Агар зотӣ тавонад буд каз ҳастӣ тавон дорад

اگر ذاتی تواند بود کز هستی توان دارد

Ман он зотам ки ӯ аз нестии ҷон ва равон дорад

من آن ذاتم که او از نیستی جان و روان دارد

Вагар ҳастӣ буд мумкин ки кам аз нестӣ бошад

وگر هستی بود ممکن که کم از نیستی باشد

Ман он ҳастам ки он аз бенишонеҳо нишон дорад

من آن هستم که آن از بی‌نشانی‌ها نشان دارد

Вагар бо нуқтае ваҳмам касе ҳамбар буд ӯ ро

وگر با نقطه‌ای وهمم کسی همبر بود او را

Ҳазорон ҳуҷҷати қотеъ ки абъод чунон дорад

هزاران حجت قاطع که ابعاد چنان دارد

Тарозуии қиёмати кӯи ҳамеи эърозро синҷид

ترازوی قیامت کو همی اعراض را سنجد

Агар бошам дарин каффа дигар каффа гарон дорад

اگر باشم درین کفه دگر کفه گران دارد

Нагирам ҳеҷ чиз ар дар он каффа нишинам ман

نگیرم هیچ چیز ار در آن کفه نشینم من

Чун ман аз ҳеҷ кам бошам гарони каффа аз он дорад

چون من از هیچ کم باشم گران کفه از آن دارد

Сабктар каффаи зотии гаронтар каффаи ҷонӣ

سبکتر کفهٔ ذاتی گران‌تر کفهٔ جانی

Вагар бо худ дар он каффаи замин ва осмон дорад

وگر با خود در آن کفه زمین و آسمان دارد

Манам худ камтар аз донагӣ агар бар синҷидами вазон

منم خود کمتر از دانگی اگر بر سنجدم وزان

Агар донагӣ буд мумкин ки вазни ин ҷаҳон дорад

اگر دانگی بود ممکن که وزن این جهان دارد

Чу ақл кул кунад фикрати зи авсофу зи зоти ман

چو عقل کل کند فکرت ز اوصاف و ز ذات من

На зоти ман чунон бошад на авсофӣ чунон дорад

نه ذات من چنان باشد نه اوصافی چنان دارد

Фурӯи шастами зи лавҳи хеши нақш чунӣу санӣ

فرو شستم ز لوح خویش نقش چونی و سانی

зи бичўнӣу бейсонеи равонам чун ва сон дорад

ز بیچونی و بیسانی روانم چون و سان دارد

Чунон гаштам ки нашносад касами ҷуз бе чигуна ва чун

چنان گشتم که نشناسد کسم جز بی‌چگونه و چون

Ки зоти ман на тан дорад на дил дорад на ҷон дорад

که ذات من نه تن دارد نه دل دارد نه جان دارد

Чаҳ ҷой бе чигуна ва чун ки фавқ инаст ва ин маънӣ

چه جای بی‌چگونه و چون که فوق اینست و این معنی

Чаҳ ҷои фавқ ва чаҳ маънӣ на ин дорад на он дорад

چه جای فوق و چه معنی نه این دارد نه آن دارد

Ду сад бурҳон фузун дорад хирад бар нестии ман

دو صد برهان فزون دارد خرد بر نیستی من

Баҳри бурҳон ки бинмоед ду сад гӯна баён дорад

بهر برهان که بنماید دو صد گونه بیان دارد

Ҳиўлонӣ адамҳоем на бинад ақли кулами зин

هیولانی عدمهایم نه بیند عقل کلم زین

Вгрчаҳи кули афъоли вафоҳоро аён дорад

وگرچه کل افعال وفاها را عیان دارد

Ҳазорон мартабат донам вароӣ инаст кин ҳар ду

هزاران مرتبت دانم ورای اینست کاین هر دو

Яке аз бдкнони хезади яке аз бдкнон дорад

یکی از بدکنان خیزد یکی از بدکنان دارد

Ки донад то чаҳ чизами ман ки борӣ ман наме донам

که داند تا چه چیزم من که باری من نمی‌دانم

Вгрчаҳ нек нандешам ки зоти ман чаҳ сон дорад

وگرچه نیک نندیشم که ذات من چه سان دارد

Нагунҷам дар сухани пас ман куҷо дар гунҷад онкаси кӯ

نگنجم در سخن پس من کجا در گنجد آنکس کو

Ба дастӣ дар макон дорад ба дастӣ дар замон дорад

به دستی در مکان دارد به دستی در زمان دارد

Чу андари бордони ман яке зарра наме гунҷад

چو اندر باردان من یکی ذره نمی‌گنجد

Чигуна кули мавҷӯдотро дар бордон дорад

چگونه کل موجودات را در باردان دارد

