Хомаам бархилофи одати хеш

خامه‌ام برخلاف عادت خویش

Сифлаеро кашидааст ба пеш

سفله‌ای را کشیده است به پیش

Он каҷи андешае ки ҳамчуи камон

آن کج اندیشه‌ای که همچو کمان

Бастаи доим барои ҷанги миён

بسته دایم برای جنگ میان

Ваон миёнӣ ки кӣна қурбон аст

وان میانی که کینه قربان است

Таркиши тир ӯ қлмдон аст

ترکش تیر او قلمدان است

Чун кунад баҳс , шарм май бояд

چون کند بحث، شرم می‌باید

ё гиребони зи чарм май бояд

یا گریبان ز چرم می‌باید

Суҳбаташ бо мизоҷи ноҳамвор

صحبتش با مزاج ناهموار

Пурхатар чун қимору роҳи қимор

پرخطر چون قمار و راه قمار

Чун хари арғунун буд нолон

چون خر ارغنون بود نالان

Аз саворӣ ӯ хари шайтон

از سواری او خر شیطان

Пардаи гӯшаш аз сухани чинӣ

پردهٔ گوشش از سخن چینی

Пора шуд бас ки дид сангинӣ

پاره شد بس که دید سنگینی

Халқ аз бими суҳбаташ дар гирд

خلق از بیم صحبتش در گرد

Хона бар хонаи ҳамчу муҳра нарад

خانه بر خانه همچو مهرهٔ نرد

Даст бар хон ҳарки кард дароз

دست بر خوان هرکه کرد دراز

Хбс ӯ нон хӯриш кунад чу пиёз

خبث او نان خورش کند چو پیاز

Чун магас , чашм даҳр гашта басӣ

چون مگس، چشم دهر گشته بسی

Дар касофат чу ӯ надида касе

در کثافت چو او ندیده کسی

Шуда аз мавҷи чирки домонаш

شده از موج چرک دامانش

Ҳамчуи қамарии сияҳ , гиребонаш

همچو قمری سیه، گریبانش

Буд аз хбси ботинаши бадбу

بود از خبث باطنش بدبو

Арақ ӯ чу оби танбоку

عرق او چو آب تنباکو

Бағал ӯ китобхона ӯст

بغل او کتابخانهٔ اوست

Гӯшаи доманаш хазона ӯст

گوشهٔ دامنش خزانهٔ اوست

Рӯ дар обӣ ки шаст бар лаби ҷӯ

رو در آبی که شست بر لب جو

Ҳар ҳубобӣ шуд обхонаҳи дарав

هر حبابی شد آبخانه درو

Аз брси гарданаши сифед чу ғоз

از برص گردنش سفید چو غاز

Вале аз мавҷи чирк , синаи боз

ولی از موج چرک، سینهٔ باز

Чашми тангаш ба вақти бедорӣ

چشم تنگش به وقت بیداری

Гул бобўнаҳаст пиндорӣ

گل بابونه است پنداری

Чун ба якдигараши зи хоби ниҳод

چون به یکدیگرش ز خواب نهاد

намедиҳад он зи чашми гандуми ёд

می دهد آن ز چشم گندم یاد

Гуфтаандаш ба чашм ӯ Монӣ

گفته‌اندش به چشم او مانی

Бастаи зуннор азон сулаймонӣ

بسته زنار ازان سلیمانی

Ҷигараши хӯни зи фикру андеша

جگرش خون ز فکر و اندیشه

Дар дилаши ҳирси дев дар шиша

در دلش حرص دیو در شیشه

Оби Хизраш на орзӯ бошад

آب خضرش نه آرزو باشد

Мақсадаши нони роҳ ӯ бошад

مقصدش نان راه او باشد

Ҳаваси хотами салимонаш

هوس خاتم سلیمانش

Рафта аз дили зи шавқи анбонаш

رفته از دل ز شوق انبانش

Чашм бар боз тизчнгш нест

چشم بر باز تیزچنگش نیست

Дар назари ғайри ҷуфт зангаш нест

در نظر غیر جفت زنگش نیست

Мутрибу нағмааш на манзур аст

مطرب و نغمه‌اش نه منظور است

Чашм ӯро ба сим тнбўр аст

چشم او را به سیم طنبور است

Пеш ӯ нест қадари як хашхош

پیش او نیست قدر یک خشخاش

Саҳни боғи биҳиштро бе ош

صحن باغ بهشت را بی آش

Дар ҳамаи маҳфилии зи табъи лӣим

در همه محفلی ز طبع لئیم

Ҳамчу май масхара , чу банги надим

همچو می مسخره، چو بنگ ندیم

намекашад чун чароғи лолаи зи санг

می‌کشد چون چراغ لاله ز سنگ

Равған аз чоплусӣу найранг

روغن از چاپلوسی و نیرنگ

Ба афсуну фасона аз гавҳар

به افسون و فسانه از گوهر

Афшурди обро чу пунба тар

افشرد آب را چو پنبهٔ تر

Кунад афсун ӯ тиҳӣ чун каф

کند افسون او تهی چون کف

Суфраи мавҷро зи нони садаф

سفرهٔ موج را ز نان صدف

Май баради вақти нохунак аз мушт

می‌برد وقت ناخنک از مشت

Ҳамчуи тешаи фурӯ ба санги ангушт

همچو تیشه فرو به سنگ انگشت

Ҳамчуи мурғӣ ки ҳарза гирд афтод

همچو مرغی که هرزه گرد افتاد

Нест ҷое ки хоя Эй наниҳод

نیست جایی که خایه‌ای ننهاد

Гар ба пероҳану қабои рафта

