را پریدن
Гуроз аз бим ҷон гардӣда ҳайрон
گراز از بیم جان گردیده حیران
з ларзидан задӣ дандон ба дандон
ز لرزیدن زدی دندان به دندان
Давидаи бас ки ҳрсўи музтариби вор
دویده بس که هرسو مضطرب وار
Гусастаи каргаданро банди шалвор
گسسته کرگدن را بند شلوار
Гурезони фавҷи фил аз барқи шамшер
گریزان فوج فیل از برق شمشیر
Шудаи хартумашони қандили пуртир
شده خرطومشان قندیل پرتیر
Аҷал шуд бар сари пархоши ҳаркас
اجل شد بر سر پرخاش هرکس
Ба деги тӯби бахтии оши ҳаркас
به دیگ توپ بختی آش هرکس
Ялонро рафт дар андеша ӣ хӯн
یلان را رفت در اندیشهٔ خون
Аннани ихтиёр аз дасти берун
عنان اختیار از دست بیرون
Сухан нишнидан ӯро буд матлаб
سخن نشنیدن او را بود مطلب
Ки гӯши хешро хобоанди мураккаб
که گوش خویش را خواباند مرکب
зи баси овози кӯс ва ноӣ рӯйин
ز بس آواز کوس و نای رویین
Шудаи саҳрои маҳшари арса ӣ кин
شده صحرای محشر عرصهٔ کین
Фалак чун сайди ваҳшӣ дар рамидан
فلک چون صید وحشی در رمیدن
Замин чун мурғи бсмл дар тапидан
زمین چون مرغ بسمل در تپیدن
ТФкро ҳар нафас аз нақди кӣна
تفک را هر نفس از نقد کینه
Тиҳӣ май гашт ва пар мешуд хазина
تهی میگشت و پر میشد خزینه
Ялонро курно мекард овоз
یلان را کرنا میکرد آواز
Нафир аз пеш рӯ шуд нағмаи пардоз
نفیر از پیش رو شد نغمه پرداز
зи ҷӯши гирд дар атрофи майдон
ز جوش گرد در اطراف میدان
Шудаи занбӯри хоки олӯдаи пайкон
شده زنبور خاک آلوده پیکان
Зираи доми аҷал зон шӯр гашта
زره دام اجل زان شور گشته
зи пайкон , хона ӣ занбӯр гашта
ز پیکان، خانهٔ زنبور گشته
Ба ҳаркас рӯй кардӣ теғи фӯлод
به هرکس روی کردی تیغ فولاد
Зира чун мавҷи дарё кӯча ме дод
زره چون موج دریا کوچه میداد
Чу девонаи зи баси ҷуст аз камони тир
چو دیوانه ز بس جست از کمان تیر
Камончаи тири худро кард занҷир
کمانچه تیر خود را کرد زنجیر
Нишаста тир аз бас бар сипарҳо
نشسته تیر از بس بر سپرها
Намӯдӣ хорпушти андари назарҳо
نمودی خارپشت اندر نظرها
зи новаки сина ҳо гардӣда миҷмар
ز ناوک سینه ها گردیده مجمر
Дарав аз тоби кӣна , дил чу ахгар
درو از تاب کینه، دل چو اخگر
зи хамёзаи камони як дам нёсуд
ز خمیازه کمان یک دم نیاسود
Ки махмури шароби офият буд
که مخمور شراب عافیت بود
ТФки кӯ дар ҷҳонсўзӣ ба ном аст
تفک کو در جهانسوزی به نام است
зи ҷӯш атса гуфтӣ дар зуком аст
ز جوش عطسه گفتی در زکام است
зи мағзи сари адуро гурзи худком
ز مغز سر عدو را گرز خودکام
Шикаста дар кулоҳаши байза ӣ хом
شکسته در کلاهش بیضهٔ خام
Далерони ҳарякӣ дар он заду гир
دلیران هریکی در آن زد و گیر
Намӯдӣ ҷавҳари худро чу шамшер
نمودی جوهر خود را چو شمشیر
зи зарби гурзи кин аз ҳар карона
ز ضرب گرز کین از هر کرانه
Шудаи болоблндони чоршонаҳ
