Ало эй ҷигари гӯшаи фарзанди ман ,
الا ای جگر گوشه فرزند من،
Ту эй қурраи алъайни дилбанди ман
تو ای قره العین دلبند من
Ҷавонӣу фарзонау ҳӯшёр
جوانی و فرزانه و هوشیار
Авони ҷавонии ғанимати шумор
اوان جوانی غنیمت شمار
Ҷавонӣаст сармоя эй баси азиз
جوانی است سرمایهای بس عزیز
Ба бозӣ чу ман дар набозӣ ту низ
به بازی چو من در نبازی تو نیز
Кунун солим аз шаст ва як дар гузашт
کنون سالم از شصت و یک در گذشت
Бисоти нишотами ҷаҳон дар навишт
بساط نشاطم جهان در نوشت
зи шоми серуми субҳ перӣ дамид
ز شام سرم صبح پیری دمید
Сипедем гашт аз сиёҳии падед
سپیدیم گشت از سیاهی پدید
Дарахтам ба оварад бар ҷои себ
درختم به آورد بر جای سیب
зи болои ниҳодами сари андари нишеб
ز بالا نهادم سر اندر نشیب
зи шахси заъифам хаёлӣ намонад
ز شخص ضعیفم خیالی نماند
зи нахли вуҷӯдам хилолӣ намонад
ز نخل وجودم خلالی نماند
Ҷавонӣу перӣ баҳорасту дай
جوانی و پیری بهار است و دی
На он дай ки бошад баҳораши зи пай
نه آن دی که باشد بهارش ز پی
Ғанимати шимури пеш аз он кин гулат
غنیمت شمر پیش از آن کاین گلت
Шавад зард ва насрин диҳад сунбулат
شود زرد و نسرین دهد سنبلت
Нишинад ба ҷои самани зори барф
نشیند به جای سمن زار برف
Чу гул дар ҳавоят шавад умри сарф
چو گل در هوایت شود عمر صرف
Замони ҳўӣу ҳавас дар гузашт
زمان هوی و هوس در گذشت
Ҳаво бар дилами сард ва май талхи гашт
هوا بر دلم سرد و می تلخ گشت
Чу софии умри ман айёми барад
چو صافی عمر من ایام برد
Аз он ҷуръа Эй монад ва он низ дард
از آن جرعهای ماند و آن نیز درد
Чаҳ май шояд аз ҷуръа ангехтан ?
چه میشاید از جرعه انگیختن؟
Ки дар хок май боядаш рехтан
که در خاک میبایدش ریختن
Азин пеши сарви баланди қадам
ازین پیش سرو بلند قدم
зи пастӣ ба боло наҳодӣ қадам
ز پستی به بالا نهادی قدم
Шуд он ирўи болои ман сарнигӯн
شد آن یرو بالای من سرنگون
Ба хоки сияҳ майл дорад кунун
به خاک سیه میل دارد کنون
Касеро ки судааст сар бар смок
کسی را که سوده است سر بر سماک
Чаҳ судаст чун меравад зери хок
چه سود است چون میرود زیر خاک
Ҷаҳони ғарраи умри ман талх кард
جهان غره عمر من تلخ کرد
Ҳамон айш май бар дилам талх кард
همان عیش میبر دلم تلخ کرد
Ҳўоб батон рафтам аз сари бадар
هواب بتان رفتم از سر بدر
Ба якборагӣ ақлам омад ба сар
به یکبارگی عقلم آمد به سر
Саодат касеро буд роҳбар
سعادت کسی را بود راهبر
Ки дар хизмати шоҳи бандади камар
که در خدمت شاه بندد کمر
Касе ҳамАннан саодат шавад
کسی همعنان سعادت شود
Ки чун сояи андари рикобаши дӯд
که چون سایه اندر رکابش دود
намеояд аз дасти ман ҳеҷ кор
نمیآید از دست من هیچ کار
Ки то неъматашро шавам ҳқгзор
که تا نعمتش را شوم حقگزار
Шудам ҳосил аз неъматаши мағзу пӯст
شدم حاصل از نعمتش مغز و پوست
Варами мағз устихонаст аз ӯст
ورم مغز استخوان است از اوست
Басии неъмат аз давлаташ хӯрда ам
بسی نعمت از دولتش خوردهام
Ба Нонаши чиҳил сол парварда ам