گر به پیراهن و قبا رفته

Бастаи бандӣ ба ҳркҷои рафта

بسته بندی به هرکجا رفته

Мураккаб ҳирс ӯст бе тобӣ

مرکب حرص اوست بی تابی

Мавҷ дарёст боли Мурғобӣ

موج دریاست بال مرغابی

Ҳамаи тани ҳамчуи мавҷи об , даҳон

همه تن همچو موج آب، دهان

Бағалаш чун садафи пар аз дандон

بغلش چون صدف پر از دندان

Мушаррафи нону нозири суфра

مشرف نان و ناظر سفره

Пайки бғроу шотири суфра

پیک بغرا و شاطر سفره

Гурбае мубталои ҷўъи алклб

گربه‌ای مبتلای جوع‌الکلب

Дили сияҳ , рӯй зард чун зари қалб

دل سیه، روی زرد چون زر قلب

Бар заминаши зи прхўрии паҳлу

بر زمینش ز پرخوری پهلو

Ранҷи борӣк , карами меъда ӯ

رنج باریک، کرم معدهٔ او

Ҳамаи тани заъфу музтариб чу насим

همه تن ضعف و مضطرب چو نسیم

Хушку пурхор чун Асоӣ кулем

خشک و پرخوار چون عصای کلیم

Ҳарфи ҷўъш агар кунад иншо

حرف جوعش اگر کند انشا

Бод бар гӯши оҳӯии саҳро

باد بر گوش آهوی صحرا

Бими он аз таниш кунад ҳрдм

بیم آن از تنش کند هردم

Ҳамчуи омос , фарбеҳиро кам

همچو آماس، فربهی را کم

Дар сафи суфраи ҳирс ӯ сафдар

در صف سفره حرص او صفدر

Илми ҷўъши аждаҳои пайкар

علم جوعش اژدها پیکر

Шуд таомӣ ба ҳар тараф ки равон

شد طعامی به هر طرف که روان

Мардум чашм ӯст филфили он

مردم چشم اوست فلفل آن

Ҳркҷои қоби хушкае роҳии сет

هرکجا قاب خشکه‌ای راهی‌ست

Панҷа ӯ барони дами моҳии сет

پنجهٔ او برآن دم ماهی‌ست

Ҷўъи ҳргаҳи гулӯяши Афшорад

جوع هرگه گلویش افشارد

Зон ки бо коса нисбатӣ дорад

زان که با کاسه نسبتی دارد

Май дӯди бас ки аз қафои ҳубоб

می‌دود بس که از قفای حباب

Бардаи гӯйии кулоҳ ӯро об

برده گویی کلاه او را آب

Ҷониби суфра чун кунад шабгир

جانب سفره چون کند شبگیر

Пари براردи Асоӣ ӯ чун тир

پَر برآرد عصای او چون تیر

Даст чун сӯй суфра кард дароз

دست چون سوی سفره کرد دراز

Ҳалқа дар гӯш нон кунад зи пиёз

حلقه در گوش نان کند ز پیاز

Чун асирон бурун кунад хуфтон

چون اسیران برون کند خفتان

Дасти тороҷаш аз тани туфатон

دست تاراجش از تن تفتان

Афканди нон ҳамеша бе парво

افکند نان همیشه بی پروا

Хом дар деги меъда чун бғро

خام در دیگ معده چون بغرا

Кард чашмаши зи баси дарави таъсир

کرد چشمش ز بس درو تأثیر

Шӯр шуд оби чашмасор панир

شور شد آب چشمه‌سار پنیر

Бар сари суфрае ки ӯро дид

بر سر سفره‌ای که او را دید

Мост дигар нашуд ба косаи сифед

ماست دیگر نشد به کاسه سفید

Сирка чун пеш ӯ наҳй , бе тоб

سرکه چون پیش او نهی، بی تاب

Бо пиёла ба сар кашад чу шароб

با پیاله به سر کشد چو شراب

Сӯии сабзӣ чу рӯ наад ба масоф

سوی سبزی چو رو نهد به مصاف

Гнднои теғ худ кунад ба ғилоф

گندنا تیغ خود کند به غلاف

Домани суфра сахт гирад трб

دامن سفره سخت گیرد ترب

Чун бар атрофи доми моҳӣ , сурб

چون بر اطراف دام ماهی، سرب

Пеши он бозуии кмндондоз

پیش آن بازوی کمندانداز

Ҳалқа созад каманди хеш , пиёз

حلقه سازد کمند خویش، پیاز

Чаҳ аҷабгар зи бими он мардак

چه عجب گر ز بیم آن مردک

Нашавад сабз дар ҷаҳони зрдк

نشود سبز در جهان زردک

Буд аз дасти ҷаври он малъун

بود از دست جور آن ملعون

Мавҷи зан дар дили чуғундари хӯн

موج زن در دل چغندر خون

Шaлғaм пухта чист , хом намонад

شلغم پخته چیست، خام نماند

Аз кулами худ ба ғайр ном намонад

از کلم خود به غیر نام نماند

Неши дандон ӯ ба сони гуроз

نیش دندان او به سان گراز

Наргисӣ мезанад ба нону пиёз

نرگسی می‌زند به نان و پیاز

Рафта аз ҳамлааш зи мурғи кабоб

رفته از حمله‌اش ز مرغ کباب

Ҳамчуи мурғони ним бсмл , тоб

همچو مرغان نیم بسمل، تاب

Моҳӣ аз бим ӯ з бе тобӣ

ماهی از بیم او ز بی تابی

Шуда чун моҳёни симобӣ

شده چون ماهیان سیمابی

