Аё аз чанбари исломи доими бардаи сари берун

ایا از چنبر اسلام دایم برده سر بیرون

з суннат карда дили холии з бидъат карда сари машҳун

ز سنت کرده دل خالی ز بدعت کرده سر مشحون

Ҳаво ҳамвора шайтонӣ шуда бар нафаси ту султон

هوا همواره شیطانی شده بر نفس تو سلطان

Танатро ҷаҳли перояи дилатро куфри перомун

تنت را جهل پیرایه دلت را کفر پیرامون

Агар дар эътиқоди ман ба шаккӣ то ба назми орм

اگر در اعتقاد من به شکی تا به نظم آرم

Алии рағми ту дар тавҳиди фаслии гӯши дор акнӯн

علی‌رغم تو در توحید فصلی گوش دار اکنون

Аё он кас ки оламро табоиъи мояи пиндорӣ

ایا آن کس که عالم را طبایع مایه پنداری

Наҳй иллати ҳаюлоро ки он айдун ва ин айдун

نهی علت هیولا را که آن ایدون و این ایدون

Ҳаюло чист аллоҳи сети фоил вена бидон монад

هیولا چیست الله‌ست فاعل وین بدان ماند

Ки ранҷи бор бар говаст ва ояд нола аз гардун

که رنج بار بر گاوست و آید ناله از گردون

Туро пурсед ман хоҳам зи сари байзаи мурғӣ

ترا پرسید من خواهم ز سِرّ بیضهٔ مرغی

Чу гуфтаст андарин маънии туро талқин кун афлотӯн

چو گفته‌ست اندرین معنی ترا تلقین کن افلاطون

Сипеду зард май байнами ду оби андари яке байза

سپید و زرد می‌بینم دو آب اندر یکی بیضه

Вази он як байзаи чандини гӯна мурғ ояд ҳамеи берун

وز آن یک بیضه چندین گونه مرغ آید همی بیرون

Нагӯйӣ аз чаҳ маънии гашти пари зоғ чун Қатарон

نگویی از چه معنی گشت پر زاغ چون قطران

зи баҳр чаҳ дами товус рангин шуд чу буқаламун

ز بهر چه دم طاووس رنگین شد چو بوقلمون

Ҳумоу ҷғдро охир чаҳ иллат буд дар хилқат

هما و جغد را آخر چه علت بود در خلقت

Чаро шуд он чунон мшӣўм ва чун шуд ин чунин маймун

چرا شد آن چنان مشئوم و چون شد این چنین میمون

Нагӯйӣ каз чаҳ мегирад Чехияови алҳони мўсиқор

نگویی کز چه می‌گیرد چکاو الحان موسیقار

Нагӯйӣ каз чаҳ май бофади тзрўи анвоъи сқлотўн

نگویی کز چه می‌بافد تذرو انواع سقلاطون

Тафаккур кун яке дар хилқати шоҳину Мурғобӣ

تفکر کن یکی در خلقت شاهین و مرغابی

Нагӯйӣ аз чаҳ маънии гашти он сиқтони ин сқтўн

نگویی از چه معنی گشت آن سقطان این سقطون

Яке чун рояти симин ҳамеша дар ҳўоёзон

یکی چون رایت سیمین همیشه در هوا یازان

Яке чун заврақи заррини равон ҳамвора дар Ҷайҳун

یکی چون زورق زرین روان همواره در جیحون

Гурезони ин ки чун гардад ба ҷон аз чанг ӯ эмин

گریزان این که چون گردد به جان از چنگ او ایمن

