Буд мусофири яке андар ба роҳ

بود مسافر یکی اندر به راه

Тӯша каму роҳи фузун бе паноҳ

توشه کم و راه فزون بی‌پناه

Сӣ ҳзр дошт шитоб аз сафар

سی حُضر داشت شتاب از سفر

Эмину ворастааи зи хФўу хатар

ایمن و وارسته ز خفو و خطر

На нигаҳаши ҷониби таии тариқ

نه نگهش جانب طی طریق

Неи баладӣ то шавад ӯро рафиқ

نی بلدی تا شود او را رفیق

То ба биёбони з қазо шуд дучор

تا به بیابان ز قضا شد دچار

Дар кафи дуздони бурун аз шумор

در کف دزدان برون از شمار

Ҳар чаҳ ки будаш зару симу либос

هر چه که بودش زر و سیم و لباس

Пои кашу тӯшау нақду асос

پای کش و توشه و نقد و اساس

Дод бидон роҳзанони ройгон

داد بدان راهزنان رایگان

То бабради солим аз он вартаи ҷон

تا ببرد سالم از آن ورطه جان

Фориғ аз он сӯ чаҳ шуд андеша аш

فارغ از آن سو چه شد اندیشه‌اش

Бахт кашонид ба як беша аш

بخت کشانید به یک بیشه‌اش

Хайли вуҳуш аз ҳама сӯ тохтанд

خیل وحوش از همه سو تاختند

Аз паии он туъмаи тамаъи охтнд

از پی آن طعمه طمع آختند

Гург ва гуроз омаду шеру паланг

گرگ و گراز آمد و شیر و پلنگ

Тез ба хунаши ҳамаи дандону чанг

تیز به خونش همه دندان و چنگ

Гашта бидон марди з ҳар сӯи далер

گشته بدان مرد ز هر سو دلیر

Гурги зи дандон ва ба чанголи шер

گرگ ز دندان و به چنگال شیر

Марди мусофири зи ҳама бе хабар

مرد مسافر ز همه بی‌خبر

Неи хабар аз пои бадаши неи зи сар

نی خبر از پای بُدش نی ز سر

Ғуссаи ҷони бардаи ри сари ҳуш ӯ

غصه جان برده ر سر هوش او

Захм бадан гашта фаромӯш ӯ

زخم بدن گشته فراموش او

Оқибати аламр ба ранҷи фузун

عاقبت‌الامر به رنج فزون

Барад аз он мӯҳликаи ҳам ҷони бурун

برد از آن مهلکه هم جان برون

Хастау рнҷў ба ранҷу мҳн

خسته و رنجو به رنج و محن

Нимаи ҷони барад ба сӯии ватан

نیمهٔ جان برد به سوی وطن

Дида чаҳ аз заҳмати раҳ боз кард

دیده چه از زحمت ره باز کرد

Захми бадани саркашӣ оғоз кард

زخم بدن سرکشی آغاز کرد

Дида чу бар поу сари хештан

دیده چو بر پا و سر خویشتن

Ғарқа ба хӯн ёфт тамоми бадан

غرقه به خون یافت تمام بدن

Ъоӣдаҳу Фоӣдаҳу нақду суд

عائده و فائده و نقد و سود

Тӯҳфау савғоти з буд ва набӯд

تحفه و سوغات ز بود و نبود

Рафтау урёни тани гирёни зи дард

رفته و عریان تن گریان ز درد

Доғ ба дили пой ба гули оҳи сард

داغ به دل پای به گل آه سرد

Нек мисолӣаст ҳамин достон

نیک مثالی است همین داستان

Сар ба сар аз ҳолати аҳли ҷаҳон

سر به سر از حالت اهل جهان

Ҷой чаҳ дар дор банно ме кунад

جای چه در دار بنا می‌کند

Тарки раҳи дайн ҳдо ме кунад

ترک ره دین هدا می‌کند

Ақл ки дар малик бадан кадхудост

عقل که در ملک بدن کدخداست

Роҳравонро ба худо раҳнамо аст

راهروان را به خدا رهنما است

Кас накунад гӯш ба гуфтор ӯ

کس نکند گوش به گفتار او

Як нафас аз нафас нагиранд рӯ

یک نفس از نفس نگیرند رو

Фии алмисл аз Хизр гурезон шаванд

فی‌المثل از خضر گریزان شوند

Боркаши ғӯл биёбон шаванд