Пои тӯфон чу дар рикоб ояд

پای طوفان چو در رکاب آید

Мурғу моҳӣ дар изтироб ояд

مرغ و ماهی در اضطراب آید

Хешро чун магаси зи талвоса

خویش را چون مگس ز تلواسه

Афканди лаҳзаи лаҳза дар коса

افکند لحظه لحظه در کاسه

Бар сари суфра чун дуруст нишаст

بر سر سفره چون درست نشست

То мабодои бпрдш аз даст

تا مبادا بپردش از دست

Бори аввал чу май кашони хароб

بار اول چو می کشان خراب

Бишиканади болҳои мурғи кабоб

بشکند بال‌های مرغ کباب

Ду пиёзаи з диданаш тар шуд

دو پیازه ز دیدنش تر شد

Хушка аз бим ӯ мзъФр шуд

خشکه از بیم او مزعفر شد

Май баради бас ки сар ба косаи фурӯ

می‌برد بس که سر به کاسه فرو

Аз сараши қалияи гашти қалияи каду

از سرش قلیه گشت قلیه کدو

Ҳабашии доғдор чеҳра ӯст

حبشی داغدار چهرهٔ اوست

Заъфарон гарчи зинат ҳиндӯаст

زعفران گرچه زینت هندوست

Қошуқу оши ришта зу дар шӯр

قاشق و آش رشته زو در شور

Ҳамчуи тнбўру риштаи тнбўр

همچو طنبور و رشتهٔ طنبور

Дид азуи бас ки ҷавр даст андоз

دید ازو بس که جور دست انداز

Оши ттмоҷи гашти дунбаи гудоз

آش تتماج گشت دنبه گداز

Саҳни моҳичаро ғанӣами бузург

صحن ماهیچه را غنیم بزرگ

Душмани ланги барра ҳамчун гург

دشمن لنگ بره همچون گرگ

Сӯии суфра чу сояи густари гашт

سوی سفره چو سایه گستر گشت

Хушк шуд хушкау шулатар гашт

خشک شد خشکه و شله تر گشت

Назар ӯ пуловро маҷзӯб

نظر او پلاو را مجذوب

Панҷааш саҳни хушкаро ҷоруб

پنجه‌اش صحن خشکه را جاروب

Баҳри дафъаш чу гурз дар заду гир

بهر دفعش چو گرز در زد و گیر

Мушти худро гиреҳ кунад кафгир

مشت خود را گره کند کفگیر

Сӯии бирён чу дасти баради сабк

سوی بریان چو دست بُرد سبک

Кафани барраи гашти нони тнк

کفن بره گشت نان تنک

Ба таомӣ ки дастрас дорад

به طعامی که دسترس دارد

Мурғаш аз панҷа дар қафас дорад

مرغش از پنجه در قفس دارد

Ҳргаҳи оҳанги ош ғӯра кунад

هرگه آهنگ آش غوره کند

Мӯии чинии суфра нура кунад

موی چینی سفره نوره کند

Даҳан аз луқмаи бас ки созад пар

دهن از لقمه بس که سازد پر

Чоки афтода бар лабаш чу шутур

چاک افتاده بر لبش چو شتر

Шавад , ошаш чу дайр пеш наҳй

شود، آشش چو دیر پیش نهی

Қолаби панҷааш чу бҳлаҳи тиҳӣ

قالب پنجه‌اش چو بهله تهی

Буд аз даст ӯ зи баси дарҳам

بود از دست او ز بس درهم

Шудаи мағзи қалам чу на?ил қалам

شده مغز قلم چو نال قلم

Хӯрдани байза чун кунад бунёд

خوردن بیضه چون کند بنیاد

Вой бар ҷони байзаи фӯлод

وای بر جان بیضهٔ فولاد

Падарӣ низ дошт ҳамчун худ

پدری نیز داشت همچون خود

Дар ҳамаи дег , ҷӯши зан чу нухуд

در همه دیگ، جوش‌زن چو نخود

Буд дар ошмолии он кофар

بود در آشمالی آن کافر

Чун шулаи гарм то дами охир

چون شله گرم تا دم آخر

Ҳргаҳ аз тишнагӣ шавад бе тоб

هرگه از تشنگی شود بی تاب

Барф ларзад ба кӯза чун симоб

برف لرزد به کوزه چون سیماب

Кард оҳанги оби ях чу зи давр

کرد آهنگ آب یخ چو ز دور

Ях шуд аз бими хушки ҳамчуи булӯр

یخ شد از بیم خشک همچو بلور

Дар суроғ ҳиллем , девона

در سراغ هلیم، دیوانه

Ба чароғи Ҳарисаи парвона

به چراغ هریسه پروانه

Доя дар кӯдакӣ ба домонаш

دایه در کودکی به دامانش

Ширдон дода ҷои пастонаш

شیردان داده جای پستانش

Паии кипо чу ӯ равона шавад

پی کیپا چو او روانه شود

Офати садҳазор хона шавад

آفت صدهزار خانه شود

Сӯии поча чу гӯши хобоанд

سوی پاچه چو گوش خواباند

Ба саги поча гир ме монад

به سگ پاچه گیر می‌ماند

Бар сари калла чун шабихуни барад

بر سر کله چون شبیخون برد

Гирд аз мағз ӯ ба гардуни барад

گرد از مغز او به گردون برد

Бо чунин иштиҳо , куҷои тақдир

با چنین اشتها، کجا تقدیر

наметавонад ки созад ӯро сайр !

می تواند که سازد او را سیر!

