Дило то кӣ дарин зиндони фиреби ин ва он бинӣ

دلا تا کی درین زندان فریب این و آن بینی‌؟

Яке зини чоҳи зулмонеи буруни шӯ то ҷаҳони бинӣ

یکی زین چاه ظلمانی برون شو تا جهان بینی

Ҷаҳонии кондрў ҳар дил ки ёбии подшои ёбӣ

جهانی کاندرو هر دل که یابی پادشا یابی

Ҷаҳонии кондрў ҳар ҷон ки бинии шодмони бинӣ

جهانی کاندرو هر جان که بینی شادمان بینی

Даравгар ҷомае дузии зи фазлаши остини ёбӣ

درو گر جامه‌ای دوزی ز فضلش آستین یابی

Даравгар хонаесозӣ зи адлаши остони бинӣ

درو گر خانه‌ای سازی ز عدلش آستان بینی

На бар авҷи ҳаво ӯро уқобии дили шукри ёбӣ

نه بر اوج هوا او را عقابی دل‌شکر یابی

На андари қаъри баҳр ӯро наҳангии ҷони ситони бинӣ

نه اندر قعر بحر او را نهنگی جان‌ستان بینی

Агар дар боғи ишқи оеи ҳамаи фарроши дили ёбӣ

اگر در باغ عشق آیی‌، همه فراش دل یابی

Вагар дар роҳи дайни оеи ҳамаи наққоши ҷони бинӣ

وگر در راه دین آیی‌، همه نقاش جان بینی

Гуҳии анвори арширо азин ҷониби мадади ёбӣ

گهی انوار عرشی را ازین جانب مدد یابی

Гуҳии ашколи ҳиссиро азин олами баёни бинӣ

گهی اشکال حسی را ازین عالم بیان بینی

Сабки рӯ чун туоне буд сӯии осмон то ту

سبک رو چون توانی بود سوی آسمان تا تو

зи таркиби чаҳор арқони ҳамеи худро гарони бинӣ

ز ترکیب چهار ارکان همی خود را گران بینی

Агар сад қарни азин олами бпўиии сӯии он боло

اگر صد قرن ازین عالم بپویی سوی آن بالا

Чу дигари соликони худро ҳам андари нардбони бинӣ

چو دیگر سالکان خود را هم اندر نردبان بینی

Гар аз майдони шаҳвонии сӯии айвони ишқи ое

گر از میدان شهوانی سوی ایوان عشق آیی

Чу кайвон дар замони худро ба ҳафтуми осмони бинӣ

چو کیوان در زمان خود را به هفتم آسمان بینی

Дарин раҳи гарм рӯ мебош лек аз рӯй нодонӣ

درین ره گرم‌رو می‌باش لیک از روی نادانی

Нигари нндишёи ҳаргиз ки ин раҳро карони бинӣ

نگر نندیشیا هرگز که این ره را کران بینی

Вагар зии ҳазрати қудсии хиромони гардӣ аз иззат

وگر زی حضرت قدسی خرامان گردی از عزت

зи доролмлки раббонии ҷнибтҳои равони бинӣ

ز دارالملک ربانی جنیبت‌ها روان بینی

зи ҳирсу шаҳвату кӣна бабр тозон сипас худ ро

ز حرص و شهوت و کینه ببُر تا زان‌سپس خود را

Агар девии малики ёбӣ вагар гиреҳгии шубони бинӣ

اگر دیوی مَلَک یابی‌، وگر گرگی شبان بینی

Вари имрӯзи андарин манзили турои ҷонӣ зиён омад

ور امروز اندرین منزل ترا جانی زیان آمد

Зиҳии сармояу савдо ки фардо зон зиёни бинӣ

زهی سرمایه و سودا که فردا زان زیان بینی

Забон аз ҳарфи паймоеи яке як чанд кӯтаҳ кун

زبان از حرف‌پیمایی یکی یک‌چند کوته‌کن

Чу аз зоҳири хамаши гардии ҳамаи ботини забони бинӣ

