Шунидам рӯзӣ аз хунобаи нӯшӣ
شنیدم روزی از خونابه نوشی
Чу гул аз пора ӣ тани хирқаи пӯшӣ
چو گل از پاره ی تن خرقه پوشی
На фикри зиндагӣ ӯро , на маргӣ
نه فکر زندگی او را، نه مرگی
Чу сарви озода ӣ бешоху баррагӣ
چو سرو آزاده ی بی شاخ و برگی
Дар маънӣ ба гӯш худ кашида
در معنی به گوش خود کشیده
Шуда ҳамчун Асои худ ҷарида
شده همچون عصای خود جریده
Таниш чун шуъла бо пӯшиш ба пархош
تنش چون شعله با پوشش به پرخاش
Кулоҳаши мӯии сар чун калаки наққош
کلاهش موی سر چون کلک نقاش
Чу дарёи косаи чубин дар майонаш
چو دریا کاسه چوبین در میانش
Вале мавҷи гуҳар то осмонаш
ولی موج گهر تا آسمانش
Зада доғи сараш бар гули сиёҳӣ
زده داغ سرش بر گل سیاهی
Ҷунун ӯро кулоҳи гоҳ гоҳе
جنون او را کلاه گاه گاهی
Назарҳо карда Хизр аз бас ба сӯяш
نظرها کرده خضر از بس به سویش
Шуда дар дасти нргсдони сабуяш
شده در دست نرگسدان سبویش
Чу маҷнӯни рӯзу шаб дар кӯҳу саҳро
چو مجنون روز و شب در کوه و صحرا
Набӯдаи фарши хобаши ғайри хоро
نبوده فرش خوابش غیر خارا
Ба зери хорбн аз бе паноҳӣ
به زیر خاربن از بی پناهی
Шудаи пурхори аъзояш чу моҳӣ
شده پرخار اعضایش چو ماهی
Ҳар ангушташи калиди қуфли васвос
هر انگشتش کلید قفل وسواس
Ҷунун ӯро ба сар чун мӯр дар тос
جنون او را به سر چون مور در طاس
Канораи ҷӯи зи халқ аз бе руҷӯъӣ
کناره جو ز خلق از بی رجوعی
Чу нақли хештани номаш « вуқуъӣ »
چو نقل خویشتن نامش «وقوعی»
Ки чанде пеши азин аз ҷӯши савдо
که چندی پیش ازین از جوش سودا
Марои шавқ сафар ангехт аз ҷо
مرا شوق سفر انگیخت از جا
з ҳар узвам тапидан зад чунон сар
ز هر عضوم تپیدن زد چنان سر
Ки шуд пероҳанами доми кабӯтар
که شد پیراهنم دام کبوتر
Набӯдӣ як нафас ҷое қарорам
نبودی یک نفس جایی قرارم
Ба гардиш буд чун гардуни мадорам
به گردش بود چون گردون مدارم
Серуми поро ба раҳ мекард таклиф
سرم پا را به ره می کرد تکلیف
Ба ҳрсў май давидам чун ароҷиф
به هرسو می دویدم چون اراجیف
Дупои тизрФторм ба рафтан
دوپای تیزرفتارم به رفتن
Шудаи миқроз дар манзил баридан
شده مقراض در منزل بریدن
Каф поем кабӯд аз санги таъҷил
کف پایم کبود از سنگ تعجیل
Саропои обила ҳамчун кафи нил
سراپا آبله همچون کف نیل
Дамӣ гар мекашидам по ба домон
دمی گر می کشیدم پا به دامان
Серум май гашт ҳамчун ҷоми мисатон
سرم می گشت همچون جام مستان
зи хуршедами ҷаҳонгардӣ фузун шуд
ز خورشیدم جهانگردی فزون شد
Ба малики Мисри шавқам раҳнамӯн шуд
به ملک مصر شوقم رهنمون شد
Чаҳ дидам , равад нили чархи рафтор
چه دیدم، رود نیل چرخ رفتار
Чу мастонаши зи мавҷи ошуфтаи дастор
چو مستانش ز موج آشفته دستار
Яке дарёии жарфии осмони тоб
یکی دریای ژرفی آسمان تاب
зи зулфи мавҷ ӯ ҳар ҳалқаи гирдоб
ز زلف موج او هر حلقه گرداب
Ба арзи шавқ , арзаш карда бозӣ
به عرض شوق، عرضش کرده بازی
Чу умри Хизри тӯлаш дар дарозӣ
چو عمر خضر طولش در درازی
Чаҳ обӣ , масту тунду арбадаи ҷӯ
چه آبی، مست و تند و عربده جو
Шуда аз чормўҷаҳ , чори абрӯ
شده از چارموجه، چار ابرو
зи мавҷаши нақши фили масти маълум
ز موجش نقش فیل مست معلوم
Наҳанги он филро гардӣда хартум
نهنگ آن فیل را گردیده خرطوم
Ҳубобаши вақт тӯфон карда дар авҷ
حبابش وقت طوفان کرده در اوج
Шикори ахтарон бо баҳрии мавҷ
شکار اختران با بحری موج
Каф оварда ба лаби ҳргаҳи ғзбнок
کف آورده به لب هرگه غضبناک
зи дарё об гашта Зуҳра ӣ хок
ز دریا آب گشته زهره ی خاک
Дарави мавҷ аз тршрўиии чунон тунд
درو موج از ترشرویی چنان تند
Казон гардӣда дандон садаф кунад
کزان گردیده دندان صدف کند
зи чашми моҳёни фавҷ дар фавҷ
ز چشم ماهیان فوج در فوج
Чироғон буд дар ҳар кӯча ӣ мавҷ
چراغان بود در هر کوچه ی موج
зи симини моҳён ӯ ба гирдоб
ز سیمین ماهیان او به گرداب
Намоёни ҷавҳари ойӣна ӣ об
نمایان جوهر آیینه ی آب
Фалак , перӣ ки дар домон он равад
فلک، پیری که در دامان آن رود
Ба собӯни садаф дар гозрӣ буд
به صابون صدف در گازری بود
Чаҳ шудгар гӯши моҳии пар сақил аст
چه شد گر گوش ماهی پر ثقیل است
Ки мавҷаши мисраи баҳр тавил аст
که موجش مصرع بحر طویل است
Ба ҳрсўи киштии гардуни тарозӣ
به هرسو کشتی گردون طرازی
На киштӣ , наварӯси прҷҳозӣ
نه کشتی، نوعروس پرجهازی
Чу равад майгусорон нағмаи пардоз
چو رود می گساران نغمه پرداز
Чу мўсиқори амвоҷаши хуши овоз
چو موسیقار امواجش خوش آواز
Зулолаши равшании бахши назора
زلالش روشنی بخش نظاره
Чакидаи гӯйӣ аз чашми ситора
چکیده گویی از چشم ستاره
Ҳубобаш аз шафақ чун чашми махмур
حبابش از شفق چون چشم مخمور
Саводи мавҷ ӯ чун турра ӣ ҳур
سواد موج او چون طره ی حور
Чу хубон дар кафи мавҷаши сафина