Магар аз файзи матбахи наввоб

مگر از فیض مطبخ نواب

Шикамаш пар шавад чу мурғи кабоб

شکمش پر شود چو مرغ کباب

Он вале неъматӣ ки ҳаст ҷаҳон

آن ولی نعمتی که هست جهان

Бар сар хон файз ӯ меҳмон

بر سر خوان فیض او مهمان

Субҳ , дсторхўони айвонаш

صبح، دستارخوان ایوانش

Маи нави як рикобӣ аз хониш

مه نو یک رکابی از خوانش

Хон ӯро слознони ҳамроҳ

خوان او را صلازنان همراه

Даргаашро китобаи бисмии аллоҳ

درگهش را کتابه بسم‌الله

Суфраи ҳимматаш ба сафаи бор

سفرهٔ همتش به صفهٔ بار

Осмонии сет бо замини ҳамвор

آسمانی‌ست با زمین هموار

Суфрае паҳн чун сипеҳри барин

سفره‌ای پهن چون سپهر برین

Пари з ҳар неъматӣ чу хон замин

پر ز هر نعمتی چو خوان زمین

Мива беқадар аз фаровонӣ

میوه بی قدر از فراوانی

Ҳиндӣу балхӣу хуросонӣ

هندی و بلخی و خراسانی

Харбуза чун батон шикаррез

خربزه چون بتان شکرریز

Карда дандон бирав ҷаҳонии тез

کرده دندان برو جهانی تیز

Лъбтии длФрибу поки сиришт

لعبتی دلفریب و پاک سرشت

Нозуку нарми ҳамчуи ҳури биҳишт

نازک و نرم همچو حور بهشت

Мағз чун ангабини алвандӣ

مغز چون انگبین الوندی

Пӯст чун коғази самарқандӣ

پوست چون کاغذ سمرقندی

Сӯии Ҳиндӯстони шикаррез

سوی هندوستان شکرریز

Шуд равони оби Хизр аз кориз

شد روان آب خضر از کاریز

Аз шамемаш казон дил осоед

از شمیمش کزان دل آساید

Буии хок биҳишт ме ояд

بوی خاک بهشت می‌آید

Оби ҳргаҳ ба пӯсти афканда

آب هرگه به پوست افکنده

Шудаи замзами зи далви шарманда

شده زمزم ز دلو شرمنده

Нозу неъмат ба шукри олӯда

ناز و نعمت به شکر آلوده

Коса ӯ чу саҳни полуда

کاسهٔ او چو صحن پالوده

Нест аз хон файзи душману дӯст

نیست از خوان فیض دشمن و دوست

Неъматаши хонаи зод коса ӯст

نعمتش خانه زاد کاسهٔ اوست

Рӯҳи тирёкён ба боли ҳавас

روح تریاکیان به بال هوس

Май пурди гирди косааш чу магас

می‌پرد گرد کاسه‌اش چو مگس

Гоҳ чун ориф намад бар дӯш

گاه چون عارف نمد بر دوش

Гуҳ чу риндони Карбалоеи пӯш

گه چو رندان کربلایی پوش

Кард аз пухтагӣ чу азми сафар

کرد از پختگی چو عزم سفر

Даст худ барграфт азуи модар

دست خود برگرفت ازو مادر

Ҳайкали нағз ӯ саросари хуб

هیکل نغز او سراسر خوب

Буд аз фарбеҳии чунон мартӯб

بود از فربهی چنان مرطوب

Ки дарав гардад аз кафи мардум

که درو گردد از کف مردم

Корд чун устихони моҳии гум

کارد چون استخوان ماهی گم

Ҳиндӯона чу сабзи таҳи гулгун

هندوانه چو سبز ته گلگون

Карда аз обу ранги дилҳо хӯн

کرده از آب و رنگ دل‌ها خون

Обаши оби ҳаёти махмурон

آبش آب حیات مخموران

Шарбати созгори мҳрўрон

شربت سازگار محروران

Мағзаш аз шаҳди хеш ҳалво шуд

مغزش از شهد خویش حلوا شد

Пӯст аз ширааш мураббо шуд

پوست از شیره‌اش مربا شد

Шуда аз нақши донаҳои ниҳон

شده از نقش دانه‌های نهان

Пайкараши хилвати сияҳи чашмон

پیکرش خلوت سیه چشمان

Ҳамчуи парвин ба хӯшаи ангур

همچو پروین به خوشهٔ انگور

Об дода ҷаҳони зи чашмаи нур

آب داده جهان ز چشمهٔ نور

Донаи хӯшааш чу ҳуби набот

دانهٔ خوشه‌اش چو حب نبات

Дар наботии наҳуфтаи оби ҳаёт

