Ки оби равони бахш дар ҷӯйбор

که آب روان بخش در جویبار

Ба пурвирди сарви сеӣ дар канор

به پرورد سرو سهی در کنار

Агар бар сараши тунди бодии гузашт

اگر بر سرش تند بادی گذشت

Дили нозуки оби ошуфтаи гашт

دل نازک آب آشفته گشت

Чу сар бар кашиду фурӯи баради пой

چو سر بر کشید و فرو برد پای

Зибри дасти гашт ва шудаш дили зи ҷой

زبر دست گشت و شدش دل ز جای

Ба дил гуфт каз оби ман бартарам

به دل گفت کز آب من برترم

Чаро миннат ӯ буд бар серум

چرا منت او بود بر سرم

Манам сарварӣ , обтар доманӣ

منم سروری، آب تر دامنی

Куҷо дорад ӯ пой ҳамчун манӣ ?

کجا دارد او پای همچون منی؟

Накар илтифотӣ ба оби равон

نکر التفاتی به آب روان

Сар аз кибр май суд бар осмон

سر از کبر می‌سود بر آسمان

Ба оби рӯонаш чун набӯдӣ ниёз

به آب روانش چون نبودی نیاز

Гирифт об низ аз сараши пои боз

گرفت آب نیز از سرش پای باز

Бидонаст аз он пас ки он тоб ёфт

بدانست از آن پس که آن تاب یافت

Ки ҳар чиз кӯ ёфт азон об ёфт

که هر چیز کو یافت ازان آب یافت

Туро бар ман эй дӯсти бедоди ҳам

تو را بر من ای دوست بیداد هم

зи паҳлавии ишқ манаст эй санам

ز پهلوی عشق من است ای صنم

з ишқаст тезии бозори ту

ز عشق است تیزی بازار تو

з шавқаст ороиши кори ту

ز شوق است آرایش کار تو

Малик то ғуборӣ наёяд падед

ملک تا غباری نیاید پدید

Паии боди пои суханро бурид

پی باد پای سخن را برید

Сари номаи хусравӣ меҳр кард

سر نامه خسروی مهر کرد

Супурдаш бидон қосиди раҳи навард

سپردش بدان قاصد ره نورد

Бадв гуфт ҷоӣӣ таваққуф макун

بدو گفت جائی توقف مکن

Бигӯ аз забонам ба ёри ин сухан

بگو از زبانم به یار این سخن

Биё , варна корам таба ме шавад

بیا، ورنه کارم تبه می‌شود

Дуо гуфту ҷонами з тан ме равад

دعا گفت و جانم ز تن می‌رود

Ба рӯзии мубораки зи даргоҳ кӣ

به روزی مبارک ز درگاه کی

Равон шуд ҳамон қосиди неки пай

روان شد همان قاصد نیک پی

Биёмад равон то ба ҷонон расед

بیامد روان تا به جانان رسید

Чу аз гирди раҳ длстонш бидид

چو از گرد ره دلستانش بدید

Равон рафт ва бар пой ӯ бӯса дод

روان رفت و بر پای او بوسه داد

Ки поят бар ин марзи фархундаи бод

که پایت بر این مرز فرخنده باد

Нахустин бпрсидш аз ранҷи роҳ

نخستین بپرسیدش از رنج راه

Дигар ҷусти азрўи номаи подшоҳ

دگر جست ازرو نامه پادشاه

Бидон чашми кӯшоаро дида аст

بدان چشم کوشاه را دیده است

Ба он лаб ки поиш ббўсидаҳ аст

به آن لب که پایش ببوسیده است

Ба бӯсаи зи қандаши шукр рез кард

به بوسه ز قندش شکر ریز کرد

Саропоӣ ӯ шукр омез кард

سراپای او شکر آمیز کرد

Сабки қосиди он номаи шоҳ ро

سبک قاصد آن نامه شاه را

Бидод он прирўии дилхоҳ ро

بداد آن پریروی دلخواه را

Дилӣ буд печидау пари зи дард

دلی بود پیچیده و پر ز درد

Кушоди он дили бастаро боз кард

گشاد آن دل بسته را باز کرد

Ба ҳар нукта ки онҷо раседӣ назар

به هر نکته که آنجا رسیدی نظر

Бирав рехтӣ аз дидаи ақди гуҳар

برو ریختی از دیده عقد گهر

Фурӯ хонд он номаи сар то ба пой

فرو خواند آن نامه سر تا به پای

Бар омад зи ҷону дилаши вои вой

بر آمد ز جان و دلش وای وای

Барои ҷавобаши қалам дар гирифт

برای جوابش قلم در گرفت

Суханро дигар бора аз сар гирифт

سخن را دگر باره از سر گرفت

Ки чун ояти раҳмат аз осмон

که چون آیت رحمت از آسمان

Расӯли мубораки мисоли амон

رسول مبارک مثال امان

Расонидам аз шоҳ ва онгаҳ чаҳ шоҳ

رسانیدم از شاه و آنگه چه شاه

зи моҳяши маҳкӯм то авҷи моҳ

ز ماهیش محکوم تا اوج ماه

Хати анбарин холи мишкӣни рақам

خط عنبرین خال مشکین رقم

Мураккаб шудаи машку гавҳар ба ҳам

مرکب شده مشک و گوهر به هم

Навиштаи ҳуруфаш ба савдои дил

نوشته حروفش به سودای دل

Шиканҳои хаташи ҳамаи ҷои дил

شکن‌های خطش همه جای دل

зи бӯяши ҳамаи буи ҷон ёфтам

ز بویش همه بوی جان یافتم

Давои дилу ҷон дар он ёфтам

دوای دل و جان در آن یافتم

Чу оварад қосиди равонӣ ба ман

چو آورد قاصد روانی به من

Ту гўӣии расониди ҷонӣ ба ман

تو گوئی رسانید جانی به من

Равони ҷони ширини ман дар талаб

روان جان شیرین من در طلب

Бар омад ба лаб гуфт дар зери лаб

بر آمد به لب گفت در زیر لب

Ки эй сояи кирдигори ҷаҳон

که ای سایه کردگار جهان

Ба ҳукми ту мавқуфи кори ҷаҳон

به حکم تو موقوف کار جهان

Агар бинадат акси теғи офтоб

اگر بیندت عکس تیغ آفتاب

Даройад ба чашмаш аз он оби об

درآید به چشمش از آن آب آب

Ту машғӯли ганҷӣу шоҳӣ ва дод

تو مشغول گنجی و شاهی و داد

Ту дардии надорӣ , ки дардат мабод !

تو دردی نداری، که دردت مباد!

Ту шоҳӣ ва ман камтаринати раҳе

تو شاهی و من کمترینت رهی

Мутӣъи туам то чаҳ фармони диҳӣ ?