چو خوبان در کف موجش سفینه
Ҳубобаш аз зари моҳии хазина
حبابش از زر ماهی خزینه
Кунад то ташнагонро узрхоҳӣ
کند تا تشنگان را عذرخواهی
Зулол ӯ забон дорад зи моҳӣ
زلال او زبان دارد ز ماهی
зи бас каз шохи мараҷонаш ба танг аст
ز بس کز شاخ مرجانش به تنگ است
Чу деҳқон , арра бар пушт наҳанг аст
چو دهقان، اره بر پشت نهنگ است
Музайян гашта аз сунъи илоҳӣ
مزین گشته از صنع الهی
Даҳони мавҷаш аз дандони моҳӣ
دهان موجش از دندان ماهی
Чаҳ васф ӯ кунам кон бешумор аст
چه وصف او کنم کان بی شمار است
Ҳадиси зулфи мавҷаши ҳарф мор аст
حدیث زلف موجش حرف مار است
Маро воҷиб шуд аз дунёи гузаштан
مرا واجب شد از دنیا گذشتن
Ки мебоист азон дарёи гузаштан
که می بایست ازان دریا گذشتن
Азин андеша шуд дили носбўрм
ازین اندیشه شد دل ناصبورم
Ки чун хоҳад шуд аз ӣнҷои убӯрам
که چون خواهد شد از اینجا عبورم
Ки ногуҳи гашти перии хуби рухсор
که ناگه گشت پیری خوب رخسار
Чу субҳ аз домани дарёи намӯдор
چو صبح از دامن دریا نمودار
Намаки парвардаи млоҳи малеҳӣ
نمک پرورده ملاح ملیحی
Чу калаки нуктаи пардозони фасеҳӣ
چو کلک نکته پردازان فصیحی
зи киштии тахт шоҳӣ карда асбоб
ز کشتی تخت شاهی کرده اسباب
Чу мисатони подшоҳи олами об
چو مستان پادشاه عالم آب
зи перии пайкараши мушти хамирӣ
ز پیری پیکرش مشت خمیری
Шуда ҳар тори мӯяши ҷӯии ширӣ
شده هر تار مویش جوی شیری
Даҳан чун зоҳидии покдомон
دهن چون زاهدان پاکدامان
Гусастаи ришта ӣ тасбеҳи дандон
گسسته رشته ی تسبیح دندان
Назар дар интизори марг ногоҳ
نظر در انتظار مرگ ناگاه
зи айнаки дида бонаш бар сари роҳ
ز عینک دیده بانش بر سر راه
Шуда аз лоғарии бозу чу ангушт
شده از لاغری بازو چو انگشت
Шикам ҳамчун камони часбида бар пушт
شکم همچون کمان چسبیده بر پشت
Ба рӯйиши бинӣ аз баси заъфу андӯҳ
به رویش بینی از بس ضعف و اندوه
Кашида теғ ҳамчун бинии кӯҳ
کشیده تیغ همچون بینی کوه
Намонда қӯташ дар панҷа ӣ рӯҳ
نمانده قوتش در پنجه ی روح
Ба як киштӣ сафарҳо карда бо Нӯҳ
به یک کشتی سفرها کرده با نوح
зи бас каз заъф перӣ гашта бе тоб
ز بس کز ضعف پیری گشته بی تاب
Ба сӯеи рафтаи ҳръзўш чу симоб
به سویی رفته هرعضوش چو سیماب
Ба умри худ чу мавҷ аз хоҳиши дил
به عمر خود چو موج از خواهش دل
Қадам наниҳода аз дарё ба соҳил
قدم ننهاده از دریا به ساحل
Ба тифлии доя ӣ гардун дар он об
به طفلی دایه ی گردون در آن آب
Бурӣдаи ноф ӯ бо нофи гирдоб
بریده ناف او با ناف گرداب
Ба вақти суҳбат ӯро буд дар ком
به وقت صحبت او را بود در کام
Забон аз чарби нармии мағзи бодом
زبان از چرب نرمی مغز بادام
Чу дид он нотавони музтариби ҳол
چو دید آن ناتوان مضطرب حال
зи даврам бар лаби дарёи чўтбхол
ز دورم بر لب دریا چوتبخال
Ба сӯии ман шитобон омад аз роҳ
به سوی من شتابان آمد از راه
Сиррӣ дар раъша чун шамъи саҳаргоҳ
سری در رعشه چون شمع سحرگاه
зи ифлосаши танӣ бемор дидам
ز افلاسش تنی بیمار دیدم
Алоҷаши шарбат динор дидам
علاجش شربت دینار دیدم
Чу ғунча аз гиреҳ нақдӣ гушӯдам
چو غنچه از گره نقدی گشودم
Ба харҷи ҳамтем чизе фузудам
به خرج همتم چیزی فزودم
Ба ӯ гуфтам ки эй ошуфта чун гул
به او گفتم که ای آشفته چون گل
Қад хам гашта ?ути ин обро пул
قد خم گشته ات این آب را پل
Ба қайди зиндагии ҳаркас асир аст
به قید زندگی هرکس اسیر است
зи фикри обу ноне ногузир аст
ز فکر آب و نانی ناگزیر است
Чу дории оби азин дарёӣ бе бен
چو داری آب ازین دریای بی بن
Бигир инро баҳоии нон худ кун
بگیر این را بهای نان خود کن
з гуфту гӯии ман чун гул барошуфт
ز گفت و گوی من چون گل برآشفت
Вале бар рӯй ман хандон шуд ва гуфт
ولی بر روی من خندان شد و گفت
Чу доғи ишқ , эй ошуфтаи кирдор
چو داغ عشق، ای آشفته کردار
Зари худро ба дасти худ нигаҳи дор
زر خود را به دست خود نگه دار
Марои ин шуғл аз рӯй ҳавас нест
مرا این شغل از روی هوس نیست
Умеди музди кор аз ҳеҷ кас нест
امید مزد کار از هیچ کس نیست
Ки меҷӯям ризои ошноӣ
که می جویم رضای آشنایی
Худои ҳамчуи ман сад нохудоӣ
خدای همچو من صد ناخدایی
Атоӣ ӯ кашад гар хон эҳсон
عطای او کشد گر خوان احسان
Даҳан гардад садафро пари зи дандон
دهن گردد صدف را پر ز دندان
Фишонд абри файзаши доим аз авҷ
فشاند ابر فیضش دایم از اوج
зи борони дона ӣ Мурғобии мавҷ
ز باران دانه ی مرغابی موج
Саҳоби лутфаш аз файзи ҷҳонтоб
سحاب لطفش از فیض جهانتاب
Ба хорстон моҳӣ медиҳад об
به خارستان ماهی می دهد آب
Чу гавҳарро зи исмати дидаи орӣ
چو گوهر را ز عصمت دیده عاری
Ба дасти бти супурдаи пардаи дорӣ
به دست بط سپرده پرده داری
зи забташи одами обӣ наоне
