То бози фалаки табъи ҳаворо чу ҳаво кард

تا باز فلک طبع هوا را چو هوا کرد

Булбул ба сари гулбун ва бар шох Нидо кард

بلبل به سر گلبن و بر شاخ ندا کرد

Бе барги навое назд аз табъ ба як шох

بی برگ نوایی نزد از طبع به یک شاخ

Чун барг падед омад пас рой наво кард

چون برگ پدید آمد پس رای نوا کرد

Шохӣ ки зи сардӣу зи хушкӣ шудаи бади пер

شاخی که ز سردی و ز خشکی شده بد پیر

Аз гармӣ ватаряш сабои ҳамчу сабо кард

از گرمی و تریش صبا همچو صبا کرد

Аз ҳеҷ падари ҳеҷ сбии он бндидст

از هیچ پدر هیچ صبی آن بندیدست

Комсоли баҳри шохи як осеб сабо кард

کامسال بهر شاخ یک آسیب صبا کرد

Он нуқра ки дар муддати шаш моҳи ниҳоди абр

آن نقره که در مدت شش ماه نهاد ابر

Як тобиши хуршеди зроФзоӣ ҳбо кард

یک تابش خورشید زرافزای هبا کرد

Аз ранги рузони ҷомаи ситади дашт ва бапушед

از رنگ رزان جامه ستد دشت و بپوشید

Ва он перҳани гозрӣ аз хеш ҷудо кард

و آن پیرهن گازری از خویش جدا کرد

То дод либос дигараш ҷавҳари хуршед

تا داد لباس دگرش جوهر خورشید

ӯ мръўзшро ситади он ҷома ато кард

او مرعوضش را ستد آن جامه عطا کرد

Шуд нотиқа бар нутқи тараби гӯй чу дар боғ

شد ناطقه بر نطق طرب گوی چو در باغ

Аз наУмия ҳар шоху гёи рой намо кард

از نامیه هر شاخ و گیا رای نما کرد

Гар шох ба як ҷон нисбӣ дорад бо мо

گر شاخ به یک جان نسبی دارد با ما

Он кор ки баси дун ва ҳақираст чаро кард

آن کار که بس دون و حقیرست چرا کرد

Бе миваи чанор аз қабл шукри баҳри боғ

بی میوه چنار از قبل شکر بهر باغ

Ду даст баровард ва чу мо қасд дуо кард

دو دست برآورد و چو ما قصد دعا کرد

Дарвеш кунад пушти дўто бар тамаъи чиз

درویش کند پشت دوتا بر طمع چیز

Шуд шохи тавонгари з чаҳ рӯи пушт дўто кард

شد شاخ توانگر ز چه رو پشت دوتا کرد

Баробар ҳаме хандад барқ аз паии он кӯ

برابر همی خندد برق از پی آن کو

Олами ҳамаи хандони з чаҳ ӯ қасди бкокрд

عالم همه خندان ز چه او قصد بکاکرد

Боди саҳарии гашти чунон хуш ки ҳаво ро

باد سحری گشت چنان خوش که هوا را

Гӯйӣ ки сабои ҳомилаи машк ва ҳино кард

گویی که صبا حاملهٔ مشک و حنا کرد

Шуд табъи ҳавои муътадил аз чархи ту гӯйӣ

شد طبع هوا معتدل از چرخ تو گویی

Чархи ин амал аз илми ҷамол алҳкмо кард

چرخ این عمل از علم جمال الحکما کرد

Фарзонаи алии бен Муҳамад ки агар чарх

فرزانه علی‌بن محمد که اگر چرخ

Васф улувва мҳмдтш кард сазо кард

وصف علو محمدتش کرد سزا کرد

Он носеҳи аҳли хираду дайн ки табиат

آن ناصح اهل خرد و دین که طبیعت

Чун бахти кафшро сабаби айш ва Гана кард

چون بخت کفش را سبب عیش و غنا کرد

Он хоҷа ки аз ози раҳеи гашт ҳар онкў

آن خواجه که از آز رهی گشت هر آنکو

Роҳ дар ӯро зираи ҷаҳл раҳо кард

راه در او را زره جهل رها کرد

Эзади гуҳари лутфу сахоу ҳунараш ро

ایزد گهر لطف و سخا و هنرش را

Чун оташ ва чун об ва чу хок ва чу ҳаво кард

چون آتش و چون آب و چو خاک و چو هوا کرد

