Толеъ аз толеъати аҷоиб тар

طالع از طالعت عجایب‌تر

Кас надидӣ аҷоиби дигар

کس ندیدی عجایب دیگر

Гуҳ ба чархати барад чу қасди дуо

گه به چرخت برد چو قصد دعا

Гуҳ ба хоки орадат чу азми қадар

گه به خاک آردت چو عزم قدر

Гуҳ ба дастати бибандад аз дили пой

گه به دستت ببندد از دل پای

Гуҳ ба меҳрати бибандад аз дили сар

گه به مهرت ببندد از دل سر

Гуҳи бараҳна т кунад чу обони шох

گه برهنه‌ت کند چو آبان شاخ

Гуҳи бпўшондт чу оби шаҷар

گه بپوشاندت چو آب شجر

Шаҷарӣ кард мари туро аз фазл

شجری کرد مر ترا از فضل

Пас бгстрди пешат аз он бар

پس بگسترد پیشت از آن بر

Қӯтӣ дорад ин сухан бе феъл

قوتی دارد این سخن بی فعل

Зинатӣ дорад ин чаман бе фар

زینتی دارد این چمن بی فر

Зон ки мари офтоби давлат ро

زان که مر آفتاب دولت را

Ҳаст рӯзии дарин дарахти назар

هست روزی درین درخت نظر

То набинад азуи адуати нишон

تا نبیند ازو عدوت نشان

То бибинад азуи веляти самар

تا ببیند ازو ولیت ثمر

Карда илмати фалаки намӯнаи ҷаҳл

کرده علمت فلک نمونهٔ جهل

Карда нафъати ҷаҳони натиҷаи зр

کرده نفعت جهان نتیجهٔ ضر

Суханӣ гӯямат бародарвор

سخنی گویمت برادروار

Гар ниўшӣ ва дорем бовар

گر نیوشی و داریم باور

Ибра карда сипеҳри ҳикмат ро

عبره کرده سپهر حکمت را

Чун нагирӣ зи рӯзгори ъбр

چون نگیری ز روزگار عبر

Дар харобот кам гузар чуна Эй

در خرابات کم گذر چونه‌ای

Чун мизоҷи шароби олати шар

چون مزاج شراب آلت شر

Макун аз къбтин нараду қадаҳ

مکن از کعبتین نرد و قدح

Бо « ?ла » ва « мнк » умри хеши ҳадар

با «له» و «منک» عمر خویش هدر

Чун ҳамеи бозӣу ҳамеи Монӣ

چون همی بازی و همی مانی

Бахти бадро бибоз бар ахтар

بخت بد را بباز بر اختر

Пеш ҳар дун макун чу чанбари пушт

پیش هر دون مکن چو چنبر پشت

Пой ҳар сифларо мгир чу дар

پای هر سفله را مگیر چو در

Ки миёнаи тиҳии сети гоҳи сахо

که میانه تهی‌ست گاه سخا

Сухани дуну сифла чун чанбар

سخن دون و سفله چون چنبر

Назд дунон ҳадис ме магузор

نزد دونان حدیث می مگذار

Пеши ҳурони з ҷом ме магзар

پیش حران ز جام می مگذر

То набошӣ барин сабк чун ҷон

تا نباشی برین سبک چون جان

То набошӣ бар он гарон чу ҷигар

تا نباشی بر آن گران چو جگر

Ёри дунони ҳамеи буи чун ҷаҳл

یار دونان همی بوی چون جهل

Оқилон зон кунанд аз ту ҳазар

عاقلان زان کنند از تو حذر

Иксўи афкани зи табъ бе нафасӣ

یکسو افکن ز طبع بی نفسی

Тот бошад чу рӯҳи қадару хатар

تات باشد چو روح قدر و خطر

Доне аз айбҳо чу ғайби аён

دانی از عیبها چو غیب عیان

Дорӣ аз илмҳо чу ақли хабар

داری از علمها چو عقل خبر

Неъматати неу ҳимматат бе ҳад

نعمتت نی و همتت بی حد

Давлатати неу ҳикматат бе мар

دولتت نی و حکمتت بی مر

Ҳикмататро зи фикри тести мизоҷ

حکمتت را ز فکر تست مزاج

Хотиратро з донишаст гуҳар

خاطرت را ز دانشست گهر

Даврӣ аз ҷаҳли ҳамчуи илми алӣ

دوری از جهل همچو علم علی

Покӣ аз ҷаври ҳамчуи адли умр

پاکی از جور همچو عدل عمر

Шеъри ту саҳар ҳаст лек туро

شعر تو سحر هست لیک ترا

Бахт ту ҳаст ҳамчуи вақти саҳар

بخت تو هست همچو وقت سحر

Монад андешаи ту зери қадам

ماند اندیشهٔ تو زیر قدم

Гуҳари табъи ту чу Искандар

گهر طبع تو چو اسکندر

зи оби ангури нори табъи макаш

ز آب انگور نار طبع مکش

зи оташи бодаи об рӯй мабар

ز آتش باده آب روی مبر

Сӯии болои гарои ҳамчуи шарор

سوی بالا گرای همچو شرار

Гирди пастии магаради ҳамчуи мтр

گرد پستی مگرد همچو مطر

Хома ҳар ҷой чун қазо ба мбоз

خامه هر جای چون قضا به مباز

Ҷома ҳар вақт чун қадар ба мдр

جامه هر وقت چون قدر به مدر

Ҳамчуи нкбои азин вони мураббоӣ

همچو نکبا ازین وآن مربای

Ҳамчуи наргис дар ин ва он мангар

همچو نرگس در این و آن منگر