ز ضبطش آدم آبی نهانی
Кунад бар гила ӣ моҳии шабоне
کند بر گله ی ماهی شبانی
зи адлаш зулм шуд баҳри хатарнок
ز عدلش ظلم شد بحر خطرناک
Казон як мавҷ бошад мори заҳҳок
کزان یک موج باشد مار ضحاک
зи баҳраш тар нагардад боли парвоз
ز بحرش تر نگردد بال پرواز
з бас молидаа бтро равғани ғоз
ز بس مالیده بط را روغن غاز
Буд аз партави лутфаш ба гирдоб
بود از پرتو لطفش به گرداب
Чароғи чашми моҳии равшан аз об
چراغ چشم ماهی روشن از آب
Куҷои ғами хотирамро риш дорад
کجا غم خاطرم را ریش دارد
Ки ӯ аз ман , ғами ман беш дорад
که او از من، غم من بیش دارد
Қаноат чун маро дар корсозии сет
قناعت چون مرا در کارسازی ست
зи асбоби ҷаҳонам бе ниёзии сет
ز اسباب جهانم بی نیازی ست
Ҳубобами шаб ба дарё хонимон аст
حبابم شب به دریا خانمان است
Чароғи хона , чашм моҳён аст
چراغ خانه، چشم ماهیان است
з сомон нест онҷои ҷузи ҳавоӣ
ز سامان نیست آنجا جز هوایی
зи мавҷи афтодаи фарши бӯрёе
ز موج افتاده فرش بوریایی
Ним ҳаргизи хаҷал аз рӯй меҳмон
نیم هرگز خجل از روی مهمان
Надорам хонаи хоҳии ғайри тӯфон
ندارم خانه خواهی غیر طوفان
зи дарёи як дами обам дар сабу нест
ز دریا یک دم آبم در سبو نیست
Сару корами биҷуз бо обрӯ нест
سر و کارم بجز با آبرو نیست
Чу абр аз бе сабуеи музтариби ҳол
چو ابر از بی سبویی مضطرب حال
зи дарё май барам обӣ ба ғарбол
ز دریا می برم آبی به غربال
зи фақрами оби борикии сет дар ҷӯ
ز فقرم آب باریکی ست در جو
Ки бар дарё занад чун мавҷи паҳлу
که بر دریا زند چون موج پهلو
Садаф набӯд ки май бинӣ ба гирдоб
صدف نبود که می بینی به گرداب
Ниҳодами нони хушки хеш дар об
نهادم نان خشک خویش در آب
Ба ин талхии ком , аз ҳирси дандон
به این تلخی کام، از حرص دندان
Накардам тез бар ҳалвои савҳон
نکردم تیز بر حلوای سوهان
Накардам Хизри роҳи бенавоӣ
نکردم خضر راه بینوایی
Тамаъро чун саломи рӯстоӣ
طمع را چون سلام روستایی
Буд нангам ки бигушоем даҳон ро
بود ننگم که بگشایم دهان را
зи ҳирси нони даҳуми заҳмати ҷаҳон ро
ز حرص نان دهم زحمت جهان را
зи ҳамл худ кашад он модари озор
ز حمل خود کشد آن مادر آزار
Ки дорад дар шиками Тифли шиками хор
که دارد در شکم طفل شکم خوار
Паии зар кӣ шавам аз ҳирси роҳӣ
پی زر کی شوم از حرص راهی
Буд ганҷи равонами фавҷи моҳӣ
بود گنج روانم فوج ماهی
зи дом моҳӣам ҳрлҳзаҳи комии сет
ز دام ماهی ام هرلحظه کامی ست
Марои ҳам ин чунин бо хеши домии сет
مرا هم این چنین با خویش دامی ست
Агар ҳаргизи даҳуми тан дар ғами қӯт
اگر هرگز دهم تن در غم قوت
Ҳамин киштии танамро боди тобут
همین کشتی تنم را باد تابوت
Бигуфт ину з рӯй меҳрбонӣ
بگفت این و ز روی مهربانی
Ба сад шухӣ ва сад ширини забонӣ
به صد شوخی و صد شیرین زبانی
Ба иззат ҷой дод он бе қарина
به عزت جای داد آن بی قرینه
Чу байти интихобам дар сафина
چو بیت انتخابم در سفینه
Чу он киштии зи соҳил бодбон шуд
چو آن کشتی ز ساحل بادبان شد
Ба рӯй об ҳамчун бт равон шуд ,
به روی آب همچون بط روان شد،
Азон фарзонаи пери лаҷаи паймо
ازان فرزانه پیر لجه پیما
Ҳикояти гӯна Эй кардам таманно
حکایت گونه ای کردم تمنا
Ки хоҳам қисса Эй нашунида гӯйӣ
که خواهم قصه ای نشنیده گویی
Сухан аз ҳарчӣ гӯйӣ , дидаи гӯйӣ
سخن از هرچه گویی، دیده گویی
Ба гӯшами каш чу гавҳари достонӣ
به گوشم کش چو گوهر داستانی
Чу мавҷи афкани барин раҳи нардбонӣ
چو موج افکن برین ره نردبانی
Паии гўҳрФшонии пери доно
پی گوهرفشانی پیر دانا
Лабӣ ҷанбанд ҳамчун мавҷи дарё
لبی جنباند همچون موج دریا
Ки рӯзӣ аз тақозои замона
که روزی از تقاضای زمانه
Дарин дарёии жарф бе карона
درین دریای ژرف بی کرانه
Ба киштӣ мешудам ҳрсўи шитобон
به کشتی می شدم هرسو شتابان
Савори асби чубини ҳамчуи Тифлон
سوار اسب چوبین همچو طفلان
зи шавқи сайди моҳии ношикеб
ز شوق صید ماهی ناشکیبا
Танам дар киштӣ аммо дил ба дарё
تنم در کشتی اما دل به دریا
Ба чашмам чизе омад аз раҳи давр
به چشمم چیزی آمد از ره دور
Ки меоварад ин дарёии пуршӯр
که می آورد این دریای پرشور
Шуд аз ин об , баъд аз мавҷ бисёр
شد از این آب، بعد از موج بسیار
Танӣ чун сина ӣ моҳии намӯдор
تنی چون سینه ی ماهی نمودار
Рафиқии доштам бо худ қарина
رفیقی داشتم با خود قرینه
Ки танҳо нест мисра дар сафина
که تنها نیست مصرع در سفینه
Бигуфтам бо рафиқи хеш бе тоб
بگفتم با رفیق خویش بی تاب
Ки отшпораҳ Эй меоварад об
که آتشپاره ای می آورد آب
Кашида рахти беруни ҷонаш аз тан
کشیده رخت بیرون جانش از تن
Ки оби афканда бар рӯйиш чу равған
که آب افکنده بر رویش چو روغن
Чу ғаввосони биё ҳиммат гуморем
چو غواصان بیا همت گماریم