بارکش غول بیابان شوند

Мондаи ъзозил ба раҳ дар камӣн

مانده عزازیل به ره در کمین

Мунтазири бурдани колои дайн

منتظر بردن کالای دین

Ҳирси зар ва мол шавад пешрав

حرص زر و مال شود پیشرو

Тӯли амл ҷилва кунад нав ба нав

طول امل جلوه کند نو به نو

Лаҳву лаъиби тарҳи нифоқи афканд

لهو و لعب طرح نفاق افکند

Дили зи ҳиҷозат ба Ироқи афканд

دل ز حجازت به عراق افکند

Деви тамаъ бо ту муҳаббат кунад

دیو طمع با تو محبت کند

Гарми дамодам ба ту улфат кунад

گرم دمادم به تو الفت کند

Шаҳват бидодгар ояд ба пеш

شهوت بیدادگر آید به پیش

То барадат аз раҳи ойину кеш

تا بردت از ره آئین و کیش

Кибр дар овехта бар доманат

کبر در آویخته بر دامنت

Аҷаби камандӣ шуда дар гарданат

عُجْب کمندی شده در گردنت

Бастаи ду сад сади зи алўФу курур

بسته دو صد سد ز الوف و کرور

Дар раҳи ту лашгари фахру ғурур

در ره تو لشگر فخر و غرور

Ҷавру ҷафои нозиру манзури ту

جور و جفا ناظر و منظور تو

Зулму ситами омадаи дастури ту

ظلم و ستم آمده دستور تو

Шер шарорат кунадат тези чанг

شیر شرارت کندت تیز چنگ

То ки шӯии чира ба майдони ҷанг

تا که شوی چیره به میدان جنگ

Ҳуби ҷаҳони даст дарозӣ кунад

حب جهان دست درازی کند

Бо ту ба ваҷди омада бозӣ кунад

با تو به وجد آمده بازی کند

Аз раҳи васвоси зи роҳати барад

از ره وسواس ز راهت برد

Вази гузари ҷоҳ ба чоҳати барад

وز گذر جاه به چاهت برد

Бухли туро сина ба ҷӯш оварад

بخل تو را سینه به جوش آورد

Ҳамчуи ҳасад то ба хурӯш оварад

همچو حسد تا به خروش آورد

Сабр чу дид он сипаҳ бе шумор

صبر چو دید آن سپه بی‌شمار

намекунад аз ҷанг ба як сӯи фирор

می‌کند از جنگ به یک سو فرار

Якка ва танҳо чу шудӣ дар масоф

یکه و تنها چو شدی در مصاف

Теғи талош ту равад дар ғилоф

تیغ تلاش تو رود در غلاف

Ин ҳамаи душман ки туро буд дӯст

این همه دشمن که تو را بود دوست

Зиндаи дрорнди бурунати зи пӯст

زنده درآرند برونت ز پوست

Ҷумла даройанд ба фармони ту

جمله درآیند به فرمان تو

Дар тамаъи гавҳари имони ту

در طمع گوهر ایمان تو

Лашкари туғён чу гирифтанд зӯр

لشکر طغیان چو گرفتند زور

Тан шавад аз кисвати тавфиқи давр

تن شود از کسوت توفیق دور

Каз тарафи пешаи малики фано

کز طرف پیشهٔ ملک فنا

Гурги аҷал рост шавад аз қафо

گرگ اجل راست شود از قفا

Кард ба ҳасрат чу танати чоки чок

کرد به حسرت چو تنت چاک چاک

намекунадат туъмаи мӯрони хок

می‌کندت طعمه موران خاک

Ҷои ту чун хўобгаҳ гӯр шуд

جای تو چون خوابگه گور شد

Шамъи умедати зи аҷал кӯр шуд

شمع امیدت ز اجل کور شد

Дидаи ибрати сӯии худ во кунӣ

دیده عبرت سوی خود وا کنی

Оқибати хеш тамошо кунӣ

عاقبت خویش تماشا کنی

( сомит ) агар ҷониби худ бенгарӣ

(صامت) اگر جانب خود بنگری

Худ зи ҳамаи аҳли ҳаваси бадтарӣ

خود ز همه اهل هوس بدتری

Баҳри насиҳати ҳамаи тан гӯш бош

بهر نصیحت همه تن گوش باش

Дами зи сухан дар кашу хомӯш бош

دم ز سخن در کشو خاموش باش