شده بالابلندان چارشانه
ТФк аз ҳар тарафи афтода бар хок
تفک از هر طرف افتاده بر خاک
Ҷудо аз дӯш гашта мори заҳҳок
جدا از دوش گشته مار ضحاک
зи дасти лашкари фирӯзии оҳанг
ز دست لشکر فیروزی آهنگ
Ба хайли душман аз бас арса шуд танг ,
به خیل دشمن از بس عرصه شد تنگ
Гузар мекард аз шасти камонгир
گذر میکرد از شست کمانگیر
зи сад дили ҳамчуи тори сбҳаҳи як тир
ز صد دل همچو تار سبحه یک تیر
Ба хон ризқи мардони сипоҳӣ
به خوان رزق مردان سپاهی
Ниҳодаи тиру ханҷари мурғу моҳӣ
نهاده تیر و خنجر مرغ و ماهی
Ҷудо гардӣда аз теғи ҳунарманд
جدا گردیده از تیغ هنرمند
Чу хомаи тири неро банд аз банд
چو خامه تیر نی را بند از بند
Шикаст аз зарби гурзи оҳанӣни мушт
شکست از ضرب گرز آهنین مشت
Камонро қабза , яъне муҳра ӣ пушт
کمان را قبضه، یعنی مهرهٔ پشت
Ба дасти прдлон аз тири Фрсўд
به دست پردلان از تیر فرسود
Чу норанҷи ҳадаф , гурзи зарандуд
چو نارنج هدف، گرز زراندود
Хаданг аз ҷавшан ҳар длшкстаҳ
خدنگ از جوشن هر دلشکسته
Паридӣ ҳамчуи мурғи доми ҷуста
پریدی همچو مرغ دام جسته
Чунон зад неш , пайкони сбкдст
چنان زد نیش، پیکان سبکدست
Ки хӯни мурдаи як найзаи з ҷо ҳаст
که خون مرده یک نیزه ز جا هست
Зира бар тани чунон воҷиб дар он ҳол
زره بر تن چنان واجب در آن حال
Ки об аз бим нагузаштӣ зи ғарбол
که آب از بیم نگذشتی ز غربال
зи барқи хештани теғи пурэъроз
ز برق خویشتن تیغ پر اعراض
Ду теға боз гашта ҳамчуи миқроз
دو تیغه باز گشته همچو مقراض
Тарозуи тез дар санҷидани ҷон
ترازو تیز در سنجیدن جان
Зари пои тарозу буд пайкон
زر پای ترازو بود پیکان
Саропо гашта рахна аз заду гир
سراپا گشته رخنه از زد و گیر
Дами шамшер ҳамчун шини шамшер
دم شمشیر همچون شین شمشیر
ТФк май хости ҳрдми марди майдон
تفک میخواست هردم مرد میدان
Камонро буд рӯзи иди қурбон
کمان را بود روز عید قربان
Задӣ бар пушт чун гурзи гарон , мушт
زدی بر پشت چون گرز گران، مشت
Бурун аз нофи ҷустии муҳра ӣ пушт
برون از ناف جستی مهرهٔ پشت
Азон оташ ки теғ кин барафрӯхт
ازان آتش که تیغ کین برافروخت
Ба бешаи авду сандалро ба ҳам сӯхт
به بیشه عود و صندل را به هم سوخت
Дарахти обнӯсаши ҳиндӯе буд
درخت آبنوسش هندویی بود
Ки даврони сӯхташ бо сандалу авд
که دوران سوختش با صندل و عود
Шуданд афтода бар хоки он сиёҳон
شدند افتاده بر خاک آن سیاهان
Фузун аз соя ӣ барги дарахтон
فزون از سایهٔ برگ درختان
з хӯн гардӣда сабзаи махмали сурх
ز خون گردیده سبزه مخمل سرخ
Дарахти авд ӯ шуд сандали сурх
درخت عود او شد صندل سرخ
Камон аз мондагӣ шуд сусти бозу
کمان از ماندگی شد سست بازو
ТФк чун хастагон мехӯрд дору
تفک چون خستگان میخورد دارو
Азон прхошҷўёни диловар
ازان پرخاشجویان دلاور