Ки ҳамчун гавҳар аз обаш барорем
که همچون گوهر از آبش برآریم
Диҳемаши ҷой дар хокӣ ба сад тоб
دهیمش جای در خاکی به صد تاب
Ки ҷой ганҷ бошад хок , на об
که جای گنج باشد خاک، نه آب
Шитобон кард киштиро равона
شتابان کرد کشتی را روانه
Гирифтемаши сари раҳи ошиқона
گرفتیمش سر ره عاشقانه
намеомад буруни осон , ки май ҷуст
نمی آمد برون آسان، که می جست
Тани лағзандааш чун моҳӣ аз даст
تن لغزنده اش چون ماهی از دست
Чу акси офтоб аз мавҷи обаш
چو عکس آفتاب از موج آبش
Баровардем бо чандини танобаш
برآوردیم با چندین طنابش
Ба сад заҳмати зоби мавҷи пардоз
به صد زحمت زآب موج پرداز
Баромад чун тзрў аз сина ӣ боз
برآمد چون تذرو از سینه ی باز
Намоён шуд дар авҷи офтобӣ
نمایان شد در اوج آفتابی
Фурӯзони ахтарӣ аз бурҷи обӣ
فروزان اختری از برج آبی
Рухӣ чун барги гул бисёр нозук
رخی چون برگ گل بسیار نازک
Танӣ ҳамчун дили бемори нозук
تنی همچون دل بیمار نازک
Ҳанузаш хат наруста аз биногваш
هنوزش خط نرسته از بناگوش
Ба марги ошиқони зулфаши сияҳи пӯш
به مرگ عاشقان زلفش سیه پوش
Хами он зулфро рух дар миёна
خم آن زلف را رخ در میانه
Чароғӣ буд дар знҷирхонаҳ
چراغی بود در زنجیرخانه
Бирав кардам назар аз меҳрбонӣ
برو کردم نظر از مهربانی
Ба рӯйиш буд ранги зиндагонӣ
به رویش بود رنگ زندگانی
Шудам наздики он длхстаҳи гирён
شدم نزدیک آن دلخسته گریان
Гирифтам даст ӯро чун табибон
گرفتم دست او را چون طبیبان
зи набзаши ҷунбишӣ чун мавҷ бинмуд
ز نبضش جنبشی چون موج بنمود
Ҳубоби осо ҳанузаш як нафас буд
حباب آسا هنوزش یک نفس بود
Намудем сарнигӯн ҳамчун сабуяш
نمودم سرنگون همچون سبویش
Ду соъат об мерафт аз гулӯяш
دو ساعت آب می رفت از گلویش
Равонгар оби дайраш аз гулӯ буд
روان گر آب دیرش از گلو بود
зи танагии даҳони он сабу буд
ز تنگی دهان آن سبو بود
Чу чашма об мерафт аз даҳонаш
چو چشمه آب می رفت از دهانش
Шуда он чашмаро моҳии забонаш
شده آن چشمه را ماهی زبانش
Чу оби хӯрдаро он ишваи ангез
چو آب خورده را آن عشوه انگیز
Шукуфа кард ҳамчун нахли нўхиз ,
شکوفه کرد همچون نخل نوخیز،
Ба куҳнаи порае пўшидмши сар
به کهنه پاره ای پوشیدمش سر
Чу ганҷӣ ёфт кас , пӯшидаи беҳтар
چو گنجی یافت کس، پوشیده بهتر
Наомад он ниҳоли себи ғабғаб
نیامد آن نهال سیب غبغب
зи беҳӯшӣ ба худ як рӯз ва як шаб
ز بیهوشی به خود یک روز و یک شب
Сифедаи дами казин дарёии пуршӯр
سفیده دم کزین دریای پرشور
Аён шуд бодбони киштии нур
عیان شد بادبان کشتی نور
Шуд , аз бас кард файзи субҳи таъсир
شد، از بس کرد فیض صبح تأثیر
Ба дарё ҳар ҳубобии коса ӣ шер
به دریا هر حبابی کاسه ی شیر
зи таҳрики насими субҳгоҳӣ
ز تحریک نسیم صبحگاهی
Ба ҷунбидан даромад мурғу моҳӣ
به جنبیدن درآمد مرغ و ماهی
Азон мастӣ чу наргис дида багушӯд
ازان مستی چو نرگس دیده بگشود
Биҷунбед ва ба хоб роҳат осуд
بجنبید و به خواب راحت آسود
Чу субҳ аз рӯй дарё кард қади рост
چو صبح از روی دریا کرد قد راست
Ғубор аз кӯчаҳои мавҷ бархест
غبار از کوچه های موج برخاست
Дилам шуд ҷамъ азон гул , ғунчаи кирдор
دلم شد جمع ازان گل، غنچه کردار
Ба сайёдии ниҳодами рӯи дгрбор
به صیادی نهادم رو دگربار
Мабодои киштии кас дар табоҳӣ
مبادا کشتی کس در تباهی
Муҳим дар дом ва ман машғӯли моҳӣ
مهم در دام و من مشغول ماهی
Ба сӯй ӯ давидами боз бе тоб
به سوی او دویدم باز بی تاب
Ки ногуҳ чашм багушӯд аз шкрхўоб
که ناگه چشم بگشود از شکرخواب
Маро чун бар сари болин худ дид
مرا چون بر سر بالین خود دید
зи ҳоли худ чу мисатон боз пурсед
ز حال خود چو مستان باز پرسید
Гул табъам даромад дар шукуфтан
گل طبعم درآمد در شکفتن
Бигуфтам ончӣ мебоист гуфтан
بگفتم آنچه می بایست گفتن
Азуи ман ҳам сухан бе тоби ҷустам
ازو من هم سخن بی تاب جستم
зи гавҳари саргузашти оби ҷустам
ز گوهر سرگذشت آب جستم
Даҳан кард аз сухан чун ғунчаи рангин
دهن کرد از سخن چون غنچه رنگین
Суханро аз табассуми сохт ширин
سخن را از تبسم ساخت شیرین
Ки дар домони ин дарёии пуршӯр
که در دامان این دریای پرشور
Диҳӣ бошад чу шаҳри Мисри маъмур
دهی باشد چو شهر مصر معمور
Фазояши сабзу хуррами ҳамчуи Кашмӣр
فضایش سبز و خرم همچو کشمیر
Саводи ҳинд аз давряши дилгир
سواد هند از دوریش دلگیر
Арӯси Исфаҳони бастаи нигориш
عروس اصفهان بسته نگارش
Шудаи шаҳри ҳалаби ойӣнаи дораш
شده شهر حلب آیینه دارش
Саводаш чун баёзи субҳи пари нур
سوادش چون بیاض صبح پر نور
Сиёҳӣ мезанад бар шом аз давр
سیاهی می زند بر شام از دور
Азу то Миср , як шаб дар миён аст
ازو تا مصر، یک شب در میان است
Ба оламгар биҳиштӣ ҳаст , он аст