مطیع توام تا چه فرمان دهی؟

Агар зонка мебояд омад бигӯӣ

اگر زانکه می‌باید آمد بگوی

Ки то пешат оем ба сари ҳамчуи гӯй

که تا پیشت آیم به سر همچو گوی

Надорам ҷузи ин орзӯ аз худо

ندارم جز این آرزو از خدا

Ки якбори дигари бубинами ту ро

که یکبار دیگر ببینم تو را

Диҳад чарх фирӯза пирӯзем

دهد چرخ فیروزه پیروزیم

Чу рӯз висолат шавад рӯзем

چو روز وصالت شود روزیم

Дигар ман зи паймон ту нагузарам

دگر من ز پیمان تو نگذرم

Набарам зи тугар бабрии серум

نبرم ز تو گر ببری سرم

Агар хоки гирдами ман хоксор

اگر خاک گردم من خاکسار

Дигар зи он дирами брнхизди ғубор

دگر ز آن درم برنخیزد غبار

Фиристодани пайку қосиди бисми

فرستادن پیک و قاصد بسم

Фрстодмши вази ақаб май расм

فرستادمش وز عقب می‌رسم

Суханро бар ингуна кӯтоҳ кард

سخن را بر اینگونه کوتاه کرد

Пас он нома бо пайк ҳамроҳ кард

پس آن نامه با پیک همراه کرد

Сари зулфи шабро чу бар тофт рӯз

سر زلف شب را چو برتافت روز

Калид дар бастаро ёфт рӯз

کلید در بسته را یافت روز

Чу меҳр фалак дид шодии шаб

چو مهر فلک دید شادی شب

Бшодӣ бихандед дар зери лаб

بشادی بخندید در زیر لب

Аз он пас басӣҷ сафар кард моҳ

از آن پس بسیج سفر کرد ماه

Шабу рӯзи паймӯд чун моҳи роҳ

شب و روز پیمود چون ماه راه

Равон шуд ба асбӣ чу боди баҳор

روان شد به اسبی چو باد بهار

Ки бар вай нишинад насими ттор

که بر وی نشیند نسیم تتار

Ҷаҳандаи барроқӣ чу барқ ӣмон

جهنده براقی چو برق یمان

Равандаи самандӣ чу оби равон

رونده سمندی چو آب روان

Гуҳ аз тезяш кунад май гашти фаҳм

گه از تیزیش کند می‌گشت فهم

Гуҳ аз рафтанаш боз мемонад ва ҳам

گه از رفتنش باز می‌ماند و هم

Ба кҳсор чун абри хуш бар шудӣ

به کهسار چون ابر خوش بر شدی

На зи он абр каз хуии таниш тар шудӣ

نه ز آن ابر کز خوی تنش تر شدی

Ба зер омадӣ ҳамчуи сайл аз зибр

به زیر آمدی همچو سیل از زبر

Набӯдӣ зи сайраши заминро хабар

نبودی ز سیرش زمین را خبر

Гуҳаши машку анбари зи гирду ғубор

گهش مشک و عنبر ز گرد و غبار

Гуҳаши фаршу болини зи хороу хор

گهش فرش و بالین ز خارا و خار

Гумони баради кони хору хорои магар

گمان برد کان خار و خارا مگر

зи чинӣ ҳарирасту гули нармтар

ز چینی حریر است و گل نرمتر

Гуҳӣ буд бар пушти моҳяши ҷой

گهی بود بر پشت ماهیش جای

Гуҳии суд бар тораки моҳи пой

گهی سود بر تارک ماه پای

Биёмад чунин то ба даргоҳи шоҳ

بیامد چنین تا به درگاه شاه

Пазира шудандаш саросари сипоҳ

پذیره شدندش سراسر سپاه

Фурӯ омад ва рафт дар боргаҳ

فرو آمد و رفت در بارگه

Заминро бабўсед дар пеши шаҳ

زمین را ببوسید در پیش شه

Чу наргиси сари афканда аз шарми пеш

چو نرگس سر افکنده از شرم پیش

з рӯй шаҳаншоҳ ва аз кори хеш

ز روی شهنشاه و از کار خویش

Бузургони даргоҳи бархестанд

بزرگان درگاه برخاستند

Ба пӯзиши забонро биёростанд

