Аз он пас чу омад ба шоҳи огаҳӣ

از آن پس چو آمد به شاه آگهی

Каз он дона дар садаф шуд тиҳӣ

کز آن دانه در صدف شد تهی

Чу абр аз дили оташин оҳ зад

چو ابر از دل آتشین آه زد

Ду дарё бар оварад ва бар моҳ зад

دو دریا بر آورد و بر ماه زد

Чу гули ҷомаро кард сад ҷои чок

چو گل جامه را کرد صد جای چاک

Чу боди сабо бар сар ифшоанд хок

چو باد صبا بر سر افشاند خاک

Нишаста малик бар сари хок ӯ

نشسته ملک بر سر خاک او

Кунони навҳа бар срўчолок ӯ

کنان نوحه بر سروچالاک او

Шҳншаҳ ҳаме гуфт к-эии ёри ман

شهنشه همی گفت کای یار من

Нигор вафодору дилдори ман

نگار وفادار و دلدار من

Дареғи он тани нози пурвирди ту

دریغ آن تن ناز پرورد تو

Дариғо ба дарди ман аз дарди ту

دریغا به درد من از درد تو

Дариғоу дардоу вои ҳсрто

دریغا و دردا و وا حسرتا

Ки шуд куштаи шамъам ба боди фано !

که شد کشته شمعم به باد فنا!

Ки эй сарви болои кӯтоҳи умр ,

که ای سرو بالای کوتاه عمر،

Ту умри гиромӣ , шудӣ , оҳи умр !

تو عمر گرامی، شدی، آه عمر!

Харобаст дили оҳ ! дилдори кӯ ?

خراب است دل آه! دلدار کو؟

Ҷаҳонӣаст ғами вои ғмхўори кӯ ?

جهانیست غم وای غمخوار کو؟

Надонам чаҳ будат бета ҳар чаҳ буд ?

ندانم چه بودت بتا هر چه بود؟

Кунун бӯданӣ буд , гуфтан чаҳ суд ?

کنون بودنی بود، گفتن چه سود؟

Супурдам ба зулфати дилу ҳушу ҷон

سپردم به زلفت دل و هوش و جان

Туро месипорам ба хоки ин замон

تو را می‌سپارم به خاک این زمان

Аҷаб бошад эй моҳи ризвони сиришт

عجب باشد ای ماه رضوان سرشت

Агар чун ту сарвӣ буд дар биҳишт

اگر چون تو سروی بود در بهشت

Дилами рашк бар ҳавзи кавсари барад

دلم رشک بر حوض کوثر برد

Ки сарви туро канор оварад

که سرو تو را کنار آورد

Дилу ҷонам аз рашк печида анд

دل و جانم از رشک پیچیده‌اند

Ки ғулмону ҳурат чаро дидаанд ?