به عالم گر بهشتی هست، آن است
Диҳии зини сон ки мислаши каси надидаи сет
دهی زین سان که مثلش کس ندیده ست
Падари баҳри мақом ман харида сет
پدر بهر مقام من خریده ست
зи кунҷи даҳ , фазои шаҳр ба нест
ز کنج ده، فضای شهر به نیست
Барои айш , ҷое ба з даҳ нест
برای عیش، جایی به ز ده نیست
Лаби кишту канори ҷӯйборон
لب کشت و کنار جویباران
Бт май дар миёни чашма сорон
بط می در میان چشمه ساران
Кунад ғорати матоъи порсое
کند غارت متاع پارسایی
Майу овозу ҳасани рӯстоӣ
می و آواز و حسن روستایی
Хурушони гилаҳои мяшу барра
خروشان گله های میش و بره
зи савти зеру Бами пар , кӯҳу дарра
ز صوت زیر و بم پر، کوه و دره
Ба мастии Кебекро ҷӯҷаи зи дунбол
به مستی کبک را جوجه ز دنبال
Давон чун аз паии девонаи атфол
دوان چون از پی دیوانه اطفال
зи нақл май мҷу дар даҳ нишона
ز نقل می مجو در ده نشانه
Ки бошад нқлдон ҳар тоқи хона
که باشد نقلدان هر طاق خانه
Лаболаби суфра ӣ ҳар марди деҳқон
لبالب سفره ی هر مرد دهقان
зи неъмати ҳамчуи анбони сулаймон
ز نعمت همچو انبان سلیمان
Азу бинад зи баси ҷоро ба худ танг
ازو بیند ز بس جا را به خود تنگ
Кунад бо Кебек , мурғи хонагии ҷанг
کند با کبک، مرغ خانگی جنگ
Кабобашро шароб аз паии расида
کبابش را شراب از پی رسیده
зи хӯнӣ каз кабобтар чакида
ز خونی کز کباب تر چکیده
Дарин даҳ доштами айши мудомӣ
درین ده داشتم عیش مدامی
зи зулфи шоҳидонам буд домӣ
ز زلف شاهدانم بود دامی
Паии хизмат , ғуломони гузида
پی خدمت، غلامان گزیده
Чу мижгони пеши чашмам саф кашида
چو مژگان پیش چشمم صف کشیده
Дили модари зи меҳри ман пурошӯб
دل مادر ز مهر من پرآشوب
Падар дар ишқи ман ҳамчашми ёқӯб
پدر در عشق من همچشم یعقوب
Ба хӯбии рӯзгорам тоқ ме гуфт
به خوبی روزگارم طاق می گفت
зи домодӣ падед омад марои ҷуфт
ز دامادی پدید آمد مرا جفت
Ба айшам сарф мешуд зиндагонӣ
به عیشم صرف می شد زندگانی
Ки ногуҳ аз қазои осмонӣ ,
که ناگه از قضای آسمانی،
Раҳи сайрам ба дрёбор бинмуд
ره سیرم به دریابار بنمود
Чу абрами эҳтиёҷи об ӣам буд
چو ابرم احتیاج آب یم بود
Ғуломии ҳамраҳи ман қад барафрошт
غلامی همره من قد برافراشت
Барои ғусл кардани рахти бардошт
برای غسل کردن رخت برداشت
Кашон аз ҳар тараф чун бод , домон
کشان از هر طرف چون باد، دامان
Расидам бар лаби дарёи хиромон
رسیدم بر لب دریا خرامان
Маро чун дид он дарёии пурҷӯш
مرا چون دید آن دریای پرجوش
зи шавқ ман гушӯд аз мавҷ , оғӯш
ز شوق من گشود از موج، آغوش
Ба обами раҳнамӯн чун гашти даврон
به آبم رهنمون چون گشت دوران
зи сар то по шудам чун теғи урён
ز سر تا پا شدم چون تیغ عریان
Ба куштан чун касеро баради раҳзан
به کشتن چون کسی را برد رهزن
Либосашро бурун май орад аз тан
لباسش را برون می آرد از تن
Видоъ хештан кардам ба соҳил
وداع خویشتن کردم به ساحل
Дар он дарё шудам чун қатраи дохил
در آن دریا شدم چون قطره داخل
Ниҳодами пои худро чун дар он об
نهادم پای خود را چون در آن آب
Серум омад ба гардидан чу гирдоб
سرم آمد به گردیدن چو گرداب
Баромади тоқатамро пой аз ҷо
برآمد طاقتم را پای از جا
Чу акси моҳи афтодам ба дарё
چو عکس ماه افتادم به دریا
Ба соҳили он ғулом ва ман ба гирдоб
به ساحل آن غلام و من به گرداب
намебошад касеро соя дар об
نمی باشد کسی را سایه در آب
Набӯд аз ҳеҷ сӯ чун дастгирӣ
نبود از هیچ سو چون دستگیری
Фурӯрафтам ба дарё то ба дерӣ
فرورفتم به دریا تا به دیری
Сӯй пастӣ шудам аз баси сбктоз
سوی پستی شدم از بس سبکتاز
Ба сргўшӣ бигуфтам бо садафи роз
به سرگوشی بگفتم با صدف راز
Ниҳодам чун сӯии зерзамини гом
نهادم چون سوی زیرزمین گام
Савод аъзамӣ дидам адами ном
سواد اعظمی دیدم عدم نام
Дарав нагузашт авқотам ба афсун
درو نگذشت اوقاتم به افسون
Ки мебоист онҷои ганҷи қорун
که می بایست آنجا گنج قارون
Ваз онҷо кардам андоз баландӣ
وز آنجا کردم انداز بلندی
Ба боли мавҷ , парвози баландӣ
به بال موج، پرواز بلندی
Ба ҳарҷо буд авҷӣ , пои ниҳодам
به هرجا بود اوجی، پا نهادم
Қадам бар олами болои ниҳодам
قدم بر عالم بالا نهادم
Ба ман исои нафасро кард занҷир
به من عیسی نفس را کرد زنجیر
Шудам аз хона ӣ хуршеди дилгир
شدم از خانه ی خورشید دلگیر
Азон ҳам рўигрдон шуд димоғам
ازان هم رویگردان شد دماغم
Нафаси каш варна кардӣ чун чароғам
نفس کش ورنه کردی چون چراغم
зи зери хок то болои афлок
ز زیر خاک تا بالای افلاک
Мақомӣ хуш накард ин ҷони ғамнок
مقامی خوش نکرد این جان غمناک
Сухани кӯтоҳ , аз бедасту пое
سخن کوتاه، از بی دست و پایی
зи саъй хеш дидам норасоӣ
ز سعی خویش دیدم نارسایی
Чунон дар даст ва по шуд қӯтам кам
