Гуфтам хаёли васлати гуфто ба хоби бинӣ

گفتم خیال وصلت گفتا به خواب بینی

Гуфтам мисоли рӯяти гуфто дар оби бинӣ

گفتم مثال رویت گفتا در آب بینی

Гуфтам ба хоб дидани зулфат чигуна бошад ?

گفتم به خواب دیدن زلفت چگونه باشد؟

Гуфто ки хештанро дар печу тоби бинӣ

گفتا که خویشتن را در پیچ و تاب بینی

Гуфтам ки рӯй ва мӯят бинмоӣ то бубинам

گفتم که روی و مویت بنمای تا ببینم

Гуфто ки дар дили шаб чун офтоби бинӣ

گفتا که در دل شب چون آفتاب بینی

Хурӯшаш чун парасторон шуниданд

خروشش چون پرستاران شنیدند

Якояки сар ба сар пешаш давиданд

یکایک سر به سر پیشش دویدند

Ки шоҳо чист ҳолати нола аз чист ?

که شاها چیست حالت ناله از چیست؟

Ҷаҳони маҳкӯми тести ин нолш аз кист ?

جهان محکوم تست این نالش از کیست؟

Чаҳ кам дорӣ ки ҳеҷат кам мабодо

چه کم داری که هیچت کم مبادا

Чаҳ ғами дорӣ ки ҳеҷат ғами мабодо

چه غم داری که هیچت غم مبادا

Ба дил гуфт ин ҳаме бояд нуҳуфтан

به دل گفت این همی باید نهفتن

Хаёласт ин нишоед бози гуфтан

خیالست این نشاید باز گفتن

Ман ин ҳоли дили худ бо ки гӯям

من این حال دل خود با که گویم

Давои дарди пинҳон аз ки ҷӯям

دوای درد پنهان از که جویم

Чаҳ гӯям ман ки савдоӣ ки дорам

چه گویم من که سودای که دارم

Хаёли сарви болой ки дорам

خیالِ سرو بالایِ که دارم

Даҳонеро казу қатъан нишон нест

دهانی را کزو قطعا نشان نیست

Миёниро ки ҳеҷаш дар миён нест

میانی را که هیچش در میان نیست

Надидаи ман бадв чун дили ниҳодам ?

ندیده من بدو چون دل نهادم؟

Чаро дилро ба ҳеҷ аз даст додам ?