که غلمان و حورت چرا دیده‌اند؟

Ба оби мижа пок ме шавемат

به آب مژه پاک می‌شویمت

Ту дар хок ва дар об ме ҷӯямат

تو در خاک و در آب می‌جویمت

Аз он ашки резам чу абри баҳор

از آن اشک ریزم چو ابر بهار

Ки аз гул барорам туро лолаи вор

که از گل برآرم تو را لاله وار

Наме хостами гирд бар доманат

نمی‌خواستم گرد بر دامنت

Кунун дар дили хоки байнам дар танат

کنون در دل خاک بینم در تنت

Агар гирди машки ту бар рӯй моҳ

اگر گرد مشک تو بر روی ماه

Дилам дидӣ аз дӯди гаштии сиёҳ

دلم دیدی از دود گشتی سیاه

Кунун бар тани тести хокии замӣ

کنون بر تن تست خاکی زمی

Ки хоки сияҳ бар сари одамӣ

که خاک سیه بر سر آدمی

Раво бошад эй осмон инчунин

روا باشد ای آسمان اینچنین

Маи сару боло ба зери замин

مه سر و بالا به زیر زمین

Гул нозукаш нест дар хӯрд гул

گل نازکش نیست در خورد گل

Ки ҳар зарраи ҷзўист аз ҷону дил

که هر ذره جزویست از جان و دل

Дариғо ки ин сарви қади офтоб

دریغا که این سرو قد آفتاب

Фурӯ рафт дар бомдоди шабоб

فرو رفت در بامداد شباب

Шкмхўораҳи хоко , хунаки ҷони ту

شکمخواره خاکا، خنک جان تو

Ки ҷон ҷаҳонӣаст меҳмони ту

که جان جهانی است مهمان تو

Тани нозукон май хурии зери зер

تن نازکان می‌خوری زیر زیر

Нагаштӣ аз ин хӯрдании ҳеҷ сайр

نگشتی از این خوردنی هیچ سیر

Ман номурод аз ту дорам ғубор

من نامراد از تو دارم غبار

Ки дории муроди маро дар канор

که داری مراد مرا در کنار

Дар аввали басӣ беқарорӣ намӯд

در اول بسی بی‌قراری نمود

Дар охир ба ҷузи сабр дармон набӯд

در آخر به جز صبر درمان نبود

Пас аз марг ӯ шоҳи солӣ чу моҳ

پس از مرگ او شاه سالی چو ماه

намерафт ҷуз дар кабӯду сиёҳ

نمی‌رفت جز در کبود و سیاه

Чу дармонд аз васли он моҳи рӯ

چو درماند از وصل آن ماه رو

Кашиданд бар таҳтае шакл ӯ

کشیدند بر تخته‌ای شکل او

Ту пиндоштии шакли он сарви ноз

تو پنداشتی شکل آن سرو ناز

Бар он таҳта шоҳӣаст бар тахти боз

بر آن تخته شاهی است بر تخت باز

Дар он таҳтаи ҳайрон фурӯ монад шоҳ

در آن تخته حیران فرو ماند شاه

Басии нақш аз он таҳта мехонд шоҳ

بسی نقش از آن تخته می‌خواند شاه

Малик дид нақшӣ ки ҷонаш набӯд

ملک دید نقشی که جانش نبود

Аз ӯ ончӣ май ҷуст оташ набӯд

از او آنچه می‌جست آتش نبود

Дило пеш аз он каз ҷаҳон бигузарӣ

دلا پیش از آن کز جهان بگذری

Бар он бош коўли з ҷон бигузарӣ

بر آن باش کاول ز جان بگذری

Касе кӯ тавонад гузашт аз ҷаҳон

کسی کو تواند گذشت از جهان

Бар ӯ хору осон буд тарки ҷон

بر او خوار و آسان بود ترک جان

Басои дарду ҳасрат ки зери з май аст

بسا درد و حسرت که زیر ز می است

Дили хоки пари ҳасрат одамӣ аст

دل خاک پر حسرت آدمی است

Ҳама сарв болост дар зери хок

همه سرو بالاست در زیر خاک

Чу гул карда пероҳани умри чок

چو گل کرده پیراهن عمر چاک

Замона бар омехт чун гул ба гул

زمانه بر آمیخت چون گل به گل

Тани нозанинони чину чгл

تن نازنینان چین و چگل

Ба ҳар пой кон менаҳй бар гузар

به هر پای کان می‌نهی بر گذر

Сар сарфарозӣаст , оҳиста тар

سر سرفرازی است، آهسته‌تر

Нгўӣӣ ки хокаш бФрсўдаҳ аст

نگوئی که خاکش بفرسوده است

Ки ӯ низ чун ту касе бӯда аст

که او نیز چون تو کسی بوده است

Куҷои он ҷавонони нави хостаҳ ?

کجا آن جوانان نو خاسته؟

Куҷои он арӯсони ороста ?