Шитобони онкӣ чун резад ба ҳирсу шаҳват аз ваии хӯн

شتابان آنکه چون ریزد به حرص و شهوت از وی خون

Аҷабтар зин ҳама онаст мари парандаи мурғон ро

عجبتر زین همه آنست مر پرنده مرغان را

Мбиту маскан ва маъвост дигари сону дигргўн

مبیت و مسکن و ماواست دیگر سان و دیگرگون

Якеро бешаи соўии якеро водии омўн

یکی را بیشهٔ ساوی یکی را وادی آمون

Якеро қуллаи қоф ва якеро соҳили Сайҳун

یکی را قلهٔ قاف و یکی را ساحل سیحون

Яке худро ба тамаъи он ба гардуни барда чун намруд

یکی خود را به طمع آن به گردون برده چون نمرود

Яке худро зи бими он ба об афганда чун зўолнўн

یکی خود را ز بیم آن به آب افگنده چون ذوالنون

Нагирад боди чанг он нашавед оби ранги ин

نگیرد باد چنگ آن نشوید آب رنگ این

Яке чун роят алмосаст дигар чун заврақи мдҳўн

یکی چون رایت الماسست دگر چون زورق مدهون

Нагӯйӣ то чаро карданд нӯку чанг ӯ зи оҳан

نگویی تا چرا کردند نوک و چنگ او ز آهن

Нагӯйӣ то чаро доданд ранги пари ин зоксўн

نگویی تا چرا دادند رنگ پر این زاکسون

Агар ту чун манӣ оҷиз дар ин маънӣ ки пурсидам

اگر تو چون منی عاجز در این معنی که پرسیدم

Чаҳ гӯйӣ дар наботии ту сазои ҳуби аФтимўн

چه گویی در نباتی تو سزای حب افتیمون

Намое ҳар наботиро чу Модат ҳаст зи обу гул

نمایی هر نباتی را چو مادت هست ز آب و گل

зи баҳр туф хуршедаст чун лутфи ҳавои мақрун

ز بهر تف خورشیدست چون لطف هوا مقرون

Чаро дар як замини чандини наботи мухталифи байнам

چرا در یک زمین چندین نبات مختلف بینم

зи нахлу нору себу бед чун обӣ ва чун зайтӯн

ز نخل و نار و سیب و بید چون آبی و چون زیتون

Ҳаме дун мехуранд як об ва дар як бӯстон рӯйанд

همی دون می‌خورند یک آب و در یک بوستان رویند

Ба рангу нилу сабру сунбулу мозўу мозриўн

به رنگ و نیل و صبر و سنبل و مازو و مازریون

Агар иллат табоиъ шуд вуҷӯди ҷумларо чун шуд

اگر علت طبایع شد وجود جمله را چون شد

Яке мумсики яке мсҳли яке доруи яке тоъӯн

یکی ممسک یکی مسهل یکی دارو یکی طاعون

Ар ангураст ва хашхошаст асли унсур ҳар ду

ار انگورست و خشخاشست اصل عنصر هر دو

Чаро дониши баради бода чаро хоб оварад афюн

چرا دانش برد باده چرا خواب آورد افیون

Ҳамоно инки ман гуфтам табоиъ кард натавонад

همانا اینکه من گفتم طبایع کرد نتواند

На афлотӯн на ғайр ӯ ба зарқу ҳиялату афсун

نه افلاطون نه غیر او به زرق و حیلت و افسون

Магар бе чун худовандӣ ки аҳл ҳар ду олам ро