چو از ظاهر خمش گردی همه باطن زبان بینی

Гар авбоши табиатро буруни ореи зи дил зон пас

گر اوباش طبیعت را برون آری ز دل زان پس

Ҳамаи рамзи алоҳиро зи хотири тарҷумони бинӣ

همه رمز الاهی را ز خاطر ترجمان بینی

Марин меҳмони алавиро гиромии дор то рӯзӣ

مرین مهمان علوی را گرامی دار تا روزی

Чу зини гунбади буруни парии мар ӯро мизбони бинӣ

چو زین گنبد برون پری مر او را میزبان بینی

Ба ҳикматҳо қавӣ пар кун марин товуси аршӣ ро

به حکمت‌ها قوی‌پر کن مرین طاووس عرشی را

Ки то зини домгоҳ ӯро нишоти ошёни бинӣ

که تا زین دامگاه او را نشاط آشیان بینی

Назаргоҳи алоҳиро яке бустон кун аз ишқӣ

نظرگاه الاهی را یکی بستان کن از عشقی

Ки дар ваии рангу буии гули зи хӯни дӯстони бинӣ

که در وی رنگ و بوی گل ز خون دوستان بینی

Ки дўлтёрӣ он набӯд ки бар гули бӯстон созӣ

که دولتیاری آن نبود که بر گل بوستان سازی

Ки дўлтёрӣ он бошад ки дар дили бӯстони бинӣ

که دولتیاری آن باشد که در دل بوستان بینی

Чу дарҷ дар дайн кардӣ зи файзи фазли ҳақи дил ро

چو درج در دین کردی ز فیض فضل حق دل را

Матарс аз дев агар ба рӯй зи исмати посбони бинӣ

مترس از دیو اگر به روی ز عصمت پاسبان بینی

зи ҳиссии дон на аз ақлӣ агар дар худ бадии ёбӣ

ز حسی دان نه از عقلی اگر در خود بدی یابی

зи ҳизуми дон на аз оташ агар дар ваии духони бинӣ

ز هیزم دان نه از آتش اگر در وی دخان بینی

Баҳона бар қазо чаҳӣ чу мардони азм хизмат кун

بهانه بر قضا چنهی‌؟ چو مردان عزم خدمت کن

Чу кардӣ азм бингар то чаҳ тавфиқ ва тавон бинӣ

چو کردی عزم بنگر تا چه توفیق و توان بینی

Ту як соъат чу аФридўн ба майдон бош то зон пас

تو یک ساعت چو افریدون به میدان باش تا زان پس

Ба ҳар ҷониб ки рӯи ореи дирафши Ковиёни бинӣ

به هر جانب که رو آری درفش کاویان بینی

Аннани гири тугар рӯзии ҷамоли дард дайн бошад

عنان‌گیر تو گر روزی جمال درد دین باشد

Аҷаб набӯд ки бо абдоли худро ҳамАннани бинӣ

عجب نبود که با ابدال خود را هم‌عنان بینی

Халил ар нестӣ чаҳ буд ту бо ишқи ой дар оташ

خلیل ار نیستی‌، چه بود‌؟ تو با عشق آی در آتش

Ки то ҳар шуълае зи оташи дарахти арғавони бинӣ

که تا هر شعله‌ای ز آتش درخت ارغوان بینی

Ато аз халқ чун ҷӯигар ӯро моли даҳ гӯйӣ

عطا از خلق چون جویی گر او را مال‌ده گویی

Ба сӯии айб чун пўиигар ӯро ғайби дони бинӣ

به سوی عیب چون پویی‌؟ گر او را غیب‌دان بینی

зи бахшӣдан чаҳ аҷз ояд нигорандаи ду гетӣ ро

ز بخشیدن چه عجز آید نگارندهٔ دو گیتی را

Ки нақш аз гавҳарони донеу бахши ахтарони бинӣ

که نقش از گوهران دانی و بخش اختران بینی

зи яздони дон на аз арқон ки кӯтаҳ дидагӣ бошад

ز یزدان دان نه از ارکان که کوته‌دیدگی باشد

Ки хаттӣ каз хиради хезади ту онро аз бенон бинӣ

که خطی کز خرد خیزد تو آن را از بنان بینی

Чу ҷон аз дайн қавӣ кардӣ тан аз хизмат музайян кун

چو جان از دین قوی کردی تن از خدمت مزیّن کن

Ки асби тозии он беҳтар ки бо бар гстўони бинӣ

که اسب تازی آن بهتر که با برگستوان بینی

Агар сад бор дар рӯзии шаҳиди роҳи ҳақи гардӣ

اگر صد بار در روزی شهید راه حق گردی

Ҳам аз габрон яке бошӣ чу худро дар миёни бинӣ

هم از گبران یکی باشی چو خود را در میان بینی

Амин бош ар ҳамеи тарсии зи мори он ҷаҳон каз ту

امین باش ار همی ترسی ز مار آن جهان کز تو

Ба кори ӣнҷо амин бошӣ зи мори онҷои амони бинӣ

به کار اینجا امین باشی ز مار آنجا امان بینی

Ҳаворо пой бикшодӣ хирадро даст бар бастӣ

هوا را پای بگشادی خرد را دست بر بستی

Гар онрои зери коми ореи маринро Комрони бинӣ

گر آنرا زیر کام آری مرین را کامران بینی

Ту худ кӣ мард он бошӣ ки дилро бе ҳавои хоҳӣ

تو خود کی مرد آن باشی که دل را بی‌هوا خواهی

Ту худ кӣ дарди он дорӣ ки танро дар ҳўони бинӣ

تو خود کی درد آن داری که تن را در هوان بینی

Ки аз дунии хаёли нони чунон рстст дар чашмат

که از دونی خیال نان چنان رُسته‌ست در چشمت

Кигар обии хурӣ дар ваии нахустин шакли нони бинӣ

که گر آبی خوری در وی نخستین شکل نان بینی

Мисӣ аз зар Биёлудӣ ва май лофӣ чаҳ суди ӣнҷо

مسی از زر بیالودی و می‌لافی چه سود اینجا

Ки он гуҳи мумтаҳани гардӣ ки санги имтиҳони бинӣ

که آن گه ممتحن گردی که سنگ امتحان بینی

Ниқоби қӯти ҳиссӣ чу аз пеш ту бурдоранд

نقاب قوّت حسی چو از پیش تو بردارند

Агар габрии сқри ёбӣ вагар муъмини ҷинони бинӣ

اگر گبری سقر یابی وگر مؤمن جنان بینی

Биҳишту дӯзахат бо тест дар ботини нигар то ту

بهشت و دوزخت با تست در باطن نگر تا تو

Сқрҳо дар ҷигари ёбии ҷнонҳо дар ҷинони бинӣ

سقرها در جگر یابی جنان‌ها در جنان بینی

Имоматгар зи кибру ҳирсу бухлу кин бурун ноед

امامت گر ز کبر و حرص و بخل و کین برون ناید

Ба дӯзахи дониш аз маънигараш дар гулистони бинӣ

به دوزخ دانش از معنی گرش در گلستان بینی

Вгрчаҳ тилсон дорад машав ғарра ки ин онҷо

وگرچه طیلسان دارد مشو غره که این آنجا

Яке тўқист аз оташ ки онрои тилсони бинӣ

یکی طوقی‌ست از آتش که آنرا طیلسان بینی

Ба чашм офият бингар дарин дунё ки то онҷо

به چشم عافیت بنگر درین دنیا که تا آنجا

На касро ному нони доне на касро хонимони бинӣ

نه کس را نام و نان دانی نه کس را خانمان بینی

Яке аз чашм дил бингар бад-ӣни зиндони хомӯшон

یکی از چشم دل بنگر بدین زندان خاموشان

Ки то ин лаъл гуёро ба тобут аз чаҳ сони бинӣ

که تا این لعل گویا را به تابوت از چه سان بینی

На ин айвони алавиро ба чодари зебу фари ёбӣ

نه این ایوان علوی را به چادر زیب و فر یابی

На ин майдони суфлоро маҷоли инсу ҷони бинӣ

نه این میدان سفلی را مجال انس و جان بینی

Сари зулфи арӯсонро чу барги Настарани ёбӣ

سر زلف عروسان را چو برگ نسترن یابی

Рухи гулранги шоҳонро ба ранги заъфарони бинӣ

رخ گلرنگ شاهان را به رنگ زعفران بینی

Бад-ӣни зӯру зари дунё чу беақлон машав ғарра

بدین زور و زر دنیا چو بی‌عقلان مشو غره

Ки ин он навбаҳорӣ нест каш бе меҳргони бинӣ

که این آن نوبهاری نیست کش بی‌مهرگان بینی

Кигар аршӣ ба фарши ое вагар моҳӣ ба чоҳи уфтӣ

که گر عرشی به فرش آیی و گر ماهی به چاه افتی

Вагар баҳрии тиҳии гардӣ вагар боғии хазони бинӣ

وگر بحری تهی گردی وگر باغی خزان بینی

Яке аъзоатро ҳмоли мӯрони замини ёбӣ

یکی اعضات را حمّال موران زمین یابی

Яке аҷзоатро асқоли даврони замони бинӣ

یکی اجزات را اثقال دوران زمان بینی

Чаҳ бояд нозашу нолш бар иқболӣу идборӣ

چه باید نازش و نالش بر اقبالی و ادباری

Ки то бар ҳам зании дида на ин бинӣ на он бинӣ

که تا بر هم زنی دیده نه این بینی نه آن بینی

Сари алб Арсалон дидӣ зи рифъати рафта бар гардун

سر الب ارسلان دیدی ز رفعت رفته بر گردون

Ба мрўо то кунун дар гули тани алби Арсалони бинӣ

به مرو آ تا کنون در گِل تن الب‌ارسلان بینی

Чаҳ бояд тнгдл бӯдан ки ин як мушти раъно ро

چه باید تنگدل بودن که این یک مشت رعنا را

Ҳамеи боди худовандӣ кунун дар бодбони бинӣ

همی باد خداوندی کنون در بادبان بینی

Ки то як чанд аз инҳогар нишонеи бози ҷӯии ту

که تا یک چند از اینها گر نشانی باز جویی تو

зи чандон боди лухтии хоку муштии устихони бинӣ

ز چندان باد لختی خاک و مشتی استخوان بینی

Пас он беҳтар ки аз мардум сухан монад накӯ зеро

پس آن بهتر که از مردم سخن ماند نکو زیرا

Ки номи дӯстони он ба нек аз дӯстони бинӣ

که نام دوستان آن به نیک از دوستان بینی

Басони иллати аввалии сухани рон эй сенае зон

بسان علت اولی سخن ران ای سنایی زان

Ки то чун зодаи сонии бақои ҷовдони бинӣ

که تا چون زادهٔ ثانی بقای جاودان بینی

Вагар айбат кунад ҷоҳил ба ҳикмати гуфтан он машну

وگر عیبت کند جاهل به حکمت گفتن آن مشنو

Ки кори пери он беҳтар ки бо марди ҷавони бинӣ

که کار پیر آن بهتر که با مرد جوان بینی

Ҳакимигар зи кажи гӯйӣ бало бинад аҷаб набӯд

حکیمی گر ز کژ گویی بلا بیند عجب نبود

Ки доими тири гардунро ваболи андари камони бинӣ

که دایم تیر گردون را وبال اندر کمان بینی

Барои ақли маъниро туе ровӣ ривоят кун

برای عقل معنی را تویی راوی روایت کن

Ки маънии дон ҳамон бошад каши андари дили ҳамон бинӣ

که معنی دان همان باشد کش اندر دل همان بینی