به پوزش زبان را بیاراستند

Ки шоҳои камӣни бандаи шаҳриёр

که شاها کمین بنده شهریار

Барин остон омад умедвор

برین آستان آمد امیدوار

Гараш май кашӣ беш азинш сазост

گرش می‌کشی بیش ازینش سزاست

Вагар ҷурми бахше тариқ шумост

وگر جرم بخشی طریق شماست

Гар аз мо на исён падед омадӣ

گر از ما نه عصیان پدید آمدی

Куҷои афви шоҳон падед омадӣ

کجا عفو شاهان پدید آمدی

Ба худ кори худро таба ме кунем

به خود کار خود را تبه می‌کنیم

Ба умеди афват гунаҳ ме кунем

به امید عفوت گنه می‌کنیم

Ба пеш омад онгаҳ санами шрмнок

به پیش آمد آنگه صنم شرمناک

Ба одат бабўсед сад ҷои хок

به عادت ببوسید صد جای خاک

Дар андохти худро ба поиш чу мӯӣ

در انداخت خود را به پایش چو موی

Бғлтид бар хок монанди гӯй

بغلتید بر خاک مانند گوی

Чу бархест чун гирд аз хоки роҳ

چو برخاست چون گرد از خاک راه

Бузади даст дар домани подшоҳ

بزد دست در دامن پادشاه

Кигар ранҷишӣ бар диласт аз миннат

که گر رنجشی بر دل است از منت

Вазингар ғуборӣаст бар доманат

وزین گر غباری است بر دامنت

Ба якбор доман биафшон зи ман

به یکبار دامن بیفشان ز من

Хато рафт хотир маранҷон зи ман

خطا رفت خاطر مرنجان ز من

Ба худ бар тани худ ҷафо карда ам

به خود بر تن خود جفا کرده‌ام

Хато кардам оре хато карда ам

خطا کردم آری خطا کرده‌ام

Хатоем бпушон ки омад ту ро

خطایم بپوشان که آمد تو را

Фузуни малики афв аз басити хато

فزون ملک عفو از بسیط خطا

Малики бозаш аз хоки раҳ бар гирифт

ملک بازش از خاک ره بر گرفت

Сарашро бабўсед ва дар бар гирифт

سرش را ببوسید و در بر گرفت

Нахустин бипурсед к-эии моҳи ман

نخستین بپرسید کای ماه من

Ту худ чунӣ аз ранҷ омад шудан ?

تو خود چونی از رنج آمد شدن؟

з сахтӣ набояд намӯдани ътиб

ز سختی نباید نمودن عتیب

Ки бошад ҷаҳонро фарозу нишеб

که باشد جهان را فراز و نشیب

Вуҷӯди туро миннат аз додгар

وجود تو را منت از دادگر

Ки дидам ба хайру саломат дигар

که دیدم به خیر و سلامت دگر

Чу аз маҷлиси оми бархестанд

چو از مجلس عام برخاستند

Нишастанд ва базмӣ оростанд

نشستند و بزمی آراستند

Лаби соқёни гашти хандон чу ҷом

لب ساقیان گشت خندان چو جام

Хаму чангро пухта шуд кори хом

خم و چنگ را پخته شد کار خام

Ба маҷлиси раҳ чанг доданд боз

به مجلس ره چنگ دادند باز

Шуд аз пардаи ғайб кораш бисоз

شد از پرده غیب کارش بساز

Не ва ноиро бод шоҳӣ дамид

نی و نای را باد شاهی دمید

Даф бенаворо нўоӣӣ расед

دف بی‌نوا را نوائی رسید

Дили авдро бози бнўохтнд

دل عود را باز بنواختند

Ба маҷлиси мақомӣ хушаш сохтанд

به مجلس مقامی خوشش ساختند

Баровард хуши нозуконро шароб

برآورد خوش نازکان را شراب

Ба рақс андар оварадашон чу рубоб

به رقص اندر آوردشان چو رباب

Малик гуфташ эй нозанини ёри ман ,

ملک گفتش ای نازنین یار من،

Чунин сайри гаштии зи дидори ман ?