در نباتی نهفته آب حیات

Осмонро нуҷуми Рахшонаш

آسمان را نجوم رخشانش

Хаҷал аз хояи ғуломонаш

خجل از خایهٔ غلامانش

Дона ӯ ситораи дамдор

دانهٔ او ستارهٔ دمدار

Саъд , аммо на наҳс дар осор

سعد، اما نه نحس در آثار

Духтарӣ дорад ӯ ба пардаи ниҳон

دختری دارد او به پرده نهان

Ки талабкор ӯст перу ҷавон

که طلبکار اوست پیر و جوان

Хӯшаи гандум ин шунида магар

خوشهٔ گندم این شنیده مگر

Ки ба як батни зодаи сад духтар

که به یک بطن زاده صد دختر

Лек ҳар духтарӣ чу Лайлӣ нест

لیک هر دختری چو لیلی نیست

Бо шарари партав таҷаллӣ нест

با شرر پرتو تجلی نیست

Рутаб омад зи иқтизои ҷаҳон

رطب آمد ز اقتضای جهان

Луқмае дархури даҳан чу забон

لقمه‌ای درخور دهن چو زبان

Ҳар даҳани боз дар тамошояш

هر دهن باز در تماشایش

Дар тибқи луқмаи луқмаи ҳалвояш

در طبق لقمه لقمه حلوایش

Аз сафо чун ситораи равшан

از صفا چون ستارهٔ روشن

Шаҳдаши ангушти печи ҳамчуи сухан

شهدش انگشت‌پیچ همچو سخن

Ҳамчу ҳиндӯаст кор ӯ ворун

همچو هندوست کار او وارون

Устихон дар даруну мағзи бурун

استخوان در درون و مغز برون

Устихон дар дарун ӯ бингар

استخوان در درون او بنگر

Хастае аўФтодаҳ дар бистар

خسته‌ای اوفتاده در بستر

Карда бар нахл ӯ ситораи камӣн

کرده بر نخل او ستاره کمین

Мӯши хурмои дам бурӣда бибин

موش خرمای دم بریده ببین

Рафта чун сӯии нахл ӯ ба талаб

رفته چون سوی نخل او به طلب

Остинро ҷувол карда араб

آستین را جوال کرده عرب

Гар ба Бағдод , сӯии нахлистон

گر به بغداد، سوی نخلستان

Бинӣ , огаҳи шӯии зи рози ҷаҳон

بینی، آگه شوی ز راز جهان

Хулафои лашкар аз ҷаҳони ронда

خلفا لشکر از جهان رانده

Илму тўғшон ба ҷои монда

علم و توغشان به جا مانده

Нешикарро чу калаки донишманд

نیشکر را چو کلک دانشمند

Шудаи пари шаҳди ноб , банд аз банд

شده پر شهد ناب، بند از بند

Ҳамчуи сабзони ҳинди шӯрангез

همچو سبزان هند شورانگیز

Ҳама андом ӯст шикаррез

همه اندام اوست شکرریز

Мивае дар хур бузургон аст

میوه‌ای در خور بزرگان است

Хӯриши фили доим аз он аст

خورش فیل دایم از آن است

Дӯстии байн ки ҳамчуи душман , дӯст

دوستی بین که همچو دشمن، دوست

Аз тан ӯ кунад ба дандони пӯст

از تن او کند به دندان پوست

Мураккабаши сохт кӯдаки хира

مرکبش ساخت کودک خیره

Мураккабӣ дар даҳон ӯ шира

مرکبی در دهان او شیره

Аз саворяши гӯии лиззати барад

از سواریش گوی لذت برد

Охир аммо чу муфлисонаш хӯрд

آخر اما چو مفلسانش خورد

Анбаи худ луқмае сети фармӯда

انبه خود لقمه‌ای‌ست فرموده

Ҳуққае пари зи сандали суда

حقه‌ای پر ز صندل سوده

Комҳоро ғизои нӯши гўор

کام‌ها را غذای نوش گوار

Дастҳоро тиллои дасти Афшор

دست‌ها را طلای دست افشار

Лиззаташ то расад ба кому забон

لذتش تا رسد به کام و زبان

намекунад реша дар бен дандон

می‌کند ریشه در بن دندان

То диҳад мивае чунинро тоб

تا دهد میوه‌ای چنین را تاب

намешавад гардаи ҳаловати об

می‌شود گردهٔ حلاوت آب

Ба вуҷӯдаши зи покии тинат

به وجودش ز پاکی طینت

Чун тавон дод решаро нисбат ?