به نانش چهل سال پروردهام
Кунун гашти мӯии сиёҳами сипед
کنون گشت موی سیاهم سپید
зи умр гиромӣ шудам ноумед
ز عمر گرامی شدم ناامید
Бирав ҳалқа дар гӯш кун эй писар
برو حلقه در گوش کن ای پسر
Ҳамеи гирд бар остонаш чу дар
همی گرد بر آستانش چو در
Агар ман нишастам ту дар пой бош
اگر من نشستم تو در پای باش
Вар аз ҷой рафтам ту бар ҷой бош
ور از جای رفتم تو بر جای باش
Ман аз Ямани иқболи ин хонадон
من از یمن اقبال این خاندان
Гирифтам ҷаҳонро ба теғи забон
گرفتم جهان را به تیغ زبان
Ман аз ховарон то дар бохтар
من از خاوران تا در باختر
зи хуршедами имрӯзи машҳуртар
ز خورشیدم امروز مشهورتر
Агар чаҳ ман аз заррае камтарам
اگر چه من از ذرهای کمترم
Вале хидматӣ карда андар хӯрам
ولی خدمتی کرده اندر خورم
Чаҳ доне ? чаҳ ҷоӣӣаст хок дараш
چه دانی؟ چه جائی است خاک درش
Аҷаб кимёӣӣаст хок дараш
عجب کیمیائی است خاک درش
Камар бар миёни банд чун кӯҳсор
کمر بر میان بند چون کوهسار
Валикини саботи қадами гӯши дор
ولیکن ثبات قدم گوش دار
Касе каз муқӣмони ин дар шавад
کسی کز مقیمان این در شود
Агар хок бошад ҳама зар шавад
اگر خاک باشد همه زر شود
Биё то ба қоф қаноат рӯем
بیا تا به قاف قناعت رویم
Чу анқо бар он қоф сокин шавем
چو عنقا بر آن قاف ساکن شویم
Гшоӣим бар дили ҳавои ҷалол
گشائیم بر دل هوای جلال
Ки он қоф бар айн азост дол
که آن قاف بر عین عزاست دال
Сарири салотини малики ризо
سریر سلاطین ملک رضا
Риёзи раёҳини боғи бақо
ریاض ریاحین باغ بقا
Ҷаҳони ризоро шудаи кадхудо
جهان رضا را شده کدخدا
Сарири саронро зада пушти по
سریر سران را زده پشت پا
Ба як дами ду олам бар андохта
به یک دم دو عالم بر انداخته
Ба беш ва кам аз ҳеҷ дар сохта
به بیش و کم از هیچ در ساخته
Касе кӯи анонаш ба даст ҳавост
کسی کو عنانش به دست هواست
Агар подшоҳаст пешам гадост
اگر پادشاهست پیشم گداست
Ту ранҷ ар кашӣ вар нахоҳӣ кашид
تو رنج ار کشی ور نخواهی کشید
Насиби ту албата хоҳад расед
نصیب تو البته خواهد رسید
Муқарар шуд аввали ҳамаи қисми ту
مقرر شد اول همه قسم تو
Дигар ҷон дамиданд аз ҷисми ту
دگر جان دمیدند از جسم تو
Чу ҳоли насибат яқин шуд ки чист
چو حال نصیبت یقین شد که چیست
Пас ин ҷустуҷӯии ту аз баҳр кист ?
پس این جستجوی تو از بهر کیست؟
Агар теғи хоҳӣ задани вари қалам
اگر تیغ خواهی زدن ور قلم
Нахоҳад шудани рӯзят беш ва кам
نخواهد شدن روزیت بیش و کم
Тавонгари яке дон ки пешаш яке аст
توانگر یکی دان که پیشش یکی است
Кам ва бешу неку бад ва ҳаст ва нест
کم و بیش و نیک و بد و هست و نیست
Ҳар ончаш дар ояд бибозад равон
هر آنچش در آید ببازد روان
Вараш дар наёяд бисозад бидон
ورش در نیاید بسازد بدان
Агар дар қаноати гурезад касе
اگر در قناعت گریزد کسی
Набояд шудаш бар дар ҳар хас
نباید شدش بر در هر خس
Яке хаймаи танг ва тирааст дил
یکی خیمه تنگ و تیره است دل
Ту эй хаймагии хайма бар кун зи дил !
تو ای خیمگی خیمه بر کن ز دل!