چنان در دست و پا شد قوتم کم
Ки май печид ҳамчун мавҷи барҳам
که می پیچید همچون موج برهم
Ба мурдани даст дар оғӯши гаштам
به مردن دست در آغوش گشتم
Кашидам дасту по , биҳуши гаштам
کشیدم دست و پا، بیهوش گشتم
Танами он талхӣ аз чархи дурӯи барад
تنم آن تلخی از چرخ دورو برد
Ки натавонист оби онро фурӯи барад
که نتوانست آب آن را فرو برد
Чу ҷонами сӯии лаби азм аз бадан кард
چو جانم سوی لب عزم از بدن کرد
Худо ҳамчун туеро Хизр ман кард
خدا همچون تویی را خضر من کرد
Баромади оқибат аз лутфи бичўн
برآمد عاقبت از لطف بیچون
Сабуии ман дуруст аз оби берун
سبوی من درست از آب بیرون
Дигар раҳ бо ман он кони малоҳат
دگر ره با من آن کان ملاحت
Чу мижгонаш даромад дар фасоҳат
چو مژگانش درآمد در فصاحت
Ки эй анқои бахтати арши парвоз
که ای عنقای بختت عرش پرواز
Ҳаводорат эй соя андоз
هوادارت همای سایه انداز
зи перии зулфи бахтатгар шикан ёфт
ز پیری زلف بختت گر شکن یافت
Дарин перии мурӣдии ҳамчу ман ёфт
درین پیری مریدی همچو من یافت
Ба гул ифшоанд аз лутфи ту доман
به گل افشاند از لطف تو دامن
Хасу хошок об оварда ӣ ман
خس و خاشاک آب آورده ی من
Баровардӣ зи обам чун дар пок
برآوردی ز آبم چون در پاک
Кунун хоҳам маро бурдорӣ аз хок
کنون خواهم مرا برداری از خاک
зи ҳамроҳии серумро барфарозӣ
ز همراهی سرم را برفرازی
Қадам то хона ӣ ман ранҷа созӣ
قدم تا خانه ی من رنجه سازی
Маро аз бас ки шавқ дӯстон аст
مرا از بس که شوق دوستان است
Умеди васл бар хотир гарон аст
امید وصل بر خاطر گران است
Ба дӯши тоқати махмур бе тоб
به دوش طاقت مخمور بی تاب
Сабуӣ бода бошад кӯҳи Сурхоб
سبوی باده باشد کوه سرخاب
Мапурс аз даврии ман ҳоли хуишон
مپرس از دوری من حال خویشان
Хабар дорам ман аз аҳволи эшон
خبر دارم من از احوال ایشان
Дар он соъат ки афтодам ба дарё
در آن ساعت که افتادم به دریا
Ғуломи ман хабари бардаи сети онҷо
غلام من خبر برده ست آنجا
Парешон , модарамро турра чун бед
پریشان، مادرم را طره چون بید
Чу мурғи байза зойеъ карда навмед
چو مرغ بیضه ضایع کرده نومید
Падар дар мотамам навъе фусурдаи сет
پدر در ماتمم نوعی فسرده ست
Ки пиндоради ҷаҳонро оби бардаи сет
که پندارد جهان را آب برده ست
Канизонро змргми чеҳраи коҳӣ
کنیزان را زمرگم چهره کاهی
Чу ранги худ , ғуломон дар сиёҳӣ
چو رنگ خود، غلامان در سیاهی
Кунун хоҳам қадам дар раҳи гузорам
کنون خواهم قدم در ره گذارم
зи мотами мардуми худро барорам
ز ماتم مردم خود را برآرم
Лабаш чун ҷилва ӣ ин гуфтугӯ дод
لبش چون جلوه ی این گفتگو داد
Марои гиря , қазоро хандаи рўдод
مرا گریه، قضا را خنده روداد
з бас дидам ба ҳарфаши музтариби ҳол
ز بس دیدم به حرفش مضطرب حال
Ҷавобам шуд гиреҳ бар лаб чу тбхол
جوابم شد گره بر لب چو تبخال
Дамии зи андеша дар оташ нишастам
دمی ز اندیشه در آتش نشستم
Пас он гуҳ чун сапанд аз ҷои ҷустам
پس آن گه چون سپند از جای جستم
Ба хотрҷўиӣ ӯ бе баҳона
به خاطرجویی او بی بهانه
Намудем киштии худро равона
نمودم کشتی خود را روانه
Ба ҳамроҳии он мурғи биҳиштӣ
به همراهی آن مرغ بهشتی
Гирифтаи пари зи тири хеши киштӣ
گرفته پر ز تیر خویش کشتی
Сабк гардад дар он раҳ то равона
سبک گردد در آن ره تا روانه
Ба киштӣ мавҷ мезад тозӣона
به کشتی موج می زد تازیانه
На дар киштии нишондаши даври афлок
نه در کشتی نشاندش دور افلاک
Ки дар тобут май барадаши сӯии хок
که در تابوت می بردش سوی خاک
Қазоро кӯшиш аз мо бештар буд
قضا را کوشش از ما بیشتر بود
Тамоми роҳ бо мо ҳамсафар буд
تمام راه با ما همسفر بود
На киштиро чунон бетоб ме ронад
نه کشتی را چنان بی تاب می راند
Ки он бечораро дар об ме ронад
که آن بیچاره را در آب می راند
Ба андаки соъатӣ тай шуд масофат
به اندک ساعتی طی شد مسافت
Намоён шуд азон соҳили аломат
نمایان شد ازان ساحل علامت
Тавонад он ки маргаши сар ба пай кард
تواند آن که مرگش سر به پی کرد
Ду манзили роҳро як лаҳза тай кард
دو منزل راه را یک لحظه طی کرد
Азон даҳ низ пайдо шуд сиёҳӣ
ازان ده نیز پیدا شد سیاهی
Саводаш дода бар мотами гувоҳӣ
سوادش داده بر ماتم گواهی
Аён буд аз дару девори он , ғам
عیان بود از در و دیوار آن، غم
Дарахтонаши саросари нахли мотам
درختانش سراسر نخل ماتم
Ба наздикии соҳил чун раседем
به نزدیکی ساحل چون رسیدیم
зи дарёи рахт бар саҳро кашидем
ز دریا رخت بر صحرا کشیدیم
Дар он соҳили куҳани вайронае буд
در آن ساحل کهن ویرانه ای بود
Ки ғамҳои ҷаҳонро хонае буд
که غم های جهان را خانه ای بود
Харобӣ бар дилаш навъе фузуда
خرابی بر دلش نوعی فزوده
Ки гӯйии золимиро хона бӯда
که گویی ظالمی را خانه بوده