مگر بی‌چون خداوندی که اهل هر دو عالم را

Ба қудрат дар вуҷӯд оварад беолат ба коф ва навен

به قدرت در وجود آورد بی آلت به کاف و نون

Худовандӣ ки одамроу фарзандони одам ро

خداوندی که آدم را و فرزندان آدم را

Падед оварад аз моءи муайян ва аз гули мснўн

پدید آورد از ماء معین و از گل مسنون

Худовандӣ ки доим ҳаст асҳоби маосӣ ро

خداوندی که دایم هست اصحاب معاصی را

Ҷаноби фазл ӯ момни азоби адл ӯ мсҷўн

جناب فضل او مامن عذاب عدل او مسجون

Ҳамеша буд ӯ бе мо ҳамеша бошад ӯ бе шак

همیشه بود او بی ما همیشه باشد او بی شک

Сафоташи ҳамчуи зотши ҳақи валикини сар ӯ маҳзун

صفاتش همچو ذاتش حق ولیکن سر او محزون

Каломаши ҳамчуи въдши ҳақ валикин гуфт ӯ мушкил

کلامش همچو وعدش حق ولیکن گفت او مشکل

« таъолии рбно » май гӯй ва май дони васф ӯ бе чун

«تعالی ربنا» می‌گوی و می‌دان وصف او بی چون

Ҳамӯ бахшанда давлати ҳамӯи донандаи фикрат

همو بخشندهٔ دولت همو داننده فکرت

Ҳамӯи дорандаи гетии ҳамӯи дорандаи гардун

همو دارندهٔ گیتی همو دارندهٔ گردون

Ки пинҳон кард ҷузи эзад ба санги хора дар оташ

که پنهان کرد جز ایزد به سنگ خاره در آتش

Ки рӯйанд ҳамеи ҷузвии зи хоки тираи озриўн

که رویاند همی جزوی ز خاک تیره آذریون

Садафи ҳайрон ба дарё дар давони оҳӯ ба саҳро бар

صدف حیران به دریا در دوان آهو به صحرا بر

Рамида ва орамида ҳар ду дар дарё ва дар ҳомӯн

رمیده و آرمیده هر دو در دریا و در هامون

Ки пар кард ва ки огнд аз гёу қатраи борон

که پر کرد و که آگند از گیا و قطرهٔ باران

Даҳони ину нофи он зи машку лўлўи макнун

دهان این و ناف آن ز مشک و لولو مکنون

Сипедии рӯз сунъ кист дар даҳру сиёҳии шаб

سپیدی روز صنع کیست در دهر و سیاهی شب

Ки мегирданд бар як даври пштопшт чун тоҳўн

که می‌گردند بر یک دور پشتاپشت چون طاحون

Ҳамеша ҳардуи коҳоннду коҳони умри мо зишон

همیشه هردو کاهانند و کاهان عمر ما زیشان

Чу собӯн аз чаҳ аз чрбўу чрбў аз чаҳ собӯн

چو صابون از چه از چربو و چربو از چه صابون

Чамани пари ҳуққаи лўлў ки донад кард дар Нитсаон

چمن پر حقهٔ لولو که داند کرد در نیسان

Шимури пари Фибаҳи ҷавшан ки донад кард дар конӯн

شمر پر فیبهٔ جوشن که داند کرد در کانون

Збъди онкӣ чун симсн сипар гардад дар афзудан

زبعد آنکه چون سیمسن سپر گردد در افزودن

Ки коҳади моҳро ҳар моҳ « ҳатто ъодколърҷўн »

که کاهد ماه را هر ماه «حتی عادکالعرجون»