کجا آن عروسان آراسته؟

Кашиданд дар пардаи хоки рӯ

کشیدند در پرده خاک‌رو

Ҷаҳон дод бар бодашони рангу бӯ

جهان داد بر بادشان رنگ و بو

Баҳор омаду хокро кард боз

بهار آمد و خاک را کرد باز

Заминро ба саҳро дар афканди роз

زمین را به صحرا در افکند راز

зи маҳди замин ҳар парии талъатӣ

ز مهد زمین هر پری طلعتی

Бурун омад имрӯз дар сӯратӣ

برون آمد امروز در صورتی

Шукуфа чу нозуки тани симбр

شکوفه چو نازک تن سیمبر

зи сандӯқи чубин бурун карда сар

ز صندوق چوبین برون کرده سر

Бунафшааст мишкӣни сари зулфи ёр

بنفشه است مشکین سر زلف یار

Бурӣдаи зи ёри худаш рӯзгор

بریده ز یار خودش روزگار

Чу зулфаш аз он рӯ сарафканда аст

چو زلفش از آن رو سرافکنده است

Бхоки сияҳ дар пароканда аст

بخاک سیه در پراکنده است

Бар онам ки сӯсани призодаҳ Эй аст

بر آنم که سوسن پریزاده‌ای است

Забоновару хуби озода Эй аст

زبان آور و خوب آزاده‌ای است

Забон дорад аммо зи роҳи куҳан

زبان دارد اما ز راه کهن

Иҷозат надорад ки гуяд сухан

اجازت ندارد که گوید سخن

Сеӣ сарви ёрӣ нигорӣ аст чист

سهی سرو یاری نگاری است چیست

Ки бар ҷӯйбор аз равони дасти шаст

که بر جویبار از روان دست شست

Ҳавоӣ хиромиданаст андар ӯ

هوای خرامیدن است اندر او

Ба дастон вале сарвро пои кӯ ?

به دستان ولی سرو را پای کو؟

Бар он глрхони навҳа гар шуд саҳоб ?

بر آن گلرخان نوحه‌گر شد سحاب؟

Бадишони ҳамеи борад аз дидаи об

بدیشان همی بارد از دیده آب

Куҷои он рухи нози прўрдшон ?

کجا آن رخ ناز پروردشان؟

Биёи ин замони байни гули зардашон

بیا این زمان بین گل زردشان

Аҷал бар самани хокашони бихтаҳ

اجل بر سمن خاکشان بیخته

Чу гули нозуки андомашони рехта

چو گل نازک اندامشان ریخته

Вагарна хурӯшидан мурғ чист ?

وگرنه خروشیدن مرغ چیست؟

Нагӯйӣ ки ин нолш аз баҳр кист

نگویی که این نالش از بهر کیست

Чаро лоларо баҳри хӯн ҷӯшидааст ?

چرا لاله را بهر خون جوشیده‌ است؟

Бунафшаи кабӯд аз чаҳ пӯшидааст ?

بنفشه کبود از چه پوشیده است؟

Чаро бод дар хок ғалатон шавад

چرا باد در خاک غلطان شود

Чаро оби гирён ва нолон шавад

چرا آب گریان و نالان شود

Ба миқдори худ ҳарякиро ғамӣ аст

به مقدار خود هریکی را غمی است

Дилӣ нест кӯи холӣ аз мотамӣ аст

دلی نیست کو خالی از ماتمی است

Ки бошад ки аз даврии дили гусал

که باشد که از دوری دل گسل

Нигаред ? мгрснги пӯлоди дил

نگرید؟ مگرسنگ پولاد دل

Хато мекунам сангро низ ҳам

خطا می‌کنم سنگ را نیز هم

Дамии чашм ҳо нест холии занам

دمی چشم‌ها نیست خالی زنم

Агар шамъи бинии бадонеи яқин

اگر شمع بینی بدانی یقین

Ки май сӯзад аз фурқати ангабин

که می‌سوزد از فرقت انگبین

Ба хунобаи рухсор аз он шасти лаъл

به خونابه رخسار از آن شست لعل

Ки хоҳад ҷудои зи кони ҷусти лаъл

که خواهد جدایی ز کان جست لعل

Дили нофаи зи он Рӯсияи гашту риш

دل نافه ز آن روسیه گشت و ریش

Ки хоҳад баридани зи дилдори хеш

که خواهد بریدن ز دلدار خویش

Сабо гуфт бо нофаи машки чин

صبا گفت با نافه مشک چین

Ки баҳр чаҳ хӯн май хурӣ чун чунин

که بهر چه خون می‌خوری چون چنین

Ҷаҳони прўридт ба хӯни ҷигар

جهان پروریدت به خون جگر

Шудӣ пеши аҳли ҷаҳони муътабар

شدی پیش اهل جهان معتبر

Чаро дили сиёҳӣу хӯн май хурӣ ?

چرا دل سیاهی و خون می‌خوری؟

Ба хӯни ҷигар чун басар май барӣ ?

به خون جگر چون بسر می‌بری؟

Ба бод сабо гуфт дар нофаи машк

به باد صبا گفت در نافه مشک

Ки аз ҳиҷр шуд бар танами пӯсти хушк

که از هجر شد بر تنم پوست خشک

Аз он дар дилам шуд сиёҳии падед

از آن در دلم شد سیاهی پدید

Ки нофами ҷаҳон бар ҷудоӣ бурид

که نافم جهان بر جدایی برید

Ҳануз он замон дар шикам хӯн хӯрам

هنوز آن زمان در شکم خون خورم

Ки даври фалаки барад аз модарам

که دور فلک برد از مادرم

Сабо гуфташ эй нофаи машки бас !