Ба ҷои монда азон деринаи осор
به جا مانده ازان دیرینه آثار
Чу кӯҳи бесутуни як куҳнаи девор
چو کوه بیستون یک کهنه دیوار
Шудаи машҳур аз ма то ба моҳӣ
شده مشهور از مه تا به ماهی
Замин аз сояаш дар рӯсиёҳӣ
زمین از سایه اش در روسیاهی
Шикастаи ончунон по то сар ӯ
شکسته آنچنان پا تا سر او
Ки натавонад наад бар хоки паҳлу
که نتواند نهد بر خاک پهلو
Наяндозад ҳаводис зон далераш
نیندازد حوادث زان دلیرش
Ки тарсад осмон монад ба зераш
که ترسد آسمان ماند به زیرش
Газандаи соя ӣ он куҳнаи девор
گزنده سایه ی آن کهنه دیوار
Ки дар ҳар муҳра ӣ ӯ буд сад мор
که در هر مهره ی او بود صد مار
Чу дом аз рахнаҳои сина ӣ ӯ
چو دام از رخنه های سینه ی او
Нагаштӣ мурғ , гирди чина ӣ ӯ
نگشتی مرغ، گرد چینه ی او
Чу аз таъсири чархи кӣнаи бунёд
چو از تأثیر چرخ کینه بنیاد
Гузори мо барон вайрона афтод ,
گذار ما برآن ویرانه افتاد،
зи шухӣ бо ман он ширини такаллум
ز شوخی با من آن شیرین تکلم
Даҳанро кард лабрези табассум
دهن را کرد لبریز تبسم
Ки эй бар захми ин длхстаҳ ӣ ғам
که ای بر زخم این دلخسته ی غم
Шуд аз чарби нармии муму марҳам
شد از چرب نرمی موم و مرهم
Диҳӣ то муждае аз ман ба аҳбоб
دهی تا مژده ای از من به احباب
Равони шӯи сӯии даҳ чун ҷадвали об
روان شو سوی ده چون جدول آب
Чу мурғи хуши хабар овоз бурдор
چو مرغ خوش خبر آواز بردار
Маро чун ганҷ дар вайрона бигзор
مرا چون گنج در ویرانه بگذار
Ки тарсами халқ чун маргам шуниданд
که ترسم خلق چون مرگم شنیدند
Тамаъи якборагӣ аз ман буриданд ,
طمع یکبارگی از من بریدند،
зи ғофил диданам бебарг гирданд
ز غافل دیدنم بی برگ گردند
Марои бенанду шодӣ марг гирданд
مرا بینند و شادی مرگ گردند
Чу фурмонаш маро зад даст бар пушт
چو فرمانش مرا زد دست بر پشت
Ниҳодам чун мижаи брдидаҳи ангушт
نهادم چون مژه بردیده انگشت
Ба таълими аҷал , он ғофили маст
به تعلیم اجل، آن غافل مست
Чу сояи зери он девор бинишаст
چو سایه زیر آن دیوار بنشست
Азуи вайронаи гулзор Ирам шуд
ازو ویرانه گلزار ارم شد
Паии таъзимаши он девор хам шуд
پی تعظیمش آن دیوار خم شد
Чу ӯ бинишаст ва ман бархестам зуд
چو او بنشست و من برخاستم زود
Нишаст ва хост пиндории ҳамон буд
نشست و خاست پنداری همان بود
Барони даҳ гаштам аз як лаҳза рафтан
برآن ده گشتم از یک لحظه رفتن
Чу абри навбаҳории сояи афкан
چو ابر نوبهاری سایه افکن
Чаҳ дидам , маҷмаъӣ аз носбўрон
چه دیدم، مجمعی از ناصبوران
з гиря гашта он даҳ , шҳркўрон
ز گریه گشته آن ده، شهرکوران
Чу мижгони ҳалқае ҳрсўи сияҳи пӯш
چو مژگان حلقه ای هرسو سیه پوش
зи ғам гирён нишаста дӯш бар дӯш
ز غم گریان نشسته دوش بر دوش
зи нохун , чеҳра ӣ хубон чун гул
ز ناخن، چهره ی خوبان چون گل
Харошидатар аз овози булбул
خراشیده تر از آواز بلبل
Баёзи сина ӣ хубони зи силӣ
بیاض سینه ی خوبان ز سیلی
Шуда чун сина ӣ товуси нилӣ
شده چون سینه ی طاووس نیلی
зи ҳрсўи зулфу гесуии мънбр
ز هرسو زلف و گیسوی معنبر
Шудӣ бар бод ҳамчун дӯди миҷмар
شدی بر باد همچون دود مجمر
Чу дидам ҳоли он ҷамъи парешон
چو دیدم حال آن جمع پریشان
Кашидам ин гуҳар дар гӯши эшон
کشیدم این گهر در گوش ایشان
Ки айёми парешонеи саромад
که ایام پریشانی سرآمد
Гиромии гавҳар аз дарёи баромад
گرامی گوهر از دریا برآمد
Чу номи гавҳар ва дарё шуниданд
چو نام گوهر و دریا شنیدند
зи ҳарф ошно сӯем давиданд
ز حرف آشنا سویم دویدند
Ба ман гуфтанд эй покизаи гавҳар
به من گفتند ای پاکیزه گوهر
Чаҳ май гӯйӣ , бигӯ як бори дигар
چه می گویی، بگو یک بار دیگر
Гушӯдам пеши он ошуфтаи ҳушон
گشودم پیش آن آشفته هوشان
Даҳан чун ҳуққа ӣ гўҳрФрўшон
دهن چون حقه ی گوهرفروشان
Забонро сохтам чун шуълаи саркаш
زبان را ساختم چون شعله سرکش
Бигуфтам саргузашти обу оташ
بگفتم سرگذشت آب و آتش
Азон савтам ки омад бар лаб аз дил
ازان صوتم که آمد بر لب از دل
Фаровон шуд самоъи мурғи бсмл
فراوان شد سماع مرغ بسمل
Чунон ҷустанд аз ҷои аҳли мотам
چنان جستند از جا اهل ماتم
Ки гуфтӣ хайл зоғӣ хӯрд барҳам
که گفتی خیل زاغی خورد برهم
Таманно бар дили мардум ғулув кард
تمنا بر دل مردم غلو کرد
Ба як вайронаи сад девона рӯ кард
به یک ویرانه صد دیوانه رو کرد
Равон аз даҳ хилоиқи сӯии саҳро
روان از ده خلایق سوی صحرا
Ки дорад одами обии тамошо
که دارد آدم آبی تماشا
Надидаи кас ба зери чархи дулоб
ندیده کس به زیر چرخ دولاب
Ки оташи зинда берун ояд аз об
که آتش زنده بیرون آید از آب
з бе тобони мотами хайл дар хайл
ز بی تابان ماتم خیل در خیل
Шитобони сӯии он вайрона чун сайл
شتابان سوی آن ویرانه چون سیل