چنین سیر گشتی ز دیدار من؟

Чаҳ дидӣ зи гармӣу сардии ман ,

چه دیدی ز گرمی و سردی من،

Ки рафтӣ чу гули ногаҳон аз чаман ?

که رفتی چو گل ناگهان از چمن؟

Турои нек тар дидам аз чашми худ

ترا نیک‌تر دیدم از چشم خود

Чаро давр кард аз миннати чашми бад

چرا دور کرد از منت چشم بد

Ба рӯй ту хуш буд аҳволи ман

به روی تو خوش بود احوال من

Бирафтӣ ва бар ҳам задӣ ҳоли ман

برفتی و بر هم زدی حال من

Чаҳ гӯям зи ҳиҷри ту бар ҷон чаҳ рафт

چه گویم ز هجر تو بر جان چه رفت

зи гуфтан чу савдост рафт ончӣ рафт

ز گفتن چو سوداست رفت آنچه رفت

Ҳамин ба ки бошем имрӯзи шод

همین به که باشیم امروز شاد

зи кор гузашта наёрем ёд

ز کار گذشته نیاریم یاد

Сари шамъи маҷлиси з май гарм буд

سر شمع مجلس ز می گرم بود

з гармӣ даромад забонро гушӯд

ز گرمی درآمد زبان را گشود

Ки шоҳо маро нест ҳади ҷавоб

که شاها مرا نیست حد جواب

Бигӯям агар шоҳ бинад савоб

بگویم اگر شاه بیند صواب

Фурӯи бурдани заҳр ба пеши ман

فرو بردن زهر به پیش من

Ки бурдани фурӯгоҳи гуфтани сухан

که بردن فروگاه گفتن سخن

Агар май барам ин суханро фурӯ

اگر می‌برم این سخن را فرو

Мисоли суроҳе буд бо сабу

مثال صراحی بود با سبو

Роҳӣ ба хам гуфт к-эии хами нахуст

راحی به خم گفت کای خم نخست

Сабу хӯрд хӯн ту ҳаст ин дуруст

سبو خورد خون تو هست این درست

Сабуи ростӣ талх додаш ҷавоб

سبو راستی تلخ دادش جواب

Ки дар гардан туаст хӯни шароб

که در گردن تو است خون شراب

Булӯрӣни суроҳе чу об аз сабу

بلورین صراحی چو آب از سبو

Фурӯи барад чун гашти равшан бар ӯ

فرو برد چون گشت روشن بر او

Агар чаҳ суроҳеи сухани гӯй буд

اگر چه صراحی سخن گوی بود

Валикин ба ғояти тнк рӯй буд

ولیکن به غایت تنک روی بود

Бидон кӯ фурӯ дошт кард ин сухан

بدان کو فرو داشت کرد این سخن

Ба гардан фурӯ омадаш хӯни ?дан

به گردن فرو آمدش خون دن

Чу вақти ҷавоби сухан дар гузашт

چو وقت جواب سخن در گذشت

намебошад он қавлро бозгашт

نمی‌باشد آن قول را بازگشت

Хамӯшӣ ба вақт ҳикоят макун

خموشی به وقت حکایت مکن

Макун ҳеҷ вақт хамӯшӣ сухан

مکن هیچ وقت خموشی سخن

Хамӯшӣ гузидан ба вақти ҷавоб

خموشی گزیدن به وقت جواب

Хтодидаҳанд аҳли сўби савоб

خطادیده‌اند اهل صوب صواب

Аз он боргаҳи шоҳи беруни маро

از آن بارگه شاه بیرون مرا

Агар кардӣу рехти хӯни маро

اگر کردی و ریخت خون مرا

Бад-ӣнами хиҷолат куҷо монадӣ

بدینم خجالت کجا ماندی

Ки дар маҷлисам бевафо хондӣ

که در مجلسم بی‌وفا خواندی

Малики қавли он сарв донист рост

ملک قول آن سرو دانست راست

Ки медид каз пой то сар вафост

که می‌دید کز پای تا سر وفاست

Бидон мӯътариф шуд ки бад карда ам

بدان معترف شد که بد کرده‌ام

Бадӣ бо дилу ҷон худ карда ам

بدی با دل و جان خود کرده‌ام

Бадастат кунам тавбаи афзӯни зи ҳад

بدستت کنم توبه افزون ز حد

Бадӣ гуфтам астғФри аллоҳи зи бад

بدی گفتم استغفر الله ز بد

Биёи пеш то зи он лаб чун набот

بیا پیش تا ز آن لب چون نبات

Даҳонро башуем ба оби ҳаёт

دهان را بشویم به آب حیات

Санам чун шунид ин сухани шоди гашт

صنم چون شنید این سخن شاد گشت

Дарунаши зи банди ғами озоди гашт

درونش ز بند غم آزاد گشت

Биёмад ба пои малик дар фитод

بیامد به پای ملک در فتاد

Малики бӯсааш бар сар ва чашм дод

ملک بوسه‌اش بر سر و چشم داد