چون توان داد ریشه را نسبت؟

Каз латофати ниҳолаш аз беша

کز لطافت نهالش از بیشه

Руста чун нахли мум бе реша

رسته چون نخل موم بی ریشه

Аз тамошои неъмат ин хон

از تماشای نعمت این خوان

Чашмро оби даҳ , даҳанро нон

چشم را آب ده، دهن را نان

Осмони косаи лӣс ин хон аст

آسمان کاسه لیس این خوان است

Хами ангушти моҳи нав зон аст

خم انگشت ماه نو زان است

Сабзии бахт , сабзии хониш

سبزی بخت، سبزی خوانش

Намаки ҳасан дар намакдонаш

نمک حسن در نمکدانش

Хӯрданиҳо ҳамаи тамоми айёр

خوردنی‌ها همه تمام عیار

Каз масолеҳ тамом гардад кор

کز مصالح تمام گردد کار

Аз сафои биринҷҳои сифед

از صفای برنج‌های سفید

Чун садаф , косаи пари зи марворид

چون صدف، کاسه پر ز مروارید

Равғани андари таомҳо , гӯйӣ

روغن اندر طعام‌ها، گویی

Равғани гул буд зи хушбӯе

روغن گل بود ز خوشبویی

Кунад аз шуғли худ , на аз тақсир

کند از شغل خود، نه از تقصیر

Ходими суфрагар замонии дайр

خادم سفره گر زمانی دیر

Май пурди худ ба ҷониби асҳоб

می‌پرد خود به جانب اصحاب

Ҳамчуи мурғи биҳишт , мурғи кабоб

همچو مرغ بهشت، مرغ کباب

Гардад аз баси сафоу рангинӣ

گردد از بس صفا و رنگینی

Рӯҳи фағфур , гирд ҳар чинӣ

روح فغفور، گرد هر چینی

Чинӣ , аммо хтоиии андомон

چینی، اما ختایی اندامان

Пайкар аз нақши мӯӣ бе сомон

پیکر از نقش موی بی سامان

Нақши мӯро надидаи ҳаргизи фош

نقش مو را ندیده هرگز فاش

Биҷуз аз нӯки хомаи наққош

بجز از نوک خامهٔ نقاش

Карда зонсони баланди савту садо

کرده زانسان بلند صوت و صدا

Ҳамчуи чинии навози боди сабо

همچو چینی نواز باد صبا

Магари орад дар он миён ба шумор

مگر آرد در آن میان به شمار

Саҳни моҳича , чинии мӯдор

صحن ماهیچه، چینی مودار

Барги бғрои латиф чун насрин

برگ بغرا لطیف چون نسرین

Ҳамаи тани гӯш аз паии таҳсин

همه تن گوش از پی تحسین

Нозуку нарму дилкаши андомаш

نازک و نرم و دلکش اندامش

Бе сабаби барг гул нашуд номаш

بی سبب برگ گل نشد نامش

Риштаро аз латофати пайкар

رشته را از لطافت پیکر

наметавон кард риштаи гавҳар

می‌توان کرد رشتهٔ گوهر

Ҳарки меҳмон шавад зи аҳли карам

هرکه مهمان شود ز اهل کرم

Диҳадаш ланги барраи мағзи қалам

دهدش لنگ بره مغز قلم

Қўшдилии забон мурғон аст

قوشدیلی زبان مرغان است

Воқиф аз сари он сулаймон аст

واقف از سِرّ آن سلیمان است

Оварад баҳри ҷӯши барра ӯ

آورد بهر جوش برهٔ او

Рони худро ба пои худ оҳӯ

ران خود را به پای خود آهو

Ҳарки гирад ба дасти санбуса

هرکه گیرد به دست سنبوسه

Ҳамчу тъўиз мекунад бӯса

همچو تعویذ می کند بوسه

Диҳад аз завқ , дасти худро бӯс

دهد از ذوق، دست خود را بوس

Даст ҳаркас расад ба соқи арӯс

دست هرکس رسد به ساق عروس

Бас ки рӯйиши сифеду нӯронии сет

بس که رویش سفید و نورانی‌ست

Ҳабашии доғдори бўронии сет

حبشی داغدار بورانی‌ست

Гар дарин хон зи неъмати алвон

گر درین خوان ز نعمت الوان

Кӯтаҳӣ нест ҳамчуи саҳни ҷинон

کوتهی نیست همچو صحن جنان

Нест эй ақли ҷои ҳайронӣ

نیست ای عقل جای حیرانی

Соҳиб суфра кист , май доне ?