зи андарун каж мабош чун занҷир

ز اندرون کژ مباش چون زنجیر

То наМонӣ бурун чу ҳалқа дар

تا نمانی برون چو حلقهٔ در

Ҳар бенонро мабош ҳамчуи қалам

هر بنان را مباش همچو قلم

Ҳар миёнро мабош ҳамчуи камар

هر میان را مباش همچو کمر

Гирди ҳурон дар ои ҳамчуи сахоӣ

گرد حران در آی همچو سخای

Сӯии мардони гарои ҳамчуи ҳунар

سوی مردان گرای همچو هنر

Назд эшон мабош чун коса

نزد ایشان مباش چون کاسه

Пеши эшон магарад чун соғар

پیش ایشان مگرد چون ساغر

Тани хеш аз сар кион дар дузд

تن خویش از سر کهان در دزد

Ҷони хеш аз май маон парвар

جان خویش از می مهان پرور

Гарчи фисқаст ҳар ду зи асл валек

گرچه فسقست هر دو ز اصل ولیک

Ҳам биҷои худ охири авлотар

هم بجای خود آخر اولاتر

Инак ар чаҳ ба табъ яксонанд

اینک ار چه به طبع یکسانند

Дар тафовут ба як макон бингар

در تفاوت به یک مکان بنگر

Гашта бо боди сахти хонаи хайр

گشته با باد سخت خانهٔ خیر

Монда бе оби сусти олати ғур

مانده بی آب سست آلت غر

Табъи дории ниҳодаи гардун

طبع داری نهادهٔ گردون

Назми дории натиҷаи кавсар

نظم داری نتیجهٔ کوثر

Хотирӣ дар нисор чун дарё

خاطری در نثار چون دریا

Фкртии тези рой чун озар

فکرتی تیز رای چون آذر

Чаҳ шуд ар ҳаст зоҳирати урён

چه شد ار هست ظاهرت عریان

Ботинат дорад аз ҳунари зевар

باطنت دارد از هنر زیور

Аз бурун гарчи ҳаст урёни баҳр

از برون گرچه هست عریان بحر

Аз дарун ҳаст фаршаш аз гавҳар

از درون هست فرشش از گوهر

Камари гавҳарин куҷои ёбӣ

کمر گوهرین کجا یابی

Чун ду сари нестӣ чу ду пайкар

چون دو سر نیستی چو دو پیکر

Зон зиёдати пазирӣу нуқсон

زان زیادت پذیری و نقصان

Ки ту як равия эй басони қамар

که تو یک رویه‌ای بسان قمر

Безару симӣ эй бародар аз онк

بی زر و سیمی ای برادر از آنک

Шӯх чашмят нест чун ъбҳр

شوخ چشمیت نیست چون عبهر

Чашмаи хур чу май бипушади абр

چشمهٔ خور چو می بپوشد ابر

На бараҳна бааст чашмаи хур

نه برهنه بهست چشمهٔ خور

Басари ҳикматии бараҳна баӣ

بصر حکمتی برهنه بهی

Зон ки пӯшида нек нест басар

زان که پوشیده نیک نیست بصر

Ҳастӣ эй тоҷи асри мейри сухан

هستی ای تاج عصر میر سخن

Аз далелу ҳадиси пайғамбар

از دلیل و حدیث پیغمبر

Лекини ин обгуни оташи бор

لیکن این آبگون آتش بار

Кардат аз хоки тахту боди афсар

کردت از خاک تخت و باد افسر

Зон чунинаст ҷомаи ҷонат

زان چنینست جامهٔ جانت

Ки ту обу ҳавоӣ аз руху фар

که تو آب و هوایی از رخ و فر

Пас на обу ҳавои софии рост

پس نه آب و هوای صافی راست

Тахташ аз хоку хона аз сарсар

تختش از خاک و خانه از صرصر

Лақабат гарчи ҳаст зишти ҳасан

لقبت گرچه هست زشت حسن

Ҳастӣ аз ҳар чаҳ ҳаст некӯтар

هستی از هر چه هست نیکوتر

Ходимонанд номашони кофур

خادمانند نامشان کافور

Лек рахшони сияҳтар аз анбар

لیک رخشان سیه‌تر از عنبر

Меҳри беҳтари зи моҳ лек ба лафз

مهر بهتر ز ماه لیک به لفظ

Мода омад якеу дигари нар

ماده آمد یکی و دیگر نر

Чанг дар шох ҳар маӣ мезан

چنگ در شاخ هر مهی میزن

Ту чаҳ донеи зи бахт « бўк » ва « магар »

تو چه دانی ز بخت «بوک» و «مگر»

Бошад аз нори табъи ёбии нур

باشد از نار طبع یابی نور

Бошад аз шохи фазли ёбӣ бар

باشد از شاخ فضل یابی بر

Варна бигзор зон ки ме гузарад

ورنه بگذار زان که می‌گذرد

Хайр чун шару манфиат чун зр

خیر چون شر و منفعت چون ضر

Чун ту доно басӣаст гирди ҷаҳон

چون تو دانا بسیست گرد جهان

Тнгдли зини сипеҳри паҳновар

تنگدل زین سپهر پهناور

Он ҳасанро ба заҳри кишти мадор

آن حسن را به زهر کشت مدار

Ту мадор аз замонаи таъми шукр

تو مدار از زمانه طعم شکر

То ҳамеи чархи пер умр хӯрд

تا همی چرخ پیر عمر خورد

Аз ҷавонӣу умри худ брхўр

از جوانی و عمر خود برخور