намелаъл хӯрданд то гоҳи шом

می لعل خوردند تا گاه شام

Чу шуд ҷоми мағриби з май лаъли фом

چو شد جام مغرب ز می لعل فام

Сари моҳрӯёни маҷлис ба хоб

سر ماهرویان مجلس به خواب

зи мастӣ фурӯ рафт чу офтоб

ز مستی فرو رفت چو آفتاب

Сӯии кохи худ ҳар якеро ба дӯш

سوی کاخ خود هر یکی را به دوش

Кашиданд май дар сару рафтаи ҳуш

کشیدند می در سر و رفته هوش

Чунин будашон маҷлис оростан

چنین بودشان مجلس آراستن

Ба май рӯзу шаби коми дил хостан

به می روز و شب کام دل خواستن

Сипедаи дами он дам ки соқии ҳўр

سپیده‌دم آن دم که ساقی هور

намелаъл додӣ ба ҷоми булӯр

می لعل دادی به جام بلور

Шароби сабӯҳии санами хостӣ

شراب صبوحی صنم خواستی

Ба май базм ъушрат биёростӣ

به می بزم عشرت بیاراستی

Малики доғи савдои он моҳи чеҳр

ملک داغ سودای آن ماه چهر

Кашида кашидӣ май аз ҷоми меҳр

کشیده کشیدی می از جام مهر

Дар омихтндӣ ба ҳам роҳу рӯҳ

در آمیختندی به هم راح و روح

Кашидандӣ аз нили доғи сабӯҳ

کشیدندی از نیل داغ صبوح

Сеӣ сарв чун гаштӣ аз бодаи маст

سهی سرو چون گشتی از باده مست

Бар аФшондии пои кӯбандаи даст

بر افشاندی پای کوبنده دست

Бар ҳар сӯии кӯ майл кардӣ ба ноз

بر هر سوی کو میل کردی به ناز

Бар он сӯ кардӣ дилу ҷону намоз

بر آن سو کردی دل و جان و نماز

Чу рафтӣ , бирафтӣ дилу ҷони равон

چو رفتی، برفتی دل و جان روان

Чу боз омадӣ омадӣ бози ҷон

چو باز آمدی آمدی باز جان

Гуҳ рафтанаш дил бирафтӣ зи шаст

گه رفتنش دل برفتی ز شست

Чу боз омадӣ , омадӣ дил ба даст

چو باز آمدی، آمدی دل به دست

Бадастон чу ӯ поикўбон шудӣ

بدستان چو او پایکوبان شدی

зи ҳайрати ҷаҳони даст бар ҳам задӣ

ز حیرت جهان دست بر هم زدی

Ба ҳар остини кӯи броФшондӣ

به هر آستین کو برافشاندی

Малики домании гавҳари аФшондӣ

ملک دامنی گوهر افشاندی

зи ромишгарони бонг ва фарёд хост

ز رامشگران بانگ و فریاد خاست

зи ҷон зинҳору з дил дод хост

ز جان زینهار و ز دل داد خواست

Чунин айш карданд бо икдгр

چنین عیش کردند با یکدگر

Ҳасади баради гетӣ бар эшон магар

حسد برد گیتی بر ایشان مگر

Ҷаҳонро ҳамаи вақти ин расм ва хуаст

جهان را همه وقت این رسم و خوست

Ки чун ҷамъ бинад миёни ду дӯст

که چون جمع بیند میان دو دوست

Кунад ҳардуро шодӣу андӯҳу ғам

کند هردو را شادی و اندوه و غم

Ба теғи ҷудои бабради зи ҳам

به تیغ جدایی ببرد ز هم

Ба фаррош фармуд як рӯзи шоҳ

به فراش فرمود یک روز شاه

Ки бар рӯй саҳро занад боргоҳ

که بر روی صحرا زند بارگاه

Сару саракашонро ҳама гирд кард

سر و سرکشان را همه گرد کرد

зи ҷоми булӯрӣн мелаъл хӯрд

ز جام بلورین می لعل خورد

Нигориши ситода дар он анҷуман

نگارش ستاده در آن انجمن

Чу сарви сеӣ дар миёни чаман

چو سرو سهی در میان چمن

Гуҳӣ доштӣ ҷом май шоҳ ро

گهی داشتی جام می شاه را

Гуҳӣ бар мғнӣ задӣ роҳ ро

گهی بر مغنی زدی راه را

Гуҳии нуктаи хуш дар андохтӣ

گهی نکته خوش در انداختی

Дили маҷлис аз ғам бипардохтӣ

دل مجلس از غم بپرداختی

Чу аз рӯзи як нимаи андари гузашт

چو از روز یک نیمه اندر گذشت

Сари сарфарозони з май гарми гашт

سر سرفرازان ز می گرم گشت

зи Гелони фиристодае дар расед

ز گیلان فرستاده‌ای در رسید

Ки фармондиҳаш сари з фармон кашид

که فرمانده‌اش سر ز فرمان کشید

зи тоъати буруни баради якбораи сар

ز طاعت برون برد یکباره سر