صاحب سفره کیست، می دانی؟

Соҳиб , исломи хони олии шан

صاحب، اسلام خان عالی شان

Он вазири шаҳу вакили ҷаҳон

آن وزیر شه و وکیل جهان

Он бузургӣ ки Тифл агар ба қалам

آن بزرگی که طفل اگر به قلم

Ном ӯро кунад ба сафҳаи рақам

نام او را کند به صفحه رقم

Панҷаи хешро пас аз сад бӯс

پنجه خویش را پس از صد بوس

Ҷой бар сар диҳад чу тоҷи хурӯс

جای بر سر دهد چو تاج خروس

Карда хониши тиҳии зи шукру шер

کرده خوانش تهی ز شکر و شیر

Ҳамчуи хашхош , суфраи анҷӣр

همچو خشخاش، سفرهٔ انجیر

Карда дсторхўони зи шеру шукр

کرده دستارخوان ز شیر و شکر

Суфраи неъмат инчунин хуштар

سفرهٔ نعمت اینچنین خوشتر

Диҳад аввал , чу густард хон ро

دهد اول، چو گسترد خوان را

Нўшдорўи зи хандаи меҳмон ро

نوشدارو ز خنده مهمان را

Ҳамаро аз назар диҳад таскин

همه را از نظر دهد تسکین

Нақши айвон ӯ чу сӯрати чин

نقش ایوان او چو صورت چین

Танг аз шавкаташи ҷаҳон бар ҷам

تنگ از شوکتش جهان بر جم

Вақфи авлоди хомааш олам

وقف اولاد خامه‌اش عالم

Рақамашро нишони файз , рақам

رقمش را نشان فیض، رقم

Қаламашро навол , мағзи қалам

قلمش را نوال، مغز قلم

Рӯсафедии саҳифаро зи савод

روسفیدی صحیفه را ز سواد

Қалам аз нисбати рақами фӯлод

قلم از نسبت رقم فولاد

Қаламу сафҳааш анису ҷлис

قلم و صفحه‌اش انیس و جلیس

Чун сулаймону ҳудҳуду билқис

چون سلیمان و هدهد و بلقیس

Чакад оби тароват аз рақамаш

چکد آب طراوت از رقمش

Ҳамчуи токи бурӣда аз қаламаш

همچو تاک بریده از قلمش

Қалам ва теғ шуд азуи ҳам пушт

قلم و تیغ شد ازو هم‌پشت

Ҳарки нишнид ҳукми ин , он кишт

هرکه نشنید حکم این، آن کشت

Қалам ӯ калиди ганҷи гуҳар

قلم او کلید گنج گهر

Теғаши ойӣнаи дори фатҳу зафар

تیغش آیینه‌دار فتح و ظفر

Осмони тавсанӣ ки дар сафи кин

آسمان توسنی که در صف کین

Карда холӣ чу моҳи нави сад зин

کرده خالی چو ماه نو صد زین

Теғ ӯ то фиканд хон қаттол

تیغ او تا فکند خوان قتال

Ҳафт хонро шикасти рустами зол

هفت خوان را شکست رستم زال

Устихон дар вуҷӯди рӯйин тан

استخوان در وجود رویین تن

Шуд зи гурзаш чу серума дар ҳован

شد ز گرزش چو سرمه در هاون

Дида чун кофараш ба рӯзи азо

دیده چون کافرش به روز عزا

Ба забонаши гузаштаи номи худо

به زبانش گذشته نام خدا

Гар шавад хашм ӯ забонаи барқ

گر شود خشم او زبانهٔ برق

Кӯҳ нолад зи тозӣонаи барқ

کوه نالد ز تازیانهٔ برق

Қатраи абри қаҳр ӯ силии сет

قطرهٔ ابر قهر او سیلی‌ست