چرا دل را به هیچ از دست دادم؟

Падаргар сӯрати ҳолами бидонад

پدر گر صورت حالم بداند

Маро бе ҳеҷ шак девона хонд

مرا بی هیچ شک دیوانه خواند

Ҳамон беҳтар ки роз дил бапушам

همان بهتر که راز دل بپوشم

Шкибоӣӣ кунам , дар сабр кӯшам

شکیبائی کنم، در صبر کوشم

Сиришки худ чу об ҷӯ наризам

سرشک خود چو آب جو نریزم

Миёни мардуми об рӯ наризам

میان مردم آب رو نریزم

Ман аз сайлоби чашми худ харобам

من از سیلاب چشم خود خرابم

Яқин донам ки хоҳад бурдани обам

یقین دانم که خواهد بردن آبم

Ҳаме гуфтанд ва ӯ хомӯш май буд

همی گفتند و او خاموش می‌بود

Ба посухи қуфли дарҷ лаъл нагушӯд

به پاسخ قفل درج لعل نگشود

Яке мегуфт ин савдоӣ ёраст

یکی می‌گفت این سودای یارست

Дигар мегуфт ин ранҷ хумораст

دگر می‌گفت این رنج خمارست

зи нави базми сабӯҳӣ соз доданд

ز نو بزم صبوحی ساز دادند

Ҳарифонро ба базм овоз доданд

حریفان را به بزم آواز دادند

Навой арғунунӣ баркашиданд

نوای ارغنونی برکشیدند

Шароби арғавонии дркшиднд

شراب ارغوانی درکشیدند

Сабо бархест гирд боғ гардид

صبا برخاست گرد باغ گردید

зи глрўёни бустон ҳар киро дид

ز گلرویان بستان هر که را دید

Якоякро дарин маҷлиси далолат

یکایک را درین مجلس دلالت

Ҳаме кард аз паии рафъи малолат

همی کرد از پی رفع ملالت

Нахуст омад гули сад барг дар пеш

نخست آمد گل صد برگ در پیش

Зар оварад ва май гӯянда бо хеш

زر آورد و مِی گوینده با خویش

Зар афшон кард ва аз мемаҷлис орост

زر افشان کرد و از مِیْ مجلس آراست

Ба сад рӯ аз шҳншаҳи узрҳо хост

به صد رو از شهنشه عذرها خواست

Ба зери лаб дуояш гуфт сад роҳ

به زیر لب دعایش گفت صد راه

Рухи андар пош мемолида к-эии шоҳ

رخ اندر پاش می‌مالید کای شاه

зи дилтангии дамии худро буруни ор

ز دلتنگی دمی خود را برون آر

Ба май хӯрдани нишотӣ дар даруни ор

به می خوردن نشاطی در درون آر

Ман аз ғами доштам дар дили басии хӯн

من از غم داشتم در دل بسی خون

з дил кардам ба ҷоми бодаи берун

ز دل کردم به جام باده بیرون

Шуморо зиндагонии ҷовдони бод

شما را زندگانی جاودان باد

Ки мо хоҳем рафтани зуд бар бод

که ما خواهیم رفتن زود بر باد

Дар омад булбули соҳиби фасоҳат

در آمد بلبل صاحب فصاحت

Ки бодои хсрўои фаррухи сабоҳат

که بادا خسروا فرخ صباحت

Дамӣ бо дӯстон хуш бошу хандон

دمی با دوستان خوش باش و خندان

Ки дунёро Бақоӣ нест чандон

که دنیا را بقایی نیست چندان

Ту ин сӯрат ки бинии баста бар ҳам

تو این صورت که بینی بسته بر هم

Чу гул аз ҳам фурӯи резад ба як дам

چو گل از هم فرو ریزد به یک دم

Даромад лолаи ногуҳ бо пиёла

درآمد لاله ناگه با پیاله

Ту гуфтӣ аз замини бррсти лола

تو گفتی از زمین بررُست لاله

Ки шоҳои лолаи дардӣ каш оварад

که شاها لالهٔ دردی کش آورد

Меӣ ва онгаҳ на зон май кон тавон хӯрд

مِیی و آنگه نه زآن می کان توان خورد

Аз он май соқёнро гарчи нангаст

از آن می ساقیان را گرچه ننگست

Ки нимӣ соф ва нимӣ тира рангаст

که نیمی صاف و نیمی تیره رنگست

Нишоед рехт майгар дард бошад

نشاید ریخت می گر درد باشد

Ки дардӣ низ ҳам дар хӯрд бошад

که دردی نیز هم در خورد باشد

Фурӯд оварад сари ғамгини бунафша

فرود آورد سر غمگین بنفشه

Ки камтари каси шҳо мискини бунафша

که کمتر کس شها مسکین بنفشه

Чу гули баҳри нисор ар зар надорам

چو گل بهر نثار ار زر ندارم

Ҳаминам бас ки дард сар надорам

همینم بس که درد سر ندارم

Дар омад наргиси сармасти махмур

در آمد نرگس سرمست مخمور

Ки бод аз ҳазратат чашм бидон давр

که باد از حضرتت چشم بدان دور

Ман махмур дорам як ду соғар

من مخمور دارم یک دو ساغر

Фидоят кардам инак дида бар сар

فدایت کردم اینک دیده بر سر

Даромад сарви дасти афшону озод

درآمد سرو دست افشان و آزاد

Ки шоҳои ҷовдони сари сабзяти бод

که شاها جاودان سر سبزیت باد

Чаро баҳри ҷаҳони дили ранҷаи дорӣ

چرا بهر جهان دل رنجه داری

Дилии нозук ҳамчун ғунчаи дорӣ ?