зи бедод вайрон шуд он бум ва бар

ز بیداد ویران شد آن بوم و بر

Ба ҷон нест эмин аз ӯ ҳечкас

به جان نیست ایمن از او هیچکس

Аё шоҳи Эрон , ба фарёди рас

ایا شاه ایران، به فریاد رس

Замонӣ дар андеша шуд шаҳриёр

زمانی در اندیشه شد شهریار

Дигар бора май хост аз мегусор

دگر باره می‌خواست از میگسار

Ки имрӯзи рӯз нишотасту базм

که امروز روز نشاط است و بزم

Нишоед ба базми андаруни ёди разм

نشاید به بزم اندرون یاد رزم

Чу фардо барояд зи кӯҳи офтоб

چو فردا برآید ز کوه آفتاب

Бубинем то чист рӯй савоб ?

ببینیم تا چیست روی صواب؟

Дигар рӯзи гарданкашонро бихонад

دگر روز گردنکشان را بخواند

Ҳикоят дар ин боб бисёр ронад

حکایت در این باب بسیار راند

Сарони сипаҳдори бархестанд

سران سپهدار برخاستند

Иҷозат ба арз сухан хостанд

اجازت به عرض سخن خواستند

Ки шоҳо касе ҷанг Гелон накард

که شاها کسی جنگ گیلان نکرد

Ки он ҷойгаҳ нест ҷои набард

که آن جایگه نیست جای نبرد

Накардааст каси азми ин разми ҷузам

نکرده است کس عزم این رزم جزم

Нахустаст фикрат дигар бораи разм

نخست است فکرت دگر باره رزم

Ба ҳркории андеша бояд нахуст

به هرکاری اندیشه باید نخست

Ҳамаи кор аз андеша ояд дуруст

همه کار از اندیشه آید درست

Чу гарданкашонро санам дид суст

چو گردنکشان را صنم دید سست

Бидонаст каз чист , ранҷид чуст

بدانست کز چیست، رنجید چست

Ба шоҳ ҷаҳон гуфт эй подшоҳ

به شاه جهان گفت ای پادشاه

Ба коми ту бодои ҳамаи солу моҳ

به کام تو بادا همه سال و ماه

Чу қисм манаст ин ҳамаи ганҷу базм

چو قسم من است این همه گنج و بزم

Чаро дайгариро расад ранҷи разм ?

چرا دیگری را رسد رنج رزم؟

Чу софии ин бода ман мехӯрам ,

چو صافی این باده من می خورم،

Буд дардиаш низ ҳам дархурам

بود دردی‌اش نیز هم درخورم

Ба иқболи дории пирӯзгар

به اقبال داری پیروزگر

Ман ин размро баста дорам камар

من این رزم را بسته دارم کمر

Маликро мувофиқ наомад сухан

ملک را موافق نیامد سخن

Валикин ситудаш дар он анҷуман

ولیکن ستودش در آن انجمن

Чу холӣ шуд аз сарварони боргоҳ

چو خالی شد از سروران بارگاه

Шаҳаншоҳ гуфт эй дили афрӯзи моҳ

شهنشاه گفت ای دل افروز ماه

Ту доне ки имрӯз дар анҷуман

تو دانی که امروز در انجمن

Чаҳ гуфтӣ ба қасди дилу ҷони ман ?

چه گفتی به قصد دل و جان من؟

Ту қасди сар душманон ме кунӣ

تو قصد سر دشمنان می‌کنی

Ва ё бехи умр маро мекунӣ ?

و یا بیخ عمر مرا می‌کنی؟

Шукри лаб ба гуфтор бикшод лаб

شکر لب به گفتار بگشاد لب

Ки шоҳо нагуфтам сухан бе сабаб

که شاها نگفتم سخن بی‌سبب

Бар онанд эшон ки дар корзор

بر آنند ایشان که در کارزار

намеояд аз дасти ман ҳеҷ кор

نمی‌آید از دست من هیچ کار

Марои булбулӣ дар гулистони базм

مرا بلبلی در گلستان بزم

Шуморанд ва худро уқобони разм

شمارند و خود را عقابان رزم

Баронам ки эшон каёнанд ва ман кистам

برآنم که ایشان کیانند و من کیستم

Бар ин дар азиз аз пай чистам

بر این در عزیز از پی چیستم

Шҳншаҳ дижам шуд зи гуфтор ӯ

شهنشه دژم شد ز گفتار او

Фурӯмонда дар кору кирдор ӯ

فرومانده در کار و کردار او

Бадв гуфт к-эии ёри ҷонии ман

بدو گفت کای یار جانی من

Мҷуи талхии зиндагонии ман

مجو تلخی زندگانی من

Нашуд ҳосил аз доғи ҳиҷрами фироқ

نشد حاصل از داغ هجرم فراغ

Чаро менаҳй бар сари доғ , доғ ?