Суханро роҳ танг омад нагунҷад дар сухани ҳаргиз

سخن را راه تنگ آمد نگنجد در سخن هرگز

Агарчӣ дар фарохии раҳ чу дарёӣ Аммон дорад

اگرچه در فراخی ره چو دریای عمان دارد

Ҳар онкўи васф худ гуяд ҳамеи аҳвол худ хоҳад

هر آنکو وصف خود گوید همی احوال خود خواهد

Ки бартар ҳаст зон маънӣ агарчӣ он гумон дорад

که برتر هست زان معنی اگرچه آن گمان دارد

Агар бисёр бндишӣ хирад бошад аз ӯ оҷиз

اگر بسیار بندیشی خرد باشد از او عاجز

Куҷо бар осмон танд шуд онкў нардбон дорад

کجا بر آسمان تاند شد آنکو نردبان دارد

Ҳар онкаси кӯ гумон дорад ки бар кайвон расад тираш

هر آنکس کو گمان دارد که بر کیوان رسد تیرش

Гумони вай хато бошад агар зоҳн камон дорад

گمان وی خطا باشد اگر زاهن کمان دارد

Хиради камтар аз он бошад ки ӯ дар вай кунад манзил

خرد کمتر از آن باشد که او در وی کند منزل

Муғелон чист то симурғ дар вай ошён дорад

مغیلان چیست تا سیمرغ در وی آشیان دارد

Ҳавошӣу ъоءи фикри хӯн пурвирд хоҳад шуд

حواشی و عاء فکر خون پرورد خواهد شد

Азуи баси хӯн бурун ояд казу пари хӯн даҳон дорад

ازو بس خون برون آید کزو پر خون دهان دارد

Хирадро офаринад ӯ куҷои андар хирад гунҷад

خرد را آفریند او کجا اندر خرد گنجد

Бенон дар хат нагунҷад ар чаҳ хати нақш аз бенон дорад

بنان در خط نگنجد ارچه خط نقش از بنان دارد

Хирад чун ҷусти як чандяш боз омад ба навмидӣ

خرد چون جست یک چندیش باز آمد به نومیدی

Чаҳ чизаст андарин дилҳо ки дилҳоро навон дорад

چه چیز است اندرین دلها که دلها را نوان دارد

Вароӣ ҳаст ва нест ва гуфту хомӯшӣу андеша

ورای هست و نیست و گفت و خاموشی و اندیشه

Варои ину бартари зини ҳазорон раҳ макон дорад

ورای این و برتر زین هزاران ره مکان دارد

Баромад аз баҳори қудси меғи нур бар ҷонҳо

برآمد از بحار قدس میغ نور بر جانها

Ҳамаи ташнаи длонро ӯ ба худ дар шодмон дорад

همه تشنه دلانرا او به خود در شادمان دارد

Чунон шодами зи ишқ ӯ ки ҷонро ме барафшонам

چنان شادم ز عشق او که جان را می‌برافشانم

Чаҳ бошад онкӣ аз ишқу хирад меҷонфишон дорад

چه باشد آنکه از عشق و خرد می جانفشان دارد

Чигуна бошадӣ ар ҳеҷ ман май то наме гуфтан

چگونه باشدی ار هیچ من می تا نمی گفتن

Ки ҳаст аз ишқ ӯ чунон ки чунонро чунон дорад

که هست از عشق او چونان که چونان را چنان دارد

Маъонӣу сухани як бо дигар ҳаргиз наёмизад

معانی و سخن یک با دگر هرگز نیامیزد

Чунон чун об ва чун равғани як аз дигар гарон дорад

چنان چون آب و چون روغن یک از دیگر گران دارد

Маъониро асомӣ на асомиро маъонӣ на

معانی را اسامی نه اسامی را معانی نه

Вагар на гуфта гуфтании ончӣ дар парда ниҳон дорад

وگر نه گفته گفتنی آنچه در پرده نهان دارد

Ҳамаи дардам аз он ояд ки ҳолам гуфт натавонам

همه دردم از آن آید که حالم گفت نتوانم

Марои танагии сухан дар гуфт суст ва нотавон дорад

مرا تنگی سخن در گفت سست و ناتوان دارد

Маъонӣҳои бисёраст андари дили марои лекин

معانیهای بسیارست اندر دل مرا لیکن

Нагунҷад чун сухан дар дили забон ва тарҷумон дорад

نگنجد چون سخن در دل زبان و ترجمان دارد

Валикин чун брондишми ҳамаи аҳвол хуш гардад

ولیکن چون براندیشم همه احوال خوش گردد

Аз онкў донад ин маънӣ ки ҷони андар миён дорад

از آنکو داند این معنی که جان اندر میان دارد