Бизан хаймаи ҷоӣӣ ки то ҷовдон
بزن خیمه جائی که تا جاودان
Набояд шудан ҳеҷ ҷои зи он макон
نباید شدن هیچ جا ز آن مکان
Касе рози тоси сипеҳри дағо
کسی راز طاس سپهر دغا
Наёбад ба шшдри сипанҷии саро
نیابد به ششدر سپنجی سرا
Сарои ҷаҳони пеши аҳли назар
سرای جهان پیش اهل نظر
Чу хонии намояд ки бошад ду дар
چو خانی نماید که باشد دو در
Азин дар касе комдш дар дарун
ازین در کسی کامدش در درون
Ҳаме боядаш рафт аз он дар бурун
همی بایدش رفت از آن در برون
Чунон зӣ ки номи ту рӯзи ҳисоб
چنان زی که نام تو روز حساب
Нависанд бо расатон дар китоб
نویسند با راستان در کتاب
Касе кӯ ба ғами ҳосили оради зарӣ
کسی کو به غم حاصل آرد زری
Ғам зар хӯрд ӯу зари дайгарӣ
غم زر خورد او و زر دیگری
Ту неъмати куҷои гирд май оварӣ
تو نعمت کجا گرد میآوری
Куҷо май барӣ чун ту ғам май хурӣ ?
کجا میبری چون تو غم میخوری؟
Барин зиндагии ҳеҷ бунёд нест
برین زندگی هیچ بنیاد نیست
Ҷуз аз порае хок бар бод нест
جز از پارهای خاک بر باد نیست
Аҷаб нест дар ту ки мо ва манӣ аст
عجب نیست در تو که ما و منی است
Ки асли сириштати зи мо ва манӣ аст
که اصل سرشتت ز ما و منی است
Касе кӯ дар ози бандади фурӯ
کسی کو در آز بندد فرو
Гушойанд дарҳои ҷинат бирав
گشایند درهای جنت برو
Дилати масти озост , ҳушёр бош
دلت مست آزاست، هشیار باش
Ба хоб ғурураст , бедор бош
به خواب غرور است، بیدار باش
Ки чун бугзарад низ ин ҳафтаи умр ,
که چون بگذرد نیز این هفته عمر،
зи хоби андари оӣӣ , буд рафтаи умр
ز خواب اندر آئی، بود رفته عمر
Бирав синаи хокро боз кун
برو سینه خاک را باز کن
Бибин дар дилаши розҳои куҳан
ببین در دلش رازهای کهن
Дар ӯ нозукони гули андоми байн
در او نازکان گل اندام بین
Ҳамаи хишти болину бистари замин
همه خشت بالین و بستر زمین
Бар онӣ ки эшон азин хокдон
بر آنی که ایشان ازین خاکدان
Бирафтанд ва ту зиндае ҷовдон ?
برفتند و تو زندهای جاودان؟
Ҳама дар пай икдгр ме рӯем
همه در پی یکدگر میرویم
Намонад касе сар ба сар ме рӯем
نماند کسی سر به سر میرویم
Дило барги ин роҳ , некӯ бисоз
دلا برگ این راه، نیکو بساز
Ки роҳӣаст борӣку давру дароз
که راهی است باریک و دور و دراز
Шаби зиндагонӣ ба охир кашид
شب زندگانی به آخر کشید
Шабат рӯз шуд , вақт рафтан расед
شبت روز شد، وقت رفتن رسید
Якояк бирафтанд ёрони ту
یکایک برفتند یاران تو
Рафиқону андӯҳгусорон ту
رفیقان و اندوه گساران تو
Расиданд ҳар як ба маъвои хеш
رسیدند هر یک به ماوای خویش
Ту мискини гронборӣу роҳи пеш
تو مسکین گرانباری و راه پیش
Дар ин манзили охир чаро хуфтае ?
در این منزل آخر چرا خفتهای؟
Работӣаст вайрони куҷои хуфтае ?