چرا می‌نهی بر سر داغ،داغ؟

Марв аз барам барг даврем нест

مرو از برم برگ دوریم نیست

зи ту эҳтимол сабурем нест

ز تو احتمال صبوریم نیست

Ту бе ман туоне ба ҳар ҳол зист

تو بی من توانی به هر حال زیست

Маро нест азин дстгаҳ чора нест

مرا نیست ازین دستگه چاره نیست

Агар зи онкии рой ту хоҳад чунин

اگر ز آنکه رای تو خواهد چنین

Маро нест рой дигар ғайр аз ин

مرا نیست رای دگر غیر از این

Сипоҳи му малики ман зи он тест

سپاه م و ملک من ز آن تست

Ҳамаи кишвари ман ба фармони тест

همه کشور من به فرمان تست

Бихоҳ ончӣ май хоҳӣ аз хоста

بخواه آنچه می‌خواهی از خواسته

зи мардону асбони ороста

ز مردان و اسبان آراسته

Санам рӯй молида бар рӯй хок

صنم روی مالید بر روی خاک

Шаҳаншоҳро гуфт : рӯҳии Фдок !

شهنشاه را گفت: روحی فداک!

Малик низ чун дид ки он никхўоаҳ

ملک نیز چون دید که آن نیکخواه

Суханро намегуяд ало ба роҳ

سخن را نمی‌گوید الا به راه

Ба ночор фармуд то саракашон

به ناچار فرمود تا سرکشان

Ҳамаи номдорону лшкркшон

همه نامداران و لشکرکشان

Саропарда аз шаҳр берун баранд

سراپرده از شهر بیرون برند

Дирафши ҳумоюн ба ҳомӯн баранд

درفش همایون به هامون برند

Саҳаргаҳ ки зад хусрави осмон

سحرگه که زد خسرو آسمان

Саропардаи субҳ бар ховарон

سراپرده صبح بر خاوران

Биндохти шаби хаймаҳои сиёҳ

بینداخت شب خیمه‌های سیاه

Зад аз зари фалаки фалакаи боргоҳ

زد از زر فلک فلکه بارگاه

Бибастанд бар пели рўӣинаҳи хам

ببستند بر پیل روئینه خم

Дамиданд дам дар дами гоми дам

دمیدند دم در دم گام دم

Аз овози кӯсу дами кара ноӣ

از آواز کوس و دم کره نای

Баромади дили кӯҳи хорои зи ҷой

برآمد دل کوه خارا ز جای

Дирафши дирафшон барафрохтанад

درفش درفشان برافراختند

з ҳар сӯи сипоҳӣ бурун тохтанд

ز هر سو سپاهی برون تاختند

Ҳунарманди мардон бо баргу соз

هنرمند مردان با برگ و ساز

Сари ҷаъбаҳоро кушоданд боз

سر جعبه‌ها را گشادند باز

з пӯлод хуфтону оҳани кулоҳ

ز پولاد خفتان و آهن کلاه

Биёрост аз пой то сари сипоҳ

بیاراست از پای تا سر سپاه

Дар омад з ҳар сӯи сипаҳи фавҷи фавҷ

در آمد ز هر سو سپه فوج فوج

Замин шуд чу дарёии чини пар аз мавҷ

زمین شد چو دریای چین پر از موج

зи найзаи замин чун Нитсаатон шуда

ز نیزه زمین چون نیستان شده

Далерон чу шерони ғурон шуда

دلیران چو شیران غران شده

Сипаҳдори хубони хайли хутан

سپهدار خوبان خیل ختن

Ба ҳар сӯи хиромон дар он анҷуман

به هر سو خرامان در آن انجمن

Ба зери андараши нуқраи хингӣ чу об

به زیر اندرش نقره خنگی چو آب

Чу бар пушти субҳи дмони офтоб

چو بر پشت صبح دمان آفتاب

зи баси кӯҳаи зини мураккаби савор

ز بس کوهه زین مرکب سوار

Ту гуфтӣ палангаст дар кӯҳсор

تو گفتی پلنگ است در کوهسار

Ҳамеи тохт дар ҷомаи оҳанӣн

همی تاخت در جامه آهنین

Чу тобандаи гавҳари зи пӯлоди чин

چو تابنده گوهر ز پولاد چین

Миёнии зи чашми тасаввури ниҳон

میانی ز چشم تصور نهان

Дроўихтаҳи ханҷарии зи он миён

درآویخته خنجری ز آن میان

Чу як қатраи оби андари омехта

چو یک قطره آب اندر آمیخته

Чу кӯҳӣ ба мӯеи дроўихтаҳ

چو کوهی به مویی درآویخته

Шҳншаҳ биёмад сипаҳи бнгрист

شهنشه بیامد سپه بنگریست

Чу гардуни заминро ҳама хайма дид

چو گردون زمین را همه خیمه دید