Ки афтоданд бар хок аз ду лашкар ,
که افتادند بر خاک از دو لشکر
Шудаи пари домани саҳроу пушта
شده پر دامن صحرا و پشته
зи хӯни мурдау симоби кушта
ز خون مرده و سیماب کشته
Сафи душмани зи кӯшиши гашти дилгир
صف دشمن ز کوشش گشت دلگیر
Сипар андохтанд аз бими шамшер
سپر انداختند از بیم شمشیر
Яке аз аҷзи пеши қотил аз тан
یکی از عجز پیش قاتل از تن
Бурун мекард ҳамчун мори ҷавшан
برون میکرد همچون مار جوشن
Ниҳодаи дасти он як бар сари даст
نهاده دست آن یک بر سر دست
Шикваи шаҳнаи дасти маст май баст
شکوه شحنه دست مست میبست
Яке дида чу хасм беамон ро
یکی دیده چو خصم بی امان را
Ба ҷои тир , афкандаи камон ро
به جای تیر، افکنده کمان را
Ба пеши хасми худ он як ба зинҳор
به پیش خصم خود آن یک به زنهار
Гирифтаи коҳ бар лаби кҳрбоўор
گرفته کاه بر لب کهرباوار
Яке рафтаи зи по , тоб ва туонаш
یکی رفته ز پا، تاب و توانش
Гирифтаи хасм бар пушт камонаш
گرفته خصم بر پشت کمانش
Гурезон дайгарӣ рафтӣ зи майдон
گریزان دیگری رفتی ز میدان
Сар аз пои пештар чун гӯии чавгон
سر از پا پیشتر چون گوی چوگان
Ба чашми ҳарякӣ аз бими шамшер
به چشم هریکی از بیم شمشیر
Ба ҳам часбидаи мижгон чун пари тир
به هم چسبیده مژگان چون پر تیر
Камон афтод аз бас зон равои рӯ
کمان افتاد از بس زان روا رو
Замин шуд осмонии пари маи нав
زمین شد آسمانی پر مه نو
зи тири рехта , саҳрои Нитсаатон
ز تیر ریخته، صحرا نیستان
зи гулҳои сипари олами гулистон
ز گل های سپر عالم گلستان
Чунон афтод теғ аз ҳар карона
چنان افتاد تیغ از هر کرانه
Ки теғи кӯҳ гум шуд дар миёна
که تیغ کوه گم شد در میانه
зи бас хнҷрФшон буданд роҳӣ
ز بس خنجرفشان بودند راهی
Шуд он саҳро чу дарёи пари зи моҳӣ
شد آن صحرا چو دریا پر ز ماهی
Каманди тобдори афтода бар хок
کمند تابدار افتاده بر خاک
Тамошо кун чаҳ домии сохт афлок
تماشا کن چه دامی ساخت افلاک
ТФки афтода дар ҳрсўи фусурда
تفک افتاده در هرسو فسرده
Маҳиб аммо ҳамон чун мори мурда
مهیب اما همان چون مار مرده
Ба пеши мураккабони барқи таъҷил
به پیش مرکبان برق تعجیل
Сипар андохта аз нақши пои фил
سپر انداخته از نقش پا فیل
Ҳисорӣ доштанд он қавми макрӯҳ
حصاری داشتند آن قوم مکروه
Чу бурҷи осмон бар қулла ӣ кӯҳ
چو برج آسمان بر قلهٔ کوه
Ҳисорӣ бар фалаки овоза ӣ ӯ
حصاری بر فلک آوازهٔ او
Маи нави ҳалқа ӣ дарвоза ӣ ӯ
مه نو حلقهٔ دروازهٔ او
Асосаш чун асоси ишқи ёқӯб
اساسش چون اساس عشق یعقوب
Баннояш чун баннои сабри Айюб
بنایش چون بنای صبر ایوب
Сипеҳр аз арса ӣ ӯ як спрўор
سپهر از عرصهٔ او یک سپروار
Маи нави рифъаташро коҳи девор
مه نو رفعتش را کاه دیوار
Ба перомун ӯ чархи пурафсӯс
به پیرامون او چرخ پرافسوس
Буд парвонае беруни фонӯс
