Даии зи дилтангии замонӣ тўФ кардам дар чаман

دی ز دلتنگی زمانی طوف کردم در چمن

Як ҷаҳон ҷон дидам онҷои руста аз зиндони тан

یک جهان جان دیدم آنجا رسته از زندان تن

Бе тараби хўшдли туюр ва бе талаби ҷунбони сабо

بی طرب خوشدل طیور و بی‌طلب جنبان صبا

Бе даҳани хандони дарахт ва безабон гуё чаман

بی دهن خندان درخت و بی زبان گویا چمن

Сӯсани онҷо бар давида то миёни сарви бен

سوسن آنجا بردویده تا میان سرو بن

Наргиси онҷо хуш бихуфта дар канори Настаран

نرگس آنجا خوش بخفته در کنار نسترن

Чок карда бар навой андалеби хуши наво

چاک کرده بر نوای عندلیب خوش نوا

Фўтаҳи кӯҳлии бунафшаи шеъри симо бе саман

فوطهٔ کحلی بنفشه شعر سیما بی سمن

Баста ҳамчун гардану гӯши арӯси ҷилва гар

بسته همچون گردن و گوش عروس جلوه‌گر

Шохи марҷони арғавону ақди гавҳари ёсуман

شاخ مرجان ارغوان و عقد گوهر یاسمن

Буии беруни сӯйу аттор аз даруни сӯи машки сӯз

بوی بیرون سوی و عطار از درون سو مشک سوز

Нақши беруни сӯйу наққош аз даруни сӯи хомаи зан

نقش بیرون سوی و نقاش از درون سو خامه زن

Ман дар он саҳрои хуш бо дил ҳаме гуфтам чунин :

من در آن صحرای خوش با دل همی گفتم چنین:

Кинат ақли афзои саҳрои венаати ҷонпарвар ватан

کاینت عقل افزای صحرا وینت جان پرور وطن

Боғ рафт аз роҳи дида кӣ сенаеи он туе

باغ رفت از راه دیده کی سنایی آن تویی

Бар чунин овозу рангу буии мондаи мФттн

بر چنین آواز و رنگ و بوی مانده مفتتن

Маҷлиси наҷми алқзоаҳу қорӣ ва ҳолаш бибин

مجلس نجم القضاة و قاری و حالش ببین

То ҳам аз худ фориғи оеи ҳам зи булбули ҳам зи ман

تا هم از خود فارغ آیی هم ز بلبل هم ز من

Рангу буии боғу бустонро чаҳ бинии коҳили дил

رنگ و بوی باغ و بستان را چه بینی که‌اهل دل

Дили бад-ӣни тазвирҳо ҳаргиз надорад мртҳн

دل بدین تزویرها هرگز ندارد مرتهن

Сӯии қозии шӯ ки халқу халқ ӯро чокаранд

سوی قاضی شو که خلق و خلق او را چاکرند

Нақши бандон дар хатоу машки соён дар хутан

نقش بندان در خطا و مشک سایان در ختن

Ростӣ аз норвани бинӣ вале аз рӯй заъф

راستی از نارون بینی ولی از روی ضعف

Пеш ҳар бодӣ ки бинӣ чифта гардад норван

پیش هر بادی که بینی چفته گردد نارون

Наҷмро он истиқомат ҳаст кандар роҳи дайн

نجم را آن استقامت هست که‌اندر راه دین

Ҷуз ба пеши ростӣ чифта нашуд чун навен « ан »

جز به پیش راستی چفته نشد چون نون «ان»

Шамъи морогар лаган кардаст чарх аз хоку хӯн

شمع ما را گر لگن کرده‌ست چرخ از خاک و خون

Ҳаст шамъ гуфт ӯро самъи ҳушёрони лаган

هست شمع گفت او را سمع هشیاران لگن

Чун арӯси фикрат ӯ чеҳра бигушоед зи лаб

چون عروس فکرت او چهره بگشاید ز لب

Наъраҳои « трқўо » бархезад аз ҷон дар бадан

نعره‌های «طرقوا» برخیزد از جان در بدن

Сокинӣ аз ҳалам ӯ хезад чу ҷузам аз ҳарф « лам »

ساکنی از حلم او خیزد چو جزم از حرف «لم»

Бартарӣ аз илм ӯ зояд чу насб аз ҳарф « лн »