Ҷуз бухл напиндошт ҷаҳонӣ ки ато дод

جز بخل نپنداشت جهانی که عطا داد

Ҷузи куфри нингошти сахое ки риё кард

جز کفر نینگاشت سخایی که ریا کرد

Дар фитна фитад олимӣ ар гардад зоҳир

در فتنه فتد عالمی ار گردد ظاهر

Он кор ки ӯ наз паии эзад ба хало кард

آن کار که او نز پی ایزد به خلا کرد

Аз чарх бааст ӯ бгаҳи ҷӯад ва ҳам аз чарх

از چرخ بهست او بگه جود و هم از چرخ

БргФтаҳи ман ақли яке нукта адо кард

برگفتهٔ من عقل یکی نکته ادا کرد

Шакли дброни онкӣ бар чархи чўлоиист

شکل دبران آنکه بر چرخ چولاییست

Кошнид ки ӯ чарх дар ҷӯад чу ло кард

کاشنید که او چرخ در جود چو لا کرد

Пар кард ва тиҳӣ кард сар аз ақлу дил аз оз

پر کرد و تهی کرد سر از عقل و دل از آز

Аз нутқу кафи онҷо ки сухан гуфт ва сахо кард

از نطق و کف آنجا که سخن گفت و سخا کرد

Ҳар кор ки ӯ сохт ба таълими хиради сохт

هر کار که او ساخت به تعلیم خرد ساخت

Ва он кор ки ӯ кард ба тафҳим зко кард

و آن کار که او کرد به تفهیم ذکا کرد

Узваши ҳама аз куну фасодоти табиӣ

عضوش همه از کون و فسادات طبیعی

Илмаш чу фалаки соҳати арқон зё кард

علمش چو فلک ساحت ارکان ضیا کرد

эй ҳозиқи носеҳ ба гуҳи дониш бар халқ

ای حاذق ناصح به گه دانش بر خلق

Коизди илматро чу набии асл шифо кард

کایزد علمت را چو نبی اصل شفا کرد

Шуд илми ту ҷонӣ дигар онро ки замона

شد علم تو جانی دگر آنرا که زمانه

Аз гардиши худ қолаби идбор ва ъно кард

از گردش خود قالب ادبار و عنا کرد

Донам ки аҷал беш напайваст бар он шахс

دانم که اجل بیش نپیوست بر آن شخص

Каз сардӣу хушкяши давои ту ҷудо кард

کز سردی و خشکیش دوای تو جدا کرد

Онро ки зи бемории илми ту барангехт

آنرا که ز بیماری علم تو برانگیخت

Бемарг чу ангехта рӯз қазо кард

بی مرگ چو انگیختهٔ روز قضا کرد

Аз кас нишнидам ба ҷуз аз ҳзқи ту комрўз

از کس نشنیدم به جز از حذق تو کامروز

Сад кар чу садафи илм чу дарат шунаво кард

صد کر چو صدف علم چو درت شنوا کرد

Чун аз кафи Мӯсои дами исои асари ту

چون از کف موسی دم عیسی اثر تو

Бар ориза он кард ки бар саҳар Асо кард

بر عارضه آن کرد که بر سحر عصا کرد

Дар ҷинат иллат набӯд лек ба дунё

در جنت علت نبود لیک به دنیا

Илми ту ҷаҳонро ба сифати ҷинат мо кард

علم تو جهان را به صفت جنت ما کرد

Мансӯх шуд аз даҳри вабо зон ки худованд

منسوخ شد از دهر وبا زان که خداوند

Мари илми турои носихи таъси вабо кард

مر علم ترا ناسخ تاثیر وبا کرد

Доруат бдонкс нарасад коизд биравӣ

داروت بدانکس نرسد کایزد بروی

Иллат сабабӣ кард пасаш марг қазо кард

علت سببی کرد پسش مرگ قضا کرد

Он кас ки ба хушӣ на бхшгӣ ба ситоиш

آن کس که به خوشی نه بخشگی به ستایش

Халқи ту кам аз машк хто гуфт хато кард

خلق تو کم از مشک ختا گفت خطا کرد

Иқболи сӯии пушт чу фардо ҳама рӯйаст

اقبال سوی پشت چو فردا همه رویست

Чунон ки чу даии ранҷи ҳама рӯй қафо кард