بود پروانه ای بیرون فانوس
Буд кҳсор , бурҷ бе шумориш
بود کهسار، برج بی شمارش
Хурӯси арш , Кебеки кӯҳсораш
خروس عرش، کبک کوهسارش
Ба пеши рифъат ӯ чархи даввор
به پیش رفعت او چرخ دوار
Камони ҳалқае бар рӯй девор
کمان حلقه ای بر روی دیوار
Ҷаҳонаши ончунон сангин барафрошт
جهانش آنچنان سنگین برافراشت
Ки кӯҳ аз сояаш дард камар дошт
که کوه از سایه اش درد کمر داشت
Паранда бар фарозаши каси надида
پرنده بر فرازش کس ندیده
Магар гоҳе казу хиштӣ парида
مگر گاهی کزو خشتی پریده
Ба ин гӯнаи ҳисории оҳанӣни пай
به این گونه حصاری آهنین پی
Ки барадии ҳуш аз сар дидани вай ,
که بردی هوش از سر دیدن وی،
Шуд аз зӯри уқобони бномўс
شد از زور عقابان بناموس
Зҷо бардошта чун тахти коўс
زجا برداشته چون تخت کاوس
зи санги тафриқаи он шиша бишикаст
ز سنگ تفرقه آن شیشه بشکست
Ҳазорон деви азу бар ҳар тарафи ҷуст
هزاران دیو ازو بر هر طرف جست
Бар асби деви пайкар , диўбндон
بر اسب دیو پیکر، دیوبندان
Шитобон аз паии он худписандон
شتابان از پی آن خودپسندان
Ялонро то фарс гардад азон тез
یلان را تا فرس گردد ازان تیز
Дамида чун хурӯс аз соқ , маҳмиз
دمیده چون خروس از ساق، مهمیز
Тавонои зи пой душманон рафт
توانایی ز پای دشمنان رفت
Гурезон то ба кӣ ҳам метавон рафт
گریزان تا به کی هم میتوان رفت
Каманди прдлон аз паии гаулӯгир
کمند پردلان از پی گلوگیر
зи нақши пои худ , поҳо ба занҷир
ز نقش پای خود، پاها به زنجیر
Савори бодпоро чун ғубор аст
سوار بادپا را چون غبار است
Пиёдагар ҳамаи сом савор аст
پیاده گر همه سام سوار است
Ба хунрезии далерон каф кушоданд
به خونریزی دلیران کف گشادند
Мурувватро Аннан аз даст доданд
مروت را عنان از دست دادند
Қазо гардид азон шӯриши маъаттал
قضا گردید ازان شورش معطل
Аҷали худ кушта шуд дар ҷанги аввал
اجل خود کشته شد در جنگ اول
зи бас каз пушта пар шуд рӯй саҳро
ز بس کز پشته پر شد روی صحرا
Замини пиндоштии пӯшидаи дебо
زمین پنداشتی پوشیده دیبا
Ба дасти онон ки зиндаи аўФтоднд
به دست آنان که زنده اوفتادند
Ба тавқи бандагӣ гардан ниҳоданд
به طوق بندگی گردن نهادند
зи нанги гардани он фирқа , шамшер
ز ننگ گردن آن فرقه، شمشیر
зи печу тоб хӯрдани гашти занҷир
ز پیچ و تاب خوردن گشت زنجیر
Ба ҳар бтхонаҳ эй , фавҷӣ азон хайл
به هر بتخانه ای، فوجی ازان خیل
Ба вайронии равони гаштанд чун сайл
به ویرانی روان گشتند چون سیل
зи баси бути поймоли як ба як шуд
ز بس بت پایمال یک به یک شد
Сиёҳи андом чун санг маҳак шуд
سیاه اندام چون سنگ محک شد
зи расвои нмондши ному номӯс
ز رسوایی نماندش نام و ناموس
з бом афтод ташти бути зи ноқавс
ز بام افتاد طشت بت ز ناقوس
зи баси бтхонаҳҳо вайрона гардид