برتری از علم او زاید چو نصب از حرف «لن»

Ман чаҳ гӯямгар зи фирдавси барин пурсӣ ту ин

من چه گویم گر ز فردوس برین پرسی تو این

Каз ту хуштар чист ? гуяд : маҷлиси қозии ҳасан

کز تو خوشتر چیست؟ گوید: مجلس قاضی حسن

Наҷмро боғи ин сано мегуфт вази шохи чанор

نجم را باغ این ثنا می‌گفت وز شاخ چنار

Фохтаи кўкўкнон яъне ки кӯи он анҷуман

فاخته کوکوکنان یعنی که کو آن انجمن

Шод бош эй меҳтарӣ каз баҳри чашми захми ту

شاد باش ای مهتری کز بهر چشم زخم تو

Хирқа дар бозад фақир ва бут бисӯзад брҳмн

خرقه دربازد فقیر و بت بسوزد برهمن

Чун ба мунири бршўӣ « волшмс » хонд осмон

چون به منیر برشوی «والشمس» خواند آسمان

Чун фурӯди оеи азу « волнҷм » хонд зўолмнн

چون فرود آیی ازو «والنجم» خواند ذوالمنن

эй нисори дӯстон аз кони ту ёқӯти илм

ای نثار دوستان از کان تو یاقوت علم

Ваии мақари душманон аз ради ту тобути занн

وی مقر دشمنان از رد تو تابوت ظن

Анҷумани дилҳо туе чун пушт бартобад ҳудо

انجمن دلها تویی چون پشت برتابد هدی

Пардаи халқони туе чун рӯй бинмоед мҳн

پردهٔ خلقان تویی چون روی بنماید محن

Ин батон комрўзи бинӣ аз сари дуни ҳимматӣ

این بتان که‌امروز بینی از سر دون همتی

Бандаи як бут шавад он гуҳ ки бисипорад саман

بندهٔ یک بت شود آن گه که بسپارد ثمن

Андарин бтхонаҳи қозии садҳазорон бут бидид

اندرین بتخانه قاضی صدهزاران بت بدید

Каз сари ҳиммати яке бутро нашуд ҳаргизи шмн

کز سر همت یکی بت را نشد هرگز شمن

Сӯсани озодаро бинӣ ки бе таъйиди асл

سوسن آزاده را بینی که بی‌تایید اصل

Гунг монадаст ар чаҳ ҳасташ даҳ забон дар як даҳан

گنگ مانده‌ست ارچه هستش ده زبان در یک دهن

Шамъи дунёро бибин каз як забон дар як замон

شمع دنیا را ببین کز یک زبان در یک زمان

Дар тариқ дайн бигӯед садҳазори алвони сухан

در طریق دین بگوید صدهزار الوان سخن

Ин хитобат аз ду маънӣ чун бурун ояд ҳаме

این خطابت از دو معنی چون برون آید همی

Гар чунин хўонмти наҷмии вар чунон хонам мҷн

گر چنین خوانمت نجمی ور چنان خوانم مجن

Андари он соъат ки ҳамномати зи дасти душманӣ

اندر آن ساعت که همنامت ز دست دشمنی

Заҳр хӯрду дӯстони гаштанд аз он дили пари ҳузн

زهر خورد و دوستان گشتند از آن دل پر حزن

Зини иборатгар лабаш холӣ набӯдӣ дар даҳонаш

زین عبارت گر لبش خالی نبودی در دهانش

Зуҳраи хӯни гаштии вази он чун машки зодӣ бо лбн

زهره خون گشتی وز آن چون مشک زادی با لبن

Равзаи шаръи муайяни аддӣни зи баҳри ъзи дайн

روضهٔ شرع معین‌الدین ز بهر عز دین

Аз ҷамоли лафзи худ ҳам адани гардии ҳам адан

از جمال لفظ خود هم عدن گردی هم عدن

Ҳар дилӣ каз ишқу ҷоҳу мол чун бтхонаҳ буд

هر دلی کز عشق و جاه و مال چون بتخانه بود

Сӯхтии бтхонаҳ ва дар ҳам шикастии он всн

سوختی بتخانه و در هم شکستی آن وثن

Нисбат аз Маҳмӯдёни дорӣу баҳри ъзи дайн

نسبت از محمودیان داری و بهر عز دین

Ҳамчу Маҳмӯд омадӣ бтхонаҳи сӯзу бути шикан