چونان که چو دی رنج همه روی قفا کرد

Адён ба алӣ рост шуд абадон ба ту зирок

ادیان به علی راست شد ابدان به تو زیراک

Ту айш ҳнӣ кардӣ ва ӯ куфр ҳбо кард

تو عیش هنی کردی و او کفر هبا کرد

эй он шаҷари андари чамани умр ки аз ҷӯад

ای آن شجر اندر چمن عمر که از جود

Аз миваи ҷаҳониро бо барг ва наво кард

از میوه جهانی را با برگ و نوا کرد

Доно накунад куфру ҷаҳолат ба касе кӯ

دانا نکند کفر و جهالت به کسی کو

Мари илми туро бо дгарон мисли ва сўо кард

مر علم ترا با دگران مثل و سوا کرد

Лутфат ба аз он кард ва кунад каз сари ҳикмат

لطفت به از آن کرد و کند کز سر حکمت

Сари банку Буқрот ба хошок ва гё кард

سر بانک و بقراط به خاشاک و گیا کرد

Алмнаҳи ллаҳ ки аз давлати ногуҳ

المنة لله که از دولت ناگه

Чун буд алии қисми шаҳаншоҳ ъло кард

چون بود علی قسم شهنشاه علا کرد

Беранҷ биҳиштӣ шуд ғазнӣн ба тамомӣ

بی رنج بهشتی شد غزنین به تمامی

Акнӯн ки табибӣ чу тўоши чарх ато кард

اکنون که طبیبی چو تواش چرخ عطا کرد

Ҳар чанд слтҳои ту эй қиблаи суннат

هر چند صلتهای تو ای قبلهٔ سنت

Мҷдўди сенаеро бо маҷд ва сано кард

مجدود سنایی را با مجد و ثنا کرد

Ин гавҳари кӯи сифт ба наздик ту оварад

این گوهر کو سفت به نزدیک تو آورد

Гармии бихарии ин хар каз баҳр баҳо кард

گرمی بخری این خر کز بهر بها کرد

Бо чашми бузургяши нигар гарчи табиат

با چشم بزرگیش نگر گرچه طبیعت

Мари дида ӯро маҳали об ва гё кард

مر دیدهٔ او را محل آب و گیا کرد

Ҳар чанд азин пеш ба наздики бахилон

هر چند ازین پیش به نزدیک بخیلان

Чўнонк тавонист баҳри навъ вафо кард

چونانک توانست بهر نوع وفا کرد

Ҷуз кизб нагуфт онро каз табъ сано гуфт

جز کذب نگفت آنرا کز طبع ثنا گفت

Ҷуз сидқ наронад онҷо каз бухл ҳиҷо кард

جز صدق نراند آنجا کز بخل هجا کرد

Аз шукр бар халқ ҳамон кард ки эзад

از شکر بر خلق همان کرد که ایزد

Аз офати ношукрӣ бар аҳл сабо кард

از آفت ناشکری بر اهل سبا کرد

Бе салаи ҳамеи мадҳи ниўшнд ба шодӣ

بی صله همی مدح نیوشند به شادی

Гӯйии фалаками нойибу ғмхўор ва киё кард

گویی فلکم نایب و غمخوار و کیا کرد

Бо ӣнҳамае тоҷи табибони дил ӯ ро

با اینهمه ای تاج طبیبان دل او را

Даҳр аз қабл бе дармеи маъдан до кард

دهر از قبل بی‌درمی معدن دا کرد

Аз лутф давое бикун ин доءи раҳе ро

از لطف دوایی بکن این داء رهی را

Чун илми ту дарди ҳамаи офоқ даво кард

چون علم تو درد همه آفاق دوا کرد

То назд аҷами мо ва ман ақволи мулӯки сет

تا نزد عجم ما و من اقوال ملوک ست

Чунон ки араби мар ки ва чаҳро ман ва мо кард

چونان که عرب مر که و چه را من و ما کرد

Пайваста баӣ бодати азиро ки улӯмат

پیوسته بهی بادت ازیرا که علومت

Бустони бақояти ҳамаи пари зеб ва баҳо кард

بستان بقایت همه پر زیب و بها کرد

Ҳоҷоти ту ҳамвора равои боди зи эзад

حاجات تو همواره روا باد ز ایزد

Зеро ки басии ҳоҷати ҷӯади ту раво кард

زیرا که بسی حاجت جود تو روا کرد