ز بس بتخانه ها ویرانه گردید
Дили ушшоқ азон бар хеш ларзид
دل عشاق ازان بر خویش لرزید
Батонро чеҳраҳои арғавонӣ
بتان را چهره های ارغوانی
Шуда чун бут прессатон заъфаронӣ
شده چون بت پرستان زعفرانی
Бҳрмн шуд зи кори худ маъаттал
بهرمن شد ز کار خود معطل
Рух ӯ заъфи дайнро қурси сандал
رخ او ضعف دین را قرص صندل
з шарм кардаҳои хеш , зуннор
ز شرم کرده های خویش، زنار
Кашида сар ба худ чун ҳалқа ӣ мор
کشیده سر به خود چون حلقهٔ مار
Ба бтхонаҳи муаззини рафта бар бом
به بتخانه مؤذن رفته بر بام
Рисонда бар фалаки гулбонги ислом
رسانده بر فلک گلبانگ اسلام
зи филу киштӣу тӯби ҷаҳонгир
ز فیل و کشتی و توپ جهانگیر
Ба даст омад фузун аз ҳади тақрир
به دست آمد فزون از حد تقریر
ТФки худ бар сари ҳам тели ҳазорон
تفک خود بر سر هم تل هزاران
Ҷаҳони Кашмӣр ва он тел , кӯҳи морон
جهان کشمیر و آن تل، کوه ماران
Шуд аз сарҳои он қавми табаи рой
شد از سرهای آن قوم تبه رای
Минорӣ бар сар ҳар роҳ бар пой
مناری بر سر هر راه بر پای
Сафоҳон мунфаил шуд каз чапу рост
صفاهان منفعل شد کز چپ و راست
Мнорклаҳро саркӯб бархест
منارکله را سرکوب برخاست
Шуд аз осебашони осӯдаи олам
شد از آسیبشان آسوده عالم
Ниҳоданд ин замони сар бар сари ҳам
نهادند این زمان سر بر سر هم
Намӯдӣ шаклӣ аз ҳар узв ӯ рӯ
نمودی شکلی از هر عضو او رو
Мнорклаҳро чун деви ҷодӯ
منارکله را چون دیو جادو
Фиристодӣ ба сӯии малики ошом
فرستادی به سوی ملک آشام
Наҳуфтаи ҳамраҳ ҳар бод , пайғом
نهفته همره هر باد، پیغام
Ки чун мангар саропо сар шудӣ кас
که چون من گر سراپا سر شدی کس
Наёвардӣ азин кишвари яке пас
نیاوردی ازین کشور یکی پس
Балӣ аз зиндагонӣ чун шавад сайр
بلی از زندگانی چون شود سیر
Занад сайёди худро шох , нахҷӣр
زند صیاد خود را شاخ، نخجیر
Чу таби Фсодро аз мағзи хезад
چو تب فصاد را از مغز خیزد
Ба дасти хеш , хӯни хеши резад
به دست خویش، خون خویش ریزد
Наад ҳаркаси бурун аз ҳади худ по
نهد هرکس برون از حد خود پا
Аҷаб донам ки монад пои барҷо
عجب دانم که ماند پای برجا
Хами шамшер шоҳонаст миҳроб
خم شمشیر شاهان است محراب
Итоати тоъати он дар ҳамаи боб
اطاعت طاعت آن در همه باب
Итоати ҷавҳари шамшер ақл аст
اطاعت جوهر شمشیر عقل است
Итоати беҳтарини тадбир ақл аст
اطاعت بهترین تدبیر عقل است
Буд мағрурро кораш ҳама шавам
بود مغرور را کارش همه شوم
Ки дорад дар димоғаши ошёни бум
که دارد در دماغش آشیان بوم
Ҷазои кори ҳаркас дар канор аст
جزای کار هرکس در کنار است
Ҷаҳон дар кори мисатон ҳӯшёр аст
جهان در کار مستان هوشیار است
Хӯрд бидамаст ҳамчун фили пурҷӯш
خورد بدمست همچون فیل پرجوش
зи гӯши хеши силӣ бар биногваш
ز گوش خویش سیلی بر بناگوش
Сутӯдаи срўро ! гардуни ҷнобо !