رباطی است ویران کجا خفتهای؟
Басӣ корвон шуд дарин раҳи равон
بسی کاروان شد درین ره روان
Наомад касе боз аз ин корвон
نیامد کسی باز از این کاروان
Ки зи он рафтагон боз гуяд хабар
که ز آن رفتگان باز گوید خبر
Ки чунаст аҳволашон дар сафар
که چون است احوالشان در سفر
Басои корўонои казин пули гузашт
بسا کاروانا کزین پل گذشت
Магар нест зи онсӯи раҳи бозгашт
مگر نیست ز آنسو ره بازگشت
Шабии бандаро шоҳи пирӯзи бахт
شبی بنده را شاه پیروز بخت
Талаб кард ва бинишонад дар пеши тахт
طلب کرد و بنشاند در پیش تخت
Дар омад зи роҳи сухани густарӣ
در آمد ز راه سخن گستری
Сухан ронад аз назм дар дарӣ
سخن راند از نظم در دری
Ки аз дар маънӣ чаҳ парвардае ?
که از در معنی چه پروردهای؟
з дароӣ хотир чаҳ овардае ?
ز درای خاطر چه آوردهای؟
Биовар зи нави гавҳарии пари саман
بیاور ز نو گوهری پر ثمن
Ки донад хиради лоиқи гӯши ман
که داند خرد لایق گوش من
Дар ганҷи маънии дилам боз кард
در گنج معنی دلم باز کرد
Суханро з ҳар гӯнае соз кард
سخن را ز هر گونهای ساز کرد
Гуҳарҳои ман шоҳ дар гӯш кард
گهرهای من شاه در گوش کرد
Шукрҳои нағзами ҳама нӯш кард
شکرهای نغزم همه نوش کرد
зи ман номае хости андари фироқ
ز من نامهای خواست اندر فراق
Ки он нома бошад саросари фироқ
که آن نامه باشد سراسر فراق
Барин тарзи назмии равон аз навай
برین طرز نظمی روان از نوی
Бёроӣ дар кисвати маснавӣ
بیارای در کسوت مثنوی
Талаб кардам онро ба ҳар кишварӣ
طلب کردم آن را به هر کشوری
з ҳар қиссаи хуоне ва ҳар дафтарӣ
ز هر قصه خوانی و هر دفتری
Пас аз рӯзгори куҳани рӯзгор
پس از روزگار کهن روزگار
Дар омухтами достони ду ёр
در آموختم داستان دو یار
Ки бо якдигар ҳар дуро муддатӣ
که با یکدیگر هر دو را مدتی
Дами суҳбатӣ буду хуши суҳбатӣ
دم صحبتی بود و خوش صحبتی
Яке подшоҳи ҷаҳони ҷалол
یکی پادشاه جهان جلال
Яке офтоби сипеҳри ҷамол
یکی آفتاب سپهر جمال
Яке довари кишвари обу гул
یکی داور کشور آب و گل
Яке ҳокими хиттаи ҷону дил
یکی حاکم خطه جان و دل
Яке бар фалаки судаи пари кулоҳ
یکی بر فلک سوده پر کلاه
Яке такяи гуҳи ҷустаи зулфаши зи моҳ
یکی تکیه گه جسته زلفش ز ماه
Ба малики ҷалоли он яке шоҳ буд
به ملک جلال آن یکی شاه بود
Ба авҷи ҷамоли ин яке моҳ буд
به اوج جمال این یکی ماه بود
Чунон буд бо моҳи шаҳро назар
چنان بود با ماه شه را نظر
Ки аз ҷон худ дошташ дӯст тар
که از جان خود داشتش دوستتر
Ба охир намеҷдоӣӣ фитод
به آخر میانشان جدائی فتاد
Ки кас дар балоӣ ҷдоӣӣ мабод
که کس در بلای جدائی مباد
Ба фармони дорои фармони равон
به فرمان دارای فرمان روان
Ниҳодами ман оғози ин достон
نهادم من آغاز این داستان
Ки то монад аз ман басии рӯзгор
که تا ماند از من بسی روزگار
Ба гетӣ аз ин достони ёдгор
به گیتی از این داستان یادگار
Ҳаме хоҳам аз довари кирдигор
همی خواهم از داور کردگار
Ки чандон амонам диҳад рӯзгор
که چندان امانم دهد روزگار
Ки даҳ номаи зини номаи хусравӣ
که ده نامه زین نامه خسروی
Даҳуми ҷилва дар кисвати маснавӣ
دهم جلوه در کسوت مثنوی
Суханро бар орм ба хуршеди ном
سخن را بر آرم به خورشید نام
Ба номи шаҳаншоҳи созами тамом
به نام شهنشاه سازم تمام
Кунун аз забони ман эй ҳӯшёр
کنون از زبان من ای هوشیار
Биё гӯш кун қиссаи он ду ёр
بیا گوش کن قصه آن دو یار