دلی نازک همچون غنچه داری؟

Биё аз кори ман гири эътиборӣ

بیا از کار من گیر اعتباری

Ки озодами з ҳар корӣу борӣ

که آزادم ز هر کاری و باری

Наёяд ҳеҷ каси андар бар ман

نیاید هیچ کس اندر بر من

намебинад бараҳнаи каси тани ман

نمی‌بیند برهنه کس تن من

Тиҳии дасту мъл улҳол бошам

تهی دست و معل‌الحال باشم

Валикини мустақӣм аҳвол бошам

ولیکن مستقیم احوال باشم

Дарахти миваро байни кони ҳамаи бор

درخت میوه را بین کان همه بار

Кашад аз баҳри рӯзии охири кор

کشد از بهر روزی آخر کار

Буриш ғайриӣ хӯрд бодаши баради барг

برش غیری خورد بادش برد برگ

Бимонад дар миёни урён ва бе барг

بماند در میان عریان و بی برگ

Забон кард аз санои шоҳи сӯсан

زبان کرد از ثنای شاه سوسن

Ба фаслии хуш чу фасли гули музайян

به فصلی خوش چو فصل گل مزین

Ки ман озод кард подшоҳам

که من آزاد کَردِ پادشاهم

Чу сунбул аз ғуломони сипоҳам

چو سنبل از غلامان سپاهم

Ба озодяти шоҳои сад забонам

به آزادیت شاها صد زبانم

Ғуломи ҳиммати озодагонам

غلام همت آزادگانم

Чу гул май бинмти имшаби парешон

چو گل می‌بینمت امشب پریشان

зи мо чун ғунча дар ҳам чидаи домон

ز ما چون غنچه در هم چیده دامان

Ҳавасгар тахту тоҷу шаҳри дорӣ

هوس گر تخت و تاج و شهر داری

Чу гули ҳам тоҷўри ҳам шаҳриёрӣ

چو گل هم تاجوَر هم شهریاری

Ба ҳар кунҷии ?герати сад гӯна ганҷ аст

به هر کنجی گرت صد گونه گنج است

Ба ҳар ганҷӣ аз он сад гӯна ранҷ аст

به هر گنجی از آن صد گونه رنج است

Чаҳ барад аз ганҷи аФридўну ҳўшнҷ ?

چه برد از گنج افریدون و هوشنج؟

Ки доими боди вайрони хонаи ганҷ

که دایم باد ویران خانه گنج

Басии сӯсани маликро дошт ранҷа

بسی سوسن ملک را داشت رنجه

Забонаш дар даҳан бигирифт ғунча

زبانش در دهن بگرفت غنچه

Ту эй сӯсани зи сар то пои забонӣ

تو ای سوسن ز سر تا پا زبانی

Ҳадиси кору бори дил чаҳ доне ?

حدیث کار و بار دل چه دانی؟

Ту аз нави рстгонии обу гул ро

تو از نو رستگانی آب و گل را

Ман аз пиўстгонми ҷону дил ро

من از پیوستگانم جان و دل را

На ман соҳиби дилами кор диласт ин

نه من صاحب دلم کار دل است این

Ту дами даракаш ки на кор гуласт ин

تو دم درکش که نه کار گل است این

Малик мекард чун гули перҳани чок

ملک می‌کرد چون گل پیرهن چاک

Сухан дар зер лаб мегуфт ҳошок

سخن در زیر لب می‌گفت حاشاک

Гуҳӣ бо сарви раъно рақс ме кард

گهی با سرو رعنا رقص می‌کرد

Гуҳӣ бар ёди наргис бода ме хӯрд

گهی بر یاد نرگس باده می‌خورد

Ки ин чун чашми масти ёр ӯ буд

که این چون چشم مست یار او بود

Ки он чун қомати дилдор ӯ буд

که آن چون قامت دلدار او بود

Чу аз чавгони зулф ӯ шудӣ маст

چو از چوگان زلف او شدی مست

Ба ҷаъди сунбули чини дрздии даст

به جعد سنبل چین دَرزَدی دست

Чу бо андеша лаълаш фитодӣ

چو با اندیشهٔ لعلش فتادی

Лаби нӯшин соғар бӯса додӣ

لب نوشین ساغر بوسه دادی

Чу гаштии боғу гулшан бар дилаши танг

چو گشتی باغ و گلشن بر دلش تنگ

Шудӣ дар доман саҳро задӣ чанг

شدی در دامن صحرا زدی چنگ

Дамӣ чун шамъи пеши бод май мард

دمی چون شمع پیش باد می‌مرد

Ки бод аз кӯй ӯ бӯеи ҳамеи барад

که باد از کوی او بویی همی برد

Канизӣ дошт шукри номи ҷамшед

کنیزی داشت شکر نام جمشید

Ки буд аз савт ӯ дар пардаи ноҳид

که بود از صوت او در پرده ناهید

Лаби шукр чу гаштии ҳам лаби авд

لب شکر چو گشتی هم لب عود

Бар оварадӣ ба сӯз аз ҳозирони дӯд

بر آوردی به سوز از حاضران دود

Чу неи бастии камар дар маҷлиси шоҳ

چو نی بستی کمر در مجلس شاه

Ба ширинӣ задӣ бар нешикари роҳ

به شیرینی زدی بر نیشکر راه

Дар он маҷлиси нўоӣии ончунон сохт

در آن مجلس نوائی آنچنان ساخت

Ки булбул наъра зад гули хирқаи андохт

که بلبل نعره زد گل خرقه انداخت

Малики зодаи сиришк аз дида ме ронад

ملک زاده سرشک از دیده می‌راند

Равон чун оби байтӣ чанд ме хонд

روان چون آب بیتی چند می‌خواند

Нўоӣӣ кард ширини шукри оғоз

نوائی کرد شیرین شکر آغاز

зи қавл шоҳ медод ин ғазали соз

ز قول شاه می‌داد این غزل ساز