صبا گفتش ای نافه مشک بس!

Дами андари каш арча туе хуши нафас

دم اندر کش ارچه تویی خوش نفس

Ҷаҳон гарчи аз ёр хешат бурид

جهان گرچه از یار خویشت برید

Туро ин бузургии з ҳиҷрон расед

تو را این بزرگی ز هجران رسید

Гӯли куҳна Эй доштӣ дрхто

گول کهنه‌ای داشتی درختا

зи дебои чини дорӣ акнӯн қабо

ز دیبای چین داری اکنون قبا

Гуҳии шоҳидон аз насими ту маст

گهی شاهدان از نسیم تو مست

Гуҳӣ бо батон дар гиребонати даст

گهی با بتان در گریبانت دست

Туро худ басаст ин қадари айбу ор

تو را خود بس است این قدر عیب و عار

Ки афканди модар ба саҳрояти хор

که افکند مادر به صحرایت خوار

Агар беш азин ғарқ хӯн омадӣ

اگر بیش ازین غرق خون آمدی

Шудӣ поку зи оҳӯ бурун омадӣ

شدی پاک و ز آهو برون آمدی

Ба бод сабо гуфт машки хутан

به باد صبا گفت مشک ختن

Ки ин қисса бодаст аз он дам мазан

که این قصه باد است از آن دم مزن

Агар чаҳ маро ҳурмат ӣнҷост беш

اگر چه مرا حرمت اینجاست بیش

Валикин хушо суҳбати ёри хеш

ولیکن خوشا صحبت یار خویش

Ки дар хона бо ёр хӯрдани ҷигар

که در خانه با یار خوردن جگر

Бааст зи шукр дар мақомӣ дигар

به است ز شکر در مقامی دگر

Ба наргиси нигар каз гулаш бар кунанд

به نرگس نگر کز گلش بر کنند

зи симу зараши фарш ва бистар зананд

ز سیم و زرش فرش و بستر زنند

Фироқи диёру ҳавои ватан

فراق دیار و هوای وطن

Кунад кохи зарринаши байти алҳзн

کند کاخ زرینش بیت الحزن

Ғарибӣ на рангаш гузорад на рӯй

غریبی نه رنگش گذارد نه روی

Ба бод ҳавояш диҳад рангу буи

به باد هوایش دهد رنگ و بوی

Ҳамон шавқи маскан буд дар сараш

همان شوق مسکن بود در سرش

Буд кӯхи худ ба зи кохи зараш

بود کوخ خود به ز کاخ زرش

Ба нори ҳаҷем аз касе хуй кард

به نار حجیم از کسی خوی کرد

Буд бар дилаши боди фирдавси сард

بود بر دلش باد فردوس سرد

Самандар ки ӯ дил бар оташи ниҳод

سمندر که او دل بر آتش نهاد

Насими саман бар дилаш ҳаст бод

نسیم سمن بر دلش هست باد

зи ёрон ҷудоӣ макун бе сабаб

ز یاران جدایی مکن بی‌سبب

Ки ҳиҷраст беихтиёр аз ақаб

که هجر است بی‌اختیار از عقب

Тан аз чораи ҳиҷри бечораи гашт

تن از چاره هجر بیچاره گشت

зи ранҷ баридани дилаши пораи гашт

ز رنج بریدن دلش پاره گشت

Нахоҳӣ ки гардӣ ба ҳиҷрони асир

نخواهی که گردی به هجران اسیر

Бирав ҳеҷ пайванд бо каси мгир

برو هیچ پیوند با کس مگیر

Ту худ бош ҳамрозу дмсози хеш

تو خود باش همراز و دمساز خویش

Макун дигаронро ту анбози хеш

مکن دیگران را تو انباز خویش

Наёбӣ ба аз ҷони худ ҳамдамӣ

نیابی به از جان خود همدمی