ستوده سرورا! گردون جنابا!
Фалаки тавсани хдиўо ! маи ркобо !
فلک توسن خدیوا! مه رکابا!
Биҳамдиллоҳ ки аз алтофи бичўн
بحمدالله که از الطاف بیچون
Туро рӯ дод ин фатҳи ҳумоюн
ترا رو داد این فتح همایون
Шудӣ ороиши ҳангома ӣ фатҳ
شدی آرایش هنگامهٔ فتح
Мубораки бод бар ту ҷома ӣ фатҳ
مبارک باد بر تو جامهٔ فتح
Ҷаҳонро соя ӣ теғ ту орост
جهان را سایهٔ تیغ تو آراست
Ҳумо аз байза ӣ фӯлод бархест
هما از بیضهٔ فولاد برخاست
зи бими оташи қаҳри ту аз тир
ز بیم آتش قهر تو از تیر
Нитсаатон май гурезади ҳамраҳи шер
نیستان میگریزد همره شیر
Нахоҳад дар сафари хасми ту асбоб
نخواهد در سفر خصم تو اسباب
Ки зодаши хок раҳ бошад чу сайлоб
که زادش خاک ره باشد چو سیلاب
Ҳумо бо тоири қадари ту дар авҷ
هما با طایر قدر تو در اوج
Шикастаи бол чун Мурғобии мавҷ
شکسته بال چون مرغابی موج
Надорад зи остони ту ҷудоӣ
ندارد ز آستان تو جدایی
Ҳумо бошад турои мурғи сарое
هما باشد ترا مرغ سرایی
Гиронмояи кримо ! срФрозо !
گرانمایه کریما! سرفرازا!
Муҳибони пурваро ! душмани гдозо !
محبان پرورا! دشمن گدازا!
Хамӯшӣ гарчи аз мадҳи ту нанг аст
خموشی گرچه از مدح تو ننگ است
Валикин чун дили ман вақт танг аст
ولیکن چون دل من وقت تنگ است
Агар ёбам амон аз умр чанде
اگر یابم امان از عمر چندی
зи озодии нуҳум бар хеши бандӣ
ز آزادی نهم بر خویش بندی
зи мадҳат чун куҳани авроқи афлок
ز مدحت چون کهن اوراق افلاک
Гузорами нусхае дар олами хок
گذارم نسخه ای در عالم خاک
Ки сад тӯфон агар аз ҷои хезад
که صد طوفان اگر از جای خیزد
зи ҳам шероза ӣ онро наризад
ز هم شیرازهٔ آن را نریزد
Салими ин риштаро аз каф раҳо кун
سلیم این رشته را از کف رها کن
Сано гуфтӣ , кунун фикр дуо кун
ثنا گفتی، کنون فکر دعا کن
Дуогар хезад аз дил , дайр карда сет
دعا گر خیزد از دل، دیر کردهست
Ки то бар лаб расад таъсир карда сет
که تا بر لب رسد تأثیر کردهست
Ҳамеша то баҳори фатҳу нусрат
همیشه تا بهار فتح و نصرت
Буд машшота ӣ гулзори давлат
بود مشاطهٔ گلزار دولت
Туро ҳар рӯзи фатҳии ин чунин бод
ترا هر روز فتحی این چنین باد
Сари душман ба пешати брзмини бод
سر دشمن به پیشت بر زمین باد