Мансӯх шуд мурувват ва маъдӯм шуд вафо

منسوخ شد مروت و معدوم شد وفا

Зин ҳар ду мондаи ном чу симурғу кимиё

زین هر دو مانده نام چو سیمرغ و کیمیا

Шуд ростии хиёнат ва шуд зиракии сФаҳ

شد راستی خیانت و شد زیرکی سفه

Шуд дӯстии адоват ва шуд мардумии ҷафо

شد دوستی عداوت و شد مردمی جفا

Гашта сети божгўнаҳи ҳамаи расмҳои халқ

گشته‌ست باژگونه همه رسمهای خلق

Зин олам набаҳрау гардун бе вафо

زین عالم نبهره و گردون بی‌وفا

Ҳар оқилӣ ба зовия эй мондаи мумтаҳан

هر عاقلی به زاویه‌ای مانده ممتحن

Ҳар фозилӣ ба доҳиаҳ Эй гашта мубтало

هر فاضلی به داهیه ای گشته مبتلا

Онкас ки гуяд аз раҳи маънӣ кунун ҳаме

آنکس که گوید از ره معنی کنون همی

Андари миёни халқи мумайиз чу ман куҷо

اندر میان خلق ممیز چو من کجا

Девонаро ҳаме нашносад зи ҳӯшёр

دیوانه را همی نشناسد ز هوشیار

Бегонаро ҳамеи бгзинд бар ошно

بیگانه را همی بگزیند بر آشنا

Бо икдгр кунанд ҳамеи кибр ҳар гуруҳ

با یکدگر کنند همی کبر هر گروه

Огоҳ на каз он натавон ёфт кибриё

آگاه نه کز آن نتوان یافت کبریا

Ҳаргизи басӯи кибр нтобад Аннани хеш

هرگز بسوی کبر نتابد عنان خویش

Ҳрки оятӣ нахуст бихонад « зи ҳилли ?утӣ »

هرک آیتی نخست بخواند «ز هل اتی»