Набинӣ ба аз хештани муҳаррамӣ

نبینی به از خویشتن محرمی

Ки бо дӯсти ёрӣ агар дил наад

که با دوست یاری اگر دل نهد

Вагар ҷон диҳад зу дилаш чун раҳад

وگر جان دهد زو دلش چون رهد

Ба шамшери гоҳи ҷавонии зи ҷон

به شمشیر گاه جوانی ز جان

Баридан буд беҳтар аз дӯстон

بریدن بود بهتر از دوستان

Шунидам ки соҳибдилии вақти гашт

شنیدم که صاحبدلی وقت گشت

Ба дкончаҳи дрзииӣ бар гузашт

به دکانچه درزییی بر گذشت

Дар он ҳолат ӯ ҷома Эй ме дарид

در آن حالت او جامه‌ای می‌درید

Хӯриш даридан ба гӯшаш расед

خورش دریدن به گوشش رسید

Бинолед соҳибдил аз нола аш

بنالید صاحبدل از ناله‌اش

зи мижгон равон шуд ба рухи жола аш

ز مژگان روان شد به رخ ژاله‌اش

Бар оварад афғон ки оҳ аз фироқ

بر آورد افغان که آه از فراق

Ҷаҳони гашт бар дили сиёҳ аз фироқ

جهان گشت بر دل سیاه از فراق

Ҷудои тан аз ҷон ҷудо ме кунад

جدایی تن از جان جدا می‌کند

Ҷудоӣ чаҳ гӯям чаҳ ҳо ме кунад

جدایی چه گویم چه‌ها می‌کند

Бибинед то ин ду се пуду тор

ببینید تا این دو سه پود و تار

Чаҳ фарёд бар хештан ме зананд

چه فریاد بر خویشتن می‌زنند

Аз ӣнҷо назар кун ба ҳоли ду дӯст

از اینجا نظر کن به حال دو دوست

Ба ҳам бӯда як чун мағзу пӯст

به هم بوده یک چون مغز و پوست

Ду нозук , ду ҳамдам , ду ҳам хуии гул

دو نازک، دو همدم، دو هم خوی گل

Мусоҳиб чу ранги гулу буии гул

مصاحب چو رنگ گل و بوی گل

Дар он рӯз бе ихтиёрии нигар

در آن روز بی‌اختیاری نگر

Ки шани давр бояд шуд аз якдигар

که شان دور باید شد از یکدیگر

Ҷаҳоно надонам чаҳ ойин ту аст

جهانا ندانم چه آیین تو است

Чаҳ бунёд бар меҳр ва бар кин туаст ?

چه بنیاد بر مهر و بر کین تو است؟

Ки сарви сеиро дар оре ба ноз

که سرو سهی را در آری به ناز

Кунӣ сари баландаш ба умри дароз

کنی سر بلندش به عمر دراز

зи бех ва бенаш ногаҳони бркнӣ

ز بیخ و بنش ناگهان برکنی

Кунӣ сарнигӯнаш ба хоки афканӣ

کنی سرنگونش به خاک افکنی

Агар маргрооварӣ дар назар

اگر مرگ را آوری در نظر

Ҳақиқат ҷудоӣаст аз икдгр

حقیقت جدایی است از یکدگر

Мау меҳр аз онру гирифта диланд

مه و مهر از آنرو گرفته دلند

Ки ҳар моҳӣ аз икдгр бугсаланд

که هر ماهی از یکدگر بگسلند

Сурайё буд ҷамъи доне чаро ?

ثریا بود جمع دانی چرا؟

Ки аз ҷамъ ӯ кас нагардад ҷудо

که از جمع او کس نگردد جدا

Ба хуршед гуфтам ки даргоҳи бом

به خورشید گفتم که درگاه بام

Зхт аз чаҳ чун гул шавад лаъли фом ?

زخت از چه چون گل شود لعل فام؟

Чаро май шӯии охири зуди зард

چرا می‌شوی آخر زود زرد

Чу барги рузон аз дами боди сард ?