همچو محمود آمدی بتخانه سوز و بت شکن

Муддаӣ бисёр дории андарин санъат валек

مدعی بسیار داری اندرین صنعت ولیک

Зиракон донанд сайр аз сӯсану хор аз саман

زیرکان دانند سیر از سوسن و خار از سمن

Бе ҷамоли Юсуф ва бе сӯзи ёқӯб аз газоф

بی‌جمال یوسف و بی سوز یعقوب از گزاف

Тўтёиӣ ноед аз ҳар бод ва аз ҳар перҳан

توتیایی ناید از هر باد و از هر پیرهن

Гарчи дар майдони қолии лекин аз рӯй хирад

گرچه در میدان قالی لیکن از روی خرد

Рафтае ҷое ки беш онҷо на мо гунҷад на ман

رفته‌ای جایی که بیش آنجا نه ما گنجد نه من

Аз барои интизори маҷлисатро рӯзу шаб

از برای انتظار مجلست را روز و شب

Гар на баҳри маслиҳат будӣ зи ман гаштии змн

گر نه بهر مصلحت بودی ز من گشتی زمن

Шодбош эй андалебӣ каз паии васфати ҳаме

شادباش ای عندلیبی کز پی وصفت همی

Мурғи бирёни тӯтӣ гуё шавад бар бобизан

مرغ بریان طوطی گویا شود بر بابزن

Гар тани мо ҷома идӣ надорад гӯи мадор

گر تن ما جامهٔ عیدی ندارد گو مدار

Чун парӣ пӯшида шуд гӯ бош урёни аҳриман

چون پری پوشیده شد گو باش عریان اهرمن

Ҷони мо он ҷомаи пӯшидаи зи авсофат ки беш

جان ما آن جامه پوشیده ز اوصافت که بیش

Бо фанои ҳаргизи бад-ӣн пӯшиш нагардад мқтрн

با فنا هرگز بدین پوشش نگردد مقترن

Афсарии созами зи гирди наъли асбати рӯзи ид

افسری سازم ز گرد نعل اسبت روز عید

Мерӯм чун шамъи сари пари нуру дили пар сӯхтан

میروم چون شمع سر پر نور و دل پر سوختن

То з рӯй таҳният гӯйанд аҷроми сипеҳр

تا ز روی تهنیت گویند اجرام سپهر

Кӣ ниҳода бар миёни фарқи ҷони хештан

کی نهاده بر میان فرق جان خویشتن

Модҳти урён куҷо монад кигар мадҳи туро

مادحت عریان کجا ماند که گر مدح ترا

Бар мурӣд мурда хонд ҳам дар андозад кафан

بر مرید مرده خواند هم دراَندازد کفن

Боди умру ъзи ту андари замонаи лоязол

باد عمر و عز تو اندر زمانه لایزال

Боди ҷисму ҷони ту то рӯзи маҳшар бе всн

باد جسم و جان تو تا روز محشر بی‌وسن

Шодмон бош аз ман ва аз худ ки андари назму наср

شادمان باش از من و از خود که اندر نظم و نثر

Наз хуросон чун туе зодаст наз ғазнӣн чу ман

نز خراسان چون تویی زاده‌ست نز غزنین چو من

То нагардад съўаҳ монанди уқоби тези чанг

تا نگردد صعوه مانند عقاب تیز چنگ

То нагардад шери ғуррандаи шикори пераи зан

تا نگردد شیر غرنده شکار پیره‌زن

То ҷаҳон бар ҷой бошад нақши дайн бар вай нигор

تا جهان بر جای باشد نقش دین بر وی نگار

То фалак бар пой бошад фарши дайн бар ваии Фгн

تا فلک بر پای باشد فرش دین بر وی فگن

Фарруху фархундаи бодати навбаҳору рӯзи ид

فرخ و فرخنده بادت نوبهار و روز عید

эй бақои ту баҳору қадари иди марду зан

ای بقای تو بهار و قدر عید مرد و زن

Коми дайни дорони ту ҷӯйу номи дайни дорони ту бар

کام دین داران تو جوی و نام دین‌داران تو بر

Шохи бдгўёни ту сӯзу бехи бади дайнон ту кун

شاخ بدگویان تو سوز و بیخ بد دینان تو کن