Ки бандад чун хазон ояд ҳазорон каллаи адкн

که بندد چون خزان آید هزاران کلهٔ ادکن

Ки бошад чун баҳор ояд ҳаворо каллаи гардун

که باشد چون بهار آید هوا را کلهٔ گردون

Ки гирданд млўни кӯҳро чун равзаи ризвон

که گرداند ملون کوه را چون روضهٔ رضوان

Ки гирданд мунаққаши боғро чун суҳуфи англиўн

که گرداند منقش باغ را چون صحف انگلیون

Даввори мухталифро муттафиқ бо ҳам ки гирданд

دوار مختلف را متفق با هم که گرداند

Ба қудрат дар яке мавзе кунад ҳар ду баҳами маъҷун

به قدرت در یکی موضع کند هر دو بهم معجون

Пас онкӣ нутфа гирданд взў шахсе кунад пайдо

پس آنکه نطفه گرداند وزو شخصی کند پیدا

Мисолаши муҳкаму собити ниҳодаши мтФну мавзун

مثالش محکم و ثابت نهادش متفن و موزون

Яке олами яке ҷоҳили яке золими яке оҷиз

یکی عالم یکی جاهل یکی ظالم یکی عاجز

Яке манъами яке муфлиси яке шодони яке маҳзун

یکی منعم یکی مفلس یکی شادان یکی محزون

Яке ҳамвора бо давлат ба ком аз неъмати боқӣ

یکی همواره با دولت به کام از نعمت باقی

Яке пайваста бо меҳнат ба ранҷ аз ахтари ворун

یکی پیوسته با محنت به رنج از اختر وارون

Якеро аз блосоғўни расонад дар ҳарӣ рӯзӣ

یکی را از بلاساغون رساند در هری روزی

Якеро аз пай ноне дуанд то блосоғўн

یکی را از پی نانی دواند تا بلاساغون

Бзрго подшоҳо ӯст каз як об ва як нутфа

بزرگا پادشاها اوست کز یک آب و یک نطفه

Пдӣ оварад чандини халқи лўнолўну гӯногӯн

پدی آورد چندین خلق لونالون و گوناگون

Гузида хусравон буданд зини пеши андарин олам

گزیده خسروان بودند زین پیش اندرین عالم

зи рифъати ҳамсари гардун ба неъмати ҳамсари қорун

ز رفعت همسر گردون به نعمت همسر قارون

Чу оду киқбоду баҳману Ковӯсу Кайхусрав

چو عاد و کیقباد و بهمن و کاووس و کیخسرو

Манӯчеҳру ҷаму тҳмўрсу заҳҳоку аФридўн

منوچهر و جم و تهمورس و ضحاک و افریدون

Вар аз Юнонёни Буқроту Батламиюсу афлотӯн

ور از یونانیان بقراط و بطلمیوس و افلاطون

Блиноси ҳакиму ҳурмузу суқроту аФлимўн

بلیناس حکیم و هرمز و سقراط و افلیمون

Вар аз пайғамбарони Идрӣсу Нӯҳу Юнусу солеҳ

ور از پیغمبران ادریس و نوح و یونس و صالح

Ҳабибу рӯҳу иброҳӣму луту Мӯсоу ҳорӯн

حبیب و روح و ابراهیم و لوط و موسی و هارون

Вар аз асҳоби пайғамбари атиқу умру Усмон

ور از اصحاب پیغمبر عتیق و عمر و عثمان

Алӣу саъду салмону сҳибу холиду манӯн

علی و سعد و سلمان و صهیب و خالد و مظنون

Вагар аз авлиёи маҳёру ҳираҳи холиду Хизрӣ

وگر از اولیا مهیار و حیره خالد و خضری

Ҷунайду шблӣу маърӯфи шоҳи тӯрӣу смнўн

جنید و شبلی و معروف شاه توری و سمنون

Дарин олами зи регу қатраи борон банӣ одам

درین عالم ز ریگ و قطرهٔ باران بنی آدم

з ҳар ҷинсӣ ки ман гуфтам ҳамоно бӯдаанд афзӯн

ز هر جنسی که من گفتم همانا بوده‌اند افزون

Чу мумкин нест донистани шумори марги маърӯфон

چو ممکن نیست دانستن شمار مرگ معروفان

Бибин то худ ки донад кард дар олами ҳисоб айдун

ببین تا خود که داند کرد در عالم حساب ایدون

Тъолои сонеъӣ кин ҷумла аз об ӯ падед оварад

تعالا صانعی کاین جمله از آب او پدید آورد

Пас он гуҳи ҷумларо ҳам вай ба хок андар кунад мадфӯн

پس آن گه جمله را هم وی به خاک اندر کند مدفون

Аё дили баста дар дунё ва фориғ гашта аз ъқбо

ایا دل بسته در دنیا و فارغ گشته از عقبا

Чаҳ суд аз суди имрӯзӣн ки фардои ҳам туе мағбун

چه سود از سود امروزین که فردا هم تویی مغبون

Чу оламро ҳамеи доне ки фонӣ гашт хоҳад пас

چو عالم را همی دانی که فانی گشت خواهد پس

Ба меҳри олами фонӣ чаро дил кардае марҳӯн

به مهر عالم فانی چرا دل کرده‌ای مرهون

Алоҳии бандаи бечораи мискини сенае ро

الاهی بندهٔ بیچارهٔ مسکین سنایی را

Ки ҳаст аз дайн ва тоъатҳои ту дармондау мадюн

که هست از دین و طاعتهای تو درمانده و مدیون

Агар чаҳ ҳаст ӯ мтъўн ба иллатҳо тамаъ дорад

اگر چه هست او مطعون به علتها طمع دارد

Бад-ӣни тавҳиди номтъўни ҷазое аз ту номтъўн

بدین توحید نامطعون جزایی از تو نامطعون