چو برگ رزان از دم باد سرد؟

Дамии чеҳраи ?ути арғавонӣ буд

دمی چهره‌ات ارغوانی بود

Гуҳӣ чун рухами заъфаронӣ буд

گهی چون رخم زعفرانی بود

Чу бишунид рухсора партоб кард

چو بشنید رخساره پرتاب کرد

Ду чашм аз ситораи пар аз об кард

دو چشم از ستاره پر از آب کرد

Ҷавобем гарм аз сар меҳр гуфт

جوابیم گرم از سر مهر گفت

Ба мижгони андеша аз дил бирафт

به مژگان اندیشه از دل برفت

Ки ҳар субҳдами чашми ман май ҷаҳд

که هر صبحدم چشم من می‌جهد

зи дидори ёрон хабар ме диҳад

ز دیدار یاران خبر می‌دهد

Ба рӯй азизони ин анҷуман

به روی عزیزان این انجمن

Рухами сурх ва равшан шавад чашми ман

رخم سرخ و روشن شود چشم من

Шабонгаҳ ки ояд замони фироқ

شبانگه که آید زمان فراق

Ки бодои сияҳи дудмони фироқ

که بادا سیه دودمان فراق

Шавад чашмаи бахшати ман тираи об

شود چشمه بخشت من تیره آب

На туаш ва тавонам бимонад на тоб

نه توش و توانم بماند نه تاب

зи бими ҷудоӣ ғамӣ ме шавам

ز بیم جدایی غمی می‌شوم

Ба худ зарду ларзони фурӯ май рӯм

به خود زرد و لرزان فرو می‌روم

Ҷаҳонро ҷафоу ситами расм ва хуаст

جهان را جفا و ستم رسم و خوست

Нахоҳад вафо кард бо ҳеҷ дӯст

نخواهد وفا کرد با هیچ دوست

Кадомин гули тоза аз хоки зод

کدامین گل تازه از خاک زاد

Ки охири замонаи надодаш ба бод

که آخر زمانه ندادش به باد

Сеӣ сарви гашт аз ҳавои сари баланд

سهی سرو گشت از هوا سر بلند

Дар охири зи пои ҳам ҳавояш фиканд

در آخر ز پا هم هوایش فکند

Куҷои он чу гули нозукони чгл ?

کجا آن چو گل نازکان چگل؟

Ки акнӯн чхи рухсори эшон чаҳ гул ?

که اکنون چخ رخسار ایشان چه گل؟

Басои сарви кони гашт бо хоки рост

بسا سرو کان گشت با خاک راست

Баси оби ҳёто ки он хоки рост

بس آب حیاتا که آن خاک راست

Басои сарви боло ки зери з май аст

بسا سرو بالا که زیر ز می است

Дили хок бар ҳасрат одамӣ аст

دل خاک بر حسرت آدمی است

Бғоит шабиҳаст наргис ба дӯст

بغایت شبیه است نرگس به دوست

Ки заррини қадаҳи монда аз чашм ӯст !

که زرین قدح مانده از چشم اوست!

Хушо лолау чеҳраи фаррухаш

خوشا لاله و چهره فرخش

Ки дорад нишонеи зи холи Рахш

که دارد نشانی ز خال رخش

Шаби тира чун зангии бастаи лаб

شب تیره چون زنگی بسته لب

Кушодами забонро ва гуфтам ба шаб

گشادم زبان را و گفتم به شب

Ки баҳр чаҳ чун субҳ хандон шавад ?

که بهر چه چون صبح خندان شود؟

Ситораи з рӯй ту резон шавад ?

ستاره ز روی تو ریزان شود؟

Бғоити сияҳи косае дар саҳар

بغایت سیه کاسه‌ای در سحر

Чу чашмам чаҳ резӣ ба домони гуҳар ?

چو چشمم چه ریزی به دامان گهر؟

Шаби тираи гуфто ки бояд маро

شب تیره گفتا که باید مرا

Саҳаргаҳ шудани зини шабистони ҷудо

سحرگه شدن زین شبستان جدا

зи савдои ёру фироқи диёр

ز سودای یار و فراق دیار

Ба вақт саҳар мешавам ашкбор

به وقت سحر می‌شوم اشکبار

Ситораи худ аз ҷои худ чун равад

ستاره خود از جای خود چون رود

Сиришкаст каз чашм ман ме равад

سرشک است کز چشم من می‌رود

Саҳари вақти асфору риҳлат буд

سحر وقت اسفار و رحلت بود

Аз он дар саҳари мурғ нолон шавад

از آن در سحر مرغ نالان شود

Аз он дар саҳар кӯс дорад фиғон

از آن در سحر کوس دارد فغان

зи чашми ҳаво ашк бошад равон

ز چشم هوا اشک باشد روان

Ба гоҳи видоъи диёр аз ҳузн

به گاه وداع دیار از حزن

Кадомин сияҳ дил нигаред чу ман ?