Сиёҳии лашкар кароне надошт

سیاهی لشکر کرانی نداشت

Касе аз шумориш нишоне надошт

کسی از شمارش نشانی نداشت

Ба лашкари гуҳи хеш чун бингаред

به لشکر گه خویش چون بنگرید

Лабаши гашти хандон дилаш ме гирист

لبش گشت خندان دلش می‌گریست

Ба дил гуфт ҷон манаст ин ҷавон

به دل گفت جان من است این جوان

Ки ҷонро фиристад бар душманон ?

که جان را فرستد بر دشمنان؟

Ки кард ин ки ман дар ҷаҳон мекунам ?

که کرد این که من در جهان می‌کنم؟

зи тани ҷони худро равон ме кунам

ز تن جان خود را روان می‌کنم

Магар , ин чунин кард яздони насиб

مگر، این چنین کرد یزدان نصیب

Ки маи бештар вақт бошад ғариб

که مه بیشتر وقت باشد غریب

Пас он хусрави ховариро баранд

پس آن خسرو خاوری را براند

Шукри пораи лашкариро бихонад

شکر پاره لشکری را بخواند

Бар он лашкараши мейр ва солор кард

بر آن لشکرش میر و سالار کرد

Дилу гӯш ӯ пари з гуфтор кард

دل و گوش او پر ز گفتار کرد

Ки : рӯ , бахти пирӯзи ёри ту бод

که: رو، بخت پیروز یار تو باد

Муроди дили андари канори ту бод

مراد دل اندر کنار تو باد

Ба ҳарҷо ки асбати фарози омада

به هرجا که اسبت فراز آمده

Ду асбаи зафари пишбози омада

دو اسبه ظفر پیشباز آمده

Барои видоъаши малик дар канор

برای وداعش ملک در کنار

Гирифту баборади хӯн дар канор

گرفت و ببارد خون در کنار

Сипаҳдор бӯсед пои малик

سپهدار بوسید پای ملک

Басӣ гуфт дар дили дуои малик

بسی گفت در دل دعای ملک

Равон шуд вази онҷои малики бозгашт

روان شد وز آنجا ملک بازگشت

Дигар бора бо нолаи дмсози гашт

دگر باره با ناله دمساز گشت

Дарии бор бар шодмонӣ бибаст

دری بار بر شادمانی ببست

Чу ёқӯб бо байт аҳзон нишаст

چو یعقوب با بیت احزان نشست

Ба ғайр аз ғами ёр чизе нахурд

به غیر از غم یار چیزی نخورد

Ба ҷузи васл ӯ орзӯе накард

به جز وصل او آرزویی نکرد

Шабии сӯрат ёраш омад ба пеш

شبی صورت یارش آمد به پیش

Ба зорӣ ҳаме гуфт бо ёри хеш

به زاری همی گفت با یار خویش

Ки эй ҷон ман карда аз тани сафар

که ای جان من کرده از تن سفر

Ва ё равшанои давр аз назар

و یا روشنایی دور از نظر

Куҷое ва чунӣу ҳол ту чист ?

کجایی و چونی و حال تو چیست؟

Ки бар ҳоли ман мурғ ва моҳӣ гирист

که بر حال من مرغ و ماهی گریست

Ба қасди аду мураккаб ангехтӣ

به قصد عدو مرکب انگیختی

Вале хӯни аҳбоби худ рехтӣ

ولی خون احباب خود ریختی

Чунонаст бар дшмнонти назар

چنان است بر دشمنانت نظر

Ки аз дӯстон нест ҳеҷат хабар

که از دوستان نیست هیچت خبر

Бибахшоӣ бар зиндагонии ман

ببخشای بر زندگانی من

Биё раҳм кун бар ҷавонии ман

بیا رحم کن بر جوانی من

Агар душманат аз дӯстонати хабар

اگر دشمنت از دوستانت خبر

Биёбад , бигӯед ба хӯни ҷигар :

بیابد، بگوید به خون جگر:

Ба ҷонат ки сабр ва қарорам намонад

به جانت که صبر و قرارم نماند

Дигар тоқат интизорам намонад

دگر طاقت انتظارم نماند

Агар бози байнами ҷамолат дигар

اگر باز بینم جمالت دگر

Накардам ҷудо аз висолат дигар

نکردم جدا از وصالت دگر

Наёрам задани дами зи сӯзи дарун

نیارم زدن دم ز سوز درون

Ки меояд аз синаи оташи бурун

که می‌آید از سینه آتش برون

Буд шарҳи ҳолами навиштани маҳол

بود شرح حالم نوشتن محال

Дар ойӣна дил бибин рӯй ҳол

در آیینه دل ببین روی حال