Бо ин ҳама ки кибр накӯҳида одатаст

با این همه که کبر نکوهیده عادتست

Озодаро ҳамеи зи тавозуъ буд бало

آزاده را همی ز تواضع بود بلا

Гар ман нкўшмӣ ба тавозуъи нбинмӣ

گر من نکوشمی به تواضع نبینمی

Аз ҳар хасии мазаллат ва аз ҳар касе ъно

از هر خسی مذلت و از هر کسی عنا

Бо ҷоҳилон агарчӣ ба сӯрати баробарам

با جاهلان اگرچه به صورت برابرم

Фарқӣ буд ҳроинаҳи охири миёни мо

فرقی بود هرآینه آخر میان ما

Омад насиби ман зи ҳамаи мардумони ду чиз

آمد نصیب من ز همه مردمان دو چیز

Аз дӯстони мазаллат ва аз душманони ҷафо

از دوستان مذلت و از دشمنان جفا

Қавмии раҳи мнозъти ман гирифта анд

قومی ره منازعت من گرفته‌اند

Беақл ва бекифоят ва бефазл ва бе дҳо

بی‌عقل و بی‌کفایت و بی‌فضل و بی‌دها

Бар душманон ҳаме натавон буд мўтмн

بر دشمنان همی نتوان بود موتمن

Бар дӯстон ҳаме натавон кард муттако

بر دوستان همی نتوان کرد متکا

Ман ҷуз ба шахс нестам он қавмро назир

من جز به شخص نیستم آن قوم را نظیر

Шамшери ҷуз ба ранг намонад ба гндно

شمشیر جز به رنگ نماند به گندنا

Бо ман ҳамаи хусумати эшон аҷаб тараст

با من همه خصومت ایشان عجب ترست

зи оҳанги мӯрча ба сӯии ҷанги аждаҳо

ز آهنگ مورچه به سوی جنگ اژدها

Гардад ҳамеи шикофтаи дилашони зи хашми ман

گردد همی شکافته دلشان ز خشم من

Ҳамчун ма аз ишорати ангушти мстФо

همچون مه از اشارت انگشت مصطفا

Чун гирам аз барои ҳакимии қалам ба даст

چون گیرم از برای حکیمی قلم به دست

Гардад ҳамаи даъовии он тайифаи ҳбо

گردد همه دعاوی آن طایفه هبا

Ночори бишиканади ҳамаи номӯси ҷовдон

ناچار بشکند همه ناموس جاودان

Дар музиъӣ ки дар кафи мўсо буд Асо

در موضعی که در کف موسا بود عصا

Эшон ба назд халқ наёбанд ртбтӣ

ایشان به نزد خلق نیابند رتبتی

То табъашон буд зи ҳамаи донишии хало

تا طبعشان بود ز همه دانشی خلا

Зеро ки бемтр набӯд меғро хатар

زیرا که بی مطر نبود میغ را خطر

Чунон ки бегуҳар набӯд теғро баҳо

چونان که بی‌گهر نبود تیغ را بها

Зишон набӯд боки раҳеро ба зарра Эй

زیشان نبود باک رهی را به ذره‌ای

Каз обгина зулм наёяд бар Асия

کز آبگینه ظلم نیاید بر آسیا

Онам ки бардаам илми илм дар ҷаҳон

آنم که برده‌ام علم علم در جهان

Бар гӯшаи сурайё аз маркази сро

بر گوشهٔ ثریا از مرکز ثرا

Бо ақл ман набошад миррӣхро тавон

با عقل من نباشد مریخ را توان

Бо фазл ман набошад хуршедро зко

با فضل من نباشد خورشید را ذکا

Шоҳон ҳаме кунанд ба фазли ман ифтихор

شاهان همی کنند به فضل من افتخار

Ҳурон ҳаме кунанд ба назми ман иқтидо

حران همی کنند به نظم من اقتدا

Бо хотирами мунирам ва бо рой софем

با خاطرم منیرم و با رای صافیم

Колбрқи фии алдҷии волшмси фии алзҳӣ

کالبرق فی الدجی والشمس فی‌الضحی

Олӣаст ҳамтем ба ҳамаи вақт чун фалак

عالیست همتم به همه وقت چون فلک

Софӣаст назми ман ба ҳамаи вақт чун ҳаво

صافیست نظم من به همه وقت چون هوا

Бар ҳиммат манаст сахоҳои ман далел

بر همت منست سخاهای من دلیل

Бар назми ман басти суханҳои ман гўо

بر نظم من بست سخنهای من گوا

Ҳаргизи надида ва нишнид ин касе зи ман

هرگز ندیده و نشنید این کسی ز من

Кирдори носутӯдау гуфтори носазо

کردار ناستوده و گفتار ناسزا

Ин фахри баси маро ки надидаст ҳечкас

این فخر بس مرا که ندیدست هیچکس

Дар насри ман мазаммат ва дар назми ман ҳиҷо

در نثر من مذمت و در نظم من هجا

Дар пой нокасон напарокандаам гуҳар

در پای ناکسان نپراکنده‌ام گهر

Аз даст меҳтарон напазируфтаам ато

از دست مهتران نپذیرفته‌ام عطا

Онро ки ӯ ба суҳбати ман сари даровард

آنرا که او به صحبت من سر درآورد

Гӯям санои нек ва шиносам ба дили вафо

گویم ثنای نیک و شناسم به دل وفا

Ар зиллатӣ падед шавад зу муъоина

ار ذلتی پدید شود زو معاینه

Ангорамаши савоб ва набинам азуи хато

انگارمش صواب و نبینم ازو خطا

Аҳл сарахс менашносанд ҳақи ман

اهل سرخس می نشناسند حق من

То риҳлатӣ набошад азин ҷойгаҳи маро

تا رحلتی نباشد ازین جایگه مرا

Миқдор офтоб ндонанд мардумон

مقدار آفتاب ندانند مردمان

То нур ӯ нагардад аз осмони ҷудо

تا نور او نگردد از آسمان جدا

Онгоҳи қадар ӯ бишносанд бо яқин

آنگاه قدر او بشناسند با یقین

Коед шаб ва падед шавад бар фалаки сҳо

کاید شب و پدید شود بر فلک سها

Андар ҳзр набошад озодаро хатар

اندر حضر نباشد آزاده را خطر

Вндр ҳаҷар набошад ёқӯтро баҳо

وندر حجر نباشد یاقوت را بها

Шуд гуфта сенае чун каъба назд халқ

شد گفتهٔ سنایی چون کعبه نزد خلق

Зини бештари фусӯл ки бояд зи ибтидо

زین بیشتر فصول که باید ز ابتدا

То калак ӯ ба гоҳи фасоҳати равон буд

تا کلک او به گاه فصاحت روان بود

Бозор ӯ ба назд бузургон буд раво

بازار او به نزد بزرگان بود روا

Он гуҳ ба ком ӯ нафасӣ бар наёваранд

آن گه به کام او نفسی بر نیاورند

Дар дӯстии куҷо буд ин қоидаи раво

در دوستی کجا بود این قاعده روا

Озор ӯ кашанд ба ъмдо ба хештан

آزار او کشند به عمدا به خویشتن

Зонсон ки ки кашад ба сӯии хеши каҳрабо

زانسان که که کشد به سوی خویش کهربا

Дар фазл ӯ кунанд ба ҳар музиъии ҳасад

در فضل او کنند به هر موضعی حسد

Бар нақс ӯ диҳанд з ҳар ҷонибии ризо

بر نقص او دهند ز هر جانبی رضا

Оқил ки ин шунид бидонади ҳақиқатӣ

عاقل که این شنید بداند حقیقتی

Кин ҳарфи душманону ҳасудон бе наво

کاین حرف دشمنان و حسودان بی‌نوا

Чун ҷавҳар сахо шуд наздики аҳли бухл

چون جوهر سخا شد نزدیک اهل بخل

Чун унсурии зи зулмат дар ҷанби сад зё

چون عنصری ز ظلمت در جنب صد ضیا

То носеҳон ӯ нсголнди ҷузи нифоқ

تا ناصحان او نسگالند جز نفاق

То душманон ӯ нанамоянд худ сафо

تا دشمنان او ننمایند خود صفا

Вари аўФтди варои баҳамаи умри ҳоҷатӣ

ور اوفتد ورا بهمه عمر حاجتی

Беҳуҷҷатӣ кунанд ҳамаи суҳбаташи раҳо

بی‌حجتی کنند همه صحبتش رها

Марди он буд ки дӯстӣ ӯ буд биҷой

مرد آن بود که دوستی او بود بجای

Лўбсти алҷболу аншқти алсмо

لوبست الجبال و انشقت السما