Як савор аз сипоҳ ӯ хеле сет

یک سوار از سپاه او خیلی‌ست

Манъ шуд то зи адл ӯ нахҷӣр

منع شد تا ز عدل او نخجیر

Шудаи минқори боз , нохуни гир

شده منقار باز، ناخن گیر

Ҳамчуи Тифлон ба аҳд ӯ шаҳбоз

همچو طفلان به عهد او شهباز

Аз пари худ шудаи кабӯтари боз

از پر خود شده کبوتر باز

Ҳифзаш ар киштро надорад пос

حفظش ار کشت را ندارد پاس

Хӯшаро барг хеш гардад дос

خوشه را برگ خویش گردد داس

Шуд зи эъҷози нутқ ӯ дарҳам

شد ز اعجاز نطق او درهم

Кори исо чу панҷаи Марям

کار عیسی چو پنجهٔ مریم

Ақлаш аз кори ин ҷаҳони хароб

عقلش از کار این جهان خراب

Бо хабар чун зи хоки ҷилваи об

با خبر چون ز خاک جلوهٔ آب

Фикраш аз рози осмони кабӯд

فکرش از راز آسمان کبود

Қалами мӯии лоҷувардолӯд

قلم موی لاجوردآلود

Дасти ҳиммат чу дар зарафшонӣ

دست همت چو در زرافشانی

Бигушоед , з танг майдонӣ

بگشاید، ز تنگ میدانی

намекунад офтоби тобони ҷамъ

می‌کند آفتاب تابان جمع

Панҷаи хешро чу риштаи шамъ

پنجهٔ خویش را چو رشتهٔ شمع

Абри дасташ чу соя афкан шуд

ابر دستش چو سایه افکن شد

Бас ки болид дона , хирман шуд

بس که بالید دانه، خرمن شد

Мумиёеи халқаши инсонии сет

مومیایی خلقش انسانی‌ست

Нафъаш аммо зиёда аз конии сет

نفعش اما زیاده از کانی‌ست

Чарб нармӣ кунад зи бас ба сухан

چرب نرمی کند ز بس به سخن

Нони соили фитода дар равған

نان سایل فتاده در روغن

Бар дараш ҳалқа гашта аҳли ниёз

بر درش حلقه گشته اهل نیاز

Базм ӯро садои соил , соз

بزم او را صدای سایل، ساز

Чун бузургон шаванд базми орой

چون بزرگان شوند بزم آرای

Остонаст мутрибонро ҷой

آستان است مطربان را جای

Карда ҳргаҳи азимати нахҷӣр

کرده هرگه عزیمت نخجیر

Оҳӯонро гирифтаи таб чун шер

آهوان را گرفته تب چون شیر

Ақли печад чу риштаи ҷодӯ

عقل پیچد چو رشتهٔ جادو

Дар прихонаҳи тавила ӯ

در پریخانهٔ طویلهٔ او

Баҳр аз мавҷ , вақти тӯфонаш

بحر از موج، وقت طوفانش

намедиҳад ёдӣ аз штрхонш

می‌دهد یادی از شترخانش

Дар замонаши зи бас ки дар айём

در زمانش ز بس که در ایام

Шудаи ойини меҳрбонии ом

شده آیین مهربانی عام

Оҳӯонро шудаи сети домангир

آهوان را شده‌ست دامنگیر

Ҳамчуи аҳли хтои парастиши шер

همچو اهل ختا پرستش شیر

То диҳад гоҳи талху гуҳи ширин

تا دهد گاه تلخ و گه شیرین

Суфраи осмон ва хон замин

سفرهٔ آسمان و خوان زمین

Талху ширини ин ду хон кушод

تلخ و شیرین این دو خوان گشاد

Вақфи хасмону дӯстонаши бод

وقف خصمان و دوستانش باد