Сияҳи пӯшони равонаи фавҷ дар фавҷ
سیه پوشان روانه فوج در فوج
Ба рӯй хок , равад нил зад мавҷ
به روی خاک، رود نیل زد موج
Кашад то дар бар худ он бару дӯш
کشد تا در بر خود آن بر و دوش
Гушӯдаи модараш чун мавҷи оғӯш
گشوده مادرش چون موج آغوش
Падар дар пеши пеш бе қаророн
پدر در پیش پیش بی قراران
Давон чун барқ дар абри баҳорон
دوان چون برق در ابر بهاران
Шитобони сӯй ӯ бегонау хеш
شتابان سوی او بیگانه و خویش
Вале девор омад бар сараши пеш
ولی دیوار آمد بر سرش پیش
Парешони хотирон вақте расиданд
پریشان خاطران وقتی رسیدند
Ки он ганҷи гуҳар дар хоки диданд
که آن گنج گهر در خاک دیدند
Ман аз дунболи эшон май давидам
من از دنبال ایشان می دویدم
Чу гирди корвон аз паии расидам
چو گرد کاروان از پی رسیدم
Ба хоки он сарвро дидам чу хуфта
به خاک آن سرو را دیدم چو خفته
Қазо мегуфт дар гӯшами наҳуфта
قضا می گفت در گوشم نهفته
Ки аз обаш чу додӣ растгорӣ
که از آبش چو دادی رستگاری
Раво набӯд ки дар хокаш гузорӣ
روا نبود که در خاکش گذاری
Шавад чун шуъла ӣ оташи ҷҳонтоб
شود چون شعله ی آتش جهانتاب
Ба хокаш ме тавон куштан , на бо об
به خاکش می توان کشتن، نه با آب
Чу зоҳир шуд ба мардуми он аломат
چو ظاهر شد به مردم آن علامت
Шуд он саҳро чу саҳрои қиёмат
شد آن صحرا چو صحرای قیامت
з бас бархест аз ҳргўшаҳи ғавғо
ز بس برخاست از هرگوشه غوغا
Ба ҷӯш омад чу дарёи хоки саҳро
به جوش آمد چو دریا خاک صحرا
Ба гиряи ҳаркасӣ тӯфон намӯдӣ
به گریه هرکسی طوفان نمودی
Ба ҳол ӯ вале кӣ дошт судӣ
به حال او ولی کی داشت سودی
Падаррогар ситам шуд кон писар рафт
پدر را گر ستم شد کان پسر رفت
Вале ӯро ситам беш аз падар рафт
ولی او را ستم بیش از پدر رفت
зи маргаш беқарорӣ дошт модар
ز مرگش بی قراری داشت مادر
Вале чун ӯ накардӣ хок бар сар
ولی چون او نکردی خاک بر سر
Ғуломонаш агар ношоди гаштанд
غلامانش اگر ناشاد گشتند
Вале аз бандагии озоди гаштанд
ولی از بندگی آزاد گشتند
Касе номаш нахоҳад баъд азон барад
کسی نامش نخواهد بعد ازان برد
Балии бечораи он кас шуд ки ӯ мард
بلی بیچاره آن کس شد که او مرد
Сухани кӯтоҳ , ӯро бо сад афсун
سخن کوتاه، او را با صد افسون
зи зер хок овараданд берун
ز زیر خاک آوردند بیرون
Дар оби дидагонаш ғусл доданд
در آب دیدگانش غسل دادند
Равони бурданд ва дар хокаш супурданд
روان بردند و در خاکش سپردند
Ғараз то ман ба срўқтши расидам
غرض تا من به سروقتش رسیدم
Дубор ӯро дар об ва хок дидам
دوبار او را در آب و خاک دیدم
Балии моро ҳамеша даври афлок
بلی ما را همیشه دور افلاک
Чу оташ мекашад аз об ё хок
چو آتش می کشد از آب یا خاک
Саҳаргоҳӣ шунидам дар гулистон
سحرگاهی شنیدم در گلستان
Ки булбули ин наво хондӣ ба бустон
که بلبل این نوا خواندی به بستان
Ки айши ин чаман нопойдор аст
که عیش این چمن ناپایدار است
Хазоне бо ҳиноӣ ҳар баҳор аст
خزانی با حنای هر بهار است
Бақои умри гул чун хоб субҳ аст
بقای عمر گل چون خواب صبح است
Шукуфаи партави маҳтоб субҳ аст
شکوفه پرتو مهتاب صبح است
Чаҳ ҳосили зини ҷаҳони ҷузи ашки афсӯс
چه حاصل زین جهان جز اشک افسوس
Буд мотмсрои шамъ , фонӯс
بود ماتمسرای شمع، فانوس
Мудоро кун ки олам бемадор аст
مدارا کن که عالم بی مدار است
Ба носозон , ҷаҳон носозгор аст
به ناسازان، جهان ناسازگار است
Макун кӯшиш ки кори даври айём
مکن کوشش که کار دور ایام
Ба саъй мо намегирад саранҷом
به سعی ما نمی گیرد سرانجام
Куҷои баҳри муҳӣт аз хору хошок
کجا بحر محیط از خار و خاشاک
Ба ҷоруби дам моҳӣ шавад пок
به جاروب دم ماهی شود پاک
Ғанимати дони ду рӯзи зиндагонӣ
غنیمت دان دو روز زندگانی
Ки чун сайл баҳораст аз равонӣ
که چون سیل بهار است از روانی
Чу шох гул манеҳ паймона аз каф
چو شاخ گل منه پیمانه از کف
Ки нақди умрро инаст масраф
که نقد عمر را این است مصرف
Шабии риндӣ дар айёми зимистон
شبی رندی در ایام زمستان
Ба сар май баради тобутии шитобон
به سر می برد تابوتی شتابان
Яке пурсед азуи к-эии ёри дилкаш
یکی پرسید ازو کای یار دلکش
Ки мурда аз азизон , гуфт оташ !
که مرده از عزیزان، گفت آتش!
Салим аз ғофилӣ май бинмти маст
سلیم از غافلی می بینمت مست
Наме донеи қазоӣ дар камӣн ҳаст
نمی دانی قضایی در کمین هست
Ҷаҳони вайонае бас хавфнок аст
جهان ویانه ای بس خوفناک است
Чаҳ офатҳо ки дар ин об вхок аст
چه آفت ها که در این آب وخاک است
Чарое ин чунин ғофил нишаста
چرایی این چنین غافل نشسته
Бро аз зери девори шикаста
برآ از زیر دیوار شکسته
Дарин дарёии хунхор ошно кист
درین دریای خونخوار آشنا کیست
Худои даст ту гирад , нохудо кист
خدا دست تو گیرد، ناخدا کیست