کدامین سیه دل نگرید چو من؟

Шаби марги рӯз фироқасту бас

شب مرگ روز فراق است و بس

Ки рӯзи ҷудои мубинади кас

که روز جدایی مبیند کس

Чаҳ хуш гуфт донои Ҳиндӯстон

چه خوش گفت دانای هندوستان

Ки ҳаргизи маро бо касе дар ҷаҳон

که هرگز مرا با کسی در جهان

Нахоҳам ки ҳеҷ ошноӣ буд

نخواهم که هیچ آشنایی بود

Мабодо ки рӯзии ҷудоӣ буд

مبادا که روزی جدایی بود

Фироқ аз набӯдӣ намардӣ касе

فراق از نبودی نمردی کسی

Ҷафои муҳаббати набардӣ касе

جفای محبت نبردی کسی

зи куштаи дили хоки пар хӯн шудаст

ز کشته دل خاک پر خون شدست

Аз он хӯни рухи лолаи гулгун шуда аст

از آن خون رخ لاله گلگون شده است

Гиронмоя ганҷӣаст ин одамӣ

گرانمایه گنجی است این آدمی

Дареғи ин чунин ганҷи зери замӣ

دریغ این چنین گنج زیر زمی

зи ҳасрат ки дорад замин дар дарун

ز حسرت که دارد زمین در درون

Канора надорад ки ояд бурун

کناره ندارد که آید برون

Ба ҳар гул ки бркрдаҳ аз гул сар аст

به هر گل که برکرده از گل سر است

Ҳазорон самани рух ба зер андар аст

هزاران سمن رخ به زیر اندر است

Шабӣ мешунидам ки бо ҷони бадан

شبی می‌شنیدم که با جان بدن

Ҳаме гуфт дар зери лаби ин сухан

همی گفت در زیر لب این سخن

Ки эй нозанини мӯнису ҳамнафас

که ای نازنین مونس و همنفس

Ту доне ки ғайр аз туам нест кас

تو دانی که غیر از توام نیست کس

зи хоки сиёҳами ту бардоштӣ

ز خاک سیاهم تو برداشتی

Гулин хонаамро ту афроштӣ

گلین خانه‌ام را تو افراشتی

Манам хок ва аз суҳбатат зинда ам

منم خاک و از صحبتت زنده‌ام

Чу давр аз ту бошам пароканда ам

چو دور از تو باشم پراکنده‌ام

Ба ҳам солҳо айшҳо ронда ем

به هم سالها عیش‌ها رانده‌ایم

Басии дасти ъушрат броФшондаҳ ем

بسی دست عشرت برافشانده‌ایم

Туро ман ба сад ноз парварда ам

تو را من به صد ناز پرورده‌ام

Дамӣ бе ту худ бар наёварда ам

دمی بی تو خود بر نیاورده‌ام

Ман ва ту ду ҳам суҳбат ва мӯнисем

من و تو دو هم صحبت و مونسیم

Чу рафтем кӣ боз бо ҳам расем ?

چو رفتیم کی باز با هم رسیم؟

Ту оби ҳаётӣ ва ман хоки ту

تو آب حیاتی و من خاک تو

Ғубории зи ман бар дили поки ту

غباری ز من بر دل پاک تو

Чу ту рафта бошӣ буруни зини муғок

چو تو رفته باشی برون زین مغاک

Чаҳ ман пешат онгаҳ чаҳ як мушти хок ?

چه من پیشت آنگه چه یک مشت خاک؟

Маро аз ту ҳаргиз раҳоӣ мабод

مرا از تو هرگز رهایی مباد

Миёни ман ва ту ҷудоӣ мабод

میان من و تو جدایی مباد

Тани ин роз мегуфт дар гӯши ҷон

تن این راز می‌گفت در گوش جان

Чу бишунид додаш ҷавобии равон

چو بشنید دادش جوابی روان

Ки мо ҳарду аз як шикам зода ем

که ما هردو از یک شکم زاده‌ایم

Ба ҳам ҳаряк аз ҷое афтода ем

به هم هریک از جایی افتاده‌ایم

Марои сарбаландии з пастӣ туаст

مرا سربلندی ز پستی توست

Ҳамин поя аз зер дастӣ туаст

همین پایه از زیر دستی توست

Ман ин ҳоли хуш аз бадан ёфтам

من این حال خوش از بدن یافتم

зи паҳлавии тести ончӣ ман ёфтам

ز پهلوی تست آنچه من یافتم

Агарчӣ бар оради сипеҳрами зи ту

اگرچه بر آرد سپهرم ز تو

Куҷо барканд бехи меҳрами зи ту ?

کجا برکند بیخ مهرم ز تو؟

Туро ҳақи неъмати басӣ бар ман аст

تو را حق نعمت بسی بر من است

Марои ҳақи саъии ту дар гардан аст

مرا حق سعی تو در گردن است

Чу мо рӯзгорӣ ба ҳам бӯда ем

چو ما روزگاری به هم بوده‌ایم

Ба иқболи якдигар осӯда ем

به اقبال یکدیگر آسوده‌ایم

Набошад аҷаб гар бинолам зи ғам

نباشد عجب گر بنالم ز غم

Ки сахтаст бар мо баридани зи ҳам

که سخت است بر ما بریدن ز هم

Кунун мо ки аз ҳам ҷудо ме шавем

کنون ما که از هم جدا می‌شویم

Ба манзилгаҳ хештан ме рӯем

به منزلگه خویشتن می‌رویم

Ҷудоӣ зарурӣаст маъзӯри дор

جدایی ضروریست معذور دار

Ки моро дар ин нест ҳеҷ ихтиёр

که ما را در این نیست هیچ اختیار

Қазо чун дар ошнои кушод

قضا چون در آشنایی گشاد

Асоси ҷаҳон бар ҷудои ниҳод

اساس جهان بر جدایی نهاد

Худоӣ ҷаҳонаст беёру ҷуфт

خدای جهان است بی‌یار و جفت

Касеро бар ин дар ҷаҳон нест гуфт

کسی را بر این در جهان نیست گفت

Дар андом худ бингар аввал , бибин

در اندام خود بنگر اول، ببین

Ки аз ҳам ҷудои сохт ҷони офарин

که از هم جدا ساخت جان آفرین

Ду чашми туро ҳарду чун Фрқдон

دو چشم تو را هردو چون فرقدان

Ҳиҷобии аҷаби бинии андари миён

حجابی عجب بینی اندر میان

Ба ғайр аз ду абрӯ ки пайваста анд

به غیر از دو ابرو که پیوسته‌اند

Ба пешонии он низ бар баста анд

به پیشانی آن نیز بر بسته‌اند

Ду гӯшанд дар гӯшае ҳар яке

دو گوشند در گوشه‌ای هر یکی

Тъоқб надорад яке бар яке

تعاقب ندارد یکی بر یکی

Ду даст ва ду поро ҳамин сӯрат аст

دو دست و دو پا را همین صورت است

Муроди онкии бунёд бар фурқат аст

مراد آنکه بنیاد بر فرقت است

Мау хури далели ту равшан басанд

مه و خور دلیل تو روشن بسند

Ки ҳар моҳи якбор бо ҳам расанд

که هر ماه یکبار با هم رسند

Ниҳодаи шаби андари паии рӯзи сар

نهاده شب اندر پی روز سر

Набенанд ҳаргизи рухи якдигар

نبینند هرگز رخ یکدیگر

Чунин гуфт як рӯзи Нӯшервон

چنین گفت یک روز نوشیروان

Ба мӯбад ки эй пери равшани равон

به موبد که ای پیر روشن روان

Ман андари ҷаҳон аз се чизам ба ранҷ

من اندر جهان از سه چیزم به رنج

Каз он бар дилам сард шуд тоҷу ганҷ

کز آن بر دلم سرد شد تاج و گنج

Яке марг каз вай шавад рӯй зард

یکی مرگ کز وی شود روی زرد

Дувуми зан ки нанги андари орад ба мард

دوم زن که ننگ اندر آرد به مرد

Сеюм иллати озу ранҷу ниёз

سوم علت آز و رنج و نیاز

Казу ҷон ба ранҷасту тан дар гудоз

کزو جان به رنج است و تن در گداز

Чунин дод посух ки эй шаҳриёр

چنین داد پاسخ که ای شهریار

Нигар то надории ту ин ҳарасаи хор

نگر تا نداری تو این هرسه خوار

Агар зи онкии рни нестӣ дар ҷаҳон

اگر ز آنکه رن نیستی در جهان

Набӯдӣ чу ту шоҳи равшани равон

نبودی چو تو شاه روشن روان

Қубод аз ҷаҳонро бипардохтӣ

قباد از جهان را بپرداختی

Ту тоҷи шаҳиро бар афрохтӣ

تو تاج شهی را بر افراختی

Маро гар набӯдӣ ба тахтати ниёз ?

مرا گر نبودی به تختت نیاز؟

Чаро ?бардамии пеши тахтати намоз ?

چرا بردمی پیش تختت نماز؟

Ҳакимӣ ки ҷону ҷаҳони офарид

حکیمی که جان و جهان آفرید

Замин густареду замони офарид

زمین گسترید و زمان آفرید

Яқини дон ки ҳар чизи кӯ сохта аст

یقین دان که هر چیز کو ساخته است

Ба ҳикмати ҳакӣмона пардохта аст

به حکمت حکیمانه پرداخته است