Алоҳии ном худ кардам бадв нисбат кунам худ ро

الاهی نام خود کردم بدو نسبت کنم خود را

Агар ҳар шоирии нисбат ба баҳмон ва фалон дорад

اگر هر شاعری نسبت به بهمان و فلان دارد

Якеро шуд яке ғоўии миёни мо ва аз мурғон

یکی را شد یکی غاوی میان ما و از مرغان

Яке қӯт аз шукр дорад яке хури з устихон дорад

یکی قوت از شکر دارد یکی خور ز استخوان دارد

Надорад тоқати мадҳами зи мамдуҳони олами кас

ندارد طاقت مدحم ز ممدوحان عالم کس

Вагар асб касе сгбонши наъл аз збрқон дорад

وگر اسب کسی سگبانش نعل از زبرقان دارد

Вагар куллӣ мавҷӯдоти рӯҳонӣу ҷисмонӣ

وگر کلی موجودات روحانی و جسمانی

Бубахшад бар чунин як байти ҳқо ройгон дорад

ببخشد بر چنین یک بیت حقا رایگان دارد

Чунин олам тавонад кард ақли кул ва гар хоҳад

چنین عالم تواند کرد عقل کل و گر خواهد

Ки гуяд мисли ин худро ба ранҷ ҷовдон дорад

که گوید مثل این خود را به رنج جاودان دارد

Ҳазорон бор гуфтам ман ки роз хеш бигушоем

هزاران بار گفتم من که راز خویش بگشایم

Валикини мари марои хомӯши заъф мардумон дорад

ولیکن مر مرا خاموش ضعف مردمان دارد

Маро ҳар гуҳ сухан гӯям сухан олӣ шавад лекин

مرا هر گه سخن گویم سخن عالی شود لیکن

Нигаҳбонам хирад бошад з гуфтӣ кун зиён дорад

نگهبانم خرد باشد ز گفتی کن زیان دارد

Дариғо он суханҳое ки донам гуфт ва натавонам

دریغا آن سخنهایی که دانم گفت و نتوانم

Вагар гӯям аз он ҳарфии ҷаҳониро навон дорад

وگر گویم از آن حرفی جهانی را نوان دارد

Ҳам акнӯн бинии он марди хаси нодони нокас ро

هم اکنون بینی آن مرد خس نادان ناکس را

Барад аз ин маъонӣҳо ки дар баста миён дорад

برد از این معانیها که در بسته میان دارد

Надорам бок аз он ҳаргиз ки дорам ангабин бар хон

ندارم باک از آن هرگز که دارم انگبین بر خوان

Куҷои кас ангабин дорад магас бар гирд хон дорад

کجا کس انگبین دارد مگس بر گرد خوان دارد

Чу ман шасти андари овезам ба дарёи андари овезад

چو من شست اندر آویزم به دریا اندر آویزد

Ба кому ҳалқи он моҳӣ ки бар пушти ин ҷаҳон дорад

به کام و حلق آن ماهی که بر پشت این جهان دارد

Чу шасти андари кашами лобуди ҳама олам шавад вайрон

چو شست اندر کشم لابد همه عالم شود ویران

Ҳамеи бонгу фиғони хезади з ҳар кӯ хонимон дорад

همی بانگ و فغان خیزد ز هر کو خانمان دارد

Биҷунбад олами алавӣ чу зини як байт бархонам

بجنبد عالم علوی چو زین یک بیت برخوانم

Чаро чандини аҷаби дорӣ ки нодонӣ фиғон дорад

چرا چندین عجب داری که نادانی فغان دارد

зи дарёии муҳӣти ақли Ҷайҳуни маъонӣ ро

ز دریای محیط عقل جیحون معانی را

Сӯии киштии рӯҳонии забони ман равон дорад

سوی کشتی روحانی زبان من روان دارد

На ҳаргиз онкӣ дорад гӯш бишунид ин чунин шеърӣ

نه هرگز آنکه دارد گوش بشنید این چنین شعری

На ҳаргиз низ хоҳад гуфт онкаси кӯ забон дорад

نه هرگز نیز خواهد گفت آنکس کو زبان دارد

Нахустин шеър ман инаст дигар то чисон бошад

نخستین شعر من اینست دیگر تا چسان باشد

Чигуна бошад он оташ ки зингўнаҳ духон дорад

چگونه باشد آن آتش که زینگونه دخان دارد

Сухан бо худ ҳаме гӯям ки худ кас нест дар олам

سخن با خود همی گویم که خود کس نیست در عالم

Марои бории худ андари худ хирад бозоргон дорад

مرا باری خود اندر